• ILOVALAR ILOVA-1
  • ILOVA-2 TOIFALASH SHARHINI TUZISH QOIDASI
  • TOIFALASH” JADVALI PSIXIKA
  • ILOVA - 3 Aхlоqiy tarbiya jarayonini samaradоrligini оshirish muammоsi «Qanday » iеrarхik diagrammasi
  • «Qanday » iеrarхik diagrammasining sхеmatik ko`rinishi
  • Qanday » i е rar х ik diagrammasiga Хulоsa
  • Treningdan kutiladigan natija
  • Mashg’ulotni o’tkazish tartibi.
  • “Hozirgi zamon global muammolari”
  • Muammolar Yuzaga kelish sabablari Salbiy oqibat
  • Shaxsanmen (biz) nima qilishim (iz) mumkin
  • FОYDALANILGAN ADABIY O TLAR. I. O’ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNLARI
  • Djumaniyazоva sеvara хaitbayеvna kasb-hunar kоllеjlarida ma’naviy-aхlоqiy tarbiya jarayonini innоvatsiоn tashkil qilishninig ilmiy-pеdagоgik asоslari




    Download 0.62 Mb.
    bet6/7
    Sana15.03.2017
    Hajmi0.62 Mb.
    1   2   3   4   5   6   7

    III bob bo’yicha xulosa

    O’quvchilarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishga innovatsion yondashish jarayonida tajriba-sinоv ishlarida fоydalanish mеtоdlari ishlab chiqildi va tarbiya jarayoniga tadbiq etildi. Buning uchun ankеta so`rоvnоmalar оrqali rеspоndеntlarga murоjaat qilindi.

    O’quvchilarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishga innovatsion yondashishni tadqiq etishning bugungi kundagi holatini aniqlashda izlanish metodikalarini tanlash hamda ular yordamida bir necha bosqichli (aniqlovchi, shakllantiruvchi, nazorat) tajriba ishlarini o’tkazish talab etiladi.

    Tajriba-sinov ishlari tahliliga ko`ra ma’naviy-axloqiy tarbiya eng avvalo, oiladan boshlanishi, ta’lim muassasalarida o’qituvchi shaxsini namuna bo’lishi, bilimlari qay darajada shakllanganligi va ularni qaysi hоlatlarda namоyon bo`lishi aniqlandi.

    Хulоsa qilib aytish mumkinki, ma’lum bir tizimga sоlingan tarbiyaviy ishlar uslubiyoti asоsida tarbiyaviy ishlar оlib bоrilsa, o’quvchilarning ma’naviy-ahlоqiy tarbiyasida yuqоri ko`rsatkichlarga erishish mumkin.

    Shuningdеk, pеdagоgik tajriba jarayonida milliy qadriyatlardan fоydalanish orqali talaba-yoshlarning ma’naviy-axlоqiy tarbiyalanganlik ko`rsatkichlari оrtib bоradi. Milliy qadriyatlardan fоydalanish jarayonida o’quvchilarning ma’naviy-ahlоqiy tarbiyalanganlik ko`rsatkichlari yuqоri natijalarga ega bo`lishi tajriba-sinоv jarayonida yaqqоl namоyon bo`ldi.

    O’quvchilarni ma’naviy-axloqiy sifatlarini shakllantirish jarayonida, ularning ijtimoiylashuvi masalalariga ham e’tibor qaratish lozim, degan taxminni keltirib chiqardi. Kelajakda kasb-hunar kolleji o’quvchilarining ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllanishi muammosini nafaqat pedagogik jihatdan, balki psixologik, ijtimoiy-psixologik jihatdan o’rganish maqsadga muvofiq.


    XULOSALAR

    Kasb-hunar kollejlari ta’lim tizimida o’quvchilarning ma’naviy-axloqiy

    tarbiyasini hisobga olmasdn turib, milliy ta’lim-tarbiya jarayonini takomillashtirish, mustaqil, ijodiy fikrlovchi, ma’naviyati mukammal shaxsni shakllantirish mumkin emas. Mazkur mavzuga bag’ishlangan tadqiqotimizning natijasida tarbiya jarayonida o’quvchilarning ma’naviy-axloqiy sifatlarini shakllantirishning pedagogik asoslari, mexanizmlari, omillari, qonuniyatlari to’g’risidagi farazlarimiz tasdiqlandi.

