• Azərbaycanın sənaye müəssisələrində innovasiyaya mane olan amillərin təsnifatı
  • Azərbaycanın sənaye müəssisələrində innovasiyaya mane olan amillərin xüsusi çəkisi (faizlə)
  • 2.2 MÜXTƏLİF ŞİRKƏTLƏRİN AZƏRBAYCAN İQTİSADİYYATİNDAK I İNNOVASİYA FƏALİYYƏTLƏRİ
  • Moskvada
  • AZƏrbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti magistratura məRKƏZİ Əlyazması hüququnda




    Download 0.49 Mb.
    bet3/5
    Sana10.04.2017
    Hajmi0.49 Mb.
    1   2   3   4   5

    II FƏSİL. İNNOVASİYALI İDARƏETMƏNİN VƏ BİZNESİN AZƏRBAYCAN İQTİSADİYYATİNDAKI MÜASİR XÜSUSİYYƏTLƏRİ

    2.1 MİLLİ İNNOVASİYA SİSTEMİNİN YARADİLMASININ

    ZƏRURİLİYİ

    Milli innovasiya sistemi dedikdə, ümumiyyətlə, yeni bilik və texnologiyaların istehsalı və yayılması hadisəinin bütün iştirakçılarının məcmusu və həmçinin onların arasında bu hadisə zamanı təzahür edən münasibətlərin məcmusu başa düşülür.

    Azərbaycanın innovasiya sisteminin yaradılmasını və innovasiya fəaliyyətinin genişləndirilməsini şərtləndirən əsas amillər aşağıdakılardan ibarətdir:

    - iqtisadi təhlükəsizliyin təmin edilməsi, yeni texnologiyalar sahəsində imkanların beynəlxalq iqtisadi əlaqələrdə istifadəsi;

    - elmi-texniki və innovasiya sferalarında dövlət siyasətinin aparılması;

    - elmi nəticələrin ənənəvi inzbati-amirlik metodları ilə tətbiqinin yenisi ilə əvəz edilməsinin labüdlüyü;

    - ölkənin əmək potensialının bütün növləri və ilk növbədə yüksək ixtisaslı

    kadrlar üçün iş yerlərinin yaradılması zərurəti;

    - elm tutumlu istehsal mədəniyyətinin yenidən bərpa edilməsi.

    Uzun müddət yaşadığımız mərkəzləşdirilmiş, inzibati amirlik idarəçiliyi sistemindəki innovasiya sisteminin əsas xüsusiyyətlərindən biri bu sistemdə xüsusi mülkiyyətin və ən başlıcası xüsusi intellektual mülkiyyətin olmaması idi.Xüsusi mülkiyyətin olmaması innovasiya mülkiyyətin olmaması idi.Xüsusi mülkiyyətin olmaması innovasiya fəaliyyətinin əsasını təşkil edən kommersiya marağının olmaması deməkdir.Ciddi planlaşdırılan təsərrüfat plan göstəricilərinin yerinə yetirilməsini kommersiya yolu ilə deyil, inzibatçılıq üsulları ilə təmin edirdi.İnnovasiya fəaliyyətinin aktivləşməsinə mane olan əsas səbəblərdən biri də nazirlik və idarələr arasında daxili mənafelərin üstünlüyü idi.

    Təbii ki, keçmiş SSRİ-nin tərkibində olan zaman Azərbaycan Respublikası özünün tam və vahid innovasiya sisteminə malik deyildi.Bu sistemin tərkib hissələri olan elmi-texniki və istehsalat potensialları ayrı-ayrılıqda SSRİ-nin müvafiq komplekslərinə daxil idilər.SSRİ ölçüında həyata keçirilən məqsədli elmi-texniki proqramların Azərbaycana aid olan tapşırıqları yalnız elmi-tədqiqat (yaxud konstruktor-texnoloji) işi, ya da sırf istehsal fraqmenti kimi həyata keçirilirdi.Beləliklə, SSRİ məkanına daxil olduğu dövrdə Azərbaycanda vahid milli innovasiya sisteminin formalaşması üçün heç bir şərait yox idi.İnzibati amirlik

    sistemi şəraitində Azərbaycanda həyata keçirilən innovasiya əsasən büdcə vəsaitləri hesabına istehsal hadisəində maliyyələşdirilirdi.Alqı-satqı hadisəi bir qayda olaraq mərkəzləşdirilmiş şəkildə sifarişçilərin istəyinə uyğun olaraq həyata keçirilirdi.Belə şəraitdə fəallıq istehlakçı tərəfindən deyil, istehsalçı tərəfindən baş verirdi.Yeniləşmə istehlakçının tələbatına uyğun gəlmədiyindən, elmi-texniki yeniliklər yalnız tədqiq olunurdu.Tədqiqin nəticəsi isə istifadəsiz qaldığından heç bir əlavə gəlirin əldə olunmasına imkan vermirdi.Nəticədə istehsalın fond verimi aşağı düşməyə doğru meyl etməklə, elmi-texniki tərəqqinin nəticələri qeyri-səmərəli xarakter alırdı.

    Azərbaycan Respublikasının bazar münasibətlərinə adekvat milli innovasiya sisteminin yaranması və uğurlu fəaliyyəti aşağıdakı amillərdən əsaslı surətdə asılıdır: yeni texnologiyaların, yeni texnikanın, ideya və biliklərin istehsalçısı olan müəssisələr şəbəkəsinin mövcudluğu; yeni ideya və texnologiyalar əsasında yeni məhsul istehsal edən istehsalat müəssisələri şəbəkəsinin mövcudluğu; sadalanan istehsal hadisələrinin iştirakçılarının (müəssisələr və digər subyektlərin) maliyyələşdirilməsi sisteminin mövcudluğu; bütün tərəflər arasında münasibətlərin tənzimlənmə mexanizminin olması.

