Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А. Davronbekov, M. O. Sultonova, E. B. Tashmanov, U. T. Aliyev «simsiz aloqa tizimlari va dasturlari»




Download 3,49 Mb.
Pdf ko'rish
bet22/114
Sana24.12.2023
Hajmi3,49 Mb.
#127893
1   ...   18   19   20   21   22   23   24   25   ...   114
Bog'liq
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari u

k-nchi abonent D(t) 
axborot signali 
С(t) kodli ketma-
ketliklar 
а) 
b) 
v) 
g) 


38 
ketliklarini (signaturalarini) o‘zaro sinxronlashtirish imkoniyati 
bo‘lganida qo‘llanilishi mumkin. Bