5-jadval
TP
|
Sexlarning raqami
|
Sh.tp
|
Sh.tr
|
Sn.tr
|
Sex transformatorlar markasi
|
kyuk
|
10 kV
|
kVA
|
kVA
|
kVA
|
1
|
Sex 1. 12
|
933.79
|
666.99
|
630
|
2xTM-630/10__0.55__4'>2xTM-630/10__0.72__3'>2xTM-630/10__0.74__2'>2xTM-630/10
|
0.74
|
2
|
Sex 4.2.3
|
915.57
|
653.97
|
630
|
2xTM-630/10
|
0.72
|
3
|
Sex 9.10
|
704.65
|
503.32
|
630
|
2xTM-630/10
|
0.55
|
4
|
Sex 8.5.6
|
796.79
|
569.13
|
630
|
2xTM-630/10
|
0.63
|
5
|
Sex 14.13
|
1522.46
|
1087.47
|
1000
|
2xTM-1000/10
|
0.76
|
6
|
Sex 11.7
|
311.8
|
222.71
|
250
|
2xTM-250/10
|
0.62
|
BPP uchun
|
|
|
|
|
|
Yuqorida keltirilgan hisoblashlarga asosan, TM-1000/10 markali transformator normal va favqulodda (avariya) rejimlarida kerakli shartlarni toliq bajardi. Demak, sex transformator podstansiyasi uchun ushbu transformatorni tanlasak boladi, hamda transformator parametrlarini malumotnomadan tanlanib jadval korinishiga keltiramiz va olingan natijalarni 6-jadvalga kiritamiz.
6-jadval
Sex podstansiyasi transformatorlari
|
Sh.tp
|
Sn.tr
|
Uyuk
|
Upk
|
ΔPsalt
|
ΔPqt
|
uqt
|
Isalt
|
kVA
|
kVA
|
kV
|
kV
|
kVt
|
kVt
|
%
|
%
|
TM-1000/10
|
1250,4
|
1000
|
10
|
0,4
|
3,3
|
11,6
|
5,5
|
3,0
|
TM-1000/10
|
1123,6
|
1000
|
10
|
0,4
|
3,3
|
11,6
|
5,5
|
3,0
|
TM-630/10
|
833,91
|
630
|
10
|
0,4
|
2,27
|
7,6
|
5,5
|
4,5
|
TM-630/10
|
779,85
|
630
|
10
|
0,4
|
2,27
|
7,6
|
5,5
|
4,5
|
TM-1000/10
|
1248,9
|
1000
|
10
|
0,4
|
3,3
|
11,6
|
5,5
|
3,0
|
TM-630/10
|
697,31
|
630
|
10
|
0,4
|
2,27
|
7,6
|
5,5
|
4,5
|
TM-630/10
|
840,75
|
630
|
10
|
0,4
|
2,27
|
7,6
|
5,5
|
4,5
|
TM-630/10
|
823,44
|
630
|
10
|
0,4
|
2,27
|
7,6
|
5,5
|
4,5
|
TMН-6300/110
|
7829,3
|
6300
|
115
|
11
|
10
|
44
|
10,5
|
1
|
Tanlangan tranformatorning texnik parametrlari asosida uning turli ish rejimlarda texnik korsatkichlarini aniqlaymiz, yani:
Tranformatordagi reaktiv quvvat isroflari quyidagicha aniqlanadi:
Tranformatorning aktiv quvvat isroflarini aniqlaymiz:
bu yerda, - isroflarni ozgarish koeffitsiyenti, (kVt/kVAr).
Keltirilgan aktiv quvvat isrofini bitta transformator hisobida aniqlaymiz, ya’ni:
bu yerda, - transformatorning favqulodda (авария) holatidagi yuklanish koeffitsiyenti:
Keltirilgan aktiv quvvat isrofini parallel ishlayotgan transformatorlar hisobida aniqlaymiz, yani:
bu yerda, - transformatorning normal holatidagi yuklanish koeffitsiyenti:
.
