• 13.MAVZU YoNGİNGA QARShİ TEXNİKA REJA: 1. Yong`inni wchirish vositalari.
  • YoNG`İNNİ UChİRİShDA QULLANİLADİGAN MODDALAR, ULARNİNG SİNFLANİShİ VA XUSUSİYaTLARİ.
  • YoNGİNNİ UChİRİShDA SUV TA`MİNOTİ
  • İShLAB ChİKARİShLARDA YaNGİNGA QARShİ TİZİMLAR.
  • DAVLAT yoNGİNNİ NAZORAT QİLİSh ORGANI
  • Yong`in haqida xabar berish texnik qurilma va asboblari.
  • MAHALLİY YoNG`İNNİ ChİKARUVChİ AVTOMATİK KUKUNLİ yoNG`İN UChİRİSh SXEMASİ 1 HARORAT DATChİGİ; 2-ALANGA UChİRUVChİ USKUNA; 3-AJRATGİCh; 4-BOSShQARİSh PULTİ
  • 2.Texnogen xarakterdagi favqulotda vaziyatla, aholi va xududlarni ulardan himoyalash. Reja: 1. Texnogen xarakterdagi favqulotda vaziyatlar tasnifi
  • . Fuqaro muhofazasining vazifalari.
  • Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti, obekti, maqsadi va mazmuni. Reja




    Download 360.06 Kb.
    bet7/8
    Sana15.03.2017
    Hajmi360.06 Kb.
    1   2   3   4   5   6   7   8

    BİNO VA İNShOOTLARNİNG YoNG`İN XAVFİ BUYİChA TURKUMLANİShİ

    İshlab chgaqarish bino va qurilmalarini loyihalashda kwzda tutilgan yong`inga qarshi tadbirlar, eng avvalo, ishlab chiqarish jarayonining yong`in

    "Sanoat korxonalarining ishlab chiqarish binolari". Loyihalash me`yorlariga muvofiq, ishlab chiqarishlar yong`in jihatidan xavflilik darajasiga kwra oltita toifaga bwlinadi.

    A toifaga bug`larning chaqnash qarorati 28° va undan past bwlgan juda

    kwp suyuqliklar yoki pastki portlash chegarasi qavo hajmiga nisbatan

    10% va undan kam bwlgan yonuvchi gazlar ishlatiladigan ishlab chiqarish

    binolari kiradi. Bu toifaga benzin, kalsiy karbid saqlanadigan omborlar, shuningdek, bug`ining chaqnash harorati 28-61° va pastki portlash chegarasi 10% dan yuqori bwlgan oson alangalanuvchi suyuqliklar hamda gazlar ishlatiladigan ishlab chiqarishlar kiradi, Bunday ishlab chiqarishlarga pichan uni tayyorlanadigan va tashiladigan sexlar, tegirmon hamda juvozxonalarning ajratish va twyish bwlinmalari, elektrostansiyalar yoki qozonxonalarnint mazut xwjaligi, ammiak bilan sovitish qurilmalarining apparat va mashina bwlishlari kiradi.

    V toifagga yonuvchi qattiq moddalar, shuningdek portlash chegarasi 65 g/m3 bwlgan chang yoki tolalar ajratib chiqaradigan moddalarga yoki bug`larning chaqnash haroratidan yuqori bwlgan suyuqliklarga ishlov beriladigan va ular ishlatiladigan ishlab chiqarishlar kiradi. Bunday ishlab chiqarishlar qatoriga: yog`och tilish, duradgorlik va omixta yem va ozuqa

    tayyorlash sexlari, don saqlanadigan omborlar, tegirmonlarning don tozalash bwlimlari, zig`ir, nasha, paxtaga dastlabki ishlov berish sexlari, benzinsiz yonilg`i-moylash materiallari saqlanadigan omborlar, yopiq kwmir omborlari, elektr taqsimlash qurilmalari kiradi. Benzinda qarakatlanadigan transport vositalarini saqlash garajalari ham shu toifaga kiradi.

    G toifaga yonilg`i (shu jumladan, gaz) yoqiladigan yoki yonilg`idan yonmaydigan moddalarga ishlov beriladigan ishlab chiqarishlar kiradi. Yonmaydigan moddalarga qizdirilgan yoki suyuqlantirilgan holatda ishlov beriladi va bunda nur energiya ajraladi. Bunday ishlab chiqarishlarga issiqlik elektrstansiyalaridagi qozonxonalar, 127 temirchilik xonalari, mashina zallari, motor sinash stansiyalari kiradi.

    D toifaga yonmaydigan moddalarga deyarli sovuqlayin ishlov beriladigan ishlab chiqarishlar, masalan, yonmaydigan suyuqliklar haydaladigan nasos stansiyalari, sabzavotlar, sut, baliq va gwsht mahsulotlariga ishlov berish sexlari, biologik yoki texnikaviy usulda isitiladigan issiqxona va parniklar kiradi. Gaz bilan isitiladigan parnik va issiqxonalar bundan mustasno, ular G toifaga taalluqli.

    E toifaga kiradigan ishlab chiqdrishlarda suyuq fazasiz yonuvchi gazlar va portlovchi changlar shunday miqdorda ishlatiladiki, bunda ular hajmi xona hajmining 5% idan kwp bwlgan havo bilan aralashib portlovchi aralashmalar hosil qiladi. Bunda portlash texnologik jarayon shartlariga kwra faqat keyingi yonishsiz sodir bwladi. Bu kategoriyaga, masalan, akkumulyatorlar xonalari, vodorodli yoki asetilenli ballonlar omborini kiritish mumkin.


    13.MAVZU YoNGİNGA QARShİ TEXNİKA

    REJA:
    1. Yong`inni wchirish vositalari.

    2.


    Yong`inni wchirish uslublari va wt wchirgich moddalarning xususiyatlariga mos ravishda yong`inni wchirish vositalari tanlab olinadi. Ular asosiy, maxsus va yordamchi vositalarga bwlinadi. Asosiy vositalar - yong`inga wt wchirgich moddalarni (suv, kwpik, kukun, karbonat angidrid gazi va boshq.) sepish uchun belgilangan. Bularga avtomobil, avtosisterna, motopompa, wt wchirgichlar ra boshqalar kiradi.

    Maxsus vositalar - yong`inni wchirishda maxsus ishlarni bajarish uchun ishlatiladi. Ularga avtonarvonlar va tirsakli kwtargichlar, yoritish va aloqa avtomobillari, shuningdek operativ avtomobillar kiradi.

    Yordamchi vositalar - yong`inni wchirishdagi ishlarni bajarish uchun yetarli sharoit yaratadi. Bularga avtosuv quygichlar, yuk avtomobillari, avtobuslar, traktor va boshqa mashinalar kiradi.

    Birlamchi wt wchirish vositalari yong`in boshlanganda alangani keng tarqalib ketmasligini twxtatish va wchirish uchun qwllaniladi.

    İshlab chiqarish korxonalariga va qishloq xwjaligi mashinalari uchun zarur bwlgan birlamchi wt wchirish vositalariga talab wzbekiston Respublikasi qishloq va suv xwjaligi Vazirligining 1998 yil 12 iyundagi № 44 3-5-21 sonli qaroriga asosan aniqlanadi.

    wt wchirgichlar - yong`in boshlanish vaqtida wchirish uchun qwllaniladi. wt wchiruvchi moddalarning tarkibiga qarab wt wchirgichlar kwpikli, gazsimon, suyuq, kukunsimon guruhlarga bwlinadi.

    Kwpikli wt wchirgichlar - kimyoviy kwpikli va mexanikaviy-havo turlarga bwlinadi. Kimyoviy kwpikli wt wchirgich OXP-10 yona boshlagan qattiq materiallarni, maydoni 1 m2 dan oshiq bwlmagan turli yonuvchi suyuqliklarni wchirish uchun qwllaniladi. OXP-10 wt wchirgich payvandlangan pwlat idishdan 128 iborat. Uning usti chwyan qopqoq berkitkich tuzilma bilan kavsharlangan. Shtok prujinasiga rezinali klapan qwyilgan bwlib, qwl ushlagich berk vaziyatida kislotali stakan og`ziga klapanni siqib turadi. qwl ushlagich yordamida klapanni kwtarib tushiriladi. wt wchirgichning purkagichi maxsus membrana