    Tadqiqot natijalari quyidagicha umumlashgan xulosalar chiqarishga imkon yaratdi.

    1. Kasb-hunar kollejlarida bo’lg’usi kasb egalarini ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishda innovatsion yondashishning ilmiy-nazariy jihatlari har tomonlama izohlab berildi:

    a) kollej o’quvchilarining ma’naviy-axloqiy tarbiya haqidagi tushunchani idrok qilishi, ularni har ikkalasini ayrim va umumlashgan holda amalga oshirilishini tarixiy-ijtimoiy rivojlanish bosqichlari turli tadbirlar orqali o’quvchi-yoshlar ongiga yetkazildi.

    b) bo’lg’usi kasb egalarining ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishda innovatsion yondashishning davr talabi ekanligini, ulardan o’rinli foydalana olish tajribalarining nazariy-amaliy ahamiyatini turli uslub, vosita va shakllar asosida o’quvchilar ongiga yetkazish orqali tarbiya jarayonini samaradorlik darajasiga erishish mumkinligi tasdiqlandi.

    2. O’quvchi-yoshlarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishning mazmun-mohiyatini tushuntirish ishlarining ilk bosqichlarini oilada boshlash, maktab, kasb-hunar kollejlari tizimida rivojlantirib, innovatsion yondashish orqali amalga oshirish zarurligi tasdiqlandi.

    3. O’qituvchi va o’quvchilar bilan o’tkazilgan savol-javob, suhbat, ma’naviy-ma’rifiy tadbirlarning natijalari o’quvchilarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishda an’anaviy uslublar negizida, noan’anaviy, innovatsion yondashish, yangi pedagogik texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari tasdiqlandi.

    4. Kasb-hunar kollejlari o’quvchilarining ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishda, ularning egallaydigan kasbi, ruhiy holati, qiziqishi, intilishlari e’tiborga olindi. Shu bilan birga o’quvchilarda ijobiy fazilatlarni shakllantirish maqsadida, ular bilan yakka tartibda, guruhda, ommaviy tarzda amalga oshiriladigan tarbiyaviy ishlar rejalashtirildi.

    5. Kasb-hunar kolleji o’quvchilarining ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishda innovatsion yondashishning, amaliy va pedagogik asoslari mustahkamlandi va ularga xizmat qiluvchi uslub, vosita va shakllaridan foydalanib, tajriba-sinov ishlarining ilmiy-pedagogik asoslari tasdiqlandi.

    6. Kasb-hunar kollejlarining turli yo’nalishlari, turli bosqichlarida amalga oshirilayotgan ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar, fanlararo, mavzulararo bog’liqlikni ta’minlovchi uchrashuv va tanlovlarning o’quvchi-yoshlarni ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishdagi o’rni, ahamiyatiga oid ma’lumotlar aniqlanib, tahlillar asosida tadqiqot ishining maqsadi, vazifalari to’g’risidagi farazlar tasdiqlandi.

    7. Kasb-hunar kolleji o’quvchilarining ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantiruvchi, samaradorligini ta’minlovchi, ularda ma’naviy-axloqiy tarbiyaning tarkib topishiga salbiy ta’sir qiluvchi pedagogik, psixologik, hududiy omillarni hisobga olish ham nazariy, ham amaliy xususiyatga ega bo’lgan materiallarni tiplarga ajratishga imkon tug’dirdi.

    8. Tadqiqotda to’plangan ma’lumotlar tahlilining ko’rsatishicha, uzoq tarixga ega bo’lgan o’zbek xalqining ijtimoiy-madaniy muhiti, turmush tarzi, madaniyati, ta’lim-tarbiyasi, milliy ongi va o’z-o’zini anglashi, qadriyati, milliy xarakteri o’ziga xosligini o’rganish ta’lim-tarbiya jarayonida kasb-hunar kolleji o’quvchilarining ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishning pedagogik mexanizmlarini aniqlashga negiz hozirladi.

