Iqtisodiy o’sishning ekonometrik modeli




Download 45,03 Kb.
bet2/6
Sana14.05.2024
Hajmi45,03 Kb.
#233733
1   2   3   4   5   6
Bog'liq
9 sinf sinf soati ish reja va konspek (2), JAVOBGARLIK MARKAZLARI FAOLIYATINI BAHOLASHNING MOLIYAVIY VA NOMOLIYAVIY MEZONLARI, МТ3, 856-Article Text-1692-1-10-20230513, GINS SXM, Nutqning to`g`riligi, Êóðñ èøè ìàâçó, Boshqaruv hisobi va audit yakuniy, 66830, Reference
1.Iqtisodiy o’sishning ekonometrik modeli
Iqtisodiy o‘sishni prognozlash (IUP) turmush darajasi, ekonometrik (normativlar, cheklanishlar), tashqi iqtisodiy va harbiy strategik prognoz talablarini hisobga oladi.
U yoki bu darajadagi barqaror iqtisodiy tizimga ega ko‘pchilik davlatlarda iqtisodiy o‘sishni prognozlashda qo‘yidagi turdagi ko‘p omilli ekonometrik modellar keng tarqalgan:
Yqf(X1,X2,…,Xn)
Bir omilli modellar ham keng qo‘llaniladi. Masalan, iqtisodiy o‘sishning vaqtga bogliqligini ifodalovchi modellar yoki o‘tgan davrga nisbatan ishlab chiqarish fondlari yoki kapital (K) o‘zgarishi kam bo‘lgan qisqa muddatli davrda tahlil va prognozlashtirishda iqtisodiy o‘sish va mehnat resurslari (L) orasidagi bog‗liqliq modeli.
Ishlab chiqarish funksiyasi shaklidagi model eng keng tarqalgan:
YA0KL` va miqdoriga qarab iqtisodiy o‘sishning 3 turi mavjud:
Agar ( ) 1 bo‘lganda milliy mahsulot (daromad) ishlab chiqarish omillari (kapital va mehnat) sarfiga mutanosib ravishda oshadi, umumiy iqtisodiy samaradorlik o‘zgarishsiz qoladi, ishlab chiqarish faqat ekstensiv kengayib, kapitalning past samaradorligi mehnat resurslari oshishi hisobiga qoplanadi.
Agar ( )>1 bo‘lsa, ishlab chiqarish omillari n marta oshganda, ishlab chiqarish n martadan ko‘proq oshadi, ya‘ni ishlab chiqarishning o‘sishi omillar umumiy harajatini aks ettiradi. Lekin bu FТТ yutuqlarini, ya‘ni yangi texnika va texnologiyalarni kiritib, ishlab chiqarish fondlari samaradorligi oshadi yoki fondlarning o‘zgarmas samaradorligida MU oshadi. Birinchi holatda > va o‘sish fondlarni tejaydi, ikkinchisida va o‘sish mehnatni tejaydi.
Agar() chiqarish funksiyasi ( )k1 bo‘lgan holatni tasvirlash KobbaDuglas funksiyasi deb ataladi va uni «Makroiktisodiyot» kursida ko‘rib chiqish kerak.
Ikkinchi holda, FТТning tasviri ostida IGFda ( )>1da bu tasvirni aks ettiruvchi miqdorni topish kerak. Agar FТТ notekis bo‘lsa, IChF quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi:
YAKLe .
Umumiy samaradorlik o‘zgarishida ishlab chiqarish fondlari va jonli mehnatning samaradorlik o‘zgarishini alohida ko‘rib chiqish mumkin:
.
IChFning yuqorida ko‘rilgan turidan tashqari ishlab chiqarish natijasi (Y) bevosita ishlab chiqarish omillari miqdori orqali emas, balki omillar miqdoriga hamda samaradorlikka ta‘sir etuvchi omillar orqali bilvosita bogliqlikni ko‘rib chiqish mumkin.
Ishlab chiqarish omillari (kapital, mehnat, FТТ) birlamchi omillar sifatida, ularga ta‘sir etuvchi omillar esa ikkilamchi omillar sifatida namoyon bo‘ladi.
Ikkilamchi omillarni 2 tomonlama qarab chiqish mumkin.
Bir tomondan ular global omillarning miqdoriga, ikkinchi tomondan ularning samaradorligiga ta‘sir etishadi. Omillarni tasniflashda quyidagi misolni keltiramiz: Omilli yondashuvning rivoji ishlab chiqarish funksiyasi usuli takomillashuvidan ko‘ra, iqtisodiy va statistik ishlar chuqurlashuvini ko‘zda tutadi. Omil tahlil va prognozlashda tarmoqlararo nuqtai nazarlarga yondashish maqsadga muvofiqdir. Birinchidan, tarmoqlarning omillar va xususiyatlari roli kuchayadi, oraliq harajatlar (hom ashyo, yoqilgi, elektrenegiya, yarimfabrikatlar) muhim ahamiyat kasb etadi.
Ikkinchidan jonli mehnat va ishlab chiqarish fondlarini differensiyalash imkoni paydo bo‘ladi (masalan, ish kuchini kasblar va malaka darajasiga qarab guruhlash). Uchinchidan bir tarmoq o‘sishi boshqa tarmoq o‘sishiga asos bo‘lgani uchun, omil tahlil tarkibiy tahlil bilan birikib ketadi.



Download 45,03 Kb.
1   2   3   4   5   6




Download 45,03 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Iqtisodiy o’sishning ekonometrik modeli

Download 45,03 Kb.