• 1.3-ilova
  • -ilova Blits so‘rov o‘tkaziladi




    Download 232.58 Kb.
    bet3/3
    Sana24.03.2017
    Hajmi232.58 Kb.
    1   2   3

    1.1-ilova

    Blits so‘rov o‘tkaziladi



    Mavzuni jonlantirish uchun savollar.

    1. Avtomobil va transport vositalarida kuch manbai sifatida nima ishlatiladi?

    2. Avtomobil dvigatellarini qanday asosiy asosiy ko‘rsatkichlari mavjud?

    3.Dvigatelning quvvatini oshirish uchun qanday ishlar bajariladi?

    4.Divigatellarni rivojlantirish uchun qaday ishlar olib borilayapti?

    1.2-ilova



    Tayanch iboralar bilan tashishtiriladi.

    Tsikl, takt, siqish darajasi, indikator, kompressor kurakchasi, svetcha, yonish kamerasi, turbina diski, soploli apparat, kuch turbinasi diski, kuch turbinasi, kompressor turbina, kompressor, gibrid




    1.3-ilova

    Avtomobil dvigatellarini sikllari va ularning asosiy ko‘rsatkichlari.





    1. Avtomobil va transport vositalarida kuch manbai sifatida porshenli ichki yonuv dvigatellari ishlatilmoqda. Avtomobil transporti taraqqiyotining asosiy yo‘nalishlaridan biri ularga o‘rnatiladigan dvigatellar quvvati diapazonini keskin oshirishdir. Og‘ir yuk avtomobillari, avtopoyezdlar uchun quvvati 450 kvt bo‘lgan dvigatellar kerak, kelajakda esa ularning quvvatini 750 kVT gi yetkazish va undan ham oshirish mo‘ljallangan. Yengil avtomobil dvigatellarining quvvati ham kundan kunga oshirilmoqda. Bu esa ularning harakat tezligini oshirishga va dinamik ko‘rsatkichlarini yaxshilashga olib keladi. Dvigatel quvvatini oshirish bilan bir vaqtda uning ishga chidamliligi va puxtaligini ham yaxshilash lozim. Avtomobil va boshqa transport vositalarining ko‘payishi hamda ularga o‘rnatiladigan dvigatellar quvatini oshishi suyuq yonilg‘i istemo’lini yanada oshiradi. Shuning uchun dvigatellar yonilg‘isining sarfini kamaytirish masalalarigi katta e’tibor berish kerak. Dvigatelning yangi konstruksiyalarini yaratishda ularning massasi va gabaritlarini kamaytirishga ham e’tiborni kuchaytirish lozim. Yirik shaharlarda transport volsitalarining ko‘payishi natijasida tashqi muhitning zararlanishi va umumiy shovqin kuchayadi. Shu sababli dvigatel shovqinini kamaytirish va havoning zararli, ishlatilgan gazlar bilan ifloslanishini oldini olish muammolarini hal qilish talab etiladi.

    2. Ikki taktli dvigatelning ish sikli porshenning ikki yurishida yoki tirsakli valning bir marta aylanishi natijasida sodir bo‘ladi. Bu yerda ham xuddi to‘rt taktli dvigatellar kabi, yonuvchi aralashmasi silindr tashqarisida yoki ichida tayyorlanadi. Shunga qarab shu sikl bo‘yicha ishlovchi dvigatellar karbyuratorli yoki dizel bo‘lishi mumkin.

    3. Bu dvigatellarda ishlatilgan gazlarni tashqariga haydash va silindrni tozalash uchun yonuvchi aralashma (karb. dvigatel), yoki havo oqimidan (dizelda) foydalaniladi.

    4. 1.1-rasmda ikki taktli dvigatelning ishlash sikli tasviri keltirilgan. Silindrning ikki tomonida kiritish va chiqarish darchalari bor. Silindr kallagida svecha yoki forsunka o‘rnatilgan. Silindr ichida porshen harakatlanadi va o‘zining devorlari yordamida kiritish va chiqarish darchalarini ochib yoki yopib turadi. Nasos silindrga siqilgan yonuvchi aralashmasi yoki havoni yuborish uchun xizmat qiladi.