    9. Zamonaviy ta’lim va tarbiyaning inson kamolotidagi o’rni, o’quv jarayonini tashkil etish va boshqarish qonuniyatlari, o’qituvchi namunasi, uning psixologik ta’sir o’tkazishiga qo’yiladigan talablar aks etgan manbalar, xalq og’zaki ijodi, mutafakkirlar va ma’rifatparvarlar ta’limoti kasb-hunar kolleji o’quvchilarining ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishda samarali material manbai sifatida xizmat qiladi.

    10. Kasb-hunar kolleji o’quvchilarining ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishda qiyinchiliklar uchrashi tabiiy. Bu holatni bartaraf etuvchi asosiy subyektlardan biri o’qituvchi shaxsidir. O’qituvchi o’quvchi shaxsining shakllanishida tashkilotchi va boshqaruvchisidir. Shu bois, u doimo ushbu fuksiyani inobatga olgan holda shaxslararo munosabatlarda ishtirok etishi, uni nazorat qilishi va boshqarishi lozim. O’qituvchi avvalo, muomala psixologiyasining qonuniyatlarini, o’quvchilar psixologiyasiga doir bilimlarni o’zlashtirishi, tajriba orttirishi orqaligina ularda ijobiy ma’naviy-axloqiy sifatlarni shakllantiradi.

    11. O’quvchilarning ma’naviy-axloqiy sifatlarini tarbiyalashda o’qituvchilarning shaxsiy namunasi, pedagogik jarayondagi har xil muammoli vaziyatlarning vujudga keltirilishi va ularning yechilishi katta rol o’ynaydi.

    12. Undan tashqari yana o’quvchilarning mustaqil ishlarini faollashtirish va ularda erishilgan muvaffaqiyatlardan xursandchilik hissini paydo qilish zarur. Chunki, o’quvchidagi mustaqil faoliyat ma’naviy-axloqiy tarbiyaning ijobiy xususiyatlarini rivojlanishiga sabab bo’ladi.

    13. O’quvchilarda o’zini boshqarish, o’zidagi kamchiliklarni yengib o’tish kabi odatlarni og’ishmay tarbiyalash lozim. Har bir o’quvchi o’zining har qanday odatlarini boshqara bilishi lozim. Bu esa ijobiy xususiyatlarni rivojlanishiga va salbiy xususiyatlarni to’g’irlashga imkon beradi. Shu asosda bo’lg’usi tarbiyachi, o’qituvchi, shaxs shakllanadi.

    14. O’qituvchilar bilan o’quvchilarning shaxslararo ishonchli munosabat, xayrixohlik, samimiylik, hurmat shakllanishida ularga ta’sir ko’rsatish samaralarini, yutuq va kamchiliklarini ajrata olishi lozim. O’qituvchining o’quvchilarda ijobiy sifatlarni shakllantirishda tushunmovchiliklar, ba’zi holatlarda muallimning salbiy ta’sir ko’rsatishi, shogirdiga begonalardek munosabatda bo’lishi, yomon kayfiyati bilim oluvchilarning individual xususiyatlari bilan bog’liq ruhiy to’siqlarga duch kelishini oldindan hisobga olishi zarur. O’qituvchi o’quvchilarda ma’naviy-axloqiy tarbiyani shakllantirishga to’siq bo’luvchi ruhiy holatlar ustida bosh qotirishi va o’z ustida ishlashi joiz.

    15. O’quvchilar ma’naviy-axloqiy tarbiyasida ijobiy sifatlar shakllanishida atrofdagi kishilar bilan bo’ladigan munosabati muhim ahamiyatga ega. O’qituvchilarning pedagogik taktidagi mohirlik, muomaladagi nazokatlilik munosabatlar sharoitida manfaatlardagi fidoiylik o’quvchilarda axloqiy sifatlarni shakllanishiga turtki sifatida xizmat qiladi. Aksincha, o’quvchilarning muammolarini tushuna olmaslik, uning tuyg’ulari bilan hisoblashmaslik o’qituvchiga nisbatan nafratni tug’diradi. Shuning uchun ularda ijobiy sifatlarni shakllantirishda barcha jihatlarni e’tiborga olish maqsadga muvofiq.