    Azərbaycanda keçid iqtisadiyyatı şəraitinə uyğun innovasiya sisteminin yaradılmasından söhbət getməlidir.Keçid innovasiya sisteminin xarakterik cəhətləri əsasən bunlardır:

    - bazar iqtisadiyyatından fərqli olaraq, keçid dövründə innovasiya fəaliy-

    yəti yüksək gəlir verməyə qadir deyil;

    - innovasiya sferasında qeyri-büdcə ayırmaları yox dərəcəsindədir;

    - respublikanın və digər ölkələrin bankları innovasiyaların maliyyələşdirilməsinə maraq göstərmirlər;

    - yeni texnologiyalar əsasında fəaliyyət göstərə bilən sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti demək olar ki, tamamilə dayanmışdır;

    - elmi və elmi-xidmət müəssisələrinin fəaliyyətinin səmərəliliyi aşağı düşmüş, xüsusilə dövlət sifarişi heçə enmişdir

    Milli innovasiya sisteminin yaranmasına mane olan bir sıra amillər də vardır ki, onları aradan qaldırmadan bu sistemin yaradılması mümkün deyil.Belə amillərdən biri ölkədə «mənimsəyici təsərrüfatçılığın» geniş ölçüda mövcudluğu və onun durmadan inkişaf etməsidir.Bu təsərrüfatçılıq «istehsalçı təsərrüfatçılıqla» yanaşı fəaliyyət göstərərək onun «paraziti» kimi çıxış edir, bazar münasibətlərinin formalaşmasını təmin edən bir sıra əhəmiyyətli hadisələrin gedişinə mane olur, belə tədbirləri süni olaraq, hələ təşəkkül mərhələsində bahalaşdırır, istehsalın bərpasında çətinliklər törədir.İkincisi, indiyədək ölkədə nə vahid innovasiya proqramları, nə də innovasiya layihələri üçün güzəştli şərait müəyyən edən mexanizm yaradılmamışdır.Bu sahədə münasibətləri tənzimləyən qanunvericilik sənədləri paketi hələ ki yoxdur.Üçüncü amil kimi respublikada intellektual mülkiyyət obyektlərinin qiymətləndirilməsi sisteminin yaradılmamasını göstərmək olar.Bu da bir tərəfdən özəlləşdirilən obyektlərin qiymətinin süni olaraq aşağı hesablanmasına gətirib çıxarır, digər tərəfdən də elmi-tədqiqat müəsisələrinin innovasiya fəaliyyətində iştirakını çətinləşdirir, ona olan marağı zəiflədir.Daha bir amil də, respublikada intellektual məhsul bazarının yaradılmamasıdır.İntellektual məhsul bazarı milli innovasiya sisteminin yaradılmasının ən başlıca şərtidir.Bunsuz texnologiyaların, ideyaların kommersiyalaşdırılması mümkün deyil.Keçid şəraiti üçün vacib olan konsaltinq biznesinin respublikada lazımınca təşəkkül tapmaması da məhz intellektual mülkiyyət bazarının lazımınca formalaşmamasının göstəricisidir.Respublikamızın sənaye müəssisələrində innovasiyaya mane olan amillərin təsnifatı cədvəldə təsvir edilmişdir.

    Azərbaycanın sənaye müəssisələrində innovasiyaya

    mane olan amillərin təsnifatı

    İqtisadi amillər

    İstehsal amilləri

    Digər amillər

    - öz pul vəsaitinin kifayət qədər

    olmaması


    - dövlət tərəfindən maliyyə yar-

    dımının kifayət qədər olmaması

    - yeni məhsullara ödəniş qabiliy-

    yətli tələbatın aşağı olması

    - yeniliklərin dəyərinin yüksək

    olması


    - yüksək iqtisadi risk

    - yeni məhsullara çəkilən xərclə-

    rin əvəzinin ödənilməməsi

    - müddətlərinin uzun olması



    -müəssisənin innovasiya poten-

    sialının aşağı olması

    -ixtisaslı işçilərin çatışmaması

    -yeni texnologiyalar haqında

    məlumatnın çatışmaması

    -müəssisələr tərəfindən yenilik-

    lərin qəbul edilməməsi

    -satış bazarları haqında infor-

    masiyanın çatışmaması

    -digər müəssisələr və digər elmi

    təşkilatlar ilə koperasiya üçün

    imkanların olmaması



    - daha əvvəlki innovasiyalar nə-

    ticəsində yeni məhsullara ehtiya-

    cın olmaması

    - innovasiya fəaliyyətini tənzim-

    ləyən və həvəsləndirən qanun-

    vericilik və normativ-hüquqi sə-

    nədlərin olmaması

    - innovasiya hadisəi müddətinin

    qeyri-müəyyən olması

    - innovasiya infrastrukturunun

    (vasitəçilik, məlumat, hüquq.

