Saysmik- tebranish 8 lik davlatlar- aqsh,Yaponiya, Germaniya, B. Britaniya,Fransiya,Italiya, Kanada, Rossiya Migratsiya




Download 69.57 Kb.
Sana01.01.2020
Hajmi69.57 Kb.

ATAMALAR

Daryo-O’zan deb ataluvchi chuqurlikda oqaytogan suv

Samum-Sahroi kabir cho’lida esadigan shamol

Saysmik- tebranish

8 lik davlatlar- AQSH,Yaponiya, Germaniya, B.Britaniya,Fransiya,Italiya, Kanada, Rossiya

Migratsiya- ko’chish

Immigratsiya- mamlakatga ko’chib kelish

Emmigratsiya- mamlakatdan ko’chib ketish

Kriklar-Daryolarning quruq o’zanlari

Astanafera- Yer po’sti bilan mantiya oralig’idagi kuchsiz qatlam

Relef- yunoncha “Ko’tarilaman” degan ma’noni bildiradi

Giosinkinal-yer po’stining o’ta serharakat joylari zilzila, vulqon

Erotosfen- dunyoning birinchi xaritasini tuzgan shaxs

Fernan Magellan- 1519-1522-yillarda dunyoni g’arbdan sharqqa aylanib Tinch okeanini kesib o’tgan shaxs.Yer sharsimon ekanlinini aniqlagan

Ufq- yer tutashgan chiziq

Ufq tekisligi- Ufqqacha bo’lgan doira shaklidagi tekis yer

Azimut- Joydagi ikki yo’nalish orasida hosil bo’lgan burchak

Mashtab- -3 xil ko’rinishda bo’ladi.1) sonly 2) chiziqli 3) nomli

Nisbiy balandlik- yer yuzasidagi biror nuqtaning boshqa nuqtadan tik balandligiga aytiladi

Mutlaq balandlik- Quruqlikning okean sathidan va okeanlar bilan tutashgan dengizlar sathidan tik balandligiga aytiladi.

Vulqonlar- lavalar asta sekin tepa va tog’larni hosil qiladi.Bunday tepa va tog’lar vulqonlar deyiladi

Exalot- dengiz va daryolar chuqurligi

Irmoqlar- daryoga yon tomondan kelib quyiladigan kichikroq daryola

Suv ayrig’ich- qo’shni daryolar haxzalarini bir-biridan ajratib turadigan chegara

Cho’kma- quruqlikdagi dengiz sathidan past yerlar

Kompas- ufq asboblarini aniqlovchi asbob

Termometr- havo haroratini o’lchovchi asbob

Barometr- havo bosimini o’lchovchi asbob

Flyuger- shamol yo’nalishini o’lchovchi asbob

Anometr- shamol tezligini aniqlovchi asbob

Gigrometr- havo namligini aniqlovchi asbob

Briz shamoli- bir kechada kunduzda o’z yo’nalishini 2 marta o’zgartirib turadigan shamol

Briz- shabada

Tabiat komponentligi- tog’ jinslari, suv, havo, tuproq organism, o’simlik, hayvonot

Irq- yer yuzasida 3 ta irq bor- 1) yevropoid (oq) 2) mangloid (sariq) 3) Negroid (qora)

Yer yuzasida 4 mingga yaqin xalq yashaydi

Millioner shaharlar- dunyoda har birining aholidi 10 mln ga yaqin kishidan ortiq bo’lgan 20 ta shahar bor

Chink- Dengiz yuzasidan tik ko’tarilib turadigan yonbag’rlar

Tranzit- Yuk yoki yo’lovchilarni oraliqdagi stansiya viloyat, davlat orqali o’tishi

Magistral- asosiy aloqa yo’li

Omil- biror bir jarayonning ishlab chiqarishni joylashtirishning asosiy sharti

Fraxt- Suv yo’lida yuk tashish xaqqi

Pampa- Indislar tilida daraxtsiz yerlar

Selva- o’rmon

Lanshaft- joy

Davlatlarning iqtisodiy daromadlari bo’yicha guruhlash jahon banki Atlasi metodikasi doirasida amalga oshadi