    16. Kasb-hunar kolleji o’quvchilarining ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishning hozirgi holatini aniqlash uchun tadqiqot metodikalari tanlanganligi va bir necha bosqichda amalga oshirilganligi natijasida: dastlabki bosqichda muammoning pedagogik mohiyatini tahlil qilishga, tashxis etishga shakllanganlik darajasini aniqlashga imkon berdi. Uning ikkinchi bosqichida o’quvchilarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishni optimallashtirish vositalari samaradorligi namoyon bo’ldi; oxirgi bosqichda o’quvchilarda ma’naviy-axloqiy tarbiyani shakllantirishning o’ziga xosligi, mexanizmlari ishlab chiqildi.

    17. Aniqlovchi va shakllantiruvchi eksperiment natijalari bo’yicha qiyosiy tahlil, ma’naviy-axloqiy sifatlarni shakllantirishda uchraydigan nuqsonlarni bartaraf etishda o’quvchilarning sabr-bardoshlilik, faollik sifatlarini o’stirishda ham birmuncha ijobiy ko’rsatkichlarga erishildi.

    ILOVALAR__ILOVA-1'>ILOVALAR

    ILOVA-1

    ANKETA-SO’ROVNOMA (o’qituvchilarga)

    1. Siz o’zingizni ma’naviy-axloqiy tarbiya bo’yicha yetarli bilimga egaman deb

    hisoblaysizmi?

    2. O’quvchilarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasini shakllantirishda sizning

    ishtirokingiz qay darajada?

    3. Sizningcha hozirgi yosh avlodni milliy qadriyatlarga qiziqishi qanday?

    4. Sizning talabalaringiz oilada yetarlicha e’tiborga ega deb hisoblaysizmi?

    5. Talaba-yoshlarning turli oqimlarga yoki axloqsizliklarga berilib ketishining

    sababi nimada deb bilasiz?

    6. Turli toifadagi insonlar bilan muloqotda o’z kayfiyatingizni boshqara

    olasizmi?

    7. Siz o’zingizni har doim o’z ustida ishlaydigan, yangiliklarga intiladigan,

    novator o’qituvchi deb hisoblaysizmi?

    8. Talabalar bilan muammo kelib chiqqanda, kasbingizni o’zgartirish haqida

    o’ylab ko’rganmisiz?

    9. Siz dars jarayonida har bir o’quvchi bilan do’stona munosabatda bo’la

    olasizmi?

    10. Sizningcha o’qituvchiga ma’naviy-axloqiy tarbiya muhimmi?

    ANKETA-SO’ROVNOMA (o’quvchilarga)

    1. Har doim o’zingiz mustaqil qaror qabul qila olasizmi?

    2. Ota-onangiz sizning hayotingizga e’tiborlimi?

    3. Odob-axloq tushunchasi haqida ma’lumotga egamisiz? Shuningdek, siz

    kollejning qonun-qoidalariga to’liq rioya qilasizmi?

    4. O’quv dargohingizdagi ta’lim-tarbiya jarayoni sizni qoniqtiradimi?

    5. Qaysi mutafakkirlarimizning ma’naviy-axloqiy tarbiyaga oid hikmatli

    so’zlarini bilasiz?

    6. Barcha kursdoshlaringiz bilan yaxshi muomalada bo’la olasizmi?

    7. Do’stlaringiz orasida spirtli ichimliklar ichadiganlar bormi?

    8. Do’stlaringizning qaysi jihatlari sizni qoniqtirmaydi?

    9. Agar do’stlaringiz yot g’oyalar ta’siriga tushib qolsa, diniy oqimlarga

    berilib ketsa, ularni to’g’ri yo’lga sola olasizmi?

    10. Sizningcha, yoshlarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasida xalq og’zaki

    ijodiyotining o’rni qanday?

    11. Alisher Navoiyning “Mahbub ul-qulub” asarini o’qiganmisiz?

    12. A. Avloniyning tarbiya haqidagi bu fikrini davom qildiring: “Tarbiya – bu

    ... ”.

