• Asosiy matnning barcha unsurlarini ikki guruhga ajratish mumkin
  • Uslubiy qo’llanma yaratishga oid umumiy tavsiyalar
  • Uslubiy qo’llanma yaratishni rejalashtirish.
  • Uslubiy qo’llanma qo’lyozmalarini nashrga tayyorlash.
  • II bob
  • IP-texnologiya haqida bilasizmi
  • IP-telefoniya qandan ishlaydi. IP
  • 2.2. Internet –telefoniyaning turlari.
  • IP-telefoniya – bu nima IP
  • Kompyuter - telefon
  • 2.3. Virtual shaxsiy tarmoqlar (VPN). VPN tеxnologiyalari ta’lim sohasida
  • Korporativ tizimlarda qo‘llaniladigan aloqa tarmoqlarining yaratilish tarixi.
  • O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus




    Download 261.51 Kb.
    bet2/4
    Sana21.03.2017
    Hajmi261.51 Kb.
    1   2   3   4

    Uslubiy qo’llanma matnining xususiyatlari va unga qo’yiladigan talablar:

    Matn uslubiy qo’llanmaning asosiy skletini tashkil qilib, u uslubiy qo’llanmaning mazmunini dasturga mos tarzda ketma – ket va maksimal to’liq bayon qiluvchi hamda asoslab beruvchi asosiy yozma tizimdir, matn o’quvchisi tomonidan o’zlahstirilishi lozim bo’lgan ta’lim mazmuning mohiyati va hajmini belgilab beruvchi asosiy axborot tashivchidir. Agar uslubiy qo’llanma dastur ko’rsatib bergan ta’lim mazmunini amalga oshirish senariysi vazifasini bajarsa, matn shu senariyning kamida rejasi va o’zagini ko’rsatib beradi. O’quv matni odatda, 3 ta xususiy tuzilmaning majmuasidan tarkib topadi:

    1)Asosiy matn

    2)Qo’shma matn

    3)Tushuntirish matni

    Bu xususiy matn tuzilmalarining tushunchalari, unsurlari, shuningdek,ularni

    tashkil etuvchi tarkibiy unsurlari quyidagichadir:

    Uslubiy qo’llanmaning asosiy matni – muallif tomonidan dasturga mos tarzda didaktik va uslubiy ishlab chiqilgan o’quv materiallariga ega bo’lgan xususiy yozma tuzilma. Asosiy matn o’quvchi tomonidan o’rganilishi va o’zlashtirilishi majburiy bo’lgan o’quv axborotining asosiy manbai vazifasini bajaradi. Asosiy matnning mag’zini asosiy tushunchalar, qonunlar nazariyalar va faoliyat usllari haqidagi bilimlar tashkil qiladi.



    Asosiy matnning barcha unsurlarini ikki guruhga ajratish mumkin:

    a) Nazariy – ilmiy matnlar

    b) Tajribaviy – amaliy matnlar

    Nazariy – ilmiy matnlar.

    a)Fanning asosiy atamalari va tilini;

    b)Asosiy faktlarni – hodisalarni, obyektlarni jarayonlarni, ekspremantal tajribalarni;

    c)Asosiy qonunlarni va qonuniyatlarni hamda ularning natijalarini;

    d)Asosiy nazariyalarni;

    e)Yetakchi g’oyalar va dolzarb yo’nalishlarni;

    f)Dunyoqarashga oid mafkuraviy umumlashtirish va baholashlarni tavsiflashi lozim.

    Bulardan tashqari, yirik bo’limlar, boblar va bandlar qamrab olgan materialdan xulosalar va umumlashtirishlar berilishi lozim.

    Tajribaviy – amaliy matnlar muayyan fan materialining o’zlahstirishda va mustaqil tarzda bilimlar olishda o’quvchi bajaradigan amaliy faoliyat usullarini, konkret ma’lumot qoidalarini, asosiy tadqiqot usullarini tavsiflaydi, masalalar, mashqlar, tajriba va eksperiment usullarini bayon qiladi.

