• Respublikasi
  • 1. HARAKATDAGI SOTALI ALOQA TIZIMI 1.1 GSM standarti
  • Yevropa
  • 1.2 GSM standartining asosiy xarakteristikalari
  • В данной выпускной квалификционной работе исследованы вопросы внедрение gprs технологий в стандарте gsm




    Download 324.76 Kb.
    bet1/4
    Sana21.03.2017
    Hajmi324.76 Kb.
      1   2   3   4

    ANNATATSIYA
    Mazkur bitiruv malakaviy ishda GPRS texnologiyasining GSM standartiga tatbiq etilishi ko‘rib chiqilgan.

    GSM standartining asosiy xarakteristikalari, mavjud standartlar, TDMA kadrlar tuzilishi va signallar shakllanishi, GPRS texnologiyasi va undagi vaqt slotlarining birlashishi atroflicha o‘rganib chiqildi.

    Hayot faoliyati xavfsizligi savollari yoritilgan.

    В данной выпускной квалификционной работе исследованы вопросы внедрение GPRS технологий в стандарте GSM.

    В работе исследованы основные характеристики стандарта GSM, существующие стандарты, структура кадров TDMA и появление сигналов, технологии GPRS и объединение в нём временных слот.

    Освещены вопросы безопасности жизненной деятельности.


    In given exhaust qualification work explored questions introduction GPRS technology in standard GSM.

    In work explored main features standard GSM, the existing standards, structure of the personnel(frames) TDMA and appearance signal, technologies GPRS and association in him temporary slot.

    The lit questions to safety to life activity.

    Mundarija

    KIRISh 3


    1. HARAKATDAGI SOTALI ALOQA TIZIMI 5

    1.1 GSM standarti 5

    1.2 GSM standartining asosiy xarakteristikalari 8

    2. Harakatdagi sotali aloqa tizimining tuzilish prinsipi va chastotali rejalashtirish 22



    2.1. Harakatdagi sotali aloqa tizimlarining mavjud bo‘lgan standartlari 26

    2.2. Harakatdagi sotali aloqa tizimining analog standartlari 28

    2.3. Harakatdagi sotali aloqa tizimining raqamli standartlari 30

    2.4. Raqamli GSM standarti 33

    2.5. GSM standartida TDMA kadrlar tuzilishi va signallar shakllanishi 34

    2.6. Radio signal modulyatsiyasi 39

    3. GSM SOTALI ALOQA TARMOG‘IDA MA’LUMOTLARNI UZATISh TEZLIGINI OShIRISh TEXNOLOGIYASI 42

    3.1. GPRS texnologiyasi 42

    3.2. GPRS tarmog‘i arxitekturasi 42

    3.3. GPRS terminallari 43

    3.4. Baza stansiya tizimi 44

    3.5. Kommutatsiya tizimi kanallari 44

    3.6. Paketlar kommutatsiya tizimi 46

    3.7. GPRS ni yordam berish bo‘yicha xizmat ko‘rsatish bog‘lanmasi 47

    3.8. GPRS dagi kanallar 52

    4. HAYOT FAOLIYATI XAVFSIZLIGI 56

    4.1. Baxtsiz xodisalar va ularni tergov qilish 56

    4.2. Aloqa korxonalari va tashkilotlarida mehnat  muxofazaci bo‘yicha ishlarni tashkil qilish va ularning bajarilishi uctidan nazorat 58

    4.3. Turli favqulodda vaziyatlaning umumiy tavsiflari 63

    Xulosa 66

    Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 68

    KIRISh

    So‘nggi yillarda harakatdagi sotali aloqa tizimlari jadallik bilan rivojlanib bormoqda. Birinchi navbatda shaxsiy radio chaqiriq aloqa tarmoq va tizimlarini, sotali aloqa tizimlari va sun’iy yo‘ldosh orqali aloqa tizimini aytib o‘tish lozim. Oxirgi yillikda ya’ni 80-chi yillar boshida birinchi avlod analog tizimlari ishlab chiqildi va foydalanishga kiritilgan edi. Birinchi umumiy foydalanish sotali aloqa tarmog‘i 1979 yilda Yaponiyada ishga topshirilgan.

    Adabiyot (arab. - adab so‘zining ko‘pligi) - 1. Fan va amaliyotning biror sohasidagi yutuqlarni umumlashtiruvchi asarlar majmui (texnikaviy A., qishloq xo‘jaligi A.i, siyosiy A. va boshqalar). 2. San’atning bir turi (badiiy A. deb ham ataladi)

    Yaponiya (yaponcha 日本 Nippon, Nihon) - Sharqiy Osiyoda, Tinch okeandagi orollarda joylashgan davlat. Yaponiya hududida 6,8 mingga yaqin orol boʻlib, shim.sharqdan jan.gʻarbga qariyb 9.13ming km ga choʻzilgan; eng yirik orollari: Hokkaydo, Honshu, Sekoku va Kyushu.