    13. Ustozlaringizni qaysidir fazilatlari sizga namuna bo’la oladimi?



    14. Qiynalgan paytingizda siz kimdan ko’proq yordam olasiz?

    15. Ma’naviy-ma’rifiy tadbirlarda faol qatnashasizmi?



    ILOVA-2
    TOIFALASH SHARHINI TUZISH QOIDASI

    1. Toifalar bo’yicha ma’lumotlarni taqsimlashning yagona usuli mavjud emas.

    2. Bitta mini guruhda toifalarga ajratish boshqa guruhda ajratilgan toifalardan farq qilishi mumkin.

    3. Ta’lim oluvchilarga oldindan tayyorlab qo’yilgan toifalarni berish mumkin emas, bu ularning mustaqil tanlovi bo’la qolsin.


    TOIFALASH” JADVALI





    PSIXIKA

    Jarayon

    Psixik holat

    Psixik xususiyatlar

    1. Sezgi


    2. Idrok

    3. Diqqat

    4. Xotira

    5. Tafakkur

    6. Xayol

    7. His-tuyg’ular






    1. Kayfiyat

    2. Emotsiya

    3. Stress

    4. Dipressiya

    5. Affekt




    1. Qobiliyat

    2. Temperament

    3. Iqtidor

    4. Xarakter

    ILOVA-3
    Aхlоqiy tarbiya jarayonini samaradоrligini оshirish muammоsi


    «Qanday? » iеrarхik diagrammasi
    «Qanday?» iеrarхik diagrammasi asоsida faоliyatni tashkil etish qоidalari:

    1.Vujudga kеlgan muammоning sababini aniqlash zarur, ammо ana shu muammоni qanday yo`llar bilan hal etish mumkin dеgan savоlga javоb bеrishni o`rganish muhim vazifalardan biridir. «Qanday?» iеrarхik diagrammasi ana shunday hоllarda samarali natija bеradi.

    «Qanday?» iеrarхik diagrammasi muammо haqida butunligicha umumiy tasavvurga ega bo`lishga imkоn bеradigan savоlarning mantiqiy zanjiri ko`rinishida namоyon bo`ladi.

    Kеtma-kеt ravishda «Qanday?» savоlini qo`yish оrqali siz faqat muammоni hal etishning barcha imkоniyatlarini tadqiq etibgina qоlmay, balki ularni amalga оshirish usullarini ham o`rganasiz.

    1.Diagramma stratеgik darajadagi savоl bilan ish bоshlaydi. Muammоni hal etishning quyi darajasi birinchi navbatdagi harakatlar ro`yxatiga mоs bo`ladi.

    2.O`ylamay, bahоlamay va ularni o`zarо sоlishtirmay tеzlikda barcha g’оyalarni yozish lоzim bo`ladi.

    3.Diagramma hеch qachоn tugallanmaydi: unga yangi g’оyalarni kiritish mumkin bo`ladi.

    4.Agarda savоl sхеmada bir qancha «shохlar»da qaytarilsa, dеmak u nisbatan muhimdir. U muammоni hal etishning muhim qadami bo`lishi kеrak.

    5. Yangi g’оyalarni qanday grafik ko`rinishda qayd etishni o`zingiz tanlab оling (daraхt, kaskad va b.) Bunda muammо shajarasi ko`z оldingizda namоyon bo`ladi.

    6. To`g’ri mulоhaza qilish va хulоsalar chiqarish оrqali muammоning еchimini tоpish еngil kеchadi.



    «Qanday? » iеrarхik diagrammasining sхеmatik ko`rinishi
    Муаммо

    Muammо

    Qanday?

    Qanday ? Qanday?



    Qanday?
    Qanday?                              

    Qanday? Qanday? Qanday?

    namuna

    Qanday ? » iеrarхik diagrammasiga


    Хulоsa

    ILOVA-4

    Panorama” treningi



    Trening maqsadi: mashg’ilot o’quvchilarni aniq bir muammoni yakka holda (yoki kichik jamoa bo’lib) fikr yuritib hal etish, yechimini topish, ko’p fikrlardan zarurini tanlash, tanlab olingan fikrlarni umumlashtirish va ular asosida qo’yilgan muammo yuzasidan aniq bir tushuncha hosil qilishga, shuningdek, o’z fikrlarini ma’qullay olishga o’rgatish.

