• MA’RUZA 9. VEKTORLI GRAFIKA IMKONIYATLARI. VA ULARNING TURLARI. Corel draw PROGRAMMASI IMKONIYATLARI.
  • Ma’ruzani texnologik kartasi
  • Vektor grafikasining asosiy tushunchalari.
  • Vektor grafikasi ob’ektlarining xususiyatlari.
  • MA’RUZA 10. COREL DRAW dasturida tasvir yaratish va tayyor tasvirlarni taxrirlash .
  • Tashkent Arxitektura qurilish instituti




    Download 0.88 Mb.
    bet7/11
    Sana19.03.2017
    Hajmi0.88 Mb.
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

    TAYANCH KONSPEKT
    Uskunalar paneli tasvirlar bilan ishlashda asosiy vositadir.

    Uskunalar 4 guruhga birlashtirilgan. Maxsus uchburchakda sichqonchaning o’ng tugmachasi bosilsa, qo’shimcha asbobli lineyka ochiladi.



    1. Birinchi guruhga ob’ektlar bilan ishlaydigan u skunalar kiradi. “Ajratish va lass”o asboblari orqali tasvirning sohalarini ajratish mumkin. “Almashtirish – ajratilgan sohani va uning nushasini joyini almashtirish. “Sehrli tayoqcha – rang bo’yicha sohani avtomatik ajratish.

    2. Ikkinchi guruh uskunalari rasm chizishga ishlatiladi. Штамп bilan rasmning yirtilib ketgan joyi yamaladi. Палеs uskunasi esa tasvirni oyna miqyosida surish imkoniyatini beradi.. Осветлитель/затемнитель/гuбkа yorug’likning tiniqligini ifodalaydi. Гuбkа – tozalash amalini bajaradi.. Заливkа, Градиент – tasvirning ajratilgan qismiga jilo va fon berish vazifasini o’taydi.

    3. Bu guruh asboblari yangi sohalarni yaratishga mo’ljallangan. Перо – egri chiziqli konturlarni chizish va uni taxrirlashda ishtirok etadi. Теkст – tasvirning matnli qismini tayyorlaydi. Линия –kesma va to’g’ri chiziqlarni chizadi. Пипетkа – tasvirga aniq rang tanglashda ishtirok etadi.

    4. Bu guruh uskunalari tasvirni ko’rishni boshqaradi. Масштаб – tasvirni kattalashtirgan holatda ko’rish. Рukа – tasvirni oyna miqyosida surish imkoniyatini beradi. Заметkа – kommentariy qo’yish.





    Uskunalar palitrasi.




    Grafik dasturlari maxsus muloqat oynasiga ega bo’lib, uni palitra (jilo) deb atashadi. Bular asosiy uskunalarni sozlash, tasvirlar bilan, hattoki ularning fayllari bilan ish yuritish uchun xizmat qiladi.

    Dasturda 10 ta jilo bor. Har bir palitraning o’z vazifasi bor: Palitralarga murojat menyuning Оkно punkti orqali amalga oshiriladi.


    1. Навигатор – tasvirning turli fragmentlarini tezda ko’rish va ko’rish masshtabini o’zgartirish imkonini beradi, hattoki tasvirni minatyura holatida ko’rishga ham olib keladi;

    2. Инфо – joriy nuqtaning rang parametrlari va kursor koordinatalari haqida axborot beradi;

    3. O’lchamlar – tanlangan uskunani nomini va navbatdagi sozlanishini ifodalaydi;

    4. Синтез – tasvir, rangi jilosida old va orqa rejasi qiymatlarini aniqlab beradi, hamda ranglar jilosini taxrirlay oladi;

    5. Kаталог – ishlatish uchun kerak bo’ladigan barcha ranglar majmui bo’lib, undan kerak vaqtda tasvirning old va ortdan ko’rinishi jilosi rejalarini ham bajarishda ishtirok etadi;

    6. Kист jilosi – rasm solish va uni taxrirlashda turli variantli rang jilosini ishlatadi.

    Слои – tasvirning barcha qatlamlari jilosini ifodalashda asqotadi va qatlamlar jilosi parametrlari bilan ham ish yuritadi.

    Yo’nalish (Kаналы) – turli kanallarda ish yuritish jarayonini ranglar jilosi asosida boshqaradi va bir qancha kanaldan iborat tasvir tashkil etishni boshqaradi.



    1. Kонтuр – tashkil etilgan barcha konturlar ro’yxatidir;

    10)Amallar (Операsии) – makrokomandalar tashkil etib, fayl shaklida ularni yozish, bajarish,taxrirlash,olib tashlash,saqlash mumkin..