    bilan berkitilgan bwlib, undan zaryad twla aralashmasdan chiqmaydi. Zaryadning kislota solingan stakani wt wchirgichning og`ziga wrnatilgan. wt wchirgichni ishlatish qoidalari va uning asosiy ma`lumotlari korpusga yopishtirilgan yorliqda bayon etilgan. Kimyoviy kwpik wt wchirgichlar bir yilda kamida bir marta qayta zaryadlanadi. wt wchirgichning ishlash vaqti 50-70 sek, sochish uzunligi 6-8 m,

    kwpik miqdori 40-55 l, kengayish darajasi 6 marta va turg`unligi 40 daqiqa.

    OXP-10 kwl wt wchirgachi OVP-10 havo-kwpikli Karbonat angidridli

    wt wchirgich wt wchirgich

    OVP-5 va OVP-10 havo-kwpikli qwl wt wchirgichlar turli moddalar va materiallar yona boshlaganda wchirish uchun belgilangan. Uni ishqoriy metallar, moddalar, havosiz yonuvchi jismlar va tok ostida bwlgan elektr qurilmalarni wchirishda qwllanilmaydi. Ularning wt wchirish samaradorligi bir xil hajmdagi kimyoviy kwpikli wt wchirgichlarga nisbatan 2,5 marta ortiq. Neytral zaryadni amaliy qwllanilishi yong`inni wchirishdagi wt wchirgichning atrofidagi jismlar uchun zararsizdir. Chunki yong`in wchirilgandan swng havo-mexanikaviy kwpik butunlay izsiz yo`qoladi. OVP-5 va OVP-10 bir-biridan faqat korpusning hajmi bilan farq qiladi.

    Karbonat angidrid gazli wt wchirgichlarda (OU-2, OU-5, OU-8 kwl va OU-25, OU-80 aravachaga wrnatilgan kwchma) karbonat angidrid (SO2) wt wchirgich zaryadi hisoblanadi. Ularning tuzilishi bir-biriga wxshash. Belgidagi son qiymati idishning hajmini litrda ifodalanishini kwrsatadi. wt wchirgichlar siqilgan gaz bilan twldirilgan bwlib, tok wtkazmaydi. Shuning uchun ular tok ostida bwlgan elektr qurilmalarni va katta bwlmagan yong`inni wchirish uchun mwljallangan. wt wchirgich pwlat idishning konusli rezbasiga sifon nay bilan latun ventil burab qotirilgan. wtni wchirishda uni ishlatish uchun ventil maxovikni wng tomonga oxirigacha buraladi. Uning trubkasidan chiqayotgan gaz yonuvchi jismga ventilni ochishdan oldin rwpara qilinadi. Kukunli wt wchirgichlar. Sanoatda OP-1 "Sputnik", OP-1 "Turist", OP-2 va OP-10 kukunli wt wchirgichlar kwp ishlab chiqariladi. Ularda zaryad sifatida quruq kukunlar olinadi. Kukunlar yonish doirasida kislorodni siqib chiqarib alangani mexanik ravishda wchiradi. Ular avtomobillar, ishqoriy tuproq, metallar, tok ostida bwlgan elektr qurilmalar, birdaniga 129 tez alangalanuvchi va yonuvchi suyuqlik va gazlarni wchirishda qwllaniladi. Kukunning kamchiligi- sovitish xususiyati past. Shuning uchun kukun bilan wchirilganda qizigan jismlar yana alangalanib yoiishi mumkin.

    Yong`in wchirish vositalari chorvachilik binolari joylashgan maydonda maxsus taxtalarga (shitlarga) terib qwyiladi. Twsiqlar imoratlar orasidagi masofadan 100 m wtga xavfli materiallar saqlanadigan joydan 50 m oraliqda qwyiladi. Yong`in wchirish vositalari qizil rangga bwyaladi, undagi yozuvlar esa oq rang bilan yoziladi. Har bir obektda albatga birlamchi wt wchirish vositalari bwlishi kerak. Ishlab chiqarish binolarida va omborlarda yong`in inventarlari bilan ta`minlash tashkilotlarining raqbarlariga yoki boshqa javobgar shaxslarga topshiriladi. Yong`in inventari va qurilmalarining wt wchirishga bog`liq bwlmagan ishlarga qwllash qat`iy man etiladi. Yong`in wchirish vositalari ob`ektning maydoni va texnologik jarayonlarga qarab hisoblanadi.