    Treningdan kutiladigan natija: o’quvchilar erkin, mustaqil va mantiqiy fikrlashga; jamoa bo’lib ishlashga, izlanishga; fikrlarni jamlab, ulardan nazariy va amaliy tushuncha hosil qilishga; jamoaga o’z fikrini o’tkazishga, uni ma’qullashga; qo’yilgan muammoni yechishda va mavzuga umumiy tushuncha berishda o’tilgan mavzular bo’yicha egallagan bilimlarini qo’llay olishga o’rganadilar.

    Mashg’ulotni o’tkazish tartibi. Tarbiyachi mashg’ulotni yoshlar tarbiyasiga salbiy ta’sir ko’rsatuvchi tahdidlar, xatarlar: xalqaro terrorchilik, diniy eksteremizm, giyohvand moddalar tajovuzi, OITS, egotsentrizm, axloqsizlik falsafasi, “Dunyo fuqarolari” – kosmopolitizm va ularga nimalarni qarshi qo’yish: farzandlarni asrash, hushyorlik, yoshlarni g’oyaviy qurollantirish, mafkuraviy immunitetni kuchaytirish, tahdidlar mohiyatini oddiy so’zlar, hayotiy misollar bilan tushuntirish, millat kelajagi uchun mas’uliyatni shakllantirish, iroda, e’tiqodni mustahkamlash, ongli yashashga o’rgatish, axborot tajovuz mohiyatini ochib berish, nikohni mustahkamlash haqida kerakligi haqida ma’lumot berishdan boshlaydi. Tarbiyachi mashg’ulotning asosiy mavzusi bo’yicha yo’naltiruvchi so’zida, hozirgi kunda yoshlarda mafkuraviy immunitetni kuchaytirishga katta e’tibor qaratilayotgani, chunki mafkuraviy immunitet – begona, zararli g’oyalar, mafkuralar bilan to’qnash kelganda, unga nisbatan o’z munosabatini bildira olish, unga qarshi kurashishga g’oyaviy, ma’nan tayyor bo’lish imkoniyati ekanligi, har biro dam avvalo, har bir yosh o’zining mustaqil fikriga ega bo’lmaguncha bunday immunitetni shakllantirib bo’lmasligi haqida fikr bildiradi va shu sababdan bugungi tarbiyaviy mashg’ulotning mazmunini “Zamonaning global muammolari” mavzusi orqali yoritish zarurligini tushuntiradi.

    Tarbiyachi kirish so’zidan so’ng, o’quvchilarning umumiy soniga qarab 3-5 kishidan iborat kichik guruhlarga ajratadi (kichik guruhlar soni4 yoki 5 ta bo’lgani maqsadga muvofiq). So’ngra, u o’quvchilarga mashg’ulotning maqsadi va uni o’tkazilish tartibini tushuntiradi. Har bir kichik guruhga avvaldan tayyorlangan tarqatma materiallarni tarqatadi. Tarbiyachi kichik guruh a’zolarini tarqatma materialda berilgan jadvalda yozilgan asosiy fikr “Hozirgi zamon global muammolari” mavzusiga kiritilga global muammolar bilan tanishib chiqish va ulardan bittasini tanlashni talab etadi. Tanlagan muammolari bo’yicha ajratilgan bo’limga o’z fikr-mulohazalarini birgalikda yozma bayon etishlarini so’raydi, uni bajarishga mo’ljallangan vaqtni belgilaydi. Guruhlar vazifani bajarishga kirishadilar. Vazifa bajarilgach, tarbiyachi guruhlardagi tarqatma materiallarni guruhlararo almashtiradi. Masalan, guruhlar soni 4 ta bo’lsa, u holda 1-guruh materialini 2-guruhga, 2-guruh materialini 3-guruhga, 3-guruh materialini 4-guruhga, 4-guruhnikini esa, 1-guruhga beradi va qaytadan vaqt belgilaydi. Guruh a’zolari stollariga kelib tushgan varaqdagi global muammolardan yozilmay qolganidan birini tanlab, unga o’z fikrlarini yozadilar. Vazifa bajarilgach, tarbiyachi tarqatma materiallarni yana guruhlararo almashtiradi, shu tariqa tarqatma materiallar birinchi bo’lib yozishni boshlagan guruhga kelib tushmaguncha, tarbiyachi ularni guruhlar o’rtasida almashtirib turadi, guruhlar esa har gal tarqatma materialdagi tanlanmay qolgan yoki to’latilmay qolgan bo’limlarni to’latib, o’z fikrlarini yozib boradilar.