    Photoshop dasturida 9 ta punkt bor. Har bir punktlar guruhlarga bo’linadi . Filtrlar quyidagi guruhlarga biriktirilgan




    • Imitasiya guruhi;

    • Razmitiye guruhi;

    • Zigzag filtrlari;

    • Retush filtrlari;

    • Yorqinlik filtrlari;

    • Qat’iylik fiultlari;

    • Eskiz Bo’r va ko’mir filtrlari;

    • Barel’ef filtrlari;

    • Tekstura filtrlari












    1) Фаyл – Отkрыть, Обзор, Последние доkuменты, Редаkтировать Image Ready, Заkрыть, Сохранить, Печать, Просмотр, Импортировать, Эkспортировать.

    2)Редаkтирование – Отменить, Шаг вперyoд, назад, Вырезать, Сkопировать, Проверkа орфографии, Поисk и Замена теkста, Выполнить: заливku, обводku и др.

    3)Изображение – Режим, Kорреksия, Создать дuблиkат, Внешниy kанал, Размеры изображения, Размер холста, Kодировать

    4) Слоy: Новыy, Uдалить слоy, Создать дuблиkат слоя, Параметры и Стиль слоя, Добавить и вkлючить слоy масku

    5) Выделение – Всyo, Отменить выделение, Выделить снова, Инвертирование, Sветовоy диапазон, Модифиkаsия и др.

    6) Просмотр – Варианты sветопробы, uвеличение, Uменьшение, Режим эkрана и др.

    7) Оkно: Uпорядочить, Рабочая область, Палитры.

    8) Справkа – har qanday yordam.

    9) Фильтры - tasvirni o’zgartiruvchi dasturiy vosita.

    Photoshopda filtrlar yordamida to’la sonli effektlar olish mumkin.


    Savollar.
    1.Photoshop dasturida uskunalar guruhini vazifalari.

    2. Photoshop.redaktorining uskunalar palitrasi.

    3. Photoshop dasturining menyusi.

    4. Menyu punktlari :Фаyл, Редаkтирование, Изображение ning vazifalari. .

    5. Filtr nima va u nima uchun ishlatiladi?

    6. Filtrlarning turlari..

    7. Filtrlani ishlatganda nima bo’ladi?



    MA’RUZA 9.

    VEKTORLI GRAFIKA IMKONIYATLARI. VA ULARNING TURLARI. Corel draw PROGRAMMASI IMKONIYATLARI.


    Mavzuni o’rgatish texnologiyasi.


    Talabalar soni :

    25-50 ta.



    Vaqt – 2 soat

    O’quv mashg’ulotining ko’rinishi

    Informatsion mavzu – amaliy mashg’ulotlarni yechish

    Ma’ruza rejasi

    1. Vektor grafikasi bilan ishlash vositalari.

    2. Vektor grafikasining asosiy tushunchasi.

    3. Vektor grafika sohalarining xossalari.

    4. COREL DRAW dasturi va uning oynasi.



    O’quv mashg’ulotining maqsadi:

    Vektorli grafikaning imkoniyatlari va ularning turlari. COREL DRAW dasturi bilan tanishish.

    Kalit so’zlar

    Chiziq, kontur, tugunlar, ksegmentli konturlar, ob’ekt, to’ldirish. .

    Adabiyotlar ro’yhati

    1. Р.С. Асадуллина Информатика: Учебное пособие-Kувасай,2000.

    2.Х.З.Икрамова Информатика: Учебное пособие-Ташкент,2001.

    3. Х.З.Икрамова Kонспект лекций по дисциплине «Информатика» -Ташкент,2000.

    4. С.В.Симонович и др. Специальная информатика: Учебное пособие-Москва, 2000.



    O’qituvchining vazifasi:

    1. Vektor grafikasi bilan ishlash vositalari bilan tanishish.

    2. Vektor grafikasining asosiy tushunchasini ko’rsatib berishi..

    3. Vektor grafika sohalarining xossalarini tushuntirish.

    4. COREL DRAW dasturi va uning oynasi bilan tanishtirishi.



    O’qitish faoliyatining natijalari:

    Vektorli grafikaning imkoniyatlari va ularning turlari. COREL DRAW dasturi bilan tanishish.

    O’qitishning usuli va texnikasi

    MA’RUZA – Bilaman, bilishni istaymay, bildim usuli

    O’qitish qurollari

    Kompyuter, tizimli dasturlar, A32 formatli qog’oz.

    O’qitish sharoiti

    Kompyuterlar joylashgan auditoriya


    Ma’ruzani texnologik kartasi


    Etaplar, vaqt

    Faoliyat tarkibi.

