• «Aqliy hujum» metodini qullashdagi asosiy qoidalar
  • «Aqliyhujum»metodiningtuzilmasi
  • Aqliy hujum” metodining afzalliklari
  • «Aqliy hujum» metodining kamchiliklari
  • FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
  • Elektron ta’lim resurslari
  • Baratova yulduz rizoqulovna




    Download 222.02 Kb.
    bet3/3
    Sana04.04.2017
    Hajmi222.02 Kb.
    1   2   3

    Aqliy hujum” metodining mazmun va mohiyati


    Aqliy hujum metodidan ham lektsiya, ham amaliy darslarda foydalanish qulay. Bu metod bir zumda auditoriyadagi barcha o‘quvchi-talabalarni qamrab olib ularni aktiv holatga keltiradi.

    Yaxlit mavzu, uning bir qismi yoki tanlab olingan muammo yo‘zasidan o‘quvchi-talabalarga beriladigan savollar majmuasi o‘qituvchi tomonidan oldindan tayyorlangan bo‘lishi ishda yaxshi natija beradi.

    Aqliy hujum metodi qo‘yilgan muammo yechimiga bog‘liq ravishda 5-10 daqiqa davom etishi mumkin. Bunda o‘quvchi-talabalarning berayotgan javoblariga na o‘qituvchining va na boshqalarning aralashuviga, har qanday fikr bildirishlariga yo‘l qo‘yilmaydi va natijalar baholanmaydi, ballar qo‘yilmaydi. Bu qoida ko‘pincha o‘qituvchi tomonidan avtomatik tarzda buziladi, ya‘ni talaba-o‘quvchi bildirgan noto‘g‘ri fikrga tezda o‘z munosabatini bildirib to‘g‘rilaydi. Bu vaziyat talaba-o‘quvchilarni fikrlashdan to‘xtatadi, darsda foydalanilayotgan aqliy hujum metodiga putur yetkazadi. Maqsad: noto‘g‘ri bo‘lsada o‘quvchi-talabaning o‘z fikrini bildirishiga erishishdan iborat. O‘qituvchi umumlashtirishdan so‘ng bildirilgan fikrlarning to‘g‘ri yoki noto‘g‘riligi har bir talabaga ma‘lum bo‘ladi.

    Talabalarning fikr yuritishlari o‘qituvchi tomonidan to‘g‘ri yo‘lga solib turiladi va rag‘batlantirilib boriladi. Vaqti-vaqti bilan fikrlar umumlashtirib turiladi.

    Muammoning yechimi bo‘yicha fikrlar shakllanib bo‘lgach u oxirgi marta umumlashtiriladi va aniq fikrga kelinadi. Shundan keyin talabalar o‘zlarining takliflarini o‘zlari solishtirib, to‘g‘ri va xato fikrlarini anglab yetishadilar va o‘zlarini o‘zlari baholaydilar. Ammo o‘qituvchining ularga baho yoki tanbeh berishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

    Egallangan bilimlarni yanada mustahkamlash va talabalarda mustaqil ishlash ko‘nikmasini shakllantirish maqsadida uyga vazifa berish va uy

    vazifasini bajarishga tayyorlash bo‘yicha o‘qituvchi trenerning amalga oshirishi lozim bo‘lgan jarayonlar

    TARTIBI:Talabaning egallangan bilimlarni yanada mustahkamlash va ularda mustaqil ishlash ko‘nikmasini shakllantirish maqsadida uyga vazifa beriladi.

    1. Uyga beriladigan vazifa aniq bo‘lishi lozim. Bunda:

    -savollar aniq;

    -shu savollarga javoblarni qaerdan topish;

    -adabiyotlar aniq ko‘rsatilishi maqsadga muvofiq.

    2. Bajarish shakli ham aniq bo‘lishi taqozo etiladi:

    -referat tayyorlash;

    -konspekt qilish;

    -masalani yechish;

    -birorta tadbir ishlab chiqish;



    -boshqaruv qarorlarini qabul qilish va h.k.

    3. Oldindan talabalar nima uchun baho olishini bilishlari kerak. Shu tufayli ularning bajargan ishlari qanday baholanishini ham aytib o‘tish maqsadga muvofiqdir.


    «Aqliy hujum» metodi biror muammo bo´yicha ta‘lim oluvchilar tomonidan bildirilgan erkin fikr va mulohazalarni to´plab, ular orqali ma‘lum bir yechimga kelinadigan metoddir. «Aqliy hujum» metodining yozma va og‘zaki shakllari mavjud. Og´zaki shaklida ta‘lim beruvchi tomonidan berilgan savolga ta‘lim oluvchilarning har biri o‘z fikrini og‘zaki bildiradi. Ta‘lim oluvchilar o‘z javoblarini aniq va qisqa tarzda bayon etadilar. Yozma shaklida esa berilgan savolga ta‘lim oluvchilar o‘z javoblarini qog‘oz kartochkalarga qisqa va barchaga ko´rinarli tarzda yozadilar. Javoblar doskada ( magnitlar yordamida) «pinbord» doskasida (ignalar yordamida) mahkamlanadi. «Aqliy hujum» metodining yozma shaklida javoblarni ma‘lum belgilar bo´yicha guruhlab chiqish imkoniyati mavjuddir. Ushbu metod to´g´ri va ijobiy qo´llanilganda shaxsni erkin, ijodiy va nostandart fikrlashga o´rgatadi.

    1. «Aqliy hujum» metodidan foydalanilganda ta‘lim oluvchilarning barchasini jalb etish imkoniyati bo‘ladi. Shu jumladan, ta‘lim oluvchilarda muloqot qilish va munozara olib borish madaniyati shakllanadi. Ta‘lim oluvchilarda o‘z fikrini faqat og´zaki emas, balki yozma ravishda bayon etish maxorati, mantiqiy va tizimli fikr yuritish ko´nikmasi rivojlanadi. Bildirilgan fikrlar baxolanmasligi ta‘lim oluvchilarda turli g´oyalar shakllanishiga olib keladi. Bu metod ta‘lim oluvchilarda ijodiy tafakkurni rivojlantirish uchun xizmat qiladi. «Aqliy hujum» metodi ta‘lim beruvchi tomonidan quyilgan maqsadga qarab amalga oshiriladi:

    2. Ta‘lim oluvchilarning boshlang´ich bilimlarini aniqlash maqsad qilib quyilganda, bu metod darsning mavzuga kirish qismida amalga oshiriladi.

    3. Mavzuni takrorlash yoki bir mavzuni keyingi mavzu bilan boglash yangi mavzuga utish qismida amalga oshiriladi.

    4. Utilgan mavzuni mustaxkamlash mavzudan sung, darsning mustaxkamlash qismida amalga oshiriladi.

    «Aqliy hujum» metodini qullashdagi asosiy qoidalar:

    1. Bildirilgan fikr-g´oyalar muhokama qilinmaydi va baholanmaydi.

    2. Bildirilgan fikr qanday fikr-g´oyalar, ular xatto to´g´ri bo‘lmasa ham inobatga olinadi.

    3. Har bir ta‘lim oluvchi qatnashishi shart.

    «Aqliyhujum»metodiningtuzilmasi

    «Aqliy hujum» metodining bosqichlari:

    1. Ta‘lim oluvchilarda savol tashlanadi va ulardan ushbu savol bo´yicha o‘z javoblari (fikr, goya va mulohaza) bildirishlari so‘raladi.