    5. Porshen p.ch.n. dan yu.ch.n ga harakatlanganda birinchi takt boshlanadi. Bu paytda kiritish va chiqarish darchalari ochiq. Nasos yordamida kiritish darchasi orqali silindrga yonuvchi aralashma yoki havo kiritiladi, ular esa silindr ichida qolgan gazlarni tashqariga chiqarib yuboradi va porshen tepasidagi bo‘shliqni to‘ldiradi.






    1.1-rasm. Ikki taktli dvigatelning ish sikli.

    To‘rt taktli IYOD ning haqiqiy tsikllari


    Dvigatelning davomli ishlashini ta’minlovchi jarayonlar ketma-ketligining birikmasiga, ichki yonuv dvigatellarining haqiqiy (ishchi) sikli deyiladi.

    Dvigatelning haqiqiy ishchi sikli porshenni to‘rt marta harakatlanishi natijasida hosil bo‘lib, ular kiritish, qisish, yonish-kengayish va chiqarish jarayonlaridir. Bu jarayonlarning har biri haqiqiy ishchi siklning bir qismi hisoblanadi. Bu jarayonlarning ketma-ket bajarilishi natijasida bitta sikl bajariladi yoki foydali ish bajariladi. Ikki taktli dvigatellarda porshenni ikki marta harakatlanishi natijasida bitta haqiqiy ishchi sikl bajariladi, ya’ni foydali ish bajariladi. Porshenni tirsakli val o‘qidan eng uzoqlashgan (yuqoriga chiqib qaytadigan) nuqtasi yuqori chekka nuqta (yu.ch.n) deyiladi. Porshenning val o‘qiga eng yaqinlashgan (pastga tushib qaytadigan) nuqtasi pastki chekka nuqta (p.ch.n) deyiladi.

    Chekka nuqtalar orasidagi masofani porshen yo‘li (S) deyiladi.

    Ishchi siklning bir qismida, ya’ni porshenning bir yo‘lida silinidr ichida bajarilgan ishga «takt» deyiladi.

    Agarda dvigatelning bir ishchi sikli porshenning ikki yulida (tisrakli valning bir aylanishida) bajarilsa, bunday dvigatelni ikki taktli, agarda porshenning to‘rt yo‘lida (tirsakli valning ikki aylanishida) bajarilsa, to‘rt taktli dvigatel deyiladi.

    Porshen harakatlanganda ishchi silindrdagi porshen usti bo‘shli\ining hajmi doimo o‘zgarib turadi, shunga ko‘ra havo yoki gaz bosimi ham doimo o‘zgarib turadi. (1.2-rasm)




    1.2-rasm. Dvigatel- ning ko‘rsatkichlari


    Dvigatelning ekologik ko‘rsatkichlari. Ishlatilgan gazlarning

    zaharliligi va tutun darajalari.






    Dvigatel ko’rsatgichlarini oshirish usullari.

    upribbonsharp

    .

    Dvigatel quvvatini oshirishning ikkinchi usuli nadduvdir (Puflagichli) .





    1.3- Rasm. Nadduv sxemasi.

    a- yuritmali kompressor bilan; b- turbo- kompressor bilan; v- aralash usulda havo beriladigan



    Dvigatellarning rivojlanish istiqbollari.





    Ketma-ket- parallel gibrid sxemasi.
    1.4-илова

    pubrrectcallout

    Tsikl, takt, siqish darajasi, indikator, kompressor kurakchasi, svetcha, yonish kamerasi, turbina diski, soploli apparat, kuch turbinasi diski, kuch turbinasi, kompressor turbina, kompressor, gibrid



    Mustaqil topshiriqlar

    1.5-ilova





    MAVZU: Avtomobil dvigateli umumiy tuzulishini o‘rganish.

