Referat mavzu: Kiberjinoyatchilik va uni keng tarqalishining sabablari. Bajardi: Ochilov Nodir kirish




Download 108,67 Kb.
bet3/6
Sana16.01.2024
Hajmi108,67 Kb.
#138460
TuriReferat
1   2   3   4   5   6
Bog'liq
Referat mavzu Kiberjinoyatchilik va uni keng tarqalishining sab
Boshqaruv qarorlari va ularni qabul qilish, Обзор 2022 (20.02.2023) (Узб), Biznes jarayonlarini modellashtirish @iqtisodchi kutubxonasi, O‘RQ-637 23.09.2020, svdavs
Kiberjinoyat — bu kompyuter va tarmoqning birgalikdagi aloqasi ostida sodir etiluvchi jinoyat turidir. Kompyuter jinoyat paytida maqsadli yoʻnaltirilgan qurol vazifasini bajarib beradi. Kiberjinoyat kimningdir xavfsizligi va moliyaviy saviyasiga zarar yetkazishi maqsadida osodir etiladi. 
Maxfiy maʼlumotlar qonuniy tarzda himoyalangan holatda yuz beruvchi kiberjinoyatlar bilan bogʻliq koʻpgina jinoyatlar mavjud. Xalqaro miqyosda hukumat ham, nodavlat ham subyektlar kiberjinoyatlar, jumladan, josuslikmoliyaviy oʻgʻirlik va boshqa transchegaraviy jinoyatlar bilan shugʻullanadi. Xalqaro chegaralarni kesib oʻtuvchi va kamida bitta milliy davlatning xatti-harakatlarini oʻz ichiga olgan kiberjinoyatlar baʼzan kiberurush deb ataladi. Uorren Baffet kiberjinoyatni „insoniyatning birinchi raqamli muammosi“ deb taʼriflaydi va „insoniyat uchun real xavf tugʻdiradi“, deya qoʻshimcha qilib oʻtadi. 
2014-yilda chop etilgan hisobotda jahon iqtisodiyotiga yetkazilgan yillik zarar 445 milliard dollarni tashkil qilgan. Cybersecurity Ventures tomonidan 2016-yilgi hisobotda kiberjinoyatlar natijasida yetkazilgan global zararlar 2021-yilga kelib yiliga 6 trillion dollargacha, 2025-yilga kelib esa 10,5 trillion dollargacha koʻtarilishi bashorat qilingan edi.
2012-yilda AQShda onlayn kredit va debet kartalaridagi firibgarlik oqibatida taxminan 1,5 milliard dollar yoʻqotilgan 2018-yilda Strategik va xalqaro tadqiqotlar markazi tomonidan bilan hamkorlikda oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatadiki, har yili global YaIMning qariyb bir foizi, yaʼni 600 milliard dollarga yaqini kiberjinoyatlar tufayli yoʻqoladi. Jahon Iqtisodiy Forumi 2020 Global Risk hisobotida uyushgan kiberjinoyatlar idoralari jinoiy faoliyatni onlayn qilish uchun kuchlarni birlashtirayotganini tasdiqladi, shu bilan birga ularning aniqlash va jinoiy javobgarlikka tortilish ehtimoli AQShda 1 foizdan kamroqni tashkil qiladi. 
Kompyuter firibgarligi — bu boshqa shaxsni yoʻqotishga olib keladigan

biror narsa qilish yoki qilmaslikka imkon berish uchun haqiqatni har qanday notoʻgʻri koʻrsatish. Shu nuqtai nazardan, firibgarlik quyidagi yoʻllar bilan foyda olishga olib keladi: 


  • Ruxsatsiz tarzda oʻzgartirish. Bu kichik texnik tajribani talab qiladi va xodimlar tomonidan maʼlumotlarni kiritish yoki notoʻgʻri maʼlumotlarni kiritishdan oldin maʼlumotlarni oʻzgartirish yoki ruxsatsiz koʻrsatmalar kiritish yoki ruxsat etilmagan jarayonlardan foydalanish orqali oʻgʻirlashning keng tarqalgan shaklidir



  • Odatda ruxsatsiz tranzaktsiyalarni yashirish uchun chiqishni oʻzgartirish, yoʻq qilish, bostirish yoki oʻgʻirlash. 
    Buni aniqlash qiyin


  • Saqlangan maʼlumotlarni oʻzgartirish yoki oʻchirish. 



Boshqa firibgarlik shakllari kompyuter tizimlari yordamida osonlashtirilishi mumkinjumladan bank firibgarligikarding, shaxsni oʻgʻirlash, tovlamachilik va maxfiy maʼlumotlarni oʻgʻirlash. Ushbu turdagi jinoyatlar koʻpincha shaxsiy maʼlumotlar yoki pul maʼlumotlarining yoʻqolishiga olib keladi. 

Download 108,67 Kb.
1   2   3   4   5   6




Download 108,67 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Referat mavzu: Kiberjinoyatchilik va uni keng tarqalishining sabablari. Bajardi: Ochilov Nodir kirish

Download 108,67 Kb.