    Bank və s. xidmətlərinin) inkişaf

    etməməsi

    - texnologiyalar bazarının inki-



    şaf etməməsi

    Cədvəli təhlil edərkən, maliyyə vəsaitinin olmaması, yüksək iqtisadi risk, yeniliklərin dəyərinin yüksək olması, müəssisələrin innovasiya potensialının aşağı olması, yeni texnologiyalar və satış bazarları haqında məlumat çatışmazlığı, müəssisələr tərəfindən yeniliklərin həvəslə qəbul edilməməsi, innovasiya fəaliyyətini tənzimləyən və həvəsləndirən qanunvericilik və normativ-hüquqi sənədlərin olmaması, innovasiya infrastrukturunun və texnologiyalar bazarının lazımınca inkişaf etdirilməməsi və s. diqqəti cəlb edir.Qeyd edilən uyğunsuzluqları nəzərə alaraq, respublikamızın sənaye müəssisələrində innovasiyaya mane olan amilləri xarakter və əhəmiyyətliliyinə görə ümumiləşdirirkən aydın oldu ki, həmin amillər bütünlüklə iqtisadi, istehsal və digər səbəblərdən təsnifləşirlər.Təhlil göstərir ki, 2000-2004-cü illərdə həmin amillər arasında iqtisadi amillər üstünlük təşkil etmişdir .

    Azərbaycanın sənaye müəssisələrində innovasiyaya

    mane olan amillərin xüsusi çəkisi (faizlə)

    Qruplar

    AMİLLƏR

    İLLƏR

    2000

    2001

    2002

    2003

    2004

    2016

    İ

    İqtisadi

    62,9

    67,3

    62,0

    60,1

    67,6

    63.08

    İİ

    İstehsal

    27,5

    25,6

    23,3

    18,9

    24,0

    27.01

    İİİ

    Digər tələblər

    9,6

    7,1

    14,7

    21,0

    8,4

    9.91




    Cəmi

    100

    100

    100

    100

    100

    100

    Cədvəl 2-dən göründüyü kimi, 2004-cü ildə iqtisadi amillərin xüsusi çəkisi 67,6 faiz, istehsal xarakterli amillərin xüsusi çəkisi 24 faiz, digər səbəbləri xarakterizə edən amillər 8,4 faiz təşkil etməklə, İ qrup amillərin əhəmiyyəti artmış, İİ və İİİ qrup amillərin əhəmiyyəti isə azalmışdır .

    Bütün bunlarla yanaşı qeyd etməliyik ki, istehsalın əsas amili kimi innovasiyanın inkişafı üçün istənilən şərait tam yaradılmamışdır.Ona görə də yaxın gələcəkdə innovasiya fəaliyyətinin genişləndirilməsi və tətbiqinin sürətləndirilməsi məqsədilə bütün biznes fəaliyyəti ilə məşğul olanlar üçün stimullaşdırıcı mexanizmin işlənilib hazırlanmasına üstünlük vermək lazımdır.Burada əsas yeri yüksək məlumat texnologiyasının tətbiq olunmasına imkan verən dövlətin innovasiya siyasəti tutmalıdır.

    İqtisadi islahatların aparıldığı dövrlərdə innovasiya fəallığı nəzərə çarpacaq dərəcədə aşağı düşmüşdür.Bunun da əsas səbəbi yüksək təhsilli heyətin olmaması, investisiya resurslarının məhdudluğu və innovasiya infrastrukturunun zəif inkişaf etməsidir.Burada elmlə istehsalın, sənaye və kənd təsərrüfatının bazarla, külli miqdar istehsal olunan məhsulların rəqabət qabiliyyətliliyinin texnika ilə zəif əlaqəsini əlavə etsək, onda həqiqətən görərik ki, innovasiya fəallığının yüksəldilməsi xeyli maneələrlə qarşılaşır.Mövcud şərait Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə elmi-texniki hadisələrdən geri qalmaq təhlükəsini törədir.Texniki və texnoloji cəhətdən geri qalmanı sürətləndirən amillərdən biri Qərbin inkişaf etmiş ölkələrinin iqtisadi inkişafın investisiyalı tipindən innovasiyalı tipinə keçid, sənayeləşdirilmiş cəmiyyətdən elm və biliyə əsaslanan postsənayeləşmə cəmiyyətə daxil olmasıdır.Məhz bu səbəbdən hal-hazırda Azərbaycanda iqtisadi inkişafın innovasiyalı tipinə keçid zəruriləşir ki, bu da bir sıra amillərlə əlaqədardır.

    Hər şeydən əvvəl innovasiyalı məhsul istehsalçılarının sayını artırmaq, innovasiyalı məhsul istehlakçılarının davranışına üstünlük vermək, innovasiyalı məhsul istehsalçıları ilə istehlakçıları arasında qarşılıqlı əlaqəni gücləndirmək lazımdır.İnnovasiya hadisəi əsasında davamlı iqtisadi inkişafa nail olmaq üçün elmi bazaya əsaslanan məhsulların təklifini irəli sürmək, innovasiyalı məhsul istehsal edənlərin birbaşa innovasiya bazarına sərbəst daxil olması mexanizmini daima təkmilləşdirmək vacibdir.Bunun üçün də innovasiyalı bazarın təşkilati-hüquqi bazasını yaratmaq lazımdır.Bu da öz növbəsində intellektual mülkiyyətçilərin müdafiə olunmasına səbəb ola bilər.İnnovasiya hadisəinin iştirakçılarını məlumat xidməti ilə təmin etmək davamlı iqtisadi inkişafın zəruri şərtidir.Belə ki, məlumatnı bazar subyektləri arasında bərabər paylaşdırmaq innovasiya hadisəinin əhatəli şəkildə baş verməsinə səbəb olur.İnformasiya xidməti dedikdə, hər şeydən əvvəl sərbəst kapital sahiblərini innovasiya layihələrinə cəlb etmək, təşkilatçı menecerləri zəruri məlumat ilə təmin etmək nəzərdə tutulur.Bundan əlavə üfüqi xətt üzrə innovasiya hadisəinə xidmət edən əlaqələndirici şəbəkənin yaradılması vacibdir.Belə ki, düşüncədən, ideyadan başlayaraq onun ekspertizası və innovasiyalı məhsula çevrilməsinə qədər fəaliyyət göstərən ixtisaslaşdırılmış kommersiya strukturunun yaradılması zəruridir.Bundan əlavə innovasiya fəaliyyətinin, xüsusən kicik biznesin və intellektual mülkiyyət sahiblərinin sığortalanmasını ön plana çəkmək lazımdır.



    2.2 MÜXTƏLİF ŞİRKƏTLƏRİN AZƏRBAYCAN İQTİSADİYYATİNDAKI

    İNNOVASİYA FƏALİYYƏTLƏRİ

    Müstəqillik qazandıqdan cəmi bir neçə il sonra Azərbaycana ilk gələn və bu ümid işığından birincilər sırasında bəhrələnən şirkətlərdən biri də «Azərsun holdinq» idi.1992-ci ildən ölkədə fəaliyyətə başlayan «Azərsun holdinq» həmin vaxtdan ötən illər ərzində ölkədə neçə-neçə iri həcmli investisiya layihələri həyata keçirib, ölkəyə yeyinti sənayesinin bir sıra sahələrini əhatə edən ən müasir texnologiyalar gətirib və minlərlə insana normal güzəranını təmin edə biləcək iş yeri verib.Hazırda ölkədə sərmayə qoyuluşuna və digər iqtisadi göstəricilərinə görə şirkətlər arasında liderlik edən bu holdinqə «Sun-Tea Azərbaycan» ATSC, «Bakı Yağ və Qida Sənaye» ASC, «Azərsun Ticarət və Dağıtım» MMC, Cİ Bank, Cİ sığorta şirkəti, «Bakı Karton Tara» ATSC, «Bakı-Tara» ATSC, «Qafqaz Konserv Zavodu» MMC və «Qafqaz Trans Service» MMC daxildir (5, səh. 39-40). Azərbaycan xalqının ümumilli lideri Heydər Əliyevin xeyir-duası ilə həyata 1996-cı ildə vəsiqə alan «Sun-Tea Azərbaycan» ATSC Müstəqil Dövlətlər Birliyində yüksək gigiyenik şərtlərə və ən müasir texnologiyaya malik çay qablaşdırıcı fabrikdir.Burada «Final», «Philosopher», «Maryam», «Blendo», «Azərçay», «Qız Qalası» və «Teksun markası» ilə çay məhsulları istehsal olunur. «Sun-Tea Azərbaycan» ATSC Azərbaycanda ilk dəfə olaraq 1999-cu ildə İSO-9002 keyfiyyət sistem sertifikatını, 2003-cü ildə HACCP sertifikatını almışdır.HACCP müəssisədə istehsal olunan qida məhsuluna heç bir fiziki, bioloji və kimyəvi təhlükənin olmadığını təsdiqləyən sertifikatdır.Səhmdar Cəmiyyətin tərkibinə daxil olan «Lənkəran 1 saylı çay fabriki» və «Astara Çay-2» ASC-i ilkin çay emalı müəssisələri də Avropanın tanınmış İMO-Bazar tədqiqatları İnstitutunun sertifikatını almışdır.Bu sertifikat Azərbaycan çayına bio-məhsul statusunu qazandırmaqla onun becərilməsi, emalı və qablaşdırılması zamanı çayın Avropa Birliyinin müəyyən etdiyi biotexnologiyanın tələblərinə uyğun olduğunu təsdiqləyir. «Sun-Tea Azərbaycan» çay paketləmə fabriki Azərbaycan, Orta Asiya və digər MDB ölkələrində keçirilən sərgilərdə yüksək mükafatlara layiq görülmüşdür.

    Holdinqin «Bakı Yağ və Qida Sənaye» ATSC-i 1996-cı ildə Bakı marqarin zavodunun yenidən qurulması və müasir texnologiyalarla təchiz olunması yolu ilə yaradılmışdır.Müəssisə dünya standartlarına cavab verən rafinasiya, hidrogenləşdirmə, dezodorasiya, vinterizə, marqarin istehsalı, duru yağ süzülməsi, əridilmiş bitki yağlarının istehsalı hadisələrinə malikdir.Burada dünyanın ən müasir avadanlıqlarında əl dəyməyən texnologiya ilə «Teksun», «Final», «Supersun», «Soyasun», «Blendo», «Salute», «Aysun» və «Pasha» yağları istehsal olunur.2002-ci ildə Moskvada keçirilən beynəlxalq ixtisaslaşdırılmış «XXİ əsrdə Soya və Soya məmulatları» sərgisində «Teksun» və «Soyasun» yağları qızıl medal və diplomlara, məhsullarının dizaynına görə isə gümüş medal və diplomla təltif edilmişdir.

    Medal (frans. medaille, lot. metallum - metall) - biror voqea, arbob yoki joy sharafiga chiqariladigan, odatda 2 tomoniga tasvir tushirilgan va (yoki) yozuvi boʻlgan, koʻpincha, doyra, tuxumsimon yoki koʻpburchakli shakldagi, har xil oʻlchovli metall nishon.
    Moskva (rus. Москва) - Rossiya Federatsiyasi poytaxti, Moskva viloyati markazi, federal ahamiyatidagi shahar. Rossiya Federatsiyasining yirik siyosiy, iqtisodiy, ilmiy va madaniy markazi. Moskvada Rossiya Federatsiyasi Prezidenta, Federal Majlis, Rossiya Federatsiyasi hukumati, Konstitutsiyaviy Sud, Oliy Sud, Oliy arbitraj sudi, Rossiya Federatsiyasi Prokuraturasi qarorgohlari joylashgan.
    Hazırda Holdinqin İSO-9000 keyfiyyət sistem snrtifikatı almış məhsulları təkcə respublikanın daxili bazarlarında satılmır, həmçinin dünyanın 10-a yaxın ölkəsinə ixrac olunur, istehlakçılar bu məhsulları iri maraqla qarşılayırlar.

