L-§. Moylash ti/imining vazifasi va turi




Download 0.49 Mb.
Pdf ko'rish
bet1/11
Sana23.06.2022
Hajmi0.49 Mb.
#24319
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Bog'liq
XUMORA2



l-§. Moylash ti/imining vazifasi va turi
Motor detallan harakat qilganda sirtidagi g'adir-budurliklari bir- 
biriga yedirilib, ishqalanish kuchi hosií bo'ladi. Natijada detallar qiziydi, 
kengayadi, yeyiladi, hatto qadalib qtez harakat qilsa, ishqalanuvchi sirtlar bir-biriga qancha kuchliroq 
siqilsa, ishqalanish kuehini yengish uchun shuneha ko‘p quvvat sarf 
bo'ladi.
Detallarning ishqalanishini kamaytlrish uchun ularning sirti yetar- 
licha silliq qilinadi, loblanadi. xrom va boshqa metallar bilan 
qoplanadi, antifriksion qotishmaiar qollaniladi, sirpanib ishlaydigan 
podshipniklar o ‘rniga yumalanib ishJaydigan (zoldirli, rolikli) pod- 
shipnikiar o ‘rnatiladi va ishqaianadigan sirtlar orasida rnoy pardasi 
hosil qilinadi. Bunda sirtlar bir-biridan moy pardasi bilan ajratilib., 
qattiq sirtlar ishqalanishi o'rniga suyuq moy qavali zarrachalari ishqa- 
lanadi.
Ishqalanuvchi sirtlar bir-biridan moy qavati bilan ajratilgan bolsa, 
bunday ishqalanish suyuq ishqalanish deyiladi. Bunday holda moy 
qancha qovushoq bolsa va detallar qancha tez harakat qilsa, moy 
qallami shuneha qalin bo'ladi, ta'sir etuvehi yuklanish ortsa, moy 
qatlami yupqalashadi. Har ikkala holda ham ishqalanishni yengish 
uchun ko'proq kuch sarílanadi.
Agar detallar orasidagi tirqishdan moy qatlami siqib chiqarilib. 
faqat sirtlarning molekular kuchi ta’siri bilangina juda yupqa moy 
qavati (pardasi) qolsa, bunday ishqalanish chegaraviy ishqalanish deyiladi.
Agar detallar orasida yupqa moy pardasi buzilsa, detallar sirii 
qisman bevosita bir-biriga tegib moysiz ishqalanish hosil bo'ladi.
Detallar moylanganda ishqalanishning kamavishidan tashqari, 
ularning issig'i moyga o‘tib, birmuncha soviydi, ishqaianadigan sirt­
lar yeyilishidan hosil bo'Igan metal! zarrachalarni moy olib ketadi. 
moy pardasi detallar orasidagi tirqishlarni (oldirib, ularning jipsroq 
tegishini ta’minlaydi (masalan, silindrlarda kompressiya ortadi) hamda 
zanglatrnaydi. Xullas. moy ishqalanish kuehini, detallarning yeyüish


va qizishini kamaytii.idi, demak, shularni yengish uchun sarflanadigan 
quvvat tejaladi.
Molorning rnoylash tizimi ishqalanadigan dctallarga nia'lum harorat 
va ma’lum bosimda vetarli miqdorda moy yetkazib bcradi, u o‘zaro 
kan-il va quvurchalar hil¿?n biriktirilgan turli mcxanizm va qunlmalardan 
iborat.
Motor detailarming ishlash sliaroitiga (tushadigan yukiamast va 
harakat tezligiga) qarab, ularga moy sachratib yoki bosim bilan 
majburan yuborilishi mumkin.
Sachratib moylanganda motor karteridagi moy harakatlanuvchi 
detallar hilan saehraiilib, mayda lomchilardan iborat moy tumanlari 
ishqalanuvehi dctallarga o'tirib, ularni moylaydi. M oy sathi kamay- 
ganda, harakat sekinlashganda va qiyaliklarda ishlaganda detallar 
yornonroq moylanadi, sluining uchim bunday rnoylash tizimi dcyarli 
qo‘l!anilmaydi.
Dctallarga moy majburan yuborilsa, bosim bilan rnoylash dcyiladi, 
animo motorning barcha detallariga (silindrlar devori, porshcnlar, 
taqsimiash valining kulachogi va boshqalarga) hosim bilan moyyuborish 
ancha qiyin.
Shuning uchun /amonaviy molorlarda, asosan, kombinatsiyalangan 
rnoylash tizimi qo'llanilib. hunda zo riqib ishlaydigan detallar (tirsakli 
valuing o'zak va shatun podshipniklari. taqsimiash valining podship- 
niklari, koromislolar o'qi va boshqalar) bosim bilan moylanih, boshqa 
detallar (silindr. porshen. kulaehok va boshqalar) sachratib moylanadi.

Download 0.49 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




Download 0.49 Mb.
Pdf ko'rish

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



L-§. Moylash ti/imining vazifasi va turi

Download 0.49 Mb.
Pdf ko'rish