    Bu tizimga o‘xshash tarmoq Skandinaviya mamalakatlarida 1981 yilda va AQSh da esa 1983 yilda foydalanishga topshirilgan. 90-chi yillar mobaynida harakatdagi sotali aloqa tizimlarining ikkinchi avlodi ya’ni raqamli tizimlari yaratildi va foydalanishga topshirildi. Hozirgi paytda bunday tizimlarning uchinchi avlodi 3G va to‘rtinchi avlodi 4G texnologiyalari ishga tushirilmoqda.

    O`zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.

    Respublika (lot. respublica, res - ish va publicus - ijtimoiy, umumxalq) - davlat boshqaruvi shakli, unda bar cha davlat hokimiyati organlari saylab qoʻyiladi yoki umummilliy vakolatli muassasalar (parlamentlar) tomonidan shakllantiriladi, fuqarolar esa shaxsiy va siyosiy huquqlarga ega boʻladilar.

    Karimov ta`kidlaganlaridek, telekommunikatsiya tizimida magistral va hududiy telekommunikatsiya tizimlarining ishonchli va barqaror faoliyatini ta’minlash, iste’molchilar talabi asosida tizimlarni optimallashtirish, tizimli boshqarishda xizmat ko‘rsatish sifatini yaxshilash va kelgusida takomillashtirish bo‘yicha ishlar amalga oshirildi.

    Elektron hujjat ayriboshlash tizimi kengaytirilmoqda. Tizimda elektron raqamli imzolarning klyuchlarini registratsiya qilish bo‘yicha 9 ta markaz ro‘yhatga olindi va ularning soni 149 mingtani tashkil etdi. Tasdiqlangan interaktiv davlat xizmatlari bazasi asosida on-layn tartibida 384 turdagi xizmatlar amalga oshirilmoqda.

    Elektron ta’lim berishni rivojlantirish bo‘yicha 10 mingta o‘quv muassasasi «ZiyoNET» tarmog‘iga ulangan1.

    Ikkinchi va uchinchi avlod tizimlarini asosiy mohiyatlaridan biri – bu ishalab chiqaruvchilarni iste’molchilarga juda qisqa raqam-harf xabarlari va oddiy chaqiriq ovoz signallaridan boshlab harakatlanuvchi tasvirlarni uzatishgacha, hamda Dunyo miqyosidagi keng ma’lumotlar bazasidan mobil ravishda foydalanish imkonini beradigan maksimal keng xizmatlar to‘plamini ta’minlashga intilishidir. Bu maqsadga muvaffaqiyatli yetishish uchun bitta shart bajarilishi lozim: ya’ni tizim va tarmoqlar katta o‘tkazish qobiliyatga ega bo‘lishi, raqamli ma’lumotlarni sekundiga bir-necha megabitgacha bo‘lgan katta tezlikda uzatishni ta’minlash lozim.

    Hozirgi paytda axborot sektori Dunyo iqtisodiyotida eng katta dinamik hisoblanadi. O‘z navbatida axborot sektorida mobil aloqa tez rivojlanmoqda. Xalqaro elektron aloqa birlashmasi (MSE - Mejdunarodno‘y Soyuz Elektrosvyazi) «1999 yilda dunyodagi mobil aloqa rivoji» mavzuli hisobotida 1990 yilda BMT ni a’zolari bo‘lgan 185 mamlakatlardan faqat 59 ta mamalakatda (taxminan 32%) mobil aloqa tarmoqlari mavjud edi, 1999 yilda esa bunday mamlakatlar soni 167 taga (90% ko‘proq) yetdi. Mobil aloqa deb, birinchi navbatda sotali aloqa nazarga olinmoqda.

    1994 yil mart oyida Xalqaro elektron aloqa birlashmasi tomonidan tashkil qilingan elektron aloqani rivojlantirish bo‘yicha birinchi xalqaro konferensiyasida global axborot birlashmasini uchun global axborot infra tuzulmasini yaratish g‘oyasi taklif qilindi. Ya’ni uchinchi avlod tizimlari yordamida turlicha bo‘lgan juda ko‘p xizmatlar to‘plamidan foydalanish imkonini beruvchi tizimlarni yaratish nazarda tutilgan. Uchunchi avlod tizimlari yetakchi davlatlarda sinov jarayonlari o‘tkazilmoqda. Butun dunyo telekommunikatsiyasi o‘zining rivojlanishning o‘tish davridadir.

    Iqtisodni rivojlanishi va aholini turmush darajasi o‘sishi axborot (telekommunikasion) xizmat ko‘rsatishga talab tabora ortib bormoqda.