    (Laboratoriya ishi 2-soat)

    Tashkiliy qism: salomlashish, yo‘qlama qilish, xona tozaligiga e’tibor berish, talabalarni nazariy va amaliy daftarlarini mavjudligini nazorat qilish.

    Kichik guruxlarga bo‘lish.

    Aqliy xujum (Dunyo yangiliklari bilan tanishish, o‘tgan mavzuni takrorlash)

    O‘qituvchi tomonidan o‘tilgan mavzuni mustahkamlash.

    Yangi mavzu bayoni

    Talabalar tomonidan laboratoriya ishini bajarish

    Nazorat savollariga javob berish.

    Yangi mavzu asosida guruxlar o‘rtasida musobaqa tashkil etish.

    Xulosa


    Talabalarni baxolash, uyga vazifa berish.

    Bugungi darsni sizlarga noananaviy usulda guruh talabalari bilan birgalikda yoritib bermoqchimiz. Tashkiliy qisimdan so‘ng talabalarni kichik guruhlarga bo‘lib olamiz.

    1.Gurux 2.Gurux 3.Gurux

    Mana guruhlar bilan tanishib oldik. Ular dars davomida beriladigan savol - javoblarga, laboratoriya ishini bajarishga faol ishtirok etib, o‘zaro musobaqada qatnashadi. Ular baholash mezoni asosida baholanadi. Baholashda baholarni ranglar bilan tasvirlangan kartochkalar yordamida belgilaymiz. Qizil kartochka bilan "5" bahoni, ko‘k rangdagi kartochka bilan "4" bahoni va sariq rangdagi kartochka bilan "3" bahoni belgilab olamiz.

    Shart. Savol javob

    Bunda 1 gurux - 2 va 3 guruxga savol beradi.

    gurux - 1 -3 guruxga

    gurux - 1-2 guruxlarga 2 tadan savol berish imkoniyatiga ega. To‘gri javob bergan guruxga rag‘bat kartochkasi noto‘g‘ri javob bergan guruxga jarima kartochkasi beriladi.

    Keyingi shart har 3 la guruxga masala beriladi qaysi gurux to‘g‘ri va aniq yechgan bo‘lsa rag‘bat kartochkasi beriladi.

    Sardorlar bahsida har uchala guruhning sardori ko‘zlari yumuq holatda detallarni ushlab ko‘rib, nomlarini aytishlari lozim bo‘ladi

    Natijalarni hisoblab g‘olib e’lon qilinadi.

    1-o‘rin 1.Gurux

    2- o‘rin 2.Gurux

    3–o‘rin 3.Gurux

    Bugungi laboratoriya ishini bajarishga menga Rasulov Sanjar yordam beradi. Laboratoriya ishini bajarishga kerakli asboblar va uskunalardan foydalanamiz.

    Ichki yonuv dvigateli tuzilishi buyicha: porshenli, elektr, gaz turbinali, reaktiv, rotor-porshenli, maxovik, bug, orbital va stirinling dvigatellar buladi.

    Porshenli ichki yonuv dvigatellari qo‘yidagi mexanizm va tizimlardan tuzilgan: krivoship – shatunli mexanizm, gaz taqsimlash mexanizmi, hamda sovutish, moylash, yonilgi bilan ta’minlash, yondirish (karbyuratorli dvigatelda) va yurgazish tizimlari.

    Krivoship shatunli mexanizm silindr ichida ishchi yonuvchi aralashmaning yonishidan xosil bulgan gazning bosimini uziga kabul kilib, porshenning silindr ichida tugri chizikli ilgarilama va kaytma xarakatini tirsakli valda aylanma xarakatga aylantirib beradi. Dvigatel silindr va ostki kismi taglik bilan yopilgan karterdan iborat.

    a) Silindr ichida kompressorli (zichlovchi) porshen xalkalari buladi, usti yukoriga karagan stakan shakldagi porshen xarakatlanadi. Porshen barmogi va shatun orkali karterda joylashgan tayanch podshipniklarda aylanuvchi tirsakli val bilan boglangan. Tirsakli val tayanch buyinlari jaglar va shatun buynidan iborat. Silindr, porshen, shatun va tirsakli val birgalikda krivoship shatunli mexanizmni tashkil etadi.

