Qisuvchi elementlar va mexanizmlar




Download 305,68 Kb.
Pdf ko'rish
bet3/6
Sana06.09.2024
Hajmi305,68 Kb.
#270435
1   2   3   4   5   6
Bog'liq
1-maruza

Qisuvchi elementlar va mexanizmlar
. Moslama qisuvchi elementlarning 
asosiy vazifasi o‘rnatish elementlari bilan tayyorlamani ishonchli tutashishini va 
ishlov berish jarayonida uni titramasligini va siljimasligini ta’minlashdan, ya’ni 
moslama o‘rnatish elementlaridan tayyorlamani ajralmaslik sharoitini yaratishdan 
iboratdir. 
Agar kesish kuchini yo‘nalishi va detalni og‘irlik kuchlarining o‘zi 
tayyorlamani qo‘zg‘almaslik sharoitini yaratsa, unda qisuvchi qurilmaning zarurati 
bo‘lmasligi mumkin. 
Shuning uchun xam og‘ir, o‘rnashuvchan tayyorlamalarga ishlov berishda, 
kesuvchi kuch tayyorlama og‘irligidan ancha kichik bo‘lganda, maxsus qisuvchi 
qurilmalar talab qilinmaydi.
Moslamani konstruktsiyalashda kesish kuchlarini qisuvchi elementlar qabul 
qilmasligiga xarakaat qilinadi.
Qisuvchi kuchni qo‘yilish joyini eng yuqori bikrlik, mustaxkam
maxkamlanish va tayyorlamani minimal deformatsiyalanishi sharoitlaridan kelib 
chiqib tanlash zarur.
Qisuvchi kuchni hisoblash uchun tayyorlamani siljituvchi kuch qiymatini, 
yo‘nalishini va qo‘yilgan joyini bilish kerak, shuningdek asoslash va maxkamlash 
sxemasini bilish zarur. 
Asoslash sxemasining kombinatsiyalari juda ko‘p bo‘lishi mumkin, lekin eng 
ko‘p uchraydigan xolatlarga to‘xtalanadi:
a)
kesuvchi P va qisuvchi Q kuchlari tayyorlamani tayanchga qadab qisadi. P 
kuchining doimiy (o‘zgarmaydigan) qiymatida Q=0 bo‘ladi; (6.10a-rasm) 
Kеsilgan markaz 

18.8- rasm. Markazlash elеmеntlarining turlari. 




b) kesuvchi kuch P qisuvchi kuchga qarshi yo‘nalgan u xolda Q=kP, bu yerda: 
K- zaxira koeffitsyenti; (6.1b-rasm) 
v) kesuvchi kuch tayanchga qarshi yo‘nalagan va bir vaqtni o‘zida tayyorlamani 
yon tomon yo‘nalishiga siljitishga xarakat qiladi (6.10v-rasm).
Bu yerda quyidagi shartlarni bajarish kerak: 


f
Q
f
P
Q
P
1
2
1
2



; yoki


2
1
2
1
2
f
P
f
f
Q
P




;
2
1
2
1
2
f
f
f
P
P
K
Q





f
1
va 
f
2
–tayyorlama bilan o‘rnatish va qisish elementlari orasidagi ishqalanish 
koeffitsyenti. 
g) Qisuvchi kuch Q, tayyorlamani P
2
kuchi ta’siri yo‘nalishi bo‘yicha 
siljimasligini va tayanchlar bilan tutashib turishligini ta’minlash uchun yetarli 
bo‘lishi kerak. (18.10g-rasm)
2
1
2
2
1
f
f
P
K
f
P
Q



d) qisuvchi qurilma tayyorlamani moment ta’sirida buralib ketishidan 
saqlaydi.(18.10e-rasm)
Uch qulolchli patronga o‘rnatilgan tayyorlama moment ta’sirida bo‘lishi 
mumkin va bitta qulochdagi siqish kuchi quyidagicha aniqlanadi. 
R
f
M
K
Q




3

bu yerda R – tayyorlama radiusi; f – ishqalanish koeffitsyenti. 
e) silindrik tayyorlama burchakli prizmaga maxkamlangan.(6.10d-rasm) 
2
sin
1
2
1

Q
R
f
R
Q
f
KM





2
sin
2
2
1

R

Download 305,68 Kb.
1   2   3   4   5   6




Download 305,68 Kb.
Pdf ko'rish