• I. Davlat ta`lim standartiga sharh
  • 1–9 sinflar toshkent 2010




    Download 1.95 Mb.
    bet11/27
    Sana15.03.2017
    Hajmi1.95 Mb.
    1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   27

    Kitobat san’ati


    Kitobat san’ati sintetik san’at turi sifatida: rassom-yozuvchi-noshir, kitobat san’atining badiiy grafik – elementlari, kitob illyustrasiyasi, maket va uning konstruktsiyasi.

    Chizmachilik fanidan

    Davlat ta`lim standarti

    O`quvchilar chizmachilik faniga oid quyidagi bilim, ko`nikma va malakalarini egalashlari shart:

    - to`g`ri burchakli proyeksiyalash asoslari to`g`risida tushunchaga ega bo`lish;

    - chizmalarni bajarish va tushunchalarni yasash usullarni bilish;

    - chizmachilik asboblaridan ratsional foydalana olish;

    - buyumlarning asliga qarab uni tahlil qila olish;

    - detal chizmasiga qarab geometrik tahlil qilish;

    - sodda buyumlarning chizmasi, eskizini bajarish va o`qiy olish;

    - chizmalarda kesimlar va qirqimlarni bajarish hamda belgilashning asosiy qoidalarini bilish;

    - yig`ish va qurilish chizmalarini o`qish to`g`risida umumiy tushunchaga ega bo`lish;

    - detallarning asosiy birikmalarini bilish hamda, chizmalarini chizish va o`qiy olish;

    - oddiy qurilish chizmalarini o`qiy olish.

    I. Davlat ta`lim standartiga sharh

    Umumiy o`rta ta`lim maktablarida chizmachilik kursi ta`limning umumiy maqsadlarini amalga oshirishga xizmat qilib, o`quvchilarning tabiat va texnikani ko`rgazmali idrok etishiga, predmetlarning tuzilishini va fazoviy munosabatlarini chuqurroq bilishiga, ko`z bilan ko`rib bo`lmaydigan jarayonlar va xodisalarni sinchiklab o`rganishga yordam beradi. Shuningdek, chizmalarni o`qish va bajarish orqali bolalarning fazoviy tasavvuri va mantiqiy tafakkurini, texnikaviy ijod, bunyodkorlik, loyihalash kabi sifatlarni rivojlantiradi.


    Maktab chizmachilik ta`limining maqsadi o`quvchilarni murakkab bo`lmagan texnik chizmalarni bajarish, o`qish va o`z fikrini grafik tasvirlar vositasida ifoda etishga o`rgatishdan iborat.

    O`quvchilar chizmachilik asoslariga oid quyidagi bilim, ko`nikma va malakalarni egallashlari shart:



    II. Chizmachilik ta`limining maqsadi va vazifalari

    1. O`quvchilarda chizmalarni taxt qilish qoidalarini va chizma asboblaridan o`z o`rnida foydalanish malaka va ko`nikmasini hosil qilish.

    2. Bolalarda ish o`rnini to`g`ri tashkil etish, intizom va ijtimoiy mulkni asrab-avaylash kabi fazilatlarni tarbiyalash.

    3. Geometrik yasashlar, sirkul va lekalo yordamida bajariladigan egri chiziqlar bo`yicha ko`nikmalar hosil qilish.

    4. Proyeksiyalash usullarini o`rganish, murakkab bo`lmagan detallarning to`g`ri burchakli hamda aksonometrik proyeksiyalarini bajarish ko`nikmalariga ega bo`lish.

    5. Chizmalar tarkibini tahlil qilish va o`qish malakalarini hosil qilish.

    6. O`quvchilarning fazoviy tasavvuri hamda grafik tafakkurini rivojlantirish.

    7. Chizmalarda kesim, qirqim shartliliklar va soddalashtirishlardan foydalana olishga o`rgatish.

    8. Kompyuter yordamida oddiy chizmalar yasash ko`nikmalarini shakllantirish.

    9. Ajraladigan va ajralmaydigan birikmalar, yig`ish chizmalari bo`yicha umumiy tushunchalar berish.

    10. Qurilish va sxema chizmalarining asoslari bilan tanishtirish.

    11. Ma`lumotnoma adabiyotlardan foydalana bilishga o`rgatish.

    Mazkur Davlat ta`lim standarti o`quvchilarga beriladigan bilim, ko`nikma va malakalarning me`yorini belgilaydi, chizmachilik oldiga qo`yilgan vazifalarni bajarishni ta`minlash va nazorat qilishni amalga oshiradi.

    O`quvchilarning grafik tayyorgarlik darajasiga qo`yilgan talablar majmuasini belgilab beradi.

    «Chizmachilik» kursining mazmuni ilmiy fanlar «Chizma geometriya» va «Muhandislik grafikasi» bilan aniqlanadi.