    Sprinkler qurilmalari suv quvurlari tarmoqidan iborat bwlib, imoratni shipiga purkagich-kallaklar (forsunka-lar) quvurlarga burab mahkamlanadi. Bu tarmoqqa suv quvurlar yoki idishdan nasoslar yordamida suv beriladi. Qurshshaning asosiy qismi - sprinkler purkagich-kallak hisoblanadi. Harorat belgilangan qiymatdan oshib ketganda unga wrnatilgan oson eruvchi metall erib ketadi va suv yo`li ochiladi. Suv sprinkler lappagiga urilib maydalanib atrofga sochiladi. Lappaqdagi wrnatma 72°, 95°, 141° va 182°

    haroratga mwljallangan. Bu maqsadda suyuqlik twldirilgan shisha kapsula wrnatgichlar ham ishlatiladi. Sprinklerlarni shunday joylashtirish kerakki, har bir kallak 12 m2

    pol yuzasiga va yong`in xavfi yuqori bwlgan joylarda 9 m 2 yuzaga suv sochilishga mwljallangan bwlishi kerak.

    YoNG`İNNİ UChİRİShDA QULLANİLADİGAN MODDALAR,

    ULARNİNG SİNFLANİShİ VA XUSUSİYaTLARİ.

    Qishloq xwjaligi bino va inshootlarining yong`inni wchirish uchun suv, suv bug`i, kwpik, inert gazlar, poroshoklari (kukunlar), siqilgan havo va qattiq moddalar keng qwllaniladi. wt wchirish moddalari elektr wtkazish (suv va boshq.) va elektr wtkazmaslik (gazlar, kukunlar) xossalariga ega bwladi. Shuningdek, zaharli (3,5-brom-etil, freon), kam zaharli (azot, kwmir kislota) va zaharsiz (suv, kwpik, kukunlar) turlarga bwlinadi. Shuning uchun ishlab chiqarish ob`ektlari va maydonlarini yong`in wchirish moddalari bilan

    ta`minlashda va yong`inni wchirishda biror uslubni qabul qilganda ularni hisobga olish kerak.

    Suv - eng kwp tarqalgan, oson topiladigan, qulay ishlatiladigan wt wchiruvchi modda hisoblanadi. U yuqori issiqlik sig`imiga ega bwlgani uchun olovni wchirish jarayonida yonayotgan moddalardan juda kwp issiqlikni oladi. Bir gramm suvni bug`ga aylantirish uchun 2,26 kJ issiqlik sarf qilinadi. Suvning kamchiliklari - issiqlik sig`imidan foydalanish koeffisienti past, elektr wtkazuvchan, chang qatlamiga ta`sir etganda portlovchi xavfli 130

    aralashma hosil qiladi. Shu sababli suv kwp holatlarda ishlatilmaydi.

    Ayniqsa kalsiy karbidga suv tushganda yong`in sodir bwladi va portlashga xavfli gaz-asetilen ajraladi, swndirilmagan ohak esa - juda katta issiqlik chiqarib, yonidagi yonuvchi materiallarni yondiradi.

    Kwpincha yong`inni wchirish uchun suv va 3-10% li brometil va boshqa aralashmalardan tayyorlangan eritmalar ishlatiladi. Eritmani namlaydi, sovitadi va yonuvchi materialni bug` bilan qoplaydi. Kwpik sovutkich vazifasini bajarib, ma`lum vaqt ichida kislorodni issiq yuzaga kirishiga qarshi turish qobiliyati ega. Kimyoviy kwpik kwpiksimon kukunlarni qwllaganda generatorlar yordamida hosil qilinadi. Kwpik kukun sariq-kul rang kwrinishada bwlib, kislota va ishqordan iborat. Kislota qismiga odatda mayin maydalangan alyuminiy sulfat, ishqorga esa - maydalangan natriy gidrokarbonat olinadi. Bu kwpik neft maqsulotlari, spirt, aseton va boshqa moddalarni wchirishda qwllaniladi. Kimyoviy kwpik hajmi bwyicha 80% karbonat angidrid, 19,7% suv va 0,3% kwpik hosil qiluvchi moddadan iborat. Kwpikning turg`unligi (twla parchalanguncha) 40 daqiqaga yaqin. Mexanikaviy-havo kwpik neft mahsulotlarini wchirishda qwllaniladi. U suv, havo va kwpik hosil qiluvchi moddalarni maxsus elektr generator stvollarida va wt wchirgichlarda tez aralashishi natijasida olinadi. Mexanikaviy havo kwpik amalda agressiv kimyoviy xossalarga ega emas, kimyoviy kwpikka nisbatan elektr wtkazuvchanligi kamroq bwlgani uchun elektr qurilmalarni kuchlanishi bwlganda ham (masofadan turib, tizillab chiquvchi kwpik bilan) wchirishda qwllaniladi.