    1997-ci ildən fəaliyyətə başlayan Cİ Bank qısa zaman ərzində aparıcı banklar sırasına daxil olmuş, investisiya bankı kimi ixtisaslaşaraq «Azərsun Holdinq»in investisiya layihələrinin hazırlanmasında, maliyyələşməsində və həyata keçirilməsində mühüm rol oynayır.2002-ci ildə İSO-9001 keyfiyyət sistem sertifikatı alan Cİ bank hazırda öz müştərilərinə yüksək səviyyədə xidmət və sabit gəlir vəd edir.Bu bank tərəfindən 1997-ci ildə təsis edilmiş Cİ Sığorta Şirkəti hazırda öz müştərilərinə 10 sığorta növü üzrə xidmət göstərmək imkanına malikdir və Azərbaycanda yüklərin sığorta həcmi göstəricisinə görə liderdir. İSO-9001 keyfiyyət sistem sertifikatlı bu şirkətin də təklif etdiyi xidmətlərin səviyyəsi həmişə müştərilərin ürəyincə olur.

    Yenidənqurma nəticəsində 1996-cı ildə «Bakı Karton Tara» ATSC fəaliyyətini bərpa etmişdir.2001-ci ildən fabrik məhsullarını İSO-9000 keyfiyyət sistem sertifikatı ilə buraxır.Hazırda fabrik 2 və 4 rəngdə, həm düz, həm də qəlibli kəsimdə, müxtəlif ölçü və dizaynlarda karton qutular, yumurta üçün 30 yerlik karton konteynerlər istehsal edir.Üç və beş laylı kartonlar dünya standartına uyğundur və Cəmiyyət dünyanın bu adda məhsul istehsal edən qabaqcıl müəssisələri ilə rəqabət etmək gücünə malikdir.

    «Azərsun Ticarət və Dağıtım» Şirkəti ərzaq məhsullarının satışı və paylanması sahəsində satışın həcminə və məhsul çeşidinə görə Azərbaycanda ən iri distribütordur, iri sahədə avtomatlaşdırılmış dəmir yolu şəbəkəsi olan məhsul deposuna sahibdir.Şirkət Azərbaycanın hər bir tərəfinə yayılmış topdansatış şəbəkəsinə malikdir.

    2002-ci ilin əvvəllərində «Azərsun Holdinq» şirkətinin idarə heyətinin başçısı cənab Abdulbari Goozal Azərbaycanda yeni bir sahəyə sərmayə qoyuluşunun perspektivlərini görür və «Qafqaz Trans Service» MMC-nin yaradılmasına qərar verir.2002-ci ili naprel ayında «Qafqaz Trans Service» Dübəndi Neft Terminalını Caspian Trans Co İnc.Şirkətindən və Dübəndi Neft Bazasından qəbul edərək fəaliyyətə başlayır.Fəaliyyətə başladığı müddətdən şirkət iri həcmli investisiya yatırımları və gərgin əmək nəticəsində iri nailiyyətlər əldə edib və potensial gücünün iki dəfə artırılmasına nail olub.Bununla yanaşı şirkət işinin sistemli, keyfiyyətli və təhlükəsiz aparılmasına özünə şüar edərək İSO keyfiyyət standartının əldə edilməsinə çalışıb və qısa müddətdə İSO 9000 və OHSAS 18001 keyfiyyət sertifikatlarını əldə edib.Hazırda şirkət İSO 14001 ekoloji menecment sistemi üzərində işləməkdədir.

    Holdinq öz istehsal imkanlarını və sahələrini durmadan genişləndirir və bu hesaba yeni-yeni iş yerləri yaradır.2003-cü ilin sentyabrın 12-də açılışında baş nazir İlham Əliyevin də iştirak etdiyi Xaçmazdakı «Qafqaz Konserv Zavodu» MMC ildə 50 milyon şərti banka müxtəlif meyvə-tərəvəz və ət konservləri istehsal etmək gücünə malikdir.Kapital qoyuluşunun ümumi həcmi 14 mln.dollardan artıq olan zavod gündə (24 saat ərzində) 500 ton pomidor və 50 ton ət emal edə bilər.Zavodda İtaliya, Almaniya və Türkiyədə istehsal edilmiş ən son texnologiyalı avadanlıqlar quraşdırılmışdır.Bu müasir avadanlıqlar təhlükəsiz və gigiyenik baxımdan dünya standartlarına tam cavab verir.Eyni zamanda, tərəvəzçiliyin inkişafı və bərpası hesabına, daha doğrusu, müəssisənin xammal ehtiyaclarının ödənilməsi üçün aqrar sahədə çalışan 2000-2500 nəfər bu zavodun fəaliyyətindən faydalanacaqdır.Həmçinin, zavodunun fəaliyyəti digər infrastruktur sahələrinin inkişafına da təkan verəcəkdir.

    1997-ci ildə cəmi üç yanacaqdoldurma məntəqəsindən ibarət kicik şəbəkə ilə ölkəmizdə neft məhsullarının pərakəndə satışı ilə fəaliyyətə başlayan «Azpetrol» indi nüfuzlu neft şirkətinə çevrilməklə bərabər, bu sektorda modernizasiya, yeni texnologiyaların tətbiqi və bir çox meyarlar üzrə ilkin fərqlənən Azərbaycan şirkətidir.

