• 2.10. PARMALASH STANOKLARINI TURLARI, UMUMIY TUZILISHI VA ISHLATILISHI
  • TOKARLIK STANOKLARIDA ISHLATILADIGAN KESKICHLARNING TURLARI




    Download 13.29 Mb.
    bet24/59
    Sana21.10.2022
    Hajmi13.29 Mb.
    #27700
    1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   59
    Bog'liq
    materialshunoslik kitob
    Doca4
    2.9.TOKARLIK STANOKLARIDA ISHLATILADIGAN KESKICHLARNING TURLARI


    Tokarlik keskichlarining bajariladigan operasiyalarga ko’ra turlari va vazifalari.
    Ustki va ko’ndalang sirtlarga ishlov beriladigan keskichlar. Detallarga ishlov berish sifati keskichlarning to’g’ri tanlanishiga, konstruksiyalar maqsadga aynan muvofiq bo’lishiga bog’liqdir (44-rasm). Malakali tokar detalning shakli va tuzilishini ko’rishi bilan o’qga ishlov berish uchun qaysi keskichlar kerak bo’lishini bila oladi.
    Keskichlarni tanlash—tokarlik ishida muhim vazifadir.Yo’nish keskichlari kallagining shakliga ko’ra to’g’ri-sterjeni to’g’ri chiziqli (44-rasm, a) va bukilgan—sterjeni chapga egilgan (44-rasm, b) turlarga bo’linadi.O’tuvchi keskichlar (44-rasm, ab) silindrsimon yo’nishga, faskalar hosil qilishga, o’tuvchi tirgakli keskichlar (44-rasm, v) pogonadagi ko’ndalang sirtlarni yunish va ishlashga mo’ljallangan.

    Qiruvchi keskichlar (44-rasm, g) bilan ko’ndalang sirtlarga ishlov beriladi.O’yuvchi keskich (44-rasm, d) yordamida detalning tashqi sirtlarini o’yish mumkin. Konstruksiyasi shunga o’xshaydigan va qirquvchi keskich deb ataladigan asbob (44-rasm, s) detalning ortiqcha qismini qirqib olishda qo’llanadi.. Murakkab keskichlar (44-rasm, z) ishlov beriladigan detalning shakliga o’xshatib yo’nilgan bo’ladi va faqat ko’ndalangiga suriladi.
    Mustahkamlash uchun savollar:

    1. TV-6 dastgohining nomini ayting.

    2. Tokarlik vint qirqish dastgohida bajarish mumkin bo’lgan operasiyalarni va ularga tegishli keskichlarni bilasizmi



    2.10. PARMALASH STANOKLARINI TURLARI, UMUMIY TUZILISHI VA ISHLATILISHI


    Parmalash stanoklari — metall va yog’och buyumlarga silindrik teshiklar ochish, ariqcha va uyalar o’yish, ularga ishlov berish uchun mo’ljallangan stanoklar. Parmalash stanoklarida kesuvchi asboblar (parma, razvyortka, zenker, keskichli kallaklar) shpindelga o’rnatiladi va shu shpindel bilan birga harakatlanadi. Parmalash stanoklarining stolga o’rnatiladigan, radial-parmalash, parmalash-yo’nib kengaytirish va boshqa; bir va ko’p shpindelli; vertikal va gorizontal xillari bor. Radial parmalash stanoklaridan boshqa stanoklarda faqat shpindel qarshisidagi teshik, ariqcha yoki uyalar ishlanadi. Radial parmalash stanoklarida detalning istalgan joyiga teshik ochish mumkin. Unda parmalash kallagi va shpindel asosiy dvigatel, bilan birga traversa bo’ylab siljiydi; traversani alohida dvigatel yordamida gilza bo’ylab yuqoriga-pastga siljitish va kolonna atrofida aylantirish mumkin. Radial stanok plitaga qo’zg’almas qilib mahkamlangan.45-rasmda vertikal parmalash stanogi ko’rsatilgan.