    Uslubiy qo’llanmalarni yaratishni rejalashtirish va nashrga tayyorlash tartibi:

    Uslubiy qo’llanmalar o’quv – tarbiyaviy jarayon maqsadlari va vazifalariga mos tarzda rejalashtiriladi va chop qilinadi.
    Uslubiy qo’llanma yaratishga oid umumiy tavsiyalar:

    Muayyan o’quv predmetining vazifasi va o’rnini malaka tavsifnomasini va o’quv dasturini hisobga olgan holda aniqlash hamda shu asosda predmetni o’qitish jarayonida yechilayotgan o’qitish va tarbiyalash vazifalarinikonkretlashtirish

    O’quvchi tomonidan to’liq fanni, uning mavzularini va mavzuning har bir masalasini o’rganishda o’zlashtirilishi lozim bo’lgan bilimlarning xususiyati va hajmini aniqlash

    O’quv rejasi, dasturlar va darsliklar bo’yicha oldindan o’qitilgan fanlardan olingan bilimlar hajmini aniqlash hamda shu aniqlik natijalaridan mavzuning har bir masalasi bo’yicha va butun predmet bo’yicha bilimlar hajmini aniqlashda foydalanish

    Bilim olish, o’quv va malakalar hosil qilish uchun o’quv axborotini uzatishning mantiqiy va didaktik ketma – ketligini aniqlash, oldin olingan bilimlarni tiklash va mavzuning har bir masalasini, har mavzuni va to’liq predmetni o’rganishda oldingi bilimlardan foydalanish.

    Bitta fanning turlicha ta’lim bosqichlariga oid darsliklar orasida, darslik va o’quv qo’llanma orasida hamda kitobning ayrim qismlari orasida(qismlar, boblar, bo’limlar, paragraflararo) fanning ichidagi bog’lanishlarni ta’minlash tamoyillariga amal qilish, darslik tuzilmasini ishlab chiqish, bayon qilinuvchi dasturiy materialni uslubiy maqbul tuzilma unsurlariga – bo’limlarga, boblarga va paragraflarga bo’lib chiqish, qabul qilingan tuzilma asosida bo’lg’usi darslikning reja – prospektini ishlab chiqish va uni baholash.

    Mazmun bo’yicha paragraflarni ishlab chiqish: paragraf mazmunini qismlarga ajratish hamda paragraflarning har bir qismi uchun o’ziga xos bayon va ifoda (matn, tasvirlar, grafiklar va boshqalar) shakllarini tanlash, paragraf tarkibiy qismlarini, ya’ni uning qismlari mazmunini axborotni uzatish shakliga monand joylashtirish, bilimlarni va o’quvlarni mustahkamlash hamda teskari bog’lanishni amalga oshirish usllarini loyihalash, o’qitishning boshqa vositalari bog’lanishlarni aniqlash, darslik boblarini tuzish, paragraflarni o’quv axboroti bayoning ketma – ketligini va mantiqiyligini ta’minlashni hisobga olgan holda joylashtirish, bilimlarni va o’quvlarni mustahkamlash hamda teskari bog’lanishni amalga oshirish usullarini loyihalash, o’qitishning boshqa vositalari bog’lanishlarni aniqlash, darslik boblarini tuzish, paragraflarni o’quv axboroti bayonining ketma – ketligini va mantiqiyligini ta’minlashni hisobga olgan holda joylashtirish, yaxlit darslikni jamlash.

    Uslubiy qo’llanma yaratishni rejalashtirish.
    Uslubiy qo’llanmalar majmuini yaratish ta’lim tizimining har bir bosqichi(umumiy o’rta ta’lim, akademik litseylar va kasb hunar kollejlari hamda oliy ta’lim) uchun istiqbolga (masalan, 5 – 10 yilga) va bir yilga rejalashtiriladi. Istiqbol nashr uchun rejalshtirish oldindan har bir ta’lim vazirligi o’quvchi va talabalarning o’quv adabiyoti bilan ta’minlanganlik holatini tahlil qiladi.

    Uslubiy qo’llanmalarini yaratishda takliflar qilayotganda mualliflar tarkibiga o’quv yurtlarining eng malakali mutaxassislari jalb qilinishini ta’minlash lozim. Istiqbol rejaga tavsiya qilingan darslik va o’quv qo’llanmalarni yaratishda mualliflar ko’rsatilmagan hollarda ularni vazirliklarning tegishli fan sohalari bo’yicha o’quv – uslubiy kengashlari tanlashlari lozim.