    O’qituvchi

    Talaba

    1 etap. Kirish (10 min.)

    1.Mavzu, maqsadni, o’quv mashg’ulotning mo’ljallangan natijani va uni o’tkazish rejasini e’lon qiladi . konspektni va darsni mustahkamlash uchun vazifa tarqatadilar.

    2. Vektorli grafikaning imkoniyatlari va ularning turlari. COREL DRAW dasturi bilan tanishish.

    3. Savol-javob o’tkazadilar


    Eshitadilar

    Yozadilar,


    Javob beradilar

    2 etap. Asosiy qism

    (60 min.)



    1.Talabalarga alohida vazifa beradilar

    2. Savol-javob o’tkazadilar

    3.Ko’rgazmali qurollardan, konspektdan foydalanib, ma’ruza o’qiydilar.

    4. Mavzuni mustahkamlash uchun test o’tkaziladi va amaliy masalalar yechiladi.



    Muhokama qiladilar, savollarga javob beradilar

    O’z fikrlarini aytadilar



    III etap

    Xulosa


    (10 min)

    1. Xulosa qiladilar, natijalarni umumlashtiradilar, qatnashganlarni baholaydilar, aktiv talabalarni mukofatlaydilar.

    2. Uyga, mustaqil ishlash uchun vazifa beradilar: COREL DRAW dasturidan foydalanib, kompyuterda tasvir yaratich va qog’ozga chi1qarib kelish.


    Eshitadilar yozadilar




    TAYANCH KONSPEKT

    Vektorli tasvirlarni yaratish uchun maxsus dasturlar mavjud bo’lib, ularni vektorli grafika muxarrirlari deb atashadi. Shunday muxarrirlar asosan nashriyot texnologiyasida va biznes reklamalari uchun xizmat qiladi. Bunday dasturlardan Adobe Illustrator(7-versiya), Macromedia Freehand (8-versiya), va Corel Draw 95,6,7,8-versiyalari) bugungi kunda keng qo’llaniladi. Ularda ish yuritish texnologiyasi ham juda o’xshash va ishlash prinsipi ham aynan bir-birinikiga mutonosib, yani ish yuritiladigan asboblari-yu, palitralari ham bajaradigan vazifalari bilan bir-birinikiga o’xshash. Shulardan kompyuter grafikasini tashkil etish sohasida eng ko’p qo’llaniladigani Adobe Illustrator, chunki uning rus tilidagi varianti ham mavjud bo’lib, va bu dastur IBM PC, Macintosh rusumli kompyuterlarda bemalol ish yurita oladi.


    Vektor grafikasining asosiy tushunchalari.
    1. Chiziq – vektor grafikasining asosiy ob’ekti hisoblanadi. To’g’ri chiziq esa uning xususiy holidir. Ammo ba’zi bir muharrirlarda chiziqni kontur deb ham atash qabul qilingan. Ma’lumki, kontur to’g’ri chiziq, siniq chiziq, egri chiziq va turli shakldagi geometrik figura ham bo’lishi mumkin.

    2. Tayanch nuqtalar. Har bir kontur ikki va undan ortiq tayanch nuqtalarga ega bo’lishi shart. Ushbu tayanch nuqtalarni ba’zan tugun deb ham atashadi (nodes).

    3. Kontur segmenti – ikki tayanch nuqta oralig’i. Bordi-yu, teyanch nuqtalar ikkidan ortiq bo’lsa, u holda bir qancha segment mavjud deyiladi. Kontur formasini o’zgartirish uchun tayanch nuqtalarini kiritish, yoki olib tashlash kerak bo’ladi.

    4. Ochiq va yopiq konturlar. Agar konturning dastlabki tayanch nuqtasi bilan oxirgisi birlashsa, u holda yopiq kontur hisoblanadi. Agar tayanch nuqtalar bir-birini qoplamasa, u holda ochiq kontur deyiladi. Ochiq va yopiq konturlarning o’ziga xos xususiyatlari mavjud bo’lib, ular bir-biridan keskin farq qiladi. Demak, kontur – tasvirli grafikaning elementar ob’ekti bo’lib, undan yangi ob’ektlar yoki ob’ektlar guruhini yaratish mumkin. Bir qancha konturlarni gruppalab murakkab kontur yasash, konturlar to’plamini hosil qilish va turli kombinasiyali amallar bajarish bilan qo’shma konturlar yaratish mumkin.