Atlas-Haritalarning to’plami uchun Atlas nomini Merkator tomonidan 1595-yili tahlil etilgan

Sayyoralar- quyosh sistemasidagi yirik osmon jismlari

Kametalar- bosh va dumdan iborat bo’lgan quyosh sistemasidagi osmon jismi

Tabiiy yo’ldosh- sayyora atrofida doimiy aylanib turadigan osmon jismi

Globus- yer sharining kichraytirilgan tasviri ya’ni modeli

Mobilizm- siljiydigan, harakatlanadigan

Minor masjidi- 2014-yil 4-oktabrda qurbon hayitida ochilgan

Yer sharining diametric- 12800 km

Ekvador- uzunligi ya’ni yer sharining qoq o’rtasidan o’tkazilgan aylana 40 ming km gat eng

Aholi soni 1 mlndan ortiq shaharlar jahon mamlakatlari bo’yicha taqsimlanishi:

1.Xitoy- 35 ta

Hindiston- 21 ta

3.Rossiya-13 ta

4.Yaponiya- 12 ta

5 AQSH- 12 ta

6.B.Britaniya-12 ta



7.Braziliya- 8 ta

Voha- Insonlar tomonidan cho’l va chalacho’l o’zgartirilgan ,obod qilingan joylar

Kislorod fabrika- eng o’simligi ko’p joylar

Reyka- qor qalinligini o’lchovchi asbob

Yog’in- Havodan yer yuzasiga suyuq yoki qattiq holatda tushadigan suvlar

SHamol- havoning gorizantal harakati

Zona- lotincha, ensiz, uzun

Melioratsiya- Yerning holatini yaxshilash,tekislash, sug’orish, sho’rini yuvish,nihol o’tqazish, tuproq hosildorligini yaxshilash

Kooperatsiya- korxonalarda ishlab chiqarayotgan mahsulotlarni mamlakat darajasida yuksalishi

Proposfera- burilish

gorizantal- quruqlik yuzasida mutlaq balandligi bir xil bo’lgan nuqtalarni tutashtiruvchi chiziqlar

Izochiziqlar- biror geografik hodisalar bir xil bo’lgan nuqtalarni tutashtiradigan chiziqlar

Izoterma- havo harorati o’xshash nuqtalarni tutashtiruvchi

Quyosh- yerga eng yaqin yulduz

Oy-yer- tabiiy yo’ldosh

Meridian- Yer yuzasidan o’tkazilgan yarim aylana chiziq

Botiq- yer po’stining o’ta mustahkam qismlari

Geografik kenglik- meridianlarning ekvadordan berilganda nuqtagacha bo’lgan qismi yoyning daraja hisobidagi kattaligi

Shimoliy kenglik- Ekvadordan shimolda joylashgan nuqtalarning kengligi

Janubiy kenglik- Ekvadordan janubda joylashgan nuqtalarning kengligi

Geografik uzunlik- Bosh meridiandan berilgan nuqtagacha bo’lgan parallel yoyning daraja hisobidagi uzunligiga aytiladi

Geografik kordinatasi- Yer yuzasidagi har bir nuqtaning kenglik va uzunligi

Yadro- yerning markaziy qismi

Mantiya- YAdroni mantiya deb ataluvchi qobiq o’rab turadi.Qalinligi 2900 km gat eng

Relef- yer yuzasidagi barcha bal;and pastliklarga aytiladi

Lava- yer yuzasida oqib chiqqan qaynoq modda

Gamada- Sahroi kabirda toshloq sahrolar

Antropogen- kishilarning ho’jalik faoliyati

Shamol- havoning gorizantal harakati

Tayfun- kuchli shamol tezligi 100 m 3

Sambo- Indis va negrlar chatishmasi

Erotosfen- Dunyoning biringchi xaritasini III asrda tuzgan

Globus- Toshkentdagi O’zbekiston Milliy Universitetining geografiya fakultetida o’rnatilgan , bo’yi 2.5 m, diametric 2 m, aylanasi 6 m, og’irligi 490 kg, Toshkent globusi deyiladi.