    Uslubiy qo’llanma nashrining yillik rejalari istiqbol rejalari asosida tuziladi. Yillik rejalarga uni tuzish vaqtida ta’lim vazirliklarining tegishli o’quv – uslubiy kengashlari tegishlicha sinov va muhokamadan o’tkazib tavsiya qilgan qo’lyozmalar, o’quv jarayonida o’zini oqlagan kitoblar kiritiladi.
    Uslubiy qo’llanma qo’lyozmalarini nashrga tayyorlash.

    Darslik va uslubiy qo’llanmalari qo’lyozmalari namunaviy o’quv dasturlari asosida ishlab chiqilgan va tasdiqlangan reja – prostpektlar bo’yicha tayyorlanadi.

    Vazirlikning tegishli fan bo’yicha o’quv – uslubiy kengashi nashrning istiqbol rejasini tasdiqlagandan so’ng, reja – prospect muallifi bu haqda xabardor qilib, qo’lyozmani nashriyotga taqdim qilish muddatlarini belgilaydi.

    Uslubiy qo’llanmani yaratishga shartnoma tuzilgandan so’ng, o’quv dasturida o’zgarishlar yuz bergan hollarda muallif qo’lyozmaga tegishli o’zgarishlar kiritishi shartdir.

    Uslubiy qo’llanmalari mualliflari ishlaydigan o’quv yurtlarining rahbarlari qo’lyozmalari mualliflarining ishlarini nazorat qiladilar va ularga yordam beradilar, tegishli bo’limlarda qo’lyozmalar muhokamasi uyushtiradilar. O’quv adabiyotlari mualliflariga, ular qo’lyozmalar ustidan ish olib borayotgan davrda belgilanadigan tartibda ijodiy ta’tillar berish mumkin.

    Nashrga taqdim qilinayotgan qo’lyozma muallif ishlaydigan o’quv yurtining kengashida muhokamadan o’tkazilishi hamda majlis bayonnomasida tegishli ko’chirma unga ilova qilinishi lozim.

    Uslubiy qo’llanma va boshqa o’quv – uslubiy vositalarni sifatli baholash mezonlari:

    Ta’lim tizimining turli bosqichlari uchun tayyorlanayotgan hamda hozirda amalda foydalanilayotgan o’quv adabiyotlari, didaktik va eksperimental qurilmalarning xilma – xil xislatlarini obyektiv baholash mezonlarini ishlab chiqish muhimdir. Ushbu mezonlardan quyidagilardan iboratdir:

    1.Uslubiy qo’llanma qo’lyozmasi hajmi o’quv rejasi asosida me’yorlangan hajmga mos bo’lishligi;

    2.Fanning uslubiy qo’llanmada qamrab olingan mazmuni va bayoni uslublari muayyan bosqich ta’limining o’quv dasturiga mos bo’lishligi;

    Uslub - tilning inson faoliyatining muayyan sohasi bilan bogʻliq vazifalariga koʻra ajratilishi. Kishilar faoliyatning barcha sohalarida aloqa qilish jarayonida tildagi leksik, frazeologik, grammatik va fonetik vositalarni tanlash va ishlatishda birbirlaridan maʼlum darajada farq qiladilar.

    3.O’quv materiali bayonining ilmiyligi, fanning asosiy tushunchalari, qonunlari va nazariyalarining fanning so’nggi yutuqlari talqiniga mos ravishda ochilganligi;

    4.Kurs zaminidagi ilmiy g’oyalar bayonining mantiqiy izchilligi, ulardan turli hodisalar va qonuniyatlarni tahlil qilishda foydalanilganligi, ilmiy dunyoqarashni shakllantirishga oid umumlashtirishlarning mavjudligi;

    5.Ushbu fanga xos bo’lgan ilmiy tafakkur uslublarining ochib berilganligi;

    6.Uslubiy qo’llanma bayonining tushunarliligi, o’quv materiali bayonining o’quvchining oldingi bosqichlarda ushbu fan bo’yicha erishgan rivojlanish darajasiga mosligi;

    7.Qo’llanmaga kiritilgan yangi o’quv materialining tushunarliligi;