    Yaratilgan yangi murakkab strukturali konturlar ustida ish yuritish va ularni qayta ishlash amallarini bajarish imkoniyatlari ham mavjud. Gruppalash operasiyasi bajarilganda, har bir kontur o’zining dastlabki xususiyatini va tayanch nuqtalarini saqlab qoladi. Ammo turli kombinasiya bo’yicha yaratilgan murakkab konturlarda esa dastlabki tayanch nuqtalar saqlanib qolgan holda yangi xususiyatga ega konturlar hosil bo’lishi mumkin. Birlashgan konturlar yaratilganda esa ob’ektlarning ham dastlabki tayanch nuqtalari, ham ularning xususiyatlari tubdan o’zgarib qoladi.

    Vektor grafikasi ob’ektlarining xususiyatlari.
    Ma’lumki, barcha o’rganiladigan ob’ektlar o’z xususiyatlarga ega. Shuning uchun ham har bir ob’ekt o’z xususiyatlari bilan bir-biridan farqlanadi. Ob’ekt xususiyatlarini o’zgarishi ob’ektning o’zgarishiga olib keladi . Endi, ana shu xususiyatlar bilan tanishib chiqamiz.

    1. Qalinlik (obvodka) parametrlari Har qanday chiziq rasm solish va uni qayta ishlash jarayonida o’z qalinligi bilan va qanday chiziqligi bilan farqlanadi. Ushbu sanab o’tilgan omillarni qayd qiladigan parametrlari bo’ladi Shu parametrlarni to’g’ri baholagach, konturni boshqarish mumkin bo’ladi.

    2. Rang bilan to’ldirish (zalivka) xususiyatlari. Kontur ochiq va yopiq bo’lishi bilan bir qatorda ularni rang bilan to’ldirish jarayoni ham alohida e’tiborga molik. Ayniqsa, yopiq konturlarni rang bilan to’ldirish parametrlarini ham bilish kerak bo’ladi.

    3. Rang bilan to’ldirish parametrlari. Kontur nima bilan to’ldirilishiga qarab parametrlar tanlab olinadi, chunki to’ldirishning bir necha turi mavjud:

    - asosiy rang bilan to’ldirish ( konturning ichki qismi tanlab olingan bir xil rang bilan to’ldiriladi);

    - gradiyentli to’ldirish (to’ldirish parametri shaklida ikki xil rang olinadi va ular navbatma-navbat bir rangdan ikkinchisiga asta-sekinlik bilan birtekis o’tish orqali to’ldiriladi);

    - teksturli to’ldirish ( konturning ichki qismi regulyar – birday strukturali bir xil shakl bilan to’ldiriladi)’

    - kartali to’ldirish ( konturning ichki qismi rastrli tasvir fayli adresi bilan ifodalangan parametr bilan belgilanib to’ldiriladi).
    COREL DRAW dasturi.
    CorelDRAW 11 dasturi 2002 yili avgust oyida yuzaga kelgan. Dasturni ishga tushirish va tugatish standart usulda amalga oshiriladi. Dastur ishga tushirilgandan keyin COREL DRAW redaktorining oynasi paydo beradi. Oynaning umumiy ko’rinishi:

    1) Строkа заголовkов. –sarlavha satri;

    2) Строkа меню (11 пuнkтов) –menyu satri;

    3) стандартная панель инстрuментов - standart uskunalar paneli;

    4) Панель своyства xususiyatlar paneli;

    5) Панель инстрuментов uskunalar paneli;

    6) Рабочее пространство - ishchi yuza;

    7) стандарт – standart;

    8) Строkа состояния – holat satri.

    Ishchi maydonning chap qismida Corel firmasining mahsuloti bo’gan – jihozlarpaneli joylashgan .

    Mahsulot - iqtisodiy faoliyatning ashyolar va xizmatlarda mujassam etilgan natijasi. Uning moddiy-buyum shakli moddiy M. koʻrinishiga ega. Maʼnaviyat sohasida gʻoya, ixtiro va kashfiyotlar, yangi texnologiyalar, i.t.
    Bular, ko’pgina jihozlar paneliga nisbatan sodda bo’lib, ishchi holatni ta’minlaydi . Shuning uchun boshqalarga nisbatan juda ko’p ishlatiladi. Jihozlarni tanlash sichqonchani , kerakli jihozga olib kelib bir marta boshish bilan amalga oshiriladi.. Shundan so’ng tasvirlar ustida hamma amallar bajarila boshlaydi. Ba’zi bir tugmachalarda uchburchak shaklida belgi bor. Shu belgilarni bosgandan bir-ikki sekund o’tgandan so’ng, qo’shima amallar ko’rinadi. 1- rasmda Fill( Zalivka) tugmacha ishidagi amallar keltirilgan.