Meridian- yer yuzasidan o’tkazilgan yarim aylana chiziqlar

Parallel- yer ekvadoriga parallel qilib chizilgan aylana chiziqlar

Ruletka- bir- biriga yaqin turgan 2 predmet orasidagi masofani o’lchaydi

Yer po’stining qalinligi- 40 km

Yadrodagi harorat- 4000 gradus

Yer po’sti 3 qavat tog’ jismlaridan iborat:

1.Cho’kindi 2. Granit 3. Bazalt



Plitalar- yerning alohida- alohida yirik bo’laklari

Magma- yer yoriqlaridan yuqoriga ko’tarilgan suyuq jinslar

Gayzer- Issiq buloqlarda suv vaqti- vaqti bilan favvora kabi otilib turadi

Epitsenta- yer qimirlash markazi

Gipotsentr- Yer qimirlash o’chog’i

Yerning ichki kuchi- yer qimirlash, lavalar otilishi, yer po’sti yorilishi

Yerning tashqi kuchi- suv, shamol, muzliklar, quyosh nuri, organizmlar kiradi

Torf- botqoqliklarda o’simlik qoldiqlaridan hosil bo’ladi

Tinch okean- maydoni 180 mln km 2 . Eng chuqur joyi Mariana botig’i-11022 m

Atlantika okeani- maydoni 91 mln km 2 . Eng chuqur joyi Puerto- Riko botig’i- 8742 m

Shimoliy muz okeani- maydoni 14 mln km 2 – 5527 m

Hind okeani- maydoni 76 mln km 2 Eng chuqur joyi Zond botig’i- 7729 m

Bo’g’iz-okean, dengiz, ko’l va daryolarning 2 ta katta qismini tutashtirib turadigan tor yo’lak

Grunt suv – yer yuzasidagi g’ovak jinslar orasidagi suvlar

Suvayirg’ich- qo’shni daryo havzalarini bir- biridan ajratib turadigan chegara

Ko’l- tabiiy chuqurliklarda to’planib qolgan suv

Qor chizig’i- qor yig’iladigan va muzlik hosil bo’ladigan balandlikning quyi chegarasi

Troposfera- atmosferaning quyi qatlami

Bulut turlari-aylanmoq, o’zgarmoq degan ma’nolarni bildiradi. To’p- to’p, qat-qat, patsimon

Reyka- qor qalinligini o’lchovchi asbob

Gidrosfera- suv qobig’i

Litosfera- yerning tosh qobig’i

Nunutak- Tog’larning muzlardan chiqib turgan cho’qqilari

Atmosfera- havo qobig’i

Biosfera- hayot qobig’i

Tabiat kompleksi- tabiatni hosil qiluvchi tarkibiy qismlar

Tabiat komponentlari- tog’ jinslari, suv, havo, organizm, tuproq kiradi

Ritmiklik- tabiatda vaqt o’tishi bilan bir xil hodisalarni takrorlanib turishi

Zonallik- quruqlikda ekvadordan qutbiy kengliklar tamon tabiat komplekslarining birin-ketin almanishishi

Yer yuzasining 11 % muzliklar egallaydi

Dunyo okeanida- 11 ta tabiat mintaqasi bor

Eralar- Arxey, Proterozoy, Paleozoy, Mezozoy, Kaynazoy

Dunyo okeani atamasini rus olimi Y.M.Shokalskiy 1917 –yil fanga kiritgan.

Buyuk geografik kashfiyotlar- XV asrdan Atlantika okeanidan boshlangan

Nektonlar- erkin ko’cgib yuruvchi organizmlar

Planktonlar- suv oqimiga qarshilik ko’rsata olmay,mutlaq holatda suzib yuruvchi organizmlar

Tinch okeani- Ulug’ okean

Atlantika okeani- Yelkasida osmon gumbazini ko’tarib turuvchi paxlavon

Hind okean- sug’oriladigan daryo

Afrika- Eng katta cho’li , eng sersuv daryosi, eng issiq materik

Afrika materigi- Qadimda Liviya deb atalgan

Afrikaning- 40% maydonini savannalar egallaydi

Avstraliya- janubiy

Krik- darolarning quruq o’zani

Okeaniya- Tinch okeanining markaziy va g’arbiy qismida sochilib yotgan katta-kichik orollar