    Ichki yonuv dvigatellarining umumiy tuzulishi bo‘yicha tayyorlab qo‘yilgan slaydlar namoyish qilinadi.

    Shundan so‘ng laboratoriya xonasida tayyorlab quyilgan asbob va jixozlar yordamida dvigatel detallarini asosiy o‘lchamlari olinib talabalar laboratoriya ishini bajaradilar. Albatta xavfsizlik texnikasi qoidasiga rioya qilishlari lozim.

    Natijalar olingandan so‘ng qo‘llanmada berilgan nazorat savollariga javob beramiz.

    Laboratoriya ishini bajarib bo‘lgandan so‘ng talabalar o‘qituvchi tomonidan berilgan krassvord va tezkor savollarga javob berishadi.

    Endi biroz ma’naviy dam olish o‘tkazamiz talabalar she’rlar va texnik atamalar aytishadi.

    Ichki yonuv dvigatellari darsiga yanada qiziqtirish maqsadida o‘qituvchi tomonidan talabalarga “ Ichki yonuv dvigatellari” fani to‘g‘risida elektron darslik qo‘yib beriladi.

    Darsni mustaxkamlash


    Uyga vazifa

    1. Tezkor savollar tuzib kelish

    2. Karbyuratorlarni tashxislash mavzusini konspekt qilish.

    Mashg‘ulot yakunida о‘quvchilarning faoliyati baholanadi, ilg‘or g‘oyalar bilan chiqqan va uni amalga oshirish yо‘llarini taklif etgan о‘quvchilar alohida kо‘rsatib о‘tiladi.

    Huddi shunday usul bilan boshqa mavzularni ham loyihalash mumkin.



    1. Bob. Atrof muhitni muhofaza qilish.

    3.1. Avtomobil transportini ishlatishda atrof muhit muhofazasi.

    Fan-texnika taraqqiyotining tartibsiz boshqarib bo‘lmaydigan rivojlanishi natijasida insoniyat shunday chegaraga yetib keldiki, chang- tutun va nur kasalligi, turli toksik, allergiya, endokrin va ijtimoiy chegara bo‘lmaydigan patologiyaning boshqa turlaridagi xastaliklar xavfi toboro kuchayib bormoqda.

    Fan-texnika taraqqiyotining atrof muhitga ta’siri ham ijobiy, ham salbiy bo‘lishi mumkin. Mabodo, fan va texnika yutuqlarini xo‘jalik faoliyatiga tadbiq etishda jamiyat va tabiatning uyg‘un holda rivojlanish talablari e’tiborga olinmasa, salbiy oqibatlar kelib chiqadi.

    Mamlakatimiz sog‘liqni saqlash tashkiloti nizomida salomatlik «to‘la jismoniy, ruhiy va ijtimoiy farovonlik holati» tarzida ta’riflanadi.

    Salomatlik- yuqori ijtimoiy faollik, mehnatni o‘zlashtirish va uning samaradorligini oshirish, ijtimoiy munosabatlarni takomillashtirishning muhim asosi hisoblanadi. Salomatlik har bir inson baxt saodati, to‘laqonli ijtimoiy foydali faoliyatning zaminida yotadi. Haqiqatdan ham, salomatlik borasida g‘amho‘rlik qilish yuksak ijtimoiy qadriyatlardan biridir.