    Şirkətin əsas fəaliyyət istiqamətlərindən birini yanacaq və yanacaq-sürtkü materiallarının YDM (yanacaq doldurma məntəqəsi) və QDM (qaz doldurma məntəqəsi) şəbəkələri vasitəsilə topdan və pərakəndə satışı təşkil edir.Hazırda ölkəmizdə şirkətin 57 YDM və 4 QDM-i fəaliyyət göstərir.Rəqiblərindən fərqli olaraq «Azpetrol» həm Bakıda, həm də Respublikanın digər rayonlarında obyektlərini istismara buraxmaqla, istehlak bazarında tələbatın iri hissəsini təmin edib.YDM və QDM şəbəkəsində «Azpetrol» birinci olaraq nağdsız satışı həyata keçirməyə başlayıb.Bunun üçün smart kartlarından istifadə edilməsi təşkilatlara yanacaq xərclərinin daha düzgün və operativ uçotunun aparılmasına şərait yaradıb (3, səh.166-167).

    2002-ci ildə şirkət müştərilərinə AZB markalı yeni yanacaq təqdim edib.Bu yanacağın diaqnostikasını İTS Galeb Brett və Azərbaycan Neft-Kimya Araşdırmaları İnstitutu aparıb.Belə markalı yanacağın hazırlanmasında Qərbi Avropanın tanınan institutlarından biri iştirak edib.

    Azərbaycanda əldə etdiyi uğurlara görə «Azpetrol» bölgədə iqtisadi cə-

    hətdən nüfuzlu şirkətlərdən birinə çevrilib. «Azpetrol»un törəmə müəssisəsi olan «Azərtrans» neft və neft məhsullarının tranzitində Mərkəzi Asiyadan Qara dəniz limanlarına çatdırılmalı olan məhsulun boşladılıb yüklənməsi, daşınması və saxlanması üzrə xidmətlər göstərir.Terminal birdəfəlik 100 min ton neft və neft məhsullarını saxlama gücünə malik olması ilə yanaşı, il ərzində 7-10 milyon ton neft məhsullarının boşaldılıb, yüklənməsini də həyata keçirə bilər.

    «Azpetrol» fəaliyyət sferasını genişləndirməklə yanaşı, modern texnologiyalı müəssisələrin yaradılmasına, istehsal sahələrinin inkişaf etdirilməsinə, elmi-tədqiqat işlərinin aparılmasına da xüsusi diqqət yetirir.Ötən il yeni yaradılan qurumlardan biri də Azərbaycan-Almaniya müştərək müəssisəsi «EUPEC PİPECOATİNGS AZERBAİJAN»dır.Bu müəssisənin zavodunda Almaniya və Amerikanın yüksək texnoloji avadanlıqları quraşdırılıb.Bərabər paylarla EUPEC və «Azpetrol» şirkətləri arasında 2002-ci ilin may ayında yaradılan bu müəssisə dənizdən çıxarılan neftin quruya nəqlində istifadə olunan boruların betonlanmasını və korroziyadan qorumaq məqsədilə izolyasiyasını həyata keçirəcək.Müəssisə təkcə Xəzər bölgəsində deyil, dünyada bu sahədə ən müasir texnologiyalı istehsal müəssisələrindən biridir.Boruların betonlanması üçün şirkətin FAZA 1 layihəsi çərçivəsində ABƏŞ ilə müqaviləsi artıq bağlanıb.

    Digər yeni yaradılan və az əhəmiyyət kəsb etməyən «COPS» müştərək müəssisəsi isə Xəzər bölgəsində neft-qaz hasilatı ilə məşğul olan şirkətlərə material-texniki təchizat sahəsində kompleks xidmət göstərəcək.Bu müştərək müəssisə Asiyada birinci olan və dünyada material-texniki təchizat sahəsində tanınan «SİNGAPORE OFFSHORE PETROLEUM» şirkətinin törəmə müəssisəsi «SEMBLOG ORİENT CASPİAN» ilə «Azpetrol» Neft Şirkəti arasında yaradılıb. «Azpetrol» Neft Şirkətinin bu müştərək müəssisədə payı 51 faiz, «SEMBLOG ORİENT CASPİAN»ın isə payı 49 faiz təşkil edir. «Azpetrol»un yerli iş təcrübəsi və bölgə bazarında tutduğu mövqe, həmçinin Sinqapur şirkətinin bu sahədəki təcrübəsi müştərək müəssisənin səmərəli işləməsinə zəmanət verir.

    Korporativ idarəetmənin ən yüksək standartlarına uyğun olaraq «Azpetrol» Neft Şirkəti 2002-ci ildə maliyyə hesabatlarının beynəlxalq auditini keçirib.Maliyyə sektorunda fəaliyyət göstərən təşkilatlar istisna olmaqla, Azərbaycan müəssisələri üçün yeni olan belə bir təcrübə «Azpetrol» tərəfindən artıq hər il tətbiq ediləcək.

    «Azpetrol» həmçinin korporativ məlumat sisteminin tətbiqi istiqamətində də uğurlar əldə edib.Bu məqsədlə Müştərilərlə Münasibətlərin İdarəedilməsi Sistemi (CRM), İstehsalat və Maliyyə Ehtiyatlarının İdarəedilməsi Sistemi, marketinq, satış, büdcənin təşkili, maliyyənin planlaşdırılması və digər sahələr avtomatlaşdırılır.