    Hozirgi zaman chizmalarini tayyorlash va o`qish uchun zarur bo`lgan bilimlardan kelib chiqib, umumiy o`rta ta`lim maktablarida grafik ta`limning mazmunini aniqlashda quyidagi tamoyillarga asoslanadi:

    1. Umumiy o`rta ta`lim maktablari chizmachilik kursining mazmuni didaktik prinsiplardan kelib chiqib, chizmalarni o`qish va bajarish bo`yicha standartlashtirilgan (fazoviy yechimlar uchun zarur bo`lgan chizma geometriyaning klassik metodlari bularning nazariy asosidir).

    2. Grafik va amaliy ishlar mazmunini chizmalarini o`qishga hamda ta`lim jarayonida loyihalash masalalaridan foydalanilgan holda xalqaro standartlarda qabul qilingan shartli va simvolik belgilar bilan muvofiqlashtirishga yo`naltirish.

    3. Maktab chizmachilik ta`limi mazmuniga ajratilgan tasvirlash metodiga tegishli chizmalarni tanlashda, materiallarni texnik va amaliy mohiyati, hayotda qo`llanish ko`lami kengligi hal qiluvchi rol o`ynashini e`tiborga olish.

    Bunday tasvirlash metodi chizmachilikda asosiy hisoblangan to`g`ri burchakli proyeksiyalash (kompleks chizma) va aksanometrik proyeksiyalar metodidir. Bulardan tashqari, bolalarni tasvirlarni almashtirish, texnologik, arxitektura-qurilish va sxema-chizmalarning asoslari bilan tanishtirish.

    4. Chizmachilik ta`limi mazmunini tuzishda politexnik ta`lim vazifalari, turdosh predmetlar va mehnat tayyorgarligi talablarini hisobga olish.

    «Politexnik ta`lim» tushunchasini quyidagicha izohlash mumkin. O`quvchilarga faqat politexnik bilim va malakalar beradigan alohida o`quv predmeti yo`q. O`quvchi maktabdagi barcha ta`lim-tarbiya vositalari, ayniqsa, grafik ta`lim orqali politexnik ma`lumotga ega bo`ladi.

    Ta`limdagi politexnik prinsip o`quvchilarni o`quv va mehnat faoliyati ob`ektlarining politexnik mazmuni hamda uning o`quvchi tomonidan ochib berilishi va o`quvchilarning qabul qilish tizimlarini ifodalaydi.

    5. Grafik ta`lim mazmunida bolalarni har tomonlama rivojlantirish va tarbiyalash uchun O`zbekistonning mustaqillik davri prinsiplaridan biri bo`lgan ajdodlarimiz qoldirgan ilmiy-nazariy meroslaridan faxrlanish tuyg`ularini tarkib toptirishdan iborat.



    Binobarin, fan va madaniyatning mumtoz namoyondalari qoldirgan ilmiy-nazariy meros bugungi va kelgusi avlod tafakkuri doirasini kengaytirishga bevosita yordam beradi. Yuqorida ko`rsatib o`tilgan asosiy prinsiplardan tashqari quyidagi shart-sharoitlarga:

    • hozirgi zamon fan va texnikasi, ishlab chiqarish taraqqiyoti vazifalari bilan uzviy bog`langan asosiy yo`nalishlarni o`zida aks ettiradigan bilimlar, ko`nikmalar va malakalar tizimi;

    • o`quv materiallari rivojlangan xorijiy mamlakatlar grafik ta`lim mazmuni tajribalariga mutanosibligi;

    • o`quv predmetni o`rganish uchun tanlangan mazmunning belgilangan vaqt doirasiga singishi;

    • grafik ta`lim mazmunining hozirgi va istiqboldagi maktablar moddiy-texnika hamda didaktik vosita imkoniyatlariga mos kelishiga amal qilinishi lozim.

    Grafik ta`lim hajmining majburiy minimumi umumiy o`rta ta`lim maktablarida o`quvchilarga berilishi zarur bo`lgan ta`lim mazmuni minimumini ifodalaydi. Maktab grafik ta`limi me`yorlarini belgilashda o`quvchilar texnikaviy garafikaning asoslaridan standart doirasida amaliy va nazariy ko`nikmalarga ega bo`lishlari nazarda tutiladi.

    Bular quyidagi bloklarda ifodalanadi:

    • chizmalarni taxt qilish qoidalari ;

    • chizmachilik shriftlari;

    • geometrik yasashlar;

    • proyeksiyalash usullari;

    • chizmalarni o`qish va bajarish;

    • texnik rasm va eskizlar;

    • kesim va qirqimlar, chizmalarda shartlilik, soddalashtirishlar;

    • loyihalash elementlari bo`lgan ijodiy grafik masalalar;

    • mashinasozlik chizmalari;

    • qurilish chizmalari.

    • sxemalar;

    - kompyuter yordamida oddiy chizmalar yasash.
    1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   27


    Download 1.95 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    1–9 sinflar toshkent 2010

    Download 1.95 Mb.