1 O’quvchilarni ongli o’qishga o’rgatish usullari




Download 203.5 Kb.
bet4/12
Sana22.01.2024
Hajmi203.5 Kb.
#143002
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
Bog'liq
1-2 SINF O’QUVCHILARINING O’QISH MALAKALARINI TAKOMILLASHTIRISH 1
Test nomeraciya, 10-sinf kimyo, 9-sinf-biologiya-imtihon-javoblari-2023, 5 04 2021 Капитал бозори китоб охирги, KUNDALIK DAFTARI - копия, ABDURASULOVA IRODA RESPUBLIKA, 14-MAVZU, 2-MAVZU Dvigatellarni qismlarga ajratish va yig‘ish, Hayot faoliyati xavfsizligi fanining bugungi kundagi ahamiyati, RO\'ZIBOYEV MAXSUDBEK KURS ISHI, MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARIN KATTALAR MEHNATI BILAN TANISHTIRISH, Dinamik ekonometrik modellardan foydalanish, Tangirov Umar Jo’raqul o’g’li, TEXNOLOGIYA DARSLARIDA KO\'YLAK ANDOZA CHIZMASINI
O`quvchilarda yaxshi o`qish sifatlari: to`g`ri, tez, ongli, ifodali o`qish malakalarini shakllantirish.

  • O`quvchilarni kitobdan foydalanishga, undan kerakli bilimlarni olishga o`rgatish, kitobga muhabbat uyg`otish; ularni oddiy kitobxondan chuqur mulohaza yurituvchi, ijodkor kitobxon darajasiga ko`tarish.

  • O`quvchilarning atrof-muhit haqidagi bilimlarini kengaytirish va boyitish hamda ilmiy dunyoqarashlarini shakllantirish.

  • O`quvchilarni axloqiy, estetik jihatdan yetuk va mehnatga muhabbat ruhida tarbiyalash.

  • O`quvchilarning bog`lanishli nutqini va adabiy estetik tafakkurini o`stirish.

    1. O`quvchilarning xayolot olamini boyitish.

    2. Adabiy tasavvur elementlarini shakllantirish.

    Shuni unutmaslik kerakki, har bir ta`limiy vazifani bajarishning aniq va ilmiy metodik usullari mavjud bo`lib, ular zamonaviy o`qitish usullari bilan boyitib borilmoqda. Bu vazifalar boshqalari bilan o`zaro bog`liq holda va sinfdan tashqari o`qish mashg`ulotlari jarayonida hal qilinadi.


    «Kadrlar tayyorlash Milliy Dasturi»da ta`lim berishning ilg`or pedagogik texnologiyalarini, zamonaviy o`quv-uslubiy majmualarini yaratish kabilar umumiy o`rta ta`limning asosiy vazifalaridan biri sifatida ta`kidlangan.
    Ilg`or pedagogik texnologiya usullaridan foydalanish o`qituvchi va o`quvchi faoliyati doirasini aniq belgilab beradi.
    Inson hayotida muhim ahamiyatga ega bo`lgan o`qish faoliyati barcha predmet darslarida amalga oshiriladi. Lekin o`qishga o`rgatish yo`l-yo`riqlarini o`qish metodikasi ishlab chiqadi. O`qish metodikasi kichik yoshdagi o`quvchilarning umumiy rivojlanishi, psixologiya, xususiy metodika sohasidagi yutuqlar asosida takomillashtirilib boriladi.
    O`qish darslarining samaradorligi ko`p jihatdan ta`lim metodlarining to`g`ri tanlanishiga bog`liq.
    «Metod» atamasi yunon tilidan olingan bo`lib, muayyan maqsadga erishish, borliqni amaliy va nazariy o`zlashtirish usullari majmuidir. Binobarin, fanning o`zi kabi o`qitish metodlari ham doimiy rivojlanishda bo`ladi. Masalan, eski maktablarda o`qish quruq yod olish metodi asosida o`rgatilgan bo`lsa, hozir izohli o`qish asosida olib boriladi. YOd olish metodida matndagi so`zlarga izoh berishga, ma`nosini tushuntirishga, o`qilganni qayta hikoyalashga umuman olganda, o`qishning ongli bo`lishiga mutlaqo e`tibor berilmagan. Ularda ko`proq to`g`ri talaffuz, qiroat bilan o`qish, ifodali o`qish nazarda tutilgan.
    Hozir maktablarda o`qish izohli o`qish metodi asosida olib borilayotgan ekan, quyidagicha savol tug`iladi: Izohli o`qish nima?
    Izohli o`qishga XX asrning 60-70-yillarida rus pedagogi K.D.Ushinskiy asos solgan, u o`qishda o`quvchilarni «ongli, tushunib, o`ylab o`qishga» o`rgatishni alohida ta`kidlaydi va uni «Izohli o`qish» deb nomlaydi. Izohli o`qish metodiga K.D.Ushinskiy ishining davomchilari yangiliklar kiritdilar. Korf va Vaxterev izohli o`qish o`quvchilarga real bilim berish vositasi desa, Vodovozov va Bunakov o`quvchilarga o`qish jarayonida bilim badiiy asar tahlili va asarning tarbiyaviy xarakteri bilan bog`liq holda beriladi, degan fikrni ilgari suradilar.
    Professor Asqar Zunnunov o`qitishning mazmuni va usullari haqida fikr yuritib, o`quvchilarning oldin bilimlarni o`zlashtirishiga, so`ng yod olishlariga e`tibor berilishi ta`lim jarayonida izohli o`qish deb nomlanganini ta`kidlaydi.
    Demak, izohli o`qish deb o`ylashga, his qilishga, asarni to`liq idrok qilishga, o`qilganning mazmunini o`zlashtirishga olib keladigan o`qishga aytiladi. Izohli o`qish asar mazmunini tushunishni, asardagi muhim fikrni, yozuvchi ilgari surayotgan g`oyani anglashni ta`minlaydi.
    Izohli o`qish qo`yidagi tamoyillarga to`liq amal qilingandagina muvaffaqiyatli bo`ladi.