    «Azersell Telekom» BM 1996-cı il yanvarın 19-da yaradılıb və həmin il dekabrın 15-də sonradan ödəmə sistemi (abunəlik) əsasında fəaliyyətə başlayıb. «Azərsell Telekom» Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin (35,7%) və «Fintur Holdings BV»nin (64,3%) birgə müəssisəsidir. «Fintur Holdings BV» şirkətinin səhmlərinin 58,55%-i «TeliaSonera», 41,55%-i isə «Turksell» şirkətinə məxsusdur. «Azərsell Telekom» BM 1998-ci ildən etibarən SimSim – öncədən ödəmə sistemi tətbiq etmişdir (7, səh.2-3).

    Azersell 2000-ci ildə özünün keyfiyyət idarəetmə sistemini qurub 7 dekabr 2000-ci il tarixində bu sistemin Beynəlxalq İSO 9001 Standartına uyğunluğu barədə Sertifikat alıb.2003-cü ildə şirkət eyni Standartın 2000-ci il versiyasına əsasən öz keyfiyyət sistemini yeniləyib və 15 yanvar 2004-cü il tarixində İSO 9001:2000 Standartına uyğunluq Sertifikatı əldə edib.

    Yanvar (lot.; Jānuārius mēnsis 'Yanus oyi' rimliklar xudosi Yanus nomidan) - Grigoriy kalendari boʻyicha yilning birinchi oyi. Yanvar 31 kundan iborat (yana q. Kalendar).
    2001-ci il noyabr ayında isə «Azersell Telekom» BM SimSim sistminin təkmilləşdirilməsini nəzərdə tutan yeni Mobil rabitə şəbəkəsinin tətbiqinə başlamışdır.Əvvəlki PPL (Pre-Paid Light) sistemindən fərqli olaraq yeni PPS (Pre-Paid Strong) sistemi bir sıra yenilikləri nəzərdə tutur.Artıq tətbiq olunan bu yeni sistem SimSim abunəçilərinə mövcud və gələcəkdə nəzərdə tutulan xidmətlərin daha çeşidli, sərfəli və güzəştli olmasına, keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, müştərilərlə dünya standartlarına cavab verə bilən bir səviyyədə daima xidmət göstərməyə geniş imkanlar açmışdır.Yeni sistemdə başlıca dəyişikliklərdən biri də odur ki, artıq SimSim abunəçiləri GPRS, WAP, High Speed kimi xidmətlərdən istifadə etmək imkanı əldə etmişlər (8, səh.2).

    2006-cı ilin sonunda «Azercell»2 rezervləşdirilmiş abonent bazasına, 12 baza stansiyalarına nəzarətçi sisteminə, 15 mobil rabitə kommunikasiya mərkəzinə və 1.078 radio baza stansiyasına sahib olmuşdur.2006-cı ildə Mobil operator Bakıda və Azərbaycanın regionlarında 328 yeni radio baza stansiyası quraşdırıb.2007-ci ildə isə «Azercell» respublika üzrə 350 yeni radio baza stansiyası quraşdırmağı planlaşdırır.

    Respublika (lot. respublica, res - ish va publicus - ijtimoiy, umumxalq) - davlat boshqaruvi shakli, unda bar cha davlat hokimiyati organlari saylab qoʻyiladi yoki umummilliy vakolatli muassasalar (parlamentlar) tomonidan shakllantiriladi, fuqarolar esa shaxsiy va siyosiy huquqlarga ega boʻladilar.

    Ötən il dünyanın 18 ölkəsinin 50 operatoru ilə yeni rouminq sazişləri imzalandı ki, bununla da 2006-cı ilin sonunda «Azercell»135 ölkəni təmsil edən 310 xarici operatorla rouminq müqaviləsi bağlamış oldu.Onu da qeyd edək k,i «Azercell Telekom» Azərbaycanın Mobil rabitə sistemində MMS/GPRS rouminq xidmətini tətbiq edən ilk operatordur.Ötən ilin sonunda «Azercell Telekom» BM artıq 32 ölkənin 66 rabitə operatoru ilə GPRS/MMS rouminq sazişi bağlamış oldu.

    «Azercell Telekom» BM bu gün Azərbaycanın mobil rabitə bazarının 76%-nə nəzarət edir.Onun şəbəkəsi ölkənin 77%-ni əhatə edir və bu da Azərbaycan əhalisinin 99%-nin «Azercell» tərəfindən təmin olunan keyfiyyətli Mobil rabitə xidmətlərindən istifadə edə bilməsi deməkdir.2006-cı il dekabrın 31-də «Azercell Telekom» abonentlərinin sayı 2.333.387 nəfər oldu. sayı 2.333.387 nəfər oldu. «Azecell» 2006-cı il ərzində telekommunikasiyanın inkişafına təqribən120 milyon AZN, ölkədə investisiya yatırmışdır.

    «Azercell» hələ də ölkənin qeyri-neft sektorunun ən iri investorlarından biridir.

    İnsan qaynaqları «Azercell»in əsas kapitalıdır və öz abonentlərinə daha yaxşı xidmət göstərmək baxımından şirkət üçün xüsusi önəm daşıyır.Buna görə də 2006-cı ildə «Azercell» öz işçilərinin inkişafına təxminən 500 min AZN sərmayə yatırıb.Yüksək keyfiyyətli xidməti qoruyub saxlamaq üçün şirkət hazırki işçilərlə yanaşı «Azercell» ailəsinin gələcək üzvləri haqında da düşünür.Bu səbəbdən də, Karyera günləri proqrammı çərçivəsində «Azersell» nümayəndələri 10 universiteti ziyarət edib və şirkət həmin ali təhsil ocaqlarının 30 məzununu işə qəbul edib.