    Aholi - Yer yuzida yoki uning muayyan hududi, qitʼa, mamlakat, tuman, shaharida istiqomat qiluvchi odam (inson) lar majmui. Aholini tadqiq etish bilan maxsus fan - Demografiya shugʻullanadi.aholi oʻrtasida sodir boʻlayotgan jarayonlar biologik, geografik, ijtimoiy-iqtisodiy omillar taʼsirining natijasidir.

    U sababli ananaviy telekommunikasion xizmatlarni doimiy kengaytirish va boyitishni talab qilmoqda. Shu sababli mazkur bitiruv malakaviy ishda «GPRS texnologiyasining GSM standartiga tatbiq etilishi» mavzusi tanlandi.

    1. HARAKATDAGI SOTALI ALOQA TIZIMI
    1.1 GSM standarti
    GSM (Global System for Mobile communications) standarti zamonaviy raqamli tarmoqlardan biri sanaladi, u birinchi navbatda, ISDN va IN (Intelligent Network) bilan chambarchas bog‘liqdir. GSM asosiy funksional elementlari ishlab chiqiladigan sotali aloqa glabol tizimining UMTS (Universal Mobile Telecommunications System) xalqaro standartga kirtiladi. 1990 yilda GSMning birinchi faza spesifikatsiyasi e’lon qilingan. 1991 yilning o‘rtalariga kelib, GSM ning tijorat xizmatlari qo‘llab -quvvatlandi, 1993 yilga kelib 22 ta mamlakatlarda 36 ta GSM tarmoqlari faoliyat yurita boshladi va 25 mamlakat GSM standartini tanladi yoki uni qabul qilish masalasini qo‘ydi. 1992 yil iyunida GSM standarti mobil aloqa raqamli sotali tizimi (MAST) uchun federal standarti sifatida Rossiyada qabul qilingan.

    Rossiya (ruscha. Россия), Rossiya Federatsiyasi (ruscha. Российская Федерация) - Yevropaning sharqida, Osiyoning shimolida joylashgan mamlakat. Maydoni jihatidan dunyoda eng katta mamlakat. Quruqlikdagi chegarasi 22125,3 km, dengiz chegarasi 38807,5 km. R.

    1996 yilning yanvaridan Moskvada va viloyatida GSM (900 MGs) standartining tijorat ekspluatatsiya tarmog‘i boshlandi. Moskvada GSM tarmog‘ining operatori bo‘lib «Mobilnie TeleSistemi» (MTS) kompaniyasi hisoblanadi. «MTS»ni tijorat ekspluatatsiya qilishning birinchi kunlarida Rossiyada birinchi marta o‘z tarmoqlarining GSM standartining MAST abonentlari bilan abonementlarning avtomatik roumingi Germaniyada, Shvesariyada, Finlandiyada va Angliyada ochildi.

    Moskva (rus. Москва) - Rossiya Federatsiyasi poytaxti, Moskva viloyati markazi, federal ahamiyatidagi shahar. Rossiya Federatsiyasining yirik siyosiy, iqtisodiy, ilmiy va madaniy markazi. Moskvada Rossiya Federatsiyasi Prezidenta, Federal Majlis, Rossiya Federatsiyasi hukumati, Konstitutsiyaviy Sud, Oliy Sud, Oliy arbitraj sudi, Rossiya Federatsiyasi Prokuraturasi qarorgohlari joylashgan.

    Germaniya (nem. Deutschland), Germaniya Federativ Respublikasi (nem. Bundesrepublik Deutschland) - Markaziy Yevropadagi davlat. Shimoliy Boltiq dengizlari sohilida joylashadi. Maydoni 357 ming km2. Aholisi 81,084 million kishi (30. Sentyabr 2014)

    Boshqa hududdagi «MTS» GSM tarmoqlarining operatorlari bilan birgalikda Rossiyaning GSM federal tarmog‘ini yaratish va uni Yevropa, Osiyo, Avstraliya va afrika davlatlarini qamrab oluvchi sotali aloqaning global tarmog‘i bilan integratsiyalashni tashkil etdi.

    Afrika - kattaligi va aholi soni boʻyicha dunyoning ikkinchi qitʼasi.

    Yevropa (yun. Yeigore, osuriy tilida „ereb“ - gʻarb) - qitʼa, Yevrosiyo materigining gʻarbiy qismi. Maydoni 10507 ming km2; 730 ming km2 ni orollar tashkil etadi. Qitʼa Shimoliy yarim sharda joylashgan, Osiyo bilan chegarasi shartli ravishda Ural togʻlarining sharqiy etagi, Emba daryosi, Kaspiy dengizi, Kumamanich botigʻi orqali va Don daryosining quyilish joyidan oʻtkazilgan.

    GSM tarmog‘i ITU - T (Intemational Telecommunication Union - Telecommunications Standardization Sector) ta’riflariga muvofiq quyidagi: axborotni o‘tkazish bo‘yicha (bearer services); aloqani ko‘rsatish (teleservices); qo‘shimcha (supplementary services) xizmatlarni ko‘rsatishi mumkin.

    GSM standartida ma’lumotlarni uzatish raqamli tizimi hisoblanadi, raqamli oqim ko‘rinishida kodlanadi va uzatiladi. Bundan tashqari, ma’lumotlarni uzatishning turli xizmatlarini taqdim etadi. GSM abonentlari oddiy telefon tarmoqlarining ISDN abonentlari bilan, foydalana olishning turli metodlari va protokollaridan, masalan, X.25 yoki X.32 foydalanib paketlarni kommutatsiya qilish tarmoqlari va kanallarni kommutatsiya qilish aloqa tarmoqlari bilan axborot almashinuvini amalga oshirishi mumkin. Faksapparat uchun tegishli adapterdan foydalanganda amalga oshiriladigan faksimil xabarlarni uzatish mumkin. Analog tizimlarda bo‘lmagan GSM noyob imkoniyatlari bo‘lib ma’lumotlarni oraliq bilan saqlash rejimida uzatiladigan SMS (Short Message Service) (160 baytgacha) qisqa xabarlarni ikki yo‘nalishli uzatish hisoblanadi. SMS abonenti hisoblangan adresatga xabar uzatilishi, keyin olinganlgi to‘g‘risida tasdiq jo‘natuvchiga yuborilishi mumkin. Qisqa xabarlar keng eshittirish rejimida, masalan, hududda yo‘l harakati shartlari o‘zgarganligi to‘g‘risida abonentlarga xabar berish uchun, foydalanish mumkin. Qo‘shimcha imkoniyatlar ko‘rinishida amaldagi xususiyatlar axborotni o‘tkazish va aloqani taqdim etish bo‘yicha xizmatlarni bayon etadi (masalan, harakatdagi abonentga ulanish mumkin bo‘lmagan holatda chaqiruvni qayta yo‘naltirish). Chaqiruvni identifikatsiyalash, chaqiruvni navbatga qo‘yish, bir nechta abonentlar bilan bir vaqtda so‘zlashish va boshqalar kabi yangi imkoniyatlar yuzaga kelishi kutilmoqda.

    862…960 MGs chastotalar diapazonida mobil aloqa chastota spektridan foydalanishga taalluqli bo‘lgan 1980 yil SERT tavsiyalariga muvofiq yer usti mobil aloqa raqamli umumevropa sotali tizim uchun GSM standarti ikkita chastotalar diapazonida 890…915 MGs (mobil stansiyalar uzatkichlari uchun –MS), 935…960 MGs (tayanch stansiyalar uzatkichlari uchun –BTS) uzatkichlarning ishlash ko‘zda tutiladi.

    GSM standartida kanallarni vaqt bo‘yicha bo‘lish bilan tor polosali ko‘p stansion foydalana olishdan (NB-TDMA) foydalaniladi. Kadrning TDMA tuzilmasida 124 eltuvchidan har biridagi 8 vaqtli pozisiyalarni o‘z ichiga oladi.




    Axborot xabarlarini uzatishda radio kanallardagi xatolardan muhofaza qilish uchun joyini o‘zgartirish bilan blokli va o‘rovli kodlash qo‘llaniladi. Mobil stansiyalar joyini o‘zgartirishning kichik tezligida samarali kodlash va joyini o‘zgartirishni oshirish sekundiga 217 sakrashlar tezligi bilan aloqa seansi jarayonida ishchi chastotalarni (SFH) sekin qayta ulanishiga erishiladi.

    Shahar sharoitlaridagi radio to‘lqinni ko‘p nurli tarqatish bilan yuzaga kelgan qabul qilinadigan signalarning interferension so‘nish bilan kurashish uchun aloqa apparaturada 16 mks gacha kechikish vaqtining o‘rttacha kvadratik og‘ish bilan impulsli signallar to‘g‘rilanishini ta’minlaydigan ekvalayzerlardan foydalaniladi.

    Kurash - sport turi, belgilangan qoidaga muvofiq ikki sportchining yakkama-yakka olishuvi. Kurashish sanʼati koʻp xalqlarda qadim zamonlardan buyon maʼlum. K. ayniqsa Yunonistonda keng tarqalib, qad. olimpiada musobaqalaridan doimiy oʻrin olib kelgan.

    Sinxronlash tizimi aloqaning maksimal uzoqligiga yoki yacheyka (sota)ning maksimal radiusiga 35 km mos keladigan signallarning 233 mks gacha kechikishi mutlaq vaqtini to‘ldirishga mo‘ljallangan.

    GSM standartda minimal og‘ish bilan gaussov manipulyatsiya (GMSK); manipulyatsiya indeksi – 0,3 tanlangan. Nutqni qayta ishlash tanaffuslarda yoki so‘zlashuv oxirida nutqli signal mavjud bo‘lganda uzatkich yoqilishi va uzatkich o‘chirilishini ta’minlaydigan nutqni tanaffusli uzatishning (DTX) qabul qilingan tizimi doirasida amalga oshiriladi.

    Nutqni o‘zgartiruvchi qurilma sifatida muntazam impulsli qo‘zg‘atish/uzoq vaqtli oldindan aytish va oldindan aytish bilan liniyali predikativ kodlash bilan nutqli kodek tanlangan (RPE/LTP – LPC – kodek). Nutqli signalni o‘zgartirishning umumiy tezligi – 13 kbit/s.

    GSM standartida xabarlarni uzatish xavfsizligini yuqori bosqichiga erishildi; ochiq kalit bilan shifrlash (RSA) algoritmi bo‘yicha xabarlar shifrlanishi amalga oshirildi.



    1.2 GSM standartining asosiy xarakteristikalari


    Mobil stansiyaning uzatish va tayanch stansiyaning qabul qilish chastotasi, MGs

    890…915

    Mobil stansiyaning qabul qilish va tayanch stansiyaning uzatish chastotasi, MGs

    935…960

    Qabul qilish va uzatish chastotasining dupleksli tarqoqligi, MGs

    45

    Radio kanalda xabarlarni uzatish tezligi, kbit/s

    270, 833

    Nutqli kodekni o‘zgartirish tezligi, kbit/s

    13

    Aloqa kanali rolosasining kengligi, kGs

    200

    Kanallarning maksimal soni

    124

    Tayanch stansiyalarida tashkil qilinadigan aloqa kanallarining maksimal soni


    16…20

    Modulyatsiya turi

    MSK

    VT modulyatsiya indeksi

    0,3

    Modulyatsiyadan oldingi gaussov filtri polosasining kengligi, kGs

    82,2

    Chastota bo‘yicha sekundiga sakrashlar soni

    217

    Intervallarda vaqtinchalik tarqalishi

    2

    Mobil stansiya uchun kadrni (uzatish/qabul qilish)




    Nutqli kodek turi

    RPE LTP

    Sotaning maksimal radiusi, km

    35 gacha

    Kanallarni tashkil qilish sxemasi (aralash)

    TDMA/FDMA

    Funksional tuzilish va GSM standartida qabul qilingan interfeyslar 1.1-rasmda tazilmaviy sxemasi ko‘rsatilgan:

    MSC (Mobile Switching Centre) – mobil aloqani kommutatsiya qilish markazi;

    BSS (Base Station Sistem) – tayanch stansiya uskunasi;

    OMS (Operations and Maintenance Cetre) – boshqarish va xizmat ko‘rsatish markazi;

    MS (Mobile Stations) – mobil stansiyalar.



    1.1-rasm. GSM standartining tuzilish sxemasi


    Tizimning funksional birlashishi interfeyslar oldida amalga oshiriladi. GSM standartidagi barcha tarmoqli funksional komponentlar MKKTT N7 (SSIT SS N7) signalizatsiya tizimiga muvofiq o‘zaro ishlaydi. SS N7 xalqaro darajada standartlashtirilgan va raqamli dastur-boshqarish stansiyalari bilan aloqaning raqamli tarmog‘ida signalli axborot almashinuvi uchun mo‘ljallangan. Tizim 64 kbit/s tezlik bilan raqamli kanal bo‘yicha ishlash uchun optimallashgan va bog‘lanish jarayonini boshqarish, shuningdek, texnik xizmat ko‘rsatish va ekspluatatsiya qilish axborotini uzatish imkonini beradi. Bundan tashqari, uni telekommunikatsiya tarmoqlarida stansiyalar va ixtisoslashtirilgan markazlar o‘rtasida axborotning boshqa turlarini uzatish uchun ishonchli transport tizimi sifatida qo‘llanilitshi mumkin. SS N7 axborot kanallarning bir yoki bir nechta bog‘lamlar uchun umumiy bo‘lgan maxsus kanal bo‘yicha signalli axborotni uzatish metodidan foydalaniladi. Signalli axborot yo‘qotishlarsiz to‘g‘ri ketma-ketlikda uzatilishi kerak, bunda yer usti va yo‘ldoshli kanallar o‘zaro ishlashi mumkin. SS N7 tarmog‘i GSM standarti tarmog‘ini yaratishning majburiy sharti hisoblanadi.