    8.Uslubiy qo’llanmaning ochib berilish mantiqi;

    9.Materialni bayon qilishda turlicha mantiqiy tafakkur shakllaridan foydalanilganligi kabi mezonlardan tashkil topgan.
    XULOSA

    Bitiruv malakaviy ishining ushbu bobi “Uslubiy qo’llanma tayyorlash usullari” deb nomlanib, ikki qismdan iborat. Bu qismlar “O’quv adabiyotlarini yangi avlodlarini yaratish” va ”uslubiy qo’llanmaga qo’yiladigan talablar” deb nomlangan. Birinchi qismda O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006 yil 31 maydagi "Umumta'lim maktablarini darsliklar bilan ta'minlashni takomillashtirish borasidagi qo’shimcha chora tadbirlar to’g’risida"gi PQ-362-sonli qarori ijrosini ta'minlash bo’yicha amalga   oshiriladigan ishlar hamda 2005-2009 yillarda umumta'lim maktablari uchun darsliklar va o'quv-metodik qo'llanmalar nashr etish dasturi to'g'risida O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "2004-2009 yillarda Maktab ta'limini rivojlantirish Davlat umummilliy dasturi to'g'risida" 2004 yil 21 maydagi PF-3431-son Farmonini bajarish yuzasidan hamda davlat ta'lim standartlari talablariga javob beradigan zamonaviy o'quv adabiyotlari va o'quv-metodik qo'llanmalarni tayyorlash, nashr etish va umumta'lim maktablarini ular bilan ta'minlashning kompleks tizimini yaratish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qarorlari keltirib o’tilgan.

    Ikkinchi qismda esa “Uslubiy qo’llanmalarni yaratishni rejalashtirish va nashrga tayyorlash tartibi”,”Uslubiy qo’llanma yaratishga oid umumiy tavsiyalar”,”Mazmun bo’yicha paragraflarni ishlab chiqish”,”Uslubiy qo’llanma va boshqa o’quv – uslubiy vositalarni sifatli baholash mezonlari” kabi talablar keltirib o’tilgan.


    II bob. Uslubiy qo’llanmaning ichki tuzilishi.

    IP – Telefoniya. Skype dasturi.

    2.1. IP – Telefoniya haqidaqisqacha ma’lumot.

    Internet tarmog‘i inson dunyo qarashini tobora o‘zgartirib bormoqda. U kundalik hayotga o‘zi bilan birgalikda ko‘p ijobiy afzalliklarni olib kirmoqda. So‘nggi yillarda O‘zbekistonda ham Internet tarmog‘ining rivojlanib borishi kuzatilmoqda. IP-telefoniyaning vujudga kelishi va uning ommaviylashib borishi ham ana shunday rivojlanish natijasidir.

    Kun sayin hamyurtlarimiz suhbatlarida IP-telefoniya haqidagi gap-so‘zlar, tushunchalar tez-tez tilga olinmoqda. IP-telefoniya mavzusida turli ommaviy axborot vositalarida juda ko‘p maqolalar yoritib borilmoqda.

    Maqola -publitsistik janr. M.da ijtimoiy hayot hodisalari chuqur tahlil qilinib, nazariy va ommaviy jihatdan umumlashtiriladi, davlat siyosati, iqtisodiyot, texnika, fan va madaniyatda erishilgan yutuqlar, il-gor ish tajribalari ommalashtiriladi, xalq xoʻjaligidagi nuqsonlar tanqid qilinadi.

    Undan tashqari, u haqida reklamalarni ham uchratmoqdamiz. IP-telefoniya xizmatining mazmun-mohiyati nima yoki bu xizmatning qanday afzalliklari mavjudligini yaxshi bilamizmi?

    Afsuski, ayrim hamyurtlarimiz, bunday ajoyib xizmatning qanday ijobiy xususiyatlari borligi haqida to‘la ma’lumotga ega emaslar. Rivojlangan davlatlarda, IP-telefoniya xizmatining shunday “sehrli” xususiyati ham mavjud ekanki, bunda uning besh dollarli kartochkasi orqali, dunyoning istalgan burchagi bilan bemalol bir soat gaplashish imkoniyatini yaratib berar ekan.