    Karbonat angidrid gazi - SO2, - inert, rangsiz gaz, havodan 1.5 marta og`ir, 0° da bosimi 3,6 MPa da suyuq holatga aylanadi. Ut wchirgichdan purkalganda juda tez kengayadi (500 martagacha) va past (-72°) haroratli, qorsimon massaga aylanadi. Karbonat angidridning asosiy xosslaridan biri shundan iboratki, u erimasdan twg`ridan-twg`ri gaz holatiga aylanadi. Karbonat angidrid gazining elektr neytralligi kuchlanish ostida bwlgan elektr qurilmalarni wchirishda qwllash imkoniyatini beradi. Yonayotgan xonadagi hajmga nisbatan SO2 aralashmasi 30% dan kam bwlmasa karbonat angidrid

    gazi ishlatilganda yong`in butunlay twxtaydi. Bu gaz yordamida berk imoratlarni wchirishda yaxshi natijalar olinadi.

    Kukunlar suv bilan reaksiyaga kirishuvchi ishqoriy metallar, alyuminiy organik birikmalar, fosfor. yonuvchi suyuqliklar va boshqa moddalar. Ular suv va kwpikdan buziluvchi qimmatli xujjatlar, suratlar va boshqa qimmatbaho materiallarni wchirish uchun mwljallangan. Kukunli wt wchirgichlar PS-1 va PS-2 tarkibi bilan ishlab chiqariladi. Kukun elektr wtkazmaydi, odam uchun zararsiz, arzon, tashish va saqlash qulay. Past haroratda muzlamaydi. Juda kwp yonuvchi suyuqliklarni wchirishda qwllaniladi.



    YoNGİNNİ UChİRİShDA SUV TA`MİNOTİ

    Suv yong`inni wchirishda eng kwp ishlatiladigan vositadir. Hajmi 1000 m3 131 dan katta bwlmagan, wtga chidamlilik darajasi I va II bwlgan aloqida binolarda joylashgan D toifadagi korxonalar hamda 50 tagacha odam yashaydigan bir-ikki qavatli binolardan tashqari barcha aqoli yashaydigan joylar va ishlab chiqarish korxonalari yong`inga qarshi suv bilan ta`minlanishi zarur. 8000 tagacha aholi yashaydigan joylar yoki yong`inni tashqi tomondan wchirishda 20 l/s gacha suv sarflanadigan V, G, D toifadagi korxonalarda yong`inni wchirish uchun suv avtonasoslari mavjud bwlganda bino va inshootlardan uzoqi bilan 200 m, motopompalar mavjud bwlganda uzog`i bilan 150 m va dastaki nasoslar mavjud bwlganda uzog`i bilan 100 m masofada joylashgan daryolar, kwlmak suvlardan olinishi mumkin. Aholi soni 500 tagacha bwlgan qishloq joylarida yong`inni wchirish uchun hisobiy suv sarfi 5 l/s, 500-5000 aholi yashaydigan joylarda 10 l/s, bundan kwp aholi yashaydigan joylarda esa 15 l/s hisobida olinadi. wtga chidamlshshk darajasi I va II bwlgan, xajmi 3000 m3 gacha bwlgan ishlab chiqarish hamda jamoat binolari uchun hisobiy suv sarfi - 5 l/s ni, III, IV va V

    darajalari uchun 10 l/ s ni tashkil etadi.