    Mobil aloqa kommutatsiya qilish markazi sotalar guruhiga xizmat ko‘rsatadi va mobil stansiyaning ishlash jarayoniga ehtiyoji bo‘lgan bog‘lanishlarning barcha turlarini ta’minlaydi. MSC kommutasion stansiya ISDN ga o‘xshashdir va qayd etilgan tarmoqlar (PSTN, PDN, ISDN va boshqalar) va mobil aloqa tarmog‘i o‘rtasidagi interfeysni o‘z ichiga oladi. U chaqiruvlarni marshrutlashni va chaqiruvlarni boshqarish funksiyalarini ta’minlaydi. Kommutasion stansiyaning oddiy ISDN funksiyalarini bajarishdan tashqari MSC radio kanallar kommutatsiya funksiyalariga yuklanadi. Ularga sotadan sotaga mobil stansiyaning o‘rnini o‘zgarishida aloqaning ketma-ketligiga va xalaqitlar yoki nosozliklar yuzaga kelganda sotadagi ishchi kanallarni qayta ulanishga erishiladigan jarayonda estafetali uzatish kiradi. Har bir MSC muayyan geografik zona chegaralarida (masalan, Moskva va viloyat) joylashgan harakatdagi abonentlarga xizmat ko‘rsatili-shini ta’minlaydi.

    Viloyat - maʼmuriy-hududiy birlik. Oʻrta asrlardan maʼlum. Sharqning ayrim mamlakatlari (Afgʻoniston, Turkiya va boshqa), shuningdek Oʻrta Osiyo xonliklari viloyatlarga boʻlingan. 1924-yil shoʻrolar oʻtkazgan milliy-davlat chegaralanishi arafasida Turkiston ASSR 6 V.

    MSC chaqiruvni o‘rnatish va marshrutlash protseduralarni boshqaradi. Umumiy foydalanishdagi telefon tarmog‘i (PSTN) uchun MSC SS N7 protokoli bo‘yicha signalizatsiyalash, aniq loyihaning talablariga muvofiq chaqiruvni yoki intnrfeyslarining boshqa turlarini uzatish funksiyasini ta’minlaydi.

    MSC aloqaning tarmoq tomonidan taqdim etiladigan xizmatlar uchun hisoblarni yozish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni shakllantiradi, ma’lumotlarni amalga oshgan so‘zlashuvlar bo‘yicha to‘playdi va ularni hisob-kitob markaziga (billing-markazga) uzatadi. MSC tarmoqni ishlashini nazorat qilish va optimallashtirish uchun zarur bo‘lgan statistik ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.

    MSC radio kanallarga kira olishini boshqarish uchun qo‘llaniladigan xavfsizlik protseduralarini ta’minlaydi.

    MSC chaqiruvlarni boshqarishda ishtirok etadi, balki joylashgan o‘rnini ro‘yxatga olish va tayanch stansiyalarning kichik tizimida (BSS) boshqaruvni uzatishdan tashqari, boshqaruvni uzatish protseduralarini boshqaradi. Mobil stansiyalar joylashgan o‘rnini ro‘yxatga olish umumiy foydalanishdagi telefon tarmog‘i abonentlaridan yoki boshqa harakatdagi abonentlardan harakatdagi abonentlarga o‘tadigan chaqiruvni yetkazilishini ta’minlash uchun zarur. Chaqiruvni uzatish protsedurasi bog‘lanishni saqlash imkoniga ega va mobil stansiyalar xizmat ko‘rsatishning bir zonasidan boshqasiga o‘tganda so‘zlashuvni olib borishni ta’minlaydi. Tayanch stansiyaning (BSC) bir kontrolleri tomonidan boshqariladigan sotalarda chaqiruvlar ushbu BSC tomonidan uzatiladi. Chaqiruvlarni uzatish turli BSC tomonidan boshqariladigan ikkita tarmoq o‘rtasida amalga oshirilsa, birlamchi boshqarish MSC da amalga oshiriladi. GSM standartida turli MSC ga taalluqli tarmoqlar (kontrollerlar) o‘rtasida chaqiruvni uzatish protseduralari ko‘zda tutilgan. Kommutatsiya qilish markazi holat (HLR) va ko‘chish (VLR) registridan foydalanib mobil stansiyalar domiy kuzatilishi amalga oshiriladi. HLR da istalgan mobil stansiyaning joylashgan o‘rni to‘g‘risidagi axborot kommutatsiya markaziga stansiya chaqiruvini yetkazish imkonini beradigan qismi saqlanadi. HLR registri harakatdagi abonentning xalqaro identifikasion raqamini (IMSI) o‘z ichiga oladi.

    Amaliyotda HLR tarmoqda doimo yoziladigan abonentlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarning ma’lumotnoma bazasini o‘z ichiga oladi. Unda tanlab olinadigan raqamlar va adreslar, shuningdek, abonentlarning asllik parametrlari, aloqa xizmatlarining tarkibi, marshrutlash to‘g‘risidagi maxsus axborotidan iborat. Abonentning roumingi (adashish) to‘g‘risidagi ma’lumotlar, shu jumladan, harakatdagi abonentlarning va VLR ga taalluqli vaqtli identifikasion raqami (TMSI) to‘g‘risidagi ma’lumotlar ro‘yxatga olinadi.



    U autentifikatsiya markazida (AUC) mobil stansiyaning tanib olish uchun foydalaniladi.