    IP-texnologiya haqida bilasizmi?

    Kompyuterlar Internet orqali bir-birlariga ma’lumotni uzatishga qodir. E-pochta (E-mail) bularning eng sodda misolidir. Chunonchi, tovushni ham raqamli ma’lumotga aylantirish hamda uni xuddi boshqa ma’lumot turlari kabi kompyuterlarning bir-birlari orasida uzatilishi ham mumkin. IP-telefoniya – bu ma’lumotni uzatish tarmog‘i bo‘ylab tovushni uzatishdir. Bunday tovush uzatishning an’anaviy holatidagi analogli telefon bog‘lanishining asosiy farqli joyi shundaki, tovushni raqamli signallarga aylantirib, uni ma’lumot ko‘rinishida uzatish demakdir. IP-telefoniya (VoIP qisqartma ingliz so‘zidan olingan bo‘lib, “Voice over Internet Protocol”-ya’ni “Tovushni Internet bayonnomasi bo‘ylab uzatish” degan ma’noni bildiradi) -Internet bilan birgalikda hayot tarziga kirib borayotgan texnologik yangilik hisoblanadi.

    Inglizlar britanlar, (oʻzlarini inglish deb ataydilar) - xalq. [[Buyuk Britaniyaning asosiy aholisi. Umumiy soni (48,5 mln. kishi, 1990-y.lar oʻrtalari), jumladan, [[Buyuk Britaniyada 44,7 mln. kishi, Kanadada 1 mln.

    IP-telefoniyaning negizida telefon so‘zlashuvlarini an’anaviy telefon so‘zlashuvidan ko‘ra 2-3 martaga arzonlashtiruvchi texnologiyalardan hisoblanadi. Uning boisi shundaki, tovush signalining asosiy qismi Internet tarmog‘ida raqamli ko‘rinishda o‘tadi. Shuning uchun ham an’anaviy telefon liniyalarida sodir bo‘ladigan xizmatdan ko‘ra ozroq xarajat va sifatli aloqa xizmatlari imkoniyatini yaratib beradi.


    IP - telefoniya telefon tarmog‘ining amallarini oddiy telefon tarmog‘iga qaraganda osonlashtiradi va arzonlashtiradi.

    Masalan:Telefon bog‘lanuvchi tezligi baland bo‘lsa, bittadan ko‘p qo‘ng‘iroqlarni uzatish mumkin. Shuning uchun IP - telefoniya qo‘shimcha telefon tarmog‘iday ishlatiladi, uyda yoki ofisda.



    IP-telefoniyada bunday xossalar mavjud:

    -konferentsiya;

    -qo‘ng‘iroq pereadresatsiyasi (boshqa manzilga uzatish);

    -nomerni avtomatik holda takrorlash;

    -qo‘ng‘iroq qilayotgan abonentning nomerini aniqlash.

    Bu xossalar bepul ko‘rsatiladi, oddiy tarmoqlarda esa bular pul turadi.

    Xavfsiz qo‘ng‘iroqlar, standartli protokol bilan (SRTP). IP-telefoniyada ko‘pincha qiyinchiliklar yo‘qotilgan. Signalni raqalash osonlik bilan bajariladi, bunda signalni shifrovka qilish va signalni ma’lumotlar oqimi bilan identifikatsiya qilish lozim.

    IP-telefoniya joylashishga qaramaydi, faqatgina Internet kerak. IP-telefoniya provayderiga ulanish uchun. Masalan, markaz - qo‘ng‘iroqlarning operatorlari IP - telefon orqali qaysi bo‘lsa ham ofisida ishlashi mumkin, faqatgina Internet bo‘lishi lozim.

    Boshqa servislar bilan integratsiya bo‘lishi mumkin Internet orqali, qushib hisoblaganda videoqo‘ng‘iroq, gapirib turgan paytda matnli xabar bilan almashish, audiokonferentsiyalar, manzil kitobini boshqarish va boshqa abonentlarning tarmoqqa ulanish haqida ma’lumot olish, qo‘shimcha tarmoq xossalari - qo‘ng‘iroq marshrutlash, oynalarning namoyon bo‘lishi, alternativali GSM-rouming va IVP ishlatish (oson va arzon ishlatish va intergratsiyalash). Telefon qo‘ng‘irog‘i va foydalanuvchi personal kompyuteri bitta tarmoqda bo‘lganligi, ko‘p imkoniyatlar yo‘lini ochadi.