    Danılmaz faktdır ki, «Azercell Telekom» BM-nin Azərbaycanda fəaliyyətə başladığı ilk dövrlərdən bəri ölkədə Mobil rabitə tarifləri aşağı düşüb. «Azercell» öz abonentlərini yüksək keyfiyyətli, etibarlı və sabit kommunikasiya xidmətlərilə təmin edən ilk GSM operatorudur.2006-cı ildə şirkətin mobil rabitə sahəsində həyata keçirdiyi yeniliklərə aşağıdakılar aiddir:

    2006-cı il fevralın 14-də operator yeni «ŞirkətimCELL» tarifini tətbiq etdi.Bu tarif «Azərcell»in korporativ abonentlərinə güzəştli qiymətlərlə zəng etmək imkanı verir.

    2006-cı il fevralın 15-də şirkət «SimSim» və «GəncSim» abonentlərinə güzəştli «BizdənBizə» tarif paketini təqdim etdi.2006-cı il mayın 160da «Azərcell» aylıq abunə haqqı tələb etməyən maraqlı və güzəştli «Optimist» tarif paketini istifadəyə verdi.

    2006-cı ildə «Azərcell Telekom» öz abonentlərinə ölkədə analoqu olmayan ən müasir xidmətlər təqdim etmək prinsiplərinə sadiq qalıb.

    Korporativ fakturalı xətt abonentlərinin öz hesabları ilə tanış olmaları üçün WeblzahCELL xidməti istifadə verildi.

    2006-cı ildə tələbələr «İmtahanCELL» xidmətindən istifadə etməklə imtahanların nəticələri barədə məlumat əldə edə bilmişlər.

    25 yanvar 2006 Yeni «DostCELL» xidməti «Azərcell» fakturalı xətt abonentlərinə və «SimSim», «GəncSim», BizdənBizə» abonentlərinə təqdim olundu. «DostCELL» xidməti bütün «Azərcell» abonentlərinə gündə üç dəfə bir-birindən telefon haqlarını ödəməyi xahiş etməyə imkan verir.

    9 mart 2006 «Azərcell» «EkizKartCELL» xidmətini istifadə verib.Bu xidmət vasitəsi ilə abonent bir ədəd «Azərcell» post-paid nömrəsini iki ədəd ayrı mobil telefonda istifadə etmək imkanını əldə edir.

    14 mart 2006 Şirkət yeni «İzahatCell» xidmətini istifadə verdi.Bu xidmət

    «SimSim», «GəncSim» və «BizdənBizə» abonentlərinə son 15 və 30

    gün ərzində onlar tərəfindən edilmiş zənglər və göndərilmiş SMS-lər barədə məlumat əldə etmək imkanı yaradır.

    8 iyun 2006 Operator «Azərcell» fakturalı xətt abonentləri, eləcə də «SimSim», GəncSim» və «BizdənBizə» abonentləri üçün «PayCell» xidmətini istifadə verdi. «PayCELL» xidmətindən istifadə etməklə yuxarıda qeyd olunan abonentlər öz hesablarından «SimSim», «GəncSim» və «BizdənBizə» abonentlərinin hesabına müəyyən məbləğdə kontur yükləyə bilirlər.

    1 avqust 2006 «Azərcell Telekom» BM öz abonentlərini yüksək standartlara uyğun keyfiyyətli xidmətlərlə təmin etmək üçün yeni Ön Masa müştəri xidmətləri mərkəzini açdı.Bakıda Bağırov küç.2 ünvanında yerləşən Ön Masa abonentlərə yüksək keyfiyyətli xidmət göstərmək üçün ən müasir avadanlıqlarla təchiz olunub.

    5 dekabr 2006 «Azərcell Telekom» Bİ «Q-SMS» xidmətini istifadə verdi.Ön Masaya müraciət etmək istəyən abonentlər bu xidmətdən yararlanaraq, əvvəlcədən virtual olaraq qeydə alınır, şifrə ilə təmin olunur və Ön Masanın ünvanı və iş saatı haqında 3 dildə – Azərbaycan, ingilis və rus dillərində məlumatlandırılırlar.Artıq Ön Masaya gəldikləri zaman abonentlər Q-matik aparatına həmin şifrəni daxil edərək, dinlənilmək üçün gözləyirlər.

    15 dekabr 2006 10 illik yubileyi günündə «Azercell Telekom» BM «Simurq» xidmətini istifadə verdi.Bu, ölkənin mobil rabitə sahəsində inqilabi yenilik idi.İnteraktiv məlumat və əyləncə xidməti olan «Simurq» ən müasir texnologiyalara əsaslanır və Azərbaycanda bu xidmətin analoqu yoxdur.Bu, abonentləri mobil telekommunikasiyanın yeni nəsil texnologiyalarına daha da yaxınlaşdıracaq bir xidmətdir.

    BakuTel-2006: Əvvəllər olduğu kimi, «Azercell Telekom» BM-nin «Baku-Tel-2006» sərgisində iştirakı möhtəşəm oldu.Şirkət Beynəlxalq məlumat cəmiyyətinə öz yeniliklərini təqdim etdi:

    1. Yaxın gələcəkdə tətbiq ediləcək 3G texnologiyası «Azercell Telekom» BM abonentlərinə Mobil rabitə sahəsində yeni imkanlar yaradacaq.

    2. «Azercell»in yenilənmiş İnternet səhifəsi www.azercell.com Şərq və Qərbin rəng çalarlarını birləşdirən müasir dizaynla hazırlanıb.


    1   2   3   4   5


    Download 0.49 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    AZƏrbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti magistratura məRKƏZİ Əlyazması hüququnda

    Download 0.49 Mb.