    Salomatliksiz inson ham, jamiyat ham o‘z maqsadlariga erisha olmaydi. Mamlakatimizda salomatlik-yuqori ijtimoiy faollik, mehnatni o‘zlashtirish va uning samaradorligini oshirish, ijtimoiy munosabatlarni takomillashtirishning muhim asosi hisoblanadi. Salomatlik har bir inson baxt saodati, to‘laqonli ijtimoiy foydali faoliyatning zaminida yotadi. Haqiqatdan ham, salomatlik borasida g‘amho‘rlik qilish yuksak ijtimoiy qadriyatlardan biridir. Salomatliksiz inson ham, jamiyat ham o‘z maqsadlariga erisha olmaydi.

    Tabiatni asrash, ekologik muammolarga kompleks yondoshish, tabiat boyliklariga g‘amxo‘rona munosabatda bo‘lish va tabiatdan foydalanish amaliyotiga ilmiy yutuqlarni tadbiq etish g‘oyasi u yoqi bu shakllarda rivojlanib, hayotda o‘z shaklini topgan.

    Avtomobil generatorlariga va uning qismlariga texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash ishlari asosan ustaxonaning chilangarlik-mexanika bo‘linmasida bajariladi. Bu bo‘linmadan deyarli atmosfera havosini ifloslantiruvchi moddalar deyarli ajralib chiqmaydi.

    O‘quv ustaxonasi xududida tuproqni neft mahsulotlari bilan ifloslanishining oldini olish maqsadida quyidagilarni amalga oshirishni tavsiya etiladi:

    - ishlatishga yaroqsiz barcha yonilg‘i moylash materiallarini regeneratsiyalash va qayta ishlatish;

    - yonilg‘i–moylash materiallarini avtomatik dozirovkalash qurilmalari bilan jihozlangan yer osti idishlarida saqlash;

    - ustaxonadan oqib chiqadigan suvlarni filtrlar orqali o‘tkazib, neft mahsulotlaridan tozalash.

    Bulardan tashqari, atrof-muhit muxofazasini yaxshilash uchun o‘quvchilar va ishchilar orasida o‘quv-tarbiya ishlarini olib borish, tabiatni asrash bo‘yicha ekologik bilimlarini davr talabalariga mos ravishda oshirib borish muhim ahamiyatga ega.

    3.2. Avtomobillarning ekologik xavfsizligini oshiradigan

    tashkiliy va texnik tadbirlar

    O‘zbekiston Respublikasining avtomobil parki mamlakatda va chet ellarda ishlab chiqarilgan avtobuslar, yuk avtomobillari va yengil avtomobillarning yangi modellari bilan muttasil to‘lib bormoqda. Ularni pala-partish olib kelavermasdan ekologik ko‘rsatkichlari yaxshilarini keltirish maqsadga muvofiq. Bundan tashqari, yuqori darajada ishonchli, texnik xizmat davriyligi uzun agregatlar va avtomobillarning resursi ko‘p bo‘lishi kerak.

    Mamlakat ichkarisida chiqarilayotgan avtomobillarning konstruksiyasini takomillashtirish ham ekologiya ko‘rsatkichlariga ijobiy ta’sir etadi. Bunga quyidagi sabablar bilan erishiladi:

    1) yonuvchi aralashma tarkibi va yonish jarayonlarining yaxshilanishi;

    2) yonilg‘i uzatish va o‘t oldirish tizimlarining takomillashuvi;

    3) dvigatel ishini boshqaradigan elektron tizim, chiqindi gazlarni

    neytrallagich, benzin bug‘larini tutib qoluvchi tizim qo‘llanishi.

    Karbyuratorli dvigatellarida konstruksiyani yaxshilaydigan eng samarali usullar quyidagilardan iborat.