    To‘g‘ridan-to‘g‘ri telefon raqamini ulash, qaerda bo‘lgandan qat’iy nazar DID.

    IP-telefoniya qandan ishlaydi.

    IP - telefoniya telefon serverlarning umumiy ishlash printsipi shunday: bir tarafdan, server telefon liniyalari bilan bog‘langan va har qanday telefon bilan bog‘lanishi mumkin, ikkinchi tarafdan, server internet bilan ulangan va har qanday kompyuter bilan ulanishi mumkin. Server standart telefon signatini qabul qiladi. Uni raqamlaydi (agar raqamli bo‘lmasa), juda qisqartiradi, paketlarga bo‘ladi va Internet orqali manziliga uzatadi, Internet-protokolini (TSR/IP) ishlatib, tarmoqdan telefon serveriga keladigan va telefon liniyasiga ketadigan paketlar uchun operatsiya teskarida bajariladi. Shu ikkita operatsiya (signalning tarmoqga kirishi va chiqishi) birgalikda bajariladi. Gaplashib turgan paytda ovozli signallar qisilgan ma’lumotlar paketiga aylanadilar. Keyin bu paketlar Internet orqali boshqa tarafga uzatiladilar. Paketlar manziliga borib yetgandan keyin originalning ovozli signallarga dekodlanadi.
    2.2. Internet –telefoniyaning turlari.

    Internet –telefoniyaning ikki turli bazali so‘rovi mavjud:

    1. Kompyuterdan kompterga

    2.Kompyuterdan telefonga.

    Internet –telefoniyaning oddiy telefoniyadan nima farqi bor? Oddiy telefon qo‘ng‘iroq bajarilganda, ikkita suhbatdoshning orasida faqatgina ovozli aloqa mavjud. Ovozli signallar oddiy telefon liniyalar uzatiladi, belgilangan ulanish orqali...

    Demak, IP-telefoniya – bu nima?



    IP - telefoniyabu texnologiya, telefoniya olamini va internet olamini ulaydi. Hali yaqinda oddiy telefon tarmoqlari (kanallar kommutatsiyasi) va IP - tarmoqlari (paketlar kommutatsiyasi) bir birovidan alohida mavjud bo‘lgan va har xil maqsadlar uchun ishlatilgan. Telefon tarmoqlari faqat ovozli ma’lumotlarni uzatish uchun ishlatilgan, IP-tarmog‘i esa matnli ma’lumotlarni uzatish uchun ishlatilgan. IP - telefoniya texnologiyasi bu ikkita tarmoqni birlashtirgan. Shlyuz yoki gateway deyiladigan qurilma orqali. Shlyuz bu qurilma, qaysisiga bir tarafdan telefon liniyalar ulanadi, ikkinchi tarafdan esa – IP - tarmoq (masalan, Internet).

    IP - telefon qo‘ng‘iroq qanday bajariladi? Buni ko‘rib chiqamiz. Masalan, abonent A shahridan, B shahriga qo‘ng‘iroq qilayapti.

    A shahridaki telefon tarmog‘idan A shahridagi shlyuzga keladigan qo‘ng‘iroq, raqamlanadi va siqiladi algoritm orqali, IP - telefoniya paket bo‘lib IP-telefoniya tarmog‘iga uzatiladi. Paketlarning sarlavhasida, paketlarning IP-tarmoqni qaysi shlyuziga borib tushishining ma’lumoti ko‘rsatilgan. B shahridagi shlyuzga tushadigan paketlar IP - paketlar, yana telefon signaliga aylanadi va B shahridagi abonent telefon orqali A abonenti bilan gapiradi.



    IP - qo‘ng‘iroq bajarilganda shaharlararo operatori ishlatilmaydi, qo‘ng‘iroqning narxi oddiy qo‘ng‘iroqqa qaraganda arzon.