    Bitta yong`inni wchirishga sarflanzdigan zaruriy suv miqdori uning sekund davomidagi sarfi miqdori va yong`inni davom etgan vaqti bilan hisoblanadi.



    İShLAB ChİKARİShLARDA YaNGİNGA QARShİ TİZİMLAR.
    Yong`inga qarshi tizimlar majmuasi MMXS dagi GOST 12.1.004-76 talabalriga binoan yong`inni oldini olish tadbirlari, yong`indan himoyalash va tashkilliy masalalardan iborat.

    Yong`inni oldini olish tizimiga tashkiliy tadbirlar va yong`in xavfi mavjud ish joylarda yonqinndan ogoqlantiruvchi vositalar kabi texnik

    vositalarni kwrsatib wtish mumkin.

    Yong`indan himoyalash tizimiga texnik vositalar va tashkiliy tadbirlarni birlashtirlgan holda, yong`inni kishilarga va moddiy boyliklarni himoyasini tashkillashtirish masalari kiradi. Ya`ni himoya sifatida yonmaydigan va yong`inni tarqalishiga yo`l qwymaydigan materiallradan binolarni qurish, yonilg`idan foydalanishga qattiq tartib wrnatish, yong`inni wchirishda, wchirish vositalarini ta`minlanishi, tutun tarqalishi va atmosferaga chiqaruvchi

    tizim, jamoa va shaxsiy himoya vositalri bilan ta`minlanishlarni hamda aholini evauasiya qilish tadbirlarini kwrsatib wtish mumkin.

    Yong`in xavfsizligin ta`minlashdagi tashkiliy masalalarga, yong`inga qarshi ishchilar hisobidan kwngillilar otryadini tuzish, yong`in xavfi yuqori bwlgan ish joylarida profilaktik ishlarni belgilangan talab asosida wtkazib turish, ishchilarni wquv va malaka oshirish bilan bilimlarini oshirib borish, amaliy taktik wquv ishlarini tashkillashtirish, yong`in xavfsizligini

    ta`minlash bwyicha yo`riqnomalar ishlab chiqish va joriy qilish kabi tadbirlarni kwrsatib wtish mumkin.

    Vazirlar Mahkamasining 1995 yil 29 iyun 243-son qarorining "Mulkchilik shaklidan qat`i nazar, vazirliklar, idoralar, korporasiyalar, konsernlar, uyushmalarning sanoat korxonalari va boshqa ob`ektlaridagi kwngilli wt wchiruvchilar drujinalari twg`risidagi Nizomga asosan kwngilli 132 wt wchiruvchilar drujinasiga quyidagi vazifalar yuklanadi:

    a) ob`ektda yong`inga qarshi tartib-qoidalarning qanday bajarilayotganini va unga qanday rioya etilayotganini nazorat qilishni amalga oshirish;

    b) ishchilar va xizmatchilar wrtasida ob`ektda yong`inga qarshi tartib-qoidalarga rioya qilish bwyicha tushuntirish ishlari olib borish;

    v) wt wchirish texnikasining, wt wchirish dastlabki vositalarining swz va jangovar holatdaligini nazorat qilish;

    g) yong`in chiqqan hollarda wt wchirish komandasini chaqirish va odamlarni xavfli joydan kwchirish hamda ob`ektdagi mavjud wt wchirish vositalari bilan yong`inni wchirishga oid shoshilinch choralar kwrish;

    d) zarur bwlgan hollarda kwngilli wt wchiruvchilar drujinasi a`zolarining wt wchiruvchi mashinalarda, motopompalarda va ut wchirishning boshqa kwchma va turgan vositalarining jangovar guruhlaridagi ishlarda qatnashish, shuningdek, wta zarur hollarda, sexlar va boshqa ob`ekglarda navbatchilikda turish;

    e) ob`ektning yong`in-texnika komissiyasi va yong`inlarni aniqlash, oldini olish hamda wt wchirishning yangi usullarini joriy etuvchi davlat yong`in nazoratining mahalliy organlari bilan wzaro birgalikda harakat qilish.