    - chiqindi gazlarni qayta sirkulyatsiya qilish (NOx miqdorini 40-60%

    kamaytiradi) va ikki komponentli katalitik neyrallagich qo‘llash (SO va SxNu miqdorini 75-90% kamaytiradi);

    - kiritish kollektoriga yonilg‘i purkalishini boshqarish (chiqindi

    gazlarning zaharliligini 25-30% kamaytiradi);

    - doza bilan purkash, elektron boshqarish tizimi va uch komponentli

    neytrallagichni qamrab olib, ish jarayonlarini va chiqindi gazlarni

    boshqaradigan kompyuter tizimini qo‘llash;

    - ko‘pklapanli dvigatel silindrlariga dozalab purkashni boshqarish (zaryad uyurmali harakat qiladi va chiqindi gazlarning zaharliligi YEVRO-3 meyorlariga keladi - SO 2,3 g/km gacha, SxNu 0,2...0,5 g/km gacha);

    - uglerod-bodomli sorbentlarni qo‘llash hisobiga benzinlarning meyoriy ko‘satkichlarini boshqarish (benzindan yengil uglevodorodlar bug‘lanib chiqishi 85-95% kamayadi).

    Dizel dvigatellarida:

    - turbonadduv va havoni oraliq sovutish (NOx va qattiq zarralar 30% gacha kamayadi);

    - chiqindi gazlarni katalitik oksidlaydigan neytrallagichni start

    neytrallagich bilan birga qo‘llash (SO -85..90%, SxNu-75-80%, NOx-20%

    kamayadi);

    - purkash bosimini 18...20 MPA gacha yetkazish va uni elektron boshqarish

    (yonilg‘i juda mayda zarralarga aylanadi, tez va to‘liq yonadi, qattiq zarralar 40- 60% kamayadi).

    Seriyali ishlab chiqarilayotgan avtomobillarni chiqindi gazlarini

    zaharligini kamaytiruvchi qurilmalar bilan jihozlash:

    - o‘t oldirishning kontaktsiz tizimini qo‘llash (dvigatel quvvati 3..5%

    ortadi, yonilg‘i 7% va zararli chiqindilar 15...20% kamayadi);

    - o‘t oldirishning kontaktsiz tizimini majburan salt yurgizadigan

    ekonomayzer bilan birga qo‘llash (zararli chiqindilar 30% kamayadi);

    - ikki komponentli katalitik neytrallagich (har 160 ming km yo‘ldan so‘ng almashtiriladi); neytrallagich ichiga o‘rnatiladigan katalizator ish jarayonida chiqindi gazlarning suyuq va qattiq komponentlari bilan ifloslanadi, sulfat bilan qoplanadi. Shuning uchun har 20...25 ming km dan keyin siqilgan havo bilan purkalishi, 3..4 soat davomida issiq suvda chayilishi, keyin quritilishi kerak. Bunday regeneratsiya 3 marta o‘tkazilgandan keyin katalizator tashlab yuboriladi;

    - yonilg‘i sifatida siqilgan tabiiy gaz ishlatish;

    - tormoz kolodkalarida va ilashma disklari tarkibida asbest va qo‘rg‘oshin

    Xulosa va takliflar

    Bitiruv malakaviy ishida kasb-hunar kollejlarida "Avtomobil dvigatellarning ko’rsatkichlarini oshirish usullari va ularni rivojlantirish istiqbollari " mavzusini o’qitishda “Aqliy hujum” metodidan foydalanish metodikasi ishlab chiqildi.

    Asbest (yun. asbestos - so‘nmaydigan, yemirilmaydigan) - egi-luvchan va ingichka (0,5 mkm gacha) tola-larga ajralish xususiyatiga ega bo‘lgan tolasimon minerallar nomi. Ikki guruhga - serpentinlarga (xrizotil-as-best) va am-fibollarga (amfibol-asbest) bo‘linadi.
    Bitiruv malakaviy ish mavzusi bugungi kun talablaridan kelib chiqib, kasb-hunar ta’limi jarayoda dars mashg‘ulotlarini zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida tashkil etishga, ulardan unumli foydalanish orqali berilayotgan materialning tez tushunib idrok qilinishi bilan bir qatorda, ta’lim jarayoni sifat va samaradorligini oshirishdagi dolzarb masalani yechishga qaratildi.