    HLR va VLR da saqlanadigan uzoq muddatli ma’lumotlar tarkibi











    HLR




    VLR
















    1

    IMSI – Harakatdagi abonentning xalqaro identifikasion raqami

    2

    ISDN xalqaro tarmoqdagi mobil stansiya nomeri

    3

    Mobil stansiya toifasi

    4

    Autentifikatsiya kaliti

    5

    Yordamchi xizmatni ta’minlash turi

    6

    Foydalanuvchilar yopiq guruhining indeksi

    7

    Foydalanuvchilar yopiq guruhining blokirovka kodi

    8

    Uzatilishi mumkin bo‘lgan asosiy chaqiruvlar tarkibi

    9

    Chaqiruvchi abonentni xabardor qilish

    10

    Chaqiruvchi abonentning identifikatsiya raqami

    11

    Ish grafigi

    12

    Chaqiriluvchi abonentni xabardor qilish

    13

    Abonentlarni bog‘lashda signalizatsiya nazorati

    14

    Foydalanuvchilar yopiq guruhining xususiyatlari (vositalari)

    15

    Foydalanuvchilar yopiq guruhining imtiyozlari

    16

    Foydalanuvchilar yopiq guruhida taqiqlangan chiquvchi chaqiruvlar

    17

    Abonentlarning maksimal soni

    18

    Foydalaniladigan parol







    HLR







    19

    Ustuvor foydalana olish klassi

    20

    Foydalanuvchilar yopiq guruhida taqiqlangan kiruvchi chaqiruvlar

    1.2-rasm. HLR va VLR da saqlanadigan uzoq muddatli ma’lumotlar tarkibi


    Tarmoqda bir nechta HLR mavjud bo‘lsa, HLR dagi ma’lumotlardan tarmoqning barcha MSC va VLR distansion foydalana olishga ega, ma’lumotlar bazasida abonent to‘g‘risidagi bitta yozuv bo‘ladi, shuning uchun har bir HLR abonentlar to‘g‘risida tarmoqning ma’lumotlar umumiy bazasining muayyan qismini o‘z ichiga oladi. Abonentlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarning bazasidan foydalana olish IMSI yoki MSISDN (ISDN tarmoqning harakatdagi abonenti raqami) raqami bo‘yicha amalga oshiriladi. Ma’lumotlar bazasidan abonentlarning tarmoqlararo roumingini ta’minlash doirasida boshqa tarmoqlarga taalluqli MSC yoki VLR foydalana olishi mumkin.


    HLR va VLR da saqlanadigan uzoq muddatli ma’lumotlar tarkibi
















    HLR


    VLR














    Autentifikatsiya va shifrlash parametrlari

    TMSI - foydalanuvchining vaqtli xalqaro identifikasion raqami

    VLR belgilanadigan mobil stansiyaning vaqtli raqami

    Joylashish zonasining identifakatori

    VLR ko‘chish registrining adresi

    Asosiy xizmatlardan foydalanish bo‘yicha ko‘rsatma

    Mobil stansiya ko‘chish zonasi

    «Estafetali uzatishda» sotalar raqami

    Estafetali uzatishdagi sota raqami

    Autentifikatsiya va shifrlash parametrlari

    Ro‘yxatga olish maqomi




    Javob bo‘lmagandagi taymer (bog‘lanish o‘chirilganda) o‘chiriladi

    Parolning shu momentda foydalaniladigan tarkibi

    Aloqaning faolligi

    1.3-rasm. HLR va VLR da saqlanadigan vaqtli

    ma’lumotlar tarkibi
    Zonadan zonaga mobil stansiya ko‘chishi uchun nazoratni ta’minlaydigan ikkinchi asosiy qurilma - VLR ko‘chish registri. U yordamida HLR nazorat qilinadigan zonalar chegarasidan tashqaridagi mobil stansiyalarning ishlash funksiyalariga erishiladi. Mobil stansiyalar ko‘chish jarayonida tayanch stansiyalar guruhini birlashtiradigan tayanch stansiyalar BSC bir kontrolleri ishlash zonasidan boshqa BSC ishlash zonasiga o‘tsa, u yangi BSC tomonidan ro‘yxatga olinadi va VLR ga mobil stansiyalar chaqiruvlari yetkazilishi ta’minlanadigan aloqa sohasining raqami to‘g‘risidagi axborot kiritiladi. HLR va VLR dagi ma’lumotlarning saqlanganligi uchun, to‘xtashlar sodir bo‘lganda, ushbu registrlar xotirasi qurilmasining muhofazasi ko‘zda tutilgan.

    VLR o‘z ichiga HLR kabi ma’lumotlarni oladi, biroq ushbu ma’lumotlar, abonent VLR nazorat qilinadigan zonasida bo‘lgunga qadar VLR da bo‘ladi.