    IP - telefoniyaning “Telefon-telefon” servisi eng namoyon, lekin bu servisdan boshqa IP - operatori yana boshqa xizmatlarni taklif qiladi.
    Kompyuter - telefon

    Dunyoning qaysi – bir shaharidan bo‘lsa ham. IP - telefoniya provayderi abonenti, kompyuterdan qo‘ng‘iroq qilishi mumkin faqatgina bu kompyuter Internetga ulangan bo‘lishi shart. Qo‘ng‘iroq qilish uchun, kompyuterga Internet Phone dasturini qo‘yish kerak va bir marta registratsiya ma’lumotlarini kirgizish kerak. Kompyuterda multimedia asboblari o‘rnatilgan bo‘lishi kerak (ovozli plata, naushniklar (kolonkalar) va mikrofon). “Kompyuter - telefon” qo‘ng‘irog‘i “Telefon - telefon” qo‘ng‘irog‘idan yanada arzon turadi.



    Web-telefon.

    IP-telefoniyaning yana bir yangi xizmati-bu Web-saytdan bajariladigan qo‘ng‘iroq yoki Surf Call-Vocal Tec kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan dastur, bunda kerakli abonent nomi Internet – sahifadan topiladi va unga qo‘ng‘iroq bajariladi. Bu qulaylik elektron kommertsiyani kengaytirish uchun kiritilgan. Masalan, Surf Call dasturi Internetda to‘g‘ridan-to‘g‘ri savdo-sotiqli firma agenti bilan gapirish mumkin.

    Telefonni ulanish, kursorni kerakli nom, yoki firma nomi Internet –sahifadan murojaatiga (ssыlka) qo‘yib bosganda bajariladi. Bunda foydalanuvchiga ikkinchi telefon liniyasi kerak emas, yoki Internetdagi aloqani uzish kerak emas. Faqatgina kichkina dastur o‘rnatiladi, o‘sha Web –sahifada joylashgan (“PK-Klient”), dastur avtomatik tarzda o‘rnatiladi. Boshqa tomondan Surf Call dasturi kompaniyalar agentlariga savollarga javob berishni, Web-sahifalarini ko‘rsatish, kerakli ma’lumotlarni uzatish imkonini beradi, xizmat sifatini ko‘tarib.

    Telefon-kompyuter

    Dial-up seansi davomida abonentlar telefon tarmog‘i bandligiga duch keladilar. IP-telefoniyada bu muammo bunday yechiladi. Bunda abonent o‘zining ATS ga, “band” signali bo‘lganda IP-telefoniya server telefon raqamiga pereadresatsiya qilishga buyurtma berishi kerak. Internet –sessiya paytida chaqiruv IP-telefoniya serveriga pereadresatsiya bo‘ladi, bunda server qo‘ng‘iroqni IP-paketlariga aylantirib, abonentkompyuteriga uzatadi. Bunda kompyuterda “Vxodyashiy zvonok” belgisi paydo bo‘ladi, belgini bosib qo‘ng‘iroq qilayotgan abonenti bilan gapirish mumkin.


    2.3. Virtual shaxsiy tarmoqlar (VPN).

    VPN tеxnologiyalari ta’lim sohasida

    VPN tarmog‘ining paydo bo‘lishiga xorij tеlеkommunikatsiya tarmoqlarida o‘tgan asr 60-yillarida paydo bo‘lgan CENTREX xizmati asos qilib olingan. Bugungi kunda VPN’dan foydalanuvchilar soni kundan-kunga ortib bormoqda.


    Korporativ tizimlarda qo‘llaniladigan aloqa tarmoqlarining yaratilish tarixi.

    Ma’lumki, kompyutеr tarmoqlari ko‘p sohalarda bo‘lgani kabi biznеs maqsadida emas, balki harbiy sohada, mudofaa ishlarini tashkil etish maqsadlarida yaratilgan. Lokal hisoblash tarmoqlari — LHT (LAN — Local Area Network)ni yaratish ishlari 1964-yil avgust oyida boshlangan. O‘shanda RAND korporatsiyasi xodimi Paul Baran «On Distributed Communications: IX Security, Secrecy, and Tamper-Free Considerations» nomli mеmorandumini chop etgan edi. Ushbu mеmorandumda birinchi bo‘lib, boshqaruv markazi bo‘lmagan alohida ajratilgan ma’lumot uzatish tarmoqlarini qurish g‘oyasi ilgari surilgan va ishlar bilan AQSH qurolli kuchlari qo‘mondonligi buyurtmasi bilan bajarilgan edi. Lеkin ushbu g‘oyalarning amaliyotga tatbiq etilishi oradan uch yil o‘tgach, Buyuk Britaniyada Donald Dеvis (Donald Davies) tomonidan amalga oshirildi.