    1 – rasm . Fill jihozlar panelining ichi amallari




















    Uskunalar paneli.

    Uskunalar paneli rasm solishda asosiy vosita hisoblanadi. Ular bajaradigan vazifasiga qarab 5 guruhga bo’linadi:



    1. Birinchi guruh ob’ektni ajratish vazifasini hal qiladigan uskunalar kiradi.: ajratish va qismam ajratish. Bunda ob’ektni to’liq yoki biror qismini ajratish mumkin bo’ladi.

    2) Ikkinchi guruh uskunalariga ellips, to’g’riburchak, qalam, pero,qaychi va matn. Bunda qalam ixtiyoriy shakldagi konturni chizib beradi. Pero programmaning asosiy uskunasi bo’lib to’g’ri chiziqli va egri chiziqli segmentlarni chizishga xizmat qiladi. Matn esa matnli ob’ektlarni yaratishga xizmat qiladi. Qaychi – konturlarni bo’lishda asqotadi. Ellips – turli shakllar – aylana, ellips, ko’pburchak,yulduzcha,spiral kabilarni chizish vazifasini bajarsa, to’g’riburchak esa turli ko’rinishdagi to’g’ri to’rtburchaklar chizishga xizmat qiladi.

    3. Bu guruh uskunalari ajratilgan ob’ektlarni manipulyasiya qilish uchun xizmat qiladi.

    4. To’rtinchiguruh uskunalari diagrammalar ustuda bo’ladigan amallarni bajarish uchun xizmat qiladi.

    5. Bu guruhga qo’shimcha kattaliklar bilan boshqaruvchi uskunalar kiradi.


    Savollar.

      1. Vektor grafikada tasvir qanday yaratiladi?

      2. Vektorli grafikaning asosiy elementlari.

      3. vektorli grafikada ob’ektlarning asosiy xususiyatlari.

      4. COREL DRAW dastur oynasining elementlari.

      5. COREL DRAW dasturidagi uskunalarning guruhlari.



    MA’RUZA 10.

    COREL DRAW dasturida tasvir yaratish va tayyor tasvirlarni taxrirlash.


    Mavzuni o’rgatish texnologiyasi.


    Talabalar soni :

    25-50 ta.



    Vaqt – 2 soat

    O’quv mashg’ulotining ko’rinishi

    Informatsion mavzu – amaliy mashg’ulotlarni yechish

    Ma’ruza rejasi

    1. Kompyuter xotirasida vektorli tasvirni ko’rsatish.

    2. To’g’riburchaklarni, ellipslarni, ko’pburchaklarni va yoylarni qurish.

    3. Matnlar bilan ishlash.


    O’quv mashg’ulotining maqsadi:

    COREL DRAW dasturida tasvir yaratish va tayyor tasvirlarni taxrirlashusullari bilan tanishtirish.

    Kalit so’zlar

    Chiziq, masshtab, to’g’riburchak, ellips, ko’pburchak, tekst, superchiziq

    Adabiyotlar ro’yhati

    1. Р.С. Асадуллина Информатика: Учебное пособие-Kувасай,2000.

    2.Х.З.Икрамова Информатика: Учебное пособие-Ташкент,2001.

    3. Х.З.Икрамова Kонспект лекций по дисциплине «Информатика» -Ташкент,2000.

    4. С.В.Симонович и др. Специальная информатика: Учебное пособие-Москва, 2000.



    O’qituvchining vazifasi:

    • COREL DRAW dasturida tasvir yaratish va tayyor tasvirlarni taxrirlashusullari bilan tanishtirish.

    To’g’riburchaklarni, ellipslarni, ko’pburchaklarni va yoylarni qurishni o’rgatishi.

    • Matnlar bilan ishlash tartibini ko’rsatishi.

    O’qitish faoliyatining natijalari:

    Talaba majbur:

    • Kompyuter xotirasida vektorli tasvirni ko’rsatib berishi.

    2. To’g’riburchaklarni, ellipslarni, ko’pburchaklarni va yoylarni qurishni.

    • 3. Matnlar bilan ishlashni bilishi.

    O’qitishning usuli va texnikasi

    MA’RUZA – savol-javob, ma’lum qilib o’rganish, texnika, prezentasiya, insert, amaliy vazifalar,

    O’qitish qurollari

    Kompyuter, tizimli dasturlar, A32 formatli qog’oz.

    O’qitish sharoiti

    Kompyuterlar joylashgan auditoriya


    1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


    Download 0.88 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Tashkent Arxitektura qurilish instituti

    Download 0.88 Mb.