Melaneziya- qora orol

Mikroneziya- qora orol

Polineziya- ko’p orol

Maorilar- Yangi Zellandiyada tub joy aholisiga aytiladi

Antraktida- qarama-qarshi , teskari

Nunutaklar- tog’larning muzlardan chiqib turgan cho’qqilariga aytiladi

Amazoniya- Amazonka havzasidagi ekvatorial o’rmonlar

Dunyodagi eng uzun g’or- Fant – Mamont g’ori 500 km

Ximolay- qor ma’koni demakdir

Cho’l mintaqasi- dengiz sathidan 400 metr balandlikka bo’lgan joylar

Adir mintaqasi- dengiz sathidan 400 metrdan baland bo’lgan joylar

Tog’ mintaqasi- dfengiz sathidan 1200 metrdan baland bo’lgan joylar

Migratsiya- mamlakatga ko’chib kelish

Yaylov mintaqasi- baland tog’larning yonbag’rlarida , past tog’larning tepa qismlari

O’zbekistonda- 119 ta shahar, 1065 ta shaharcha, 11 mingdan ortiq qishloq va ovul bor

Aglemeratsiya- Shaharlarning rivojlanish yo’ldosh shaharlarni vujudga kelishi

Kooperatsiyalashuv- hamkorlik

Majmua- ishlab chiqishning tashkil etishning iqtisodiy samaradorlikka qaratilgan muhim shakli

Briket- ko’mir kukunini bosim ostida yoki yopishqoq moddaga aralashtirib xoldir shaklga keltirilgan mahsulot

O’zbekiston- oltin qazib chiqarish bo’yicha dunyoda 7-o’riin,MDH davlatlari ichida 2-o’rinda turadi.

Selluloza- maydalangan va kimyoviy yo’l bilan ishlangan yog’och massasi

Sanoat rayonlari- sanoat tugunlari,markazlari va punktlari toplangan hudud

Yashil inqilob- qishloq xo’jaligini fan,texnika, yutuqi negizida tubdan o’zgartirish

Eksport- Tovarni tashqi bozorga , xorijga chiqishi

Import- chet mamlakatlardan zarur mahsulotlarni sotib olish

Taqvim- uzoq vaqt hisoblab boriladigan sana tizimiga aytiladi

Rekratsiya resurslari- insonning jismoniy va madaniy dam olishi , davolanish maskani (Tiklash o’rnini to’ldirissh)

Kibernetika- yo’lboshchi, yo’lboshqaruvchi

Quyosh sistemasi- quyosh, 8 ta sayyora, 160 dan ortiq yo’ldosh, 40 mingdan ortiq asteroid va 1 mln ga yaqin kametadan iborat

To’qay- daryo bo’ylaridagi daraxst,buta, o’t, o’simliklardan iborat qalin changalzor o’rmon

Endogen- yerning ichki kuchi

Ekzogen- yerning tashqi kuchi

Eroziya- yemirilish

Abraziya- qirish, qirtishlash

Defilyatsiya- puflash

Kars- suvda yaxshi eriydigan tog’ jinslari

Surilma- tog’ jinslarining og’irlik kuchi ta’sirida yonbag’r bo’ylab, pastga tushishi

Monitoring- tabiiy resurslardan oqilona foydalanish

Batemerk- chuqurlik o’lchayman

Endemik- mahalliy, tubjoy

Voha- cho’l va chalacho’llarda suv chiqarilib obod qilingan yer

Urbanizatsiya- shaharlar va shahar aholisining o’sishi

Geoid- yer, “Yer ko’rinishida”

Nivelir- joining nisbiy balandligini yana bir nuqtadan 2-nuqtaning qancha balandligini aniqlash uchun ishlatiladigan asbob

Orol- hamma tomoni suv bilan o’ralgan quruqlik

Yarim orol- uch tomoni suv bilan o’ralgan quruqlik

Qit’a- yirik quruqlik va uning atrofidagi orollar


Tuzuvchi: G.Jo’rayeva

Download 69.57 Kb.




Download 69.57 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Saysmik- tebranish 8 lik davlatlar- aqsh,Yaponiya, Germaniya, B. Britaniya,Fransiya,Italiya, Kanada, Rossiya Migratsiya

Download 69.57 Kb.