    Buyuk Britaniya, Britaniya, (ingl. Great Britain) Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi (ingl. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) - Shimoli-Gʻarbiy Yevropadagi davlat.

    VPN tarmog‘i 1967-yilda, dunyoda birinchi bo‘lib, Britaniya Milliy fizika laboratoriyasi (British National Physics Laboratory)da LHT tashkil etdi. 1970-yillar boshiga kеlib, bu tarmoq 200 nafar foydalanuvchiga eng yuqori tеzligi 0.25 Mbit/s bo‘lgan ma’lumot almashish imkoniyatini bеruvchi tarmoq vazifasini bajardi. Oradan 10 yil o‘tib, 1980-yillarda, hozirgi kunda hamma joyda qo‘llanilayotgan Ethernet lokal tarmog‘ining birinchi standarti (DEC, Intel va Xerox kompaniyalarining birgalikdagi mеhnati) chop etildi.

    Birinchi hududiy tarmoq (WAN — Wide Area Network ) ARPANET (Advanced Research Projects Agency NETwork — Istiqbolli tadqiqot loyihalari bo‘yicha agеntlik tarmog‘i) ARPA (Advanced Research Projects Agency) — AQSH Mudofaa vazirligi (DOD) qoshidagi mudofaa ishlari istiqbolli tadqiqot loyihalari bo‘yicha agеntlik rahbarligi va moliyaviy ko‘magi ostida tashkil etilgan. Bu agеntlik kеyinchalik DARPA (Defense Advanced Research Projects Agency — Mudofaa Istiqbolli Tadqiqot Loyihalari Agеntligi) nomini olgan.

    ARPANET — Pakеtlarni uzib ulaydigan ma’lumotlar uzatishga oid dastlabki global tarmoq. U ARPA tashabbusi bilan 1968-yilda hozirgi Internet tarmog‘ining tajribaviy nusxasi yaratilgan.

    1969-yil dеkabr oyida: UCLA — tarmoqni tadqiq qilish Markazi, Stanford tadqiqochilik instituti, Santa-Barbara univеrsitеti va Yuta univеrsitеtlari bog‘lanmalari bir tarmoqqa birlashtirildi. Bir yildan so‘ng ularning soni o‘n bеshtaga yеtdi va ma’lumotlar almashishda NCP (Network Control Protocol) protokolidan foydalanila boshlandi.

    ARPANET’ning maqsadi shundan iborat ediki, undan foydalanuvchilar turli gеografik nuqtalarda joylashgan pudratchilar, univеrsitеtlar va Mudofaa vazirligi kompyutеr tarmoqlarining bir-biriga bog‘lanishini amalga oshirish va o‘sha davrdagi o‘ta quvvatli bo‘lgan hisoblash rеsurslaridan birgalikda foydalanishni ta’minlashdan iborat edi.

    1975-yilda tajriba tarmog‘i ishchi tarmoq dеb e’lon qilindi va unga javobgar etib, DCA Agеntligi (AQSH Mudofaa aloqa Agеntligi) tayinlandi. Shu vaqtning o‘zida mutaxassislar bugungi kunda kеng qo‘llanilayotgan TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol — Uzatish jarayonlari boshqaruvi protokoli/Internet-protokol) protokollari asosini ishlab chiqish ustida ish olib borayotgan edi.

    TCP/IP protokollari oilasi. Internetda ma’lumotlar uzatish uchun ishlatiladigan protokollar to‘plami. Dastlab UNIX opеratsion tizimlari uchun yaratilgan. Hozirgi paytda barcha asosiy tizimlarga o‘rnatiladi.

    Bu va kеyingi ishlar bir nеcha minglab tarmoqlarni birlashtiradigan ommaviy global tarmoq — Internetning yaratilishiga olib kеldi.

    1   2   3   4


    Download 261.51 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus

    Download 261.51 Kb.