    1. Dars jarayonlarida qo‘llaniladigan ta’lim metodlari berilayotgan o‘quv materialini o‘quvchilarning puxta o‘zlashtirishiga yordam beradi, ularning fikrlash faoliyatini o‘stiradi, har narsani bilishga ishtiyoq uyg‘otadi. Fahm – farosatli, mustaqil ijod qilishga intilish kabi shaxsiy fazilatlarini tarbiyalashga yordam beradi.

    2. Ta’limning ilg‘or metodlari asosida tashkil etilgan dars mashg‘ulotlariga Aqliy hujum metodlari qo‘llanilsa dars yanada samarali va tushunarli bo‘lib, dars jarayonida o‘quvchilar faolligini sezilarli darajada oshiradi.

    3. Ta’lim jarayonida faol o‘qitish metodlari o‘quv materialini egallash jarayonida o‘quvchilarni fikrlash va bilish faoliyatiga undaydi.

    4. Faol o‘qitish metodidan quyidagicha foydalaniladi: o‘qituvchi o‘quv materialini qayta tushuntirishda, o‘quvchilar faol bilish va amaliy ishlar jarayonida mustaqil bilim hamda ko‘nikmalarni egallashlarida.

    5. Aqliy hujum metolaridan darsning har xil bosqichlarida: bilimlarni dastlabki o‘rganishda, mustahkamlash va takomillashtirishda, ko‘nikma, malakalarni shakllantirishda foydalanish maqsadga muvofiq. Bunday tashkil etilgan dars mashg‘ulotlarida o‘quvchilar tomonidan o‘tilayotgan material puxta o‘zlashtirilishiga, uzoq vaqt xotirasida saqlanishiga, idrok qilish vaqtini qisqartirishga zamin yaratiladi. Bunda o‘qituvchi darsga ajratilgan vaqtdan unumli foydalanadi, talabalar diqqatini o‘quv materialiga jalb qiladi va talabalarda fanga nisbatan ijobiy munosabatlarini tarkib toptiriladi.

    6. Kollej ta’lim jarayonida pedagogik texnologiyani qo‘llashning yana bir muhim ahamiyati shundaki, komil shaxsni shakllantirish uchun poydevor bo‘lgan pedagogik jarayonni takomillashtirish, insonparvarlashtirish, o‘quvchining mustaqilligini ta’minlash bilan birga, ularning keyingi faoliyatlarida pedagogik texnologiyalardan unumli foydalanish malakalari shakllantiriladi.

    Kollej (ing . college) - 1) Buyuk Britaniya, AQSH va ayrim boshqa mamlakatlarda oliy, oʻrta, yuqori oʻrta oʻquv yurti (ayrim hollarda universitet tarkibida). Dastlab 13-asr boshlarida Buyuk Brita-niyada vujudga kelgan; 2) Fransiya, Shveysariya, Belgiya, shuningdek, Afrika va Osiyoning ilgari fransuz mustamlaka imperiyasi tarkibiga kirgan bir qancha mamlakatlaridagi oʻrta va toʻliqsiz oʻrta oʻquv yurti. Fransiyada dastlabki K. oʻrta asrda universitetlarda paydo boʻldi; 3) Oʻzbekistonda oʻrta maxsus, kasb-hunar oʻquv yurti. OʻzRning 1997 yil avg .da qabul qilingan "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi" va "Taʼlim toʻgʻrisida"gi qonuni hamda OʻzR Vazirlar Mahkamasining 1998 yil fevral dagi qaroriga muvofiq, kasb-hunar kolleji sifatida tashkil etilgan.

    7. Kollej ta’lim jarayonini o‘qitishning texnik vositalari asosida olib borilishi muhim ahamiyatga ega. Bu o‘quvchilarning zamonaviy texnika vositalaridan unumli foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirib, texnik ijodkorlik tafakkurlarini o‘stiradi.