    Parmalash stanoklari har xil konstruksiyada bo’lib, ular NS-12A tipidagi stolga urnatiladigan parmalash stanogi, 2125 yoki 2A125 tipidagi vertikal parmalash stanogi, 2N55 tipidagi radial parmalash stanogi, to’rt shpindelli yoki ko’p shpindelli parmalash stanoklaridir. Chilangarlik o’quv ustaxonalarida NS-12A tipidagi stolga o’rnatiladigan parmalash stanogidan (46-rasm) foydalanish mumkin. Bu stanok diametri uncha katta bo’lmagan (15 mm gacha) teshik va uyalar parmalash uchun mo’ljallangan. O’quv ustaxonalarida bu xildagi stanoklardan kamida ikkita bo’lishi maqsadga muvofiqdir.Ular tuzilishining soddaligi, ishlatilishining osonligi bilan boshqa stanoklardan farq qiladi. Stanokning asosiy uzel va qismlari quyidagilardan iborat: plita (stol) 1. unga kronshteyn yordamida o’rnatilgan ko­lonka 2. Kolonka kronshteynda o’z o’qi atrofida aylana oladi. Bu shpindelni (parmani) plitadan tashqariga burib chiqarish bilan stolga sig’magan detallarni parmalash imkonini beradi.
    B unday hollarda ish tugagach, kolonkani burib asli holiga keltiriladi va gayka yordamida kronshteynga qotirib qo’yiladi. Kolonka 2 bo’ylab ko’tarish mexanizmi (reykali uzatma) yordamida konsol 3 (xobot) vertikal yo’nalish bo’yicha yuqori ko’tariladi va pastga tushiriladi. Konsol 3 bilan birgalikda elektr dvigatel 4 va shpindel 5 lar ham ko’tariladi. Bu narsa har xil qalinlikdagi detallarni stol ustiga o’rnatib parmalash imkonini beradi. Konsol kerak balandlikka ko’tarilgandan so’ng qotirish vintini burab, kolonkaga mahkamlab qo’yiladi.
    Shpindelning koyasolga nisbatan surilishi dasta 6 bilan boshqariladi va shu yo’l bi­lan patron 8 ga o’rnatilgan keskich asboblar (parma, zenker, razvyortka, zenkovka va boshqalar)ni detalga botirib, kesish ishlari bajariladi. Elektr dvigatel 4 yurgizish knopkasi 7 bilan boshqariladi. Undagi harakat pog’onali shkiv yordamida o’zgartirilib, tasmali uzatma orqali shpindelga uzatiladi. Ish vaqtida ro’y beradigan ko’ngilsiz hollarning oldini olish uchun tasma ihota to’sqichi 9 bilan o’rab qo’yiladi.
    O’qituvchi stolga o’rnatilgan parmalash stanogi haqida quyidagicha texnik ma’lumotlarni beradi. Stanok (47-rasm) asosiy harakatni elektr dvigateldan oladi. Dvigateldan pog’onali shkiv yordamida tasmali uzatma orqali shpindelga aylanma harakat uzatiladi. Shpindel gilzada aylanadi. Tasmani shkivning tegishli pog’onasiga o’tkazib, aylanish tezligini o’zgartirish mumkin. Tasma taranglash qurilmasi yordamida taranglanadi. Reykali shesternya va gilzaga o’yilgan reyka yordamida shturval bilan parmani qo’lda surish mumkin. Stanok mexanizmlari boshmoqqa presslangan kolonkada joylashgan. Har xil balandlikdagi detallarni parmalash uchun xartum reyka vositasida yuqoriga va pastga suriladi.
    Detal plitaning yuqori o’lchash hisoblangan stolga o’rnatiladi. Parmalash stanogida tas­mali va reykali uzatmalar borligi aytiladi, keyin bu uzatmalarning ishlashi sinab ko’riladi. Elektr dvi­gateldan to parma o’rnatilgan shpindelgacha bo’ladigan harakat kuzatiladi.



    Download 13.29 Mb.
    1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   59




    Download 13.29 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    TOKARLIK STANOKLARIDA ISHLATILADIGAN KESKICHLARNING TURLARI

    Download 13.29 Mb.