    1. O`qishni hayot bilan bog`liq holda tashkil etish.

    2. O`qishning ongli va ta`sirchan bo`lishi uchun o`quvchilarning hayotiy tajribalariga, taassurotlariga asoslanish.

    3. O`qishni ko`rgazmali tashkil qilish, tabiatga, tarixiy joylarga ekskursiyalar uyushtirish, hayvonot olami va o`simliklar dunyosini kuzatish, rasmlar, jadvallar, predmetlar bilan tanishtirish hamda matnni o`quvchining ifodali o`qishi tarzida olib borish.

    Boshlang`ich sinf o`qish darslarida asosan she`rlar, masallar, ertaklar, hikoyalar, afsonalar, maqol va topishmoqlar, ilmiy-ommabop asarlar o`qib o`rganiladi. Tabiiyki, ularning har biri o`ziga xos shakl, uslub va mazmunda yaratiladi. SHuning uchun ham har bir janrga mansub asarlarni o`ziga xos usulda o`qib o`rganish taqozo qilinadi.
    Badiiy asarni izohli o`qishga yaqin bo`lgan metodlardan biri ijodiy o`qishdir. Atoqli metodist olim N.I.Kudryashov ijodiy o`qish metodi tarkibiga quyidagi ish usullarini kiritadi:
    a) o`qituvchilarning badiiy matnni sharhlab o`qishi hamda o`quvchilarning asarni to`g`ri va imkon qadar yanada chuqurroq, emoSTional idrok etishlarini ta`minlash maqsadini ko`zda tutuvchi so`zi;

    1. o`qilgan asardan o`quvchilarning bevosita olgan taassurotlarini chuqurlashtirish maqsadiga ega bo`lgan va ularning diqqatini matnning muhim g`oyaviy va badiiy hususiyatlari sari yo`naltiradigan suhbat uyushtirish yoki o`qilgan asardan kelib chiqadigan badiiy, axloqiy, ijtimoiy-siyosiy muammoning qo`yilishi;

    3.o`qituvchining asar o`qilganidan keyin o`quvchilarning asarni tadqiq etish jarayonida to`yingan badiiy kechinmalarini faollashtirish maqsadini ko`zda tutuvchi so`zi6.

    Ko`rinadiki, ijodiy o`qish izohli o`qishdan farqli o`laroq, to`g`ridan - to`g`ri matn mohiyatini ochishga ijodiy yondashishni taqozo etadi. Masalan 4-sinfda A. Oripovning «Dehqonbobo va o`n uch bolakay qissasi» asarini ijodiy o`qish metodi asosida o`rganish jarayonida matn mazmuni va shoir g`oyaviy niyatidan kelib chiqib Vatanimiz hududlaridagi aholining yashash tarzi bilan bog`liq milliy hususiyatlar haqida ham atroflicha tushuncha beriladi.


    2-sinfda «O`tinchi yigit», 3-sinfda O`tkir Hoshimovning «Xazonchinak», 4-sinfda S.Anorboevning «Qo`rqoq» asarlarini ham ijodiy o`qish metodi asosida o`qitish ijobiy samaralar beradi.

    Download 203.5 Kb.
  • 1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




    Download 203.5 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    1 O’quvchilarni ongli o’qishga o’rgatish usullari

    Download 203.5 Kb.