    8. Kollej ta’lim jarayonida amaliy mashg‘ulotlarning samaradorligini oshirish maqsadida quyidagi takliflarni beraman:

    - kollej ta’lim jarayonidagi eski uslubdagi an’anaviy o‘qitishdan voz kechish, o‘rniga yangi uslubdagi o‘qitish texnologiyalarini qo‘llash maqsadga muvofiq;

    - ta’lim jarayonida zamonaviy o‘qitishning texnik vositalaridan foydalanish ko‘lamini kengaytirish lozim;

    - kollejdagi mavjud texnika va texnologiyalarni ishlata oladigan, ulardan pedagoglik faoliyatida unumli foydalanishga qodir kadrlarni tayyorlashni yo‘lga qo‘yish maqsadga molik;

    - nazariy dars mashg‘ulotlarini o‘tishda Aqliy hujum metodlaridan foydalanishni yo‘lga qo‘yish lozim.

    - o‘quvchilarga amaliy mashg‘ulot topshiriqlarini mustaqil bajarishlari uchun instruksion-texnologik kartalar berilishi lozim.

    “Aqliy hujum” metodi asosida “Avtomobil dvigatellarning ko’rsatkichlarini oshirish usullari va ularni rivojlantirish istiqbollar” ni о‘qitish texnologiyasi bо‘yicha ishlab chiqilgan tavsiyalar KHK da maxsus fan о‘qituvchilari, о‘quv ustalariga amaliy yordam beradi va ta’lim samaradorligini oshirishga xizmat qiladi deb hisoblaymiz.


    Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.

    I.A.Karimov Barkamol avlod – O‘zbekiston traqqiyotining poydevori. –T.:, Sharq, 1998 y.

    I.A.Karimov. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O‘zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo‘llari va choralari. –T.:, O‘zbekiston, 2009 y.

    R. Mavlonova va boshqalar. Pedagogika. –T.:, O‘qituvchi, 2001 y.

    N. G‘aybullayev va boshqalar. Pedagogika. –T.:, 2000 y.

    O‘.Tolipov, M.Usmonboyeva. Pedagogik texnologiya: nazariya va amaliyot. –T.:, «Fan», 2005 y.

    Avtomobil dvigatellari nazariyasi. E. Fayzullaev – T: TAYI nashryoti. 2008y.

    Ichki yonuv dvigatellari S.M.Qodirov. . –T.:, TAYI nashryoti, 2002 y.

    Avtomobil dvigatellari. M. S.Xovax –T.:, Q’qituvchi , 1977 y.

    X.M. Mamatov va boshqalar. Avtomobillar. Konstruksiya va nazariya asoslari. Toshkent .

    Toshkent - Markaziy Osiyoning eng yirik qadimiy shaharlaridan biri - O‘zbekiston Respublikasining poytaxtidir. Oʻrta Osiyoning yirik sanoat-transport chorraxasi va madaniyat markazlaridan biri. Mamlakatning shimoli-sharqiy qismida, Tyanshan togʻlari etaklarida, 440–480 m teppalikda, Chirchiq daryosi vodiysida joylashgan.
    «O‘qituvchi», 1982, 229-245 b.

    Instruksii po ekspluatatsii i TO avtomobiley ESPERO, NEKSIY, TIKO i DAMAS, SEUL, KOREYA "DAEWOO MOTOR KO.,LTD.

    L.Qudratov, T. G‘aniyev. Mehnat muhofazasi. –T.:,Uzinkomsentr, 1992

    P.Baratov. Tabiatni muhofaza qilish. Toshkent, O‘qituvchi, 1991 y.

    Internet saytlari: http://www.referat.ru/;

    http://www.edu.uz/;

    http://www.ust.lg.ua/news/;

    http://www.ziyonet.uz/;

    http://www.bilimdon.uz/library/








    Download 232.58 Kb.
    1   2   3




    Download 232.58 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    -ilova Blits so‘rov o‘tkaziladi

    Download 232.58 Kb.