Tranformatorlarning parallel ishlayotgandagi holati uchun tola quvvatni hisoblaymiz, yani:
Barcha hisoblangan ifodalar orqali aniqlangan qiymatlarni jadval korinishida keltirib, natijalarni 7-jadvalga kiritamiz.
7-jadval
Sex podstansiyasi transformatorlari
|
ΔQsalt
|
ΔQqt
|
ΔP’salt
|
ΔP’qt
|
ΔP’tr
|
ΔP’tr.par
|
SA
|
kVAr
|
kVAr
|
kVt
|
kVt
|
kVt
|
kVt
|
kVA
|
TM-1000/10
|
|
|
|
|
|
|
|
TM-1000/10
|
|
|
|
|
|
|
|
TM-630/10
|
|
|
|
|
|
|
|
TM-630/10
|
|
|
|
|
|
|
|
TM-1000/10
|
|
|
|
|
|
|
|
TM-630/10
|
|
|
|
|
|
|
|
TM-630/10
|
|
|
|
|
|
|
|
TM-630/10
|
|
|
|
|
|
|
|
TMН-6300/110
|
|
|
|
|
|
|
|
6 .1. Sanoat korxonalarining elektr ta’minoti sxemalari
Sanoat korxonalarining elektr ta’minoti sxemasi, barcha elektr iste’molchilar uchun zarur bo‘lgan ishonchlilikni ta’minlashi, ekspluatatsiyada sodda va qulay bo‘lishi, korxonaning kelajak taraqqiyotini hisobga olishi, eng kam nobudgarchilikga ega bo‘lishi, ta’mirlash ishlarini tezkor bajarishga imkoniyat yaratishni hisobga olishi va boshlang‘ich kapital sarf-xarajatlarni kam bo‘lishini ta’minlashi lozim. SHuning uchun, elektr ta’minotini loyihalashtirish jarayonida sxemalarning bir necha variantlari ishlab chiqiladi va ulardan eng yaxshi texnik-iqtisodiy ko‘rsatgichliligi qabul qilinadi. Elektr taminotiga qoyiladigan talablar, korxonaning texnologik jarayoni va quvvati bilan belgilanadi. Korxonadagi istemolchilarning ornatilgan quvvatiga qarab, ular katta (75 MVt dan yuqori), ortacha (5-75 MVt) va kichik (5 MVt gacha) quvvatli elektr istemolchilarga bolinadilar. Yirik va ortacha quvvatli korxonalar 35; 110 va 220 kV li liniyalar orqali tuman podstansiyalaridan, kichik quvvatli korxonalar esa, kop hollarda, 6-10 kV kuchlanishli manbalardan elektr energiyasi bilan taminlanadilar.
Korxona elektr taminoti tizimini tashqi (energotizim podstansiyasidan korxonaning BPP yoki MTP gacha bolgan havo yoki kabel elektr uzatuv liniyalari) va ichki (BPP yoki MTP dan sex transformator podstansiyalarigacha bolgan tarqatish liniyalari) elektr taminoti tizimlariga bolish mumkin.
a) Tashqi elektr taminoti sxemalari.
Kichik va orta quvvatli korxonalarning elektr taminotida bitta qabul punkti (BPP, MTP) bolgan sxemalar qabul qiladi. Bunday sxema, 6; 10 va 20 kV li kuchlanishda, hamda korxona energotizimdan 5-10 km uzoqlikdagi masofada bolganda qollaniladi. Korsatilgan elektr uzatuv liniyalaridan birida elektr taminoti uzilsa, seksiyalararo uzgich yordamida elektr taminoti avtomatik ravishda ikkinchi elektr uzatuv liniyasi orqali taminlanadi.
Energotizimdan uzoqda joylashgan katta quvvatli korxonalar uchun yuqorida aytilgan sxema tavsiya etiladi. Bunda tashqi va ichki sxemalar orasida transformatorlar joylashgan bolib, tizim kuchlanishi 6-20 kV ga pasaytiriladi. Transformatorlarning quvvati va liniya simlarining kondalang kesimlari shunday olinadiki, ular normal rejimda 60-70% yuklama bilan ishlaydilar. Biror liniya va transformator uzilganida, ikkinchi liniya va transformator joiz otayuklanish bilan ishlab, korxonaning uzluksiz ish rejimini taminlaydilar. BPP ning yuqori kuchlanishli tomonida uzgich orniga ajratgich va qisqa tutashtirgichlarni ishlatilishi elektr sxemalarning ancha arzonlashishiga olib keladi.