    GSM mobil aloqa tarmog‘ida geografik zonasiga (LA) guruhlanadi, unga o‘z identifikasion raqami (LAC) biriktiriladi. Har bir VLR bir nechta LA dagi abonentlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi. Mobil abonent bir LA dan boshqasiga o‘tsa, uning joylashgan o‘rni to‘g‘risidagi ma’lumotlar VLR da avtomatik tarzda yangilanadi. Eski va yangi LA turli VLR boshqarilishi ostida bo‘lsa, eski VLR dagi ma’lumotlar yangi VLR ga ko‘chirib olingandan keyin o‘chiriladi. HLR dagi abonentning VLR amaldagi adresi ham yangilanadi.

    VLR mobil stansiyaning «adashgan» (MSRN) raqami biriktirilishini ta’minlaydi. Mobil stansiya kiruvchi chaqiruvni qabul qilsa, VLR uni MSRN tanlaydi va uni harakatdagi abonent yonidagi tayanch stansiyalariga ushbu chaqiruvni marshrutlaydigan MSCga uzatadi.

    VLR bir MSCdan boshqasiga bog‘lanishlarni uzatishda boshqarishni uzatish raqamini tasdiqlaydi. Bundan tashqari, VLR yangi TMSI taqsimlanishini boshqaradi va ularni MSC ga uzatadi. U chaqiruvni qayta ishlash vaqtida haqiqiyligini o‘rnatish protseduralarni boshqaradi. TMSI operatorining qprori bo‘yicha abonentlarni identifikatsiyalash protsedurasini murakkablashtirish uchun vaqti-vaqti bilan o‘zgartirilishi mumkin. Ma’lumotlar bazasidan foydalana olishni IMSI, TMSI yoki MSRN orqali VLR ta’minlashi mumkin. Umuman VLR abonent joylashgan zona uchun harakatdagi abonent to‘g‘risidagi ma’lumotlarning lokal bazasini o‘z ichiga oladi bu esa, HLR ga doimiy so‘rovlarni o‘chirish va chaqiruvlarga xizmat qilish uchun vaqtni qisqartirish imkonini beradi.

    Aloqa tizimlari resurslaridan ruxsatsiz foydalanishning oldini olish uchun autentifikatsiyalash mexanizmlari – abonentning asllilik guvohnomasi kiritiladi. Autentifikatsiya markazi bir nechta bloklarni o‘z ichiga oladi va autentifikatsiya kalitlari va algoritmlarini shakllantiradi. O‘z yordamida abonentning vakolati tekshiriladi va uning aloqa tarmog‘idan foydalanish amalga oshiriladi. AUS autentifikatsiya jarayoni parametrlari to‘g‘risidagi qarorni qabul qiladi va uskuna identifikatsiyalash registrida (EIR -Equipment Identification Register) joylashgan ma’lumotlar bazasi asosida abonent stansiyalarni shifrlash kalitini aniqlaydi.

    Har bir harakatdagi abonent aloqa tizimidan foydalanish vaqtida xalqaro identifikatsiya raqamidan (IMSI), autentifikatsiya o‘zining individual kalitidan (Ki), autentifikatsiyalash algoritmidan (A3) iborat abonent haqiqiy-likning standart modulini (SIM) oladi.

    Mobil stansiya va tarmoq o‘rtasidagi ma’lumotlar o‘zaro alamshinuvi natijasida SIM ga kiritilgan axborot yordamida autentifikatsiyalashning to‘liq sikli amalga oshiriladi va abonentning tarmoqdan foydalana olishga ruxsat beriladi.

    Tarmoqning abonent asilligini tekshirish protsedurasi quyidagicha amalga oshiriladi. Tarmoq mobil stansiyaga tasodifiy raqamni (RAND) uzatadi. Unda Ki va autentifikatsiyalash algoritmi A3 yordamida javob qiymati (SRES), ya’ni

    aniqlanadi.

    Mobil stansiya tarmoq bilan hisoblanadigan SRES qiymati bilan qilinadigan SRES qiymati qiyoslanadigan tarmoqda hisoblanadigan SRES qiymati yuboriladi. Ikkala qiymati mos kelsa, mobil stansiya xabarlarni uzatishga kirishadi. Aks holda aloqa uziladi va mobil aloqa indikatori kechikish bo‘lmaganligini ko‘rsatadi. SRES hisoblanishi SIM diorasida maxfiyligini ta’minlash uchun sodir bo‘ladi. Maxfiy bo‘lmagan axborot (masalan, Ki) SIM modulida qayta ishlanmaydi.

    Autentifikatsiya protsedurasi 1.4-rasmdagi sxemada ko‘rsatilgan.

      1   2   3   4


    Download 324.76 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    В данной выпускной квалификционной работе исследованы вопросы внедрение gprs технологий в стандарте gsm

    Download 324.76 Kb.