    2. Ta‘lim oluvchilar savol bo´yicha o‘z fikr mulohazalarini bildirishadi.

    3. Ta‘lim oluvchilarning fikr- g´oyalari (magnitofondan, videotasmadan rangli qog‘ozlarda yoki doskada) to´planadi.

    4. Fikr-g´oyalar ma‘lum belgilar bo´yicha guruhlanadi.

    5. Yo‘qorida qo‘yilgan savolga aniq va to‘g‘ri javob tanlab olinadi.

    Aqliy hujum” metodining afzalliklari



      • natijalar baholanmasligi ta‘lim oluvchilarda turli fikr-goyalarning tug‘ilishiga olib keladi;

      • ta‘lim oluvchilarning barchasi ishtirok etadi;

      • fikr-g‘oyalar vizuallashtirib boriladi;

      • ta‘lim oluvchilarning boshlang‘ich bilimlarini baholash imkoniyati bo‘ladi;

      • ta‘lim oluvchilarda mavzuga qiziqish uyg‘onadi.

    «Aqliy hujum» metodining kamchiliklari:

    • ta‘lim beruvchi tomonidan savolni to‘g‘ri qo‘yishning qiyinligi;

    • ta‘lim beruvchidan yuqori eshitish qobiliyatining talab etilishi.

    2.3. “Yozgi etyud” mavzusida rangtasvir kompozitsiyasini ishlash.
    Rassom o‘z kompozitsiyasida qanday badiiy, ifodaviy, kompozitsion vositalar bilan yaratayotganiga alohida e’tibor bеrish kеrak. Aytish lozimki, ushbu asarda chiziqli pеrspеktivadan foydalanish asosiy ahamiyatni kasb etadi. Chunki bu narsa kompozitsiyaning yaxshi chiqishiga yokiunda ko‘zni.

    Ko‘rish usuli –asarni badiiy his qilish uchun katta ahamiyatga ega. Bu esa “tog‘ manzarasi” mavzusida ishlangan kompozitsiyani tahlil qilayotganda yanada yaqqolroq ko‘rinadi. Rangtasvirning vazifasi ikki o‘lchamli yassilikda uch o‘lchamli xaqqoniylikni (rеallikni) yaratish o‘ta mushkul bo‘lib, u bir tomonlama matеmatik еchimga ega emasdir.
    Chuqurlikka yunalgan chiziqlarlarning kеsishuvini  va ularning paralеlligini birlashtirib bo‘lmaydi. Rassomning oldida turgan tanlov imkoniyati ushbu tanlovdan ancha kеngdir. Rangtasvirda ko‘llanayotgan shartlilikning aniq (konkrеt) usullarini tanlash bu madaniyat uchun xos bo‘lgan dunyoni ko‘rish usullariga bog‘liq.

    Kompozitsiyada to‘g‘ri pеrspеktivadan foydalangan holda, yorug‘ havoyi muhitini yaratish, nur – soya  o‘yinlari va hakozolar asosida qurilgan kompozitsiyaning akadеmik usullaridan foydalanilgan.


    Kompozitsiyaning bir qismidagi omilardan biri  ta’sir etish intеnsivligi, kompozitsiyaning qarama – qarshi tomonidagi boshqa omillarning faollashuvi evaziga mutanosiblashadi. Bunda ijodkor kompozitsion usul, kompozitsion printsip va kompozitsion vositalar dеb nomlangan bir qator qoidalarga asoslanadi.

    XULOSA

    “Yozgi etyud” mavzusida ishlangan kompozitsiya misolida manzara janrida kompozitsiya ishlashni pеdagogik zaruriyat sifatida o‘rganildi;

    “Yozgi etyud ” mavzusida kompozitsiya ishlashda buyuk rassomlar ijodiy mеrosidan foydalanishga erishildi;

    “Yozgi etyud ” mavzusida ishlangan kompozitsiya orqali o‘zbеk millatiga xos milliy urf-odat va an’analarning tutgan o‘rnini va ahamiyatini ko‘rsatildi;



    “Yozgi etyud ” mavzusida ishlangan kompozitsiyani dars jarayonlarida o‘rgatishda yangi pеdagogik tеxnologiyaning samarali usullari va vositalaridan foydalanildi.

    FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI


    1. Karimov I.A. O‘zbekiston milliy istiqlol, siyosat, mafkura. «O‘zbekiston» nashriyoti. T.,1993.

    2. Karimov I.А. Milliy mafkura haqida.– T.,2000.

    3. Karimov I.А. Ma’naviy yuksalish yo‘lida. – T.,1998.

    4. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi «O‘zbekiston» nashriyoti. T.,1991.
      Konstitutsiya (lot. constitutio - tuzilish, tuzuk) - davlatning asosiy qonuni. U davlat tuzilishini, hokimiyat va boshqaruv organlari tizimini, ularning vakolati hamda shakllantirilish tartibi, saylov tizimi, fuqarolarning huquq va erkinliklari, shuningdek, sud tizimini belgilab beradi. K.


    5. O‘zbekiston Respublikasining qonuni «Ta’lim to‘g‘risidagi», «Kadrlar tayyorlashning milliy dasturi to‘g‘risida» «O‘zbekiston» nashriyoti. T.,1998.

    6. Atamuradov S., Xusanov S., Rametov J. Ma’naviyat asoslari.– T.,2000.

    7. Erkaev A. Ma’naviyat – Millat nishoni. – T.,1997.

    8. Yusupov E. Inson kamolotining ma’naviy asoslari.T.1998.

    9. Abdurahmonov G.M. Rangtasvir va kompozitsiya.- Toshkent, 1995.
      Toshkent - Markaziy Osiyoning eng yirik qadimiy shaharlaridan biri - O‘zbekiston Respublikasining poytaxtidir. Oʻrta Osiyoning yirik sanoat-transport chorraxasi va madaniyat markazlaridan biri. Mamlakatning shimoli-sharqiy qismida, Tyanshan togʻlari etaklarida, 440–480 m teppalikda, Chirchiq daryosi vodiysida joylashgan.


    10. Boymetov B. “Qalamtasvir”. Darslik 1 - qism. Toshkent, 2006.

    11. Boymetov B. “Qalamtasvir asoslari”. O‘quv qo‘llanma. Toshkent, 1999.

    12. Tolipov N., Abdirasilov S., Oripova N. Rangtasvir (1-qism). T., 2002.

    13. Tolipov N., Abdirasilov S., Oripova N. Rangtasvir (2-qism). T., 2003.

    14. Abdirasilov S.,Tolipov N. “Rangtasvir” Toshkent , 2005.

    15. Tolipov N., Abdirasilov S., Oripova N. Rangtasvir. T., 2006.



    Elektron ta’lim resurslari:
    1. www. tdpu. Uz
    2. www. pedagog. Uz
    3. www. Ziyonet. Uz
    4. www. edu. Uz
    5. www. nbgf. intal. uz.


    ILLYUSTRATSIYALAR


    N.Karaxan “Oltin kuz”.



    O‘.Tansiqboyev ”Qayroqqum suv ombori”



    N.Karaxan “Arpa yechimi”.


    O‘.Tansiqboyev “Tog‘ yo‘li”.


    O‘.Tansiqboyev “Jonajon o‘lka”.



    O.Qozoqov “Tog‘ manzarasi”.


    O.Qozoqov “Kuz manzarasi”.



    S.Qosimova “Kuz”.



    S.Qosimova “Tog’da bahor”.



    A.K.Savrasov. Grachlar uchib keldi.


    F.A.Vasilyev.Qishloq.



    I.I.Levitan.Birinchi yashillik.



    I.K.Ayvazovskiy. To’qqiznchi val.



    I.k.Ayvazovskiy.

    1 “Хаlq ta’limi” jurnali 1992 yil, 10-12 son 1-bet.


    2 I.Каrimov «O’zbekiston ХХI аsr bo’sag’asida: xavsizlikka taxdid, barqarorlik sharlari va taraqqiyot kafolatlari». Т. «O’zbekiston», 1997.




    1   2   3


    Download 222.02 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Baratova yulduz rizoqulovna

    Download 222.02 Kb.