    Tarqatma materiallar o’z guruhlariga qaytgach, guruh a’zolari tarqatma materialda to’plangan barcha fikrlarni diqqat bilan o’qib, ularni umumlashtirgan holda, umumiy bir fikrga keladi va guruh vakillaridan birini ushbu fikrni taqdimot qilish uchun tayyorlaydilar. Tarbiyachi guruhlardan taqdimot vaqtida, ayniqsa uning yechimi va unga qarshi qo’yish mumkin bo’lgan fikrlar, tadbirlar, ishlar, uslubiyotlarga e’tiborlarini ko’proq qaratishlarini so’raydi. Taqdimot uchun vaqt belgilanadi. Taqdimot vaqtida boshqa guruh a’zolari bildirilgan fikrlarga qo’shimcha qilishlari, to’ldirishlari mumkin. Tarbiyachi taqdimotni samarali va tartibli bo’lishini ta’minlaydi.

    Taqdimot tugagach, tarbiyachi “Zamonaning global muammolari” mavzusi bo’yicha fikrlarni umumlashtiradi, ularning isboti sifatida videomaterial (imkoniyati bo’lsa) yoki fotosuratlar ko’rsatishi mumkin. Tarbiyachi mashg’ulotni o’quvchilarning, guruhlarning ishlariga baho berish, mashg’ulot haqida o’quvchilarning bildirgan fikrlarini aniqlash, bo’sh vaqtlarida mustaqil o’qishlari uchun badiiy-ommabop adabiyotlar, tomosha qilishlari uchun esa fil’mlarni ro’yhatini aytish yoki tarqatish bilan yakunlaydi.



    Izoh: Kichik guruhlar soni 4 ta bo’lgani maqsadga muvofiq. Bunday holda tarqatma materiallar 3 marta almashtiriladi va bu bilan o’quv jarayonini zerikarli o’tishining oldi olinadi. Agar kichik guruhlar soni 4 tadan ko’p bo’lsa, u holda ularni ikkita potokka bo’lib, tarqatma materiallar almashinuvini har bitta potok o’rtasida alohida, taqdimotni esa, birgalikda o’tkazish mumkin.

    “Zamonaning global muammolari” mavzusidagi “Panorama” treningi uchun mo’ljallangan tarqatma materialning taxminiy nusxasi quyida keltirilgan:






    Muammolar


    Yuzaga

    kelish

    sabablari

    Salbiy oqibat-

    lari

    Hal

    etish yo’llari

    Nimalarni qarshi qo’yish kerak

    Shaxsanmen

    (biz) nima

    qilishim

    (iz) mumkin

    Giyohvandlik
















    Terrorchilik
















    Ekologik tanglik
















    OITS
















    Diniy ekstremizm
















    Missionerlik


















    ILOVA-5

    Tajriba va nazоrat guruhlarining BMK foiz hisobidagi ko’rsatkichlarining

    gistogrammasi:




    FОYDALANILGAN ADABIYOTLAR.
    I. O’ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNLARI

    1. O‘zbеkistоn Rеspublikasining “Ta’lim to‘g’risida” gi Qоnuni “Barkamol

    avlod- O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori” T., “Sharq” 1997 yil, 20-29

    betlar.

    2. O‘zbеkistоn Rеspublikasining «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi».

    barkamol avlod- O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori” T.,

    “Sharq”, 1997 yil, 31-61 betlar.

    1   2   3   4   5   6   7


    Download 0.62 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Djumaniyazоva sеvara хaitbayеvna kasb-hunar kоllеjlarida ma’naviy-aхlоqiy tarbiya jarayonini innоvatsiоn tashkil qilishninig ilmiy-pеdagоgik asоslari

    Download 0.62 Mb.