Biror transformator shikastlanganida, rele himoyasi orqali qisqa tutashtirgich ishga tushadi va suniy qisqa tutashuv rejimini sodir etadi. Natijada liniyaning bosh qismida joylashgan uzgich Q orqali elektr uzatuv liniyasi uziladi va avtomatik qayta ulash (АПВ) tizimi ishga tushadi.
Liniyadagi "toksiz" pauza davomida bo‘lgich (отделитель) shikastlangan transformatorni uzadi. avtomatik qayta ulash (AQU) tizimi "toksiz" pauza vaqti tamom bo‘lganidan so‘ng, elektr uzatuv liniyasini qayta ulaydi va shikastlanmagan transformator manbaga birikadi. Orta va katta quvvatli korxonalar, aksariyat vaqtlarda elektr energiyasini ichkariga kirib boruvchi yuqori kuchlanishli elektr uzatuv liniyalari orqali qabul qiladilar. Ichkariga kirib boruvchi elektr taminoti sxemasi deganda, minimal miqdorda apparatlar va transformatorlash pogonasiga ega bolgan, hamda yuqori kuchlanishni (35, 110 va 220 kV) maksimal ravishda elektr qurilmalariga yaqinlashtiruvchi sxemalar tushuniladi.
Ichkariga kirib boruvchi havo yoki kabel liniyalari korxona hududi boylab otkazilib, katta miqdorida energiya qabul qiluvchi punktlarga keladi. Kop hollarda bunday sxemalar ishlatilganda BPP ga xojat qolmaydi, chunki yuqori kuchlanishli liniyalar togridan-togri sex transformator podstansiyalariga keladi va u erda 0,4-0,66 kV li kuchlanishga aylantiriladi.
Ichkariga kirib boruvchi sxemalar soddaligi va arzonligi bilan birga, ishonchliligi boyicha markazlashtirilgan elektr taminoti sxemalaridan qolishmaydi. Ularni har qanday toifali istemolchilarga ishlatish mumkin.
b) Ichki elektr taminoti sxemalari.
Korxona hududida elektr energiyasi radial, magistral yoki aralash sxemalar shaklida taqsimlanadi. Sxemalarni tanlashda, istemolchilarning ishonchlilik boyicha toifasi, ularning korxona hududida joylashishlari, atrof-muhitning ekologik holati va boshqa sabablar hisobga olinadi. Aytilgan uch turdagi sxemalar har xil modifikatsiyalarga ega bolib, ularni har qanday toifadagi istemolchilarni elektr energiyasi bilan taminlashda ishlatish mumkin. Ichki elektr taminot sxemalari keng tarmoqlanganli sababli koplab elektr uzatuv liniyalari va apparatlar ishlatiladi, bu esa elektr taminoti tizimiga katta texnik-iqtisodiy talablarni qoyadi.
Istemolchilarni elektr energiyasi bilan taminlash sxemalarini tanlash jarayoni, ayrim elektr istemolchilarning quvvati, soni, joylanish tartibi, manbaning ishonchlilik darajasi va boshqa faktorlariga bogliq.
Elektr tarmogini togri tanlangan sxemasi, istemolchilarni elektr energiya bilan ishonchli taminlashni, ishlatishda qulay va ko‘rinarli bo‘lishni, tez va soz ta’mirlash (монтаж) usullarini amalga oshirishga imkon beradi. Bunda, uni ko‘rish uchun ketadigan o‘tkazuvchi materiallarning mablag‘ sarfi va elektr energiyani isrofini eng kam bo‘lishi ta’minlanadi.
Sex elektr tarmoqlari radial, magistral va aralash sxemalar orqali taminlanadi.
|