• TOPOGRAFIK XARITALAR MASSHTABLARI
  • Iston respublikasi axborot texnologiyalari va aloqlalarini rivojlanish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti




    Download 173.08 Kb.
    bet1/2
    Sana12.05.2022
    Hajmi173.08 Kb.
    #20993
      1   2
    Bog'liq
    4-5 topshiriq GEO


    O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA ALOQLALARINI RIVOJLANISH VAZIRLIGI
    MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI

    4-5 topshiriqlar



    Guruh: 217-18
    Bajardi: Asqaraliyeva Dilnavoz
    Tekshirdi: Asqaraliyev Odilbek
    Toshkent 2022

    TOPOGRAFIK XARITASI. TOPOGRAFIK XARITALARNING TURLARI

    • 30.05.2020

    Topografik xarita
    Topografik xarita
    hududni batafsil tasvirlaydigan universal maqsadli umumiy geografik xarita. Xaritaning mazmuni quyidagi elementlarni o'z ichiga oladi: geodezik nazorat punktlari, uy xo'jaliklari. va madaniy ob'ektlar, relyef, gidrografiya, o'simliklar, tuproq, yo'llar, aloqa vositalari, chegara va to'siqlar. Masshtabiga koʻra topografik xaritalar yirik masshtabli (1: 100 000 va undan katta), oʻrta masshtabli (1: 200 000 – 1: 1 000 000) va kichik masshtabli yoki suratga olish-topografik (1: 1 000 000 dan kichik) ga boʻlinadi. Katta masshtabli xaritalar dala topografik yoki aerotopografik suratga olish materiallaridan tuziladi, qolganlari esa yirik masshtabli manbalardan tuziladi. Rivojlanish bilan kosmik suratga olish kompilyatsiya qilish va yangilash uchun topografik xaritalar kosmik tasvirlardan keng foydalana boshladi. Topografik xaritalar keng doiradagi xalq xoʻjaligi, ilmiy, oʻquv, mudofaa vazifalarini hal qilishda qoʻllaniladi, ular mavzuli xaritalar tuzish, raqamli relyef va relyef modellarini, geografik axborot tizimlari uchun raqamli bazaviy xaritalarni yaratish uchun asos boʻladi. Har bir mamlakatda ushbu kartalarni yaratish davlat tomonidan amalga oshiriladi. fuqarolik va harbiy topografik xizmatlar. Topografik xaritalar uchun masshtablar, proyeksiyalar va shartli belgilar tizimlari, ularning joylashuvi va nomenklaturasi rasman qabul qilingan.

    TOPOGRAFIK XARITALAR MASSHTABLARI


    Hududni xaritalashda vazifalarga qarab, turli masshtablardan foydalanish kerak. Masshtab - bu xaritada ko'rsatilgan ma'lum nuqtalar orasidagi segment uzunligi va ma'lum bir relefda joylashgan ushbu nuqtalar orasidagi haqiqiy masofa o'rtasidagi matematik bog'liqlik.
    Tarozilar yordamida siz reja bo'yicha uzunlikning qisqarishining erga mos keladigan o'lchamga nisbatini aniqlashingiz mumkin. Masalan, 1: 10 000 masshtab, yerdagi nuqtalar orasidagi barcha masofalar xaritada 10 000 martaga qisqarganligini ko'rsatadi. Yoki xaritadagi 1 sm yerdagi 100 metrga teng.

    Maxrajdagi raqam o'lchamni pasaytirish darajasiga ta'sir qiladi. Kichikroq masshtab (kichik masshtabli xarita) maxrajda yuqoriroq qiymatga ega. Masalan, suratga olish-topografik kichik masshtabli xaritalar 1: 1 000 000 yoki 1: 500 000 va hokazo qiymatlarga ega. Katta masshtabli hujjatlarda tasvirlangan maydon haqida batafsilroq ma’lumotlar mavjud. Batafsil ma'lumotni bu yerda ko'rish mumkin.
    Raqamli masshtab ma'lumotlari rasmning eng pastki qismida (hujjatning janubiy chegarasi orqasida) joylashgan. Yozuv kasr shaklida. Numerator har doim bitta. Maxraj raqamni tasvirning necha marta kichraytirilganligini bildiradi.
    Masshtabning kattaligi - rejadagi bir santimetrga jismoniy jihatdan qancha haqiqiy kilometr to'g'ri kelishidir.

    Download 173.08 Kb.
      1   2




    Download 173.08 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    Iston respublikasi axborot texnologiyalari va aloqlalarini rivojlanish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

    Download 173.08 Kb.