    DAVLAT yoNGİNNİ NAZORAT QİLİSh ORGANI

    Davlat yong`inni nazorat qilish respublika İchki ishlar Vazirligining yong`indan muhofaza qilish Bosh boshqarmasi tomonidan amalga oshiriladi. Davlat yong`inni nazorat qilish organlari zimmasiga yong`indan muhofaza qilishga oid qoidalar, qwllanmalar ishlab chiqish va nashr qilish, yong`inni oldini olishga oid qoida va me`yorlar, tadbirlarning hamma korxonalar, hamda aloxida shaxslar tomonidan bajarilishini nazorat qilish, loyihalash, qurish

    vaqtida yong`inni oldini olishga oid talablarning bajarilishini tekshirish (xulosalar berish), wt wchiruvchi bwlinmalarning ishga shay turishini hamda wt wchirish vositalarining benuqsonligini tekshirish vazifalari yuklanadi.

    Davlat yong`inni nazorat qilish organlari yong`inni oldini olishga oid qoida, me`yor va kwrsatmalarining buzilishiga aybdor bwlgan mas`ul shaxslarni ma`muriy yoki jinoiy javobgarlikka tortish, yong`in xavfi tug`ilganda ob`ektdagi ishlarni qisman yoki butunlay twxtatib qwyish huquqiga ega. Shaharlar va shahar tipidagi qishloq yong`in muhofazasi, shuningdek, wzlarida wt wchiruvchi qismlar bwlmagan korxonalarda, yangi qurilishlarda,

    turar joy va jamoat binolarida yong`inni oldini olish nazoratini amalga oshiradi.

    Yong`in haqida xabar berish texnik qurilma va asboblari.

    Yong`indan xabar bergichlar yong`inga qarshi kurashishda eng muhim vositachi hisoblanadi. Xabar bergich tizimi quyidagi talablarni bajarishi kerak: mahalliy yong`in muhofazasiga tezlik va uzluksiz xabar berish, elektr xabar bergich qwllanilganda elektr zanjirida uzilish rwy berganda qabul apparatiga 133 avtomatik tarzda xabar berish va boshqalar. Xabar berishni eng ishonchli turi elektr tarmog`i (tizimli) hisoblanadi. Elektr yongan xabar bergichlar tizimi yong`inni aniqlash va uning joyini xabar berish uchun belgilanadi.



    MAHALLİY YoNG`İNNİ ChİKARUVChİ AVTOMATİK KUKUNLİ

    yoNG`İN UChİRİSh SXEMASİ

    1 HARORAT DATChİGİ; 2-ALANGA UChİRUVChİ USKUNA; 3-AJRATGİCh; 4-BOSShQARİSh PULTİ

    Elektr yong`in xabar bergichlar yangi qurilayotgan, qayta qurilayotgan va mavjud sanoat, ishloq xwjaligi bino va inshootlariga wrnatiladi. Ularning asosiy qismlari: xabar bergichlar yong`in xabar bergich stansiyasi, elektr toki bilan ta`minlash tuzilmasi va aloqa chizig`i bwladi. Yong`indan xabar bergichlar issiqlik (tashqi muhit haroratini kwtarilishini sezuvchi); tutunli (yonayotgan mahsulotlarning tutunini sezuvchi); yorug`lik (alanganing yorug`lik nurini sezuvchi); kombinasiya qilingan (issiqlik va tutunni sezuvchi); ultratovushli (yonishdagi ultratovush maydonining wzgarishini sezuvchi) va boshqalar bwladi.

    Elektr yong`in xabar bergichlar tizimini tanlashda xona va muhitning xususiyatlari, yonuvchi xavfli materiallarning borligi, ularni yonish xarakteri, texnologik jarayonlarni xisobga olib tanlanadi. Shuningdek, xabar bergichlarning texnikaviy ma`lumotlarini hisobga olib, ularni ishlatish sharoitlariga moslab tanlanadi. Nisbiy namligi 80% dan kam bwlgan va yonish harorati kwtarilishi mumkin bwlgan joylarda ATIM-3, ATP-ZM, POST-1 va DTL tipidagi issiqlik xabar bergichlari qwllaniladi. Nisbiy namligi katta bwlgan xonalar uchun ATP-ZV, ATIM-3, TRV-2 va boshqa avtomatik xabar bergichlar qwllaniladi. Portlash xavfi bwlgan xonalarni muhofaza qilish uchun TRV-1 va TRV-2 portlash xavfsizlik xabar bergichlari qwllaniladi..

    2.Texnogen xarakterdagi favqulotda vaziyatla, aholi va xududlarni ulardan himoyalash.
    Reja:
    1. Texnogen xarakterdagi favqulotda vaziyatlar tasnifi

    2. Fuqarolar va ob`ektlarni terrorizmdan himoyalash

    3. Favqulotda vaziyatlarning psihologik aspektlari


    1. Transportlardagi avariya va halokatlar ( kema, samolyot, temir yo`l, vokzal,)

    2. Kimyoviy xavfli ob`ektlardagi avariyalar;

    3. Yong`in-portlash xavfi mavjud bo`lgan ob`ektlardagi avariyalr;

    4. Energetika va komunal tizimdagi avariyalar; (GES, GRES)

    5. Bino va inshoatlarning birdan qulab tushushi bilan bog`liq avariyalar;

    6. Radioaktiv va boshqa xavfli hamda ekologik jihatdan zararli moddalardan foydalanish yoki ularni saqlash bilan bog`liq avariyalar;

    7. Gidrotexnik inshoatlardagi halokatlar va avariyalar; (suv omborlari, kanallar)

    Ekologik tusdagi favqulodda vaziyatlar. Ekologik tusdagi FVlar asosan 3 xil bo`ladi:



    1. Quruqlik (tuproq, er osti)ning holati o`zgarishi bilan bog`liq vaziyatlar (foydali qazilmalarni qazish chog`ida, halokatli ko`chkilar)

    2. Atmosfera tarkibi va xossalari o`zgarishi bilan bog`liq bo`lgan vaziyatlar; (havo muhitining zararli gazlar bilan ifloslanishi)

    3. Gidrosfera holatining uzgarishi bilan bogliq vaziyatlar; Er yuzasi va osti suvlarining sanoat va qishloq xo`jaligi ishlab chiqarishi oqovalari.

    3. Favqulodda vaziyatning tavsifi



      1. Har qanday favqulodda vaziyatlar 8 ta ko`rsatkich bo`yicha aniqlanidi:

      2. Favqulodda vaziyatning nomlanishi (FV ning ta`rifi);

      3. FVning mohiyati;

      4. FVning sabablari;

      5. FVning shikastlovchi omillari;

      6. FVning qaltislikni oshiruvchi omillari;

      7. FVning oldindin bilish mumkinligi (monitoring, bashorat,Yu ogohlantirish, yumshatish);

      8. FVni bartaraf qilish;

      9. Moddiy zararni aniqlash;


    FV oqibatining asosiy turlari: ulim, odamlarning kasallanishi, inshoatlarning buzilishi, radioaktiv ifloslanishlar, kimyoviy va bakterial zaharlanishlar.

    FVning zararli va xavfli omillari ta`siri ostida joylashgan aholi, hayvonlar, inshoatlar, moddiy resurslarning barchasi – «Shikastlanish o`chog`i» deyiladi. Oddiy (bir turdagi) shikastlanish uchogi deb, faqat bir shikastlovchi omil ta`sirida hosil buladigan uchog` tushiniladi. Masalan, portlash, yongin natijasida buzilish, kimyoviy zaharlanish kuzatiladi. Murakkab (ko`p turli) shikastlanish uchogi deganda bir necha shikastlovchi omillar ta`sirida yuzaga kelishi tushuniladi. Masalan, kimyo korxonasidagi portlash, binolarning buzilishi, yongin, kimyoviy zaharlanish kabi oqibatlarga, er silkinishi, kuchli boron, suv toshqini, yoginlar, elektr tarmoqlarini ishdan chiqishi, zaharli gazlarning chiqib ketishi natijasida zaharlanish va boshqa talofatlarga olib kelishi mumkin.

    4. Fuqaro muhofazasining vazifalari. Fuqaro muhofazasi davlat tizimlari – harbiy davrda ham yuzaga keladigan xavflardan aholini, hududlarni, moddiy boyliklarni muhofaza qilishda muhim vazifalarni bajaradi.

    1   2   3   4   5   6   7   8


    Download 360.06 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti, obekti, maqsadi va mazmuni. Reja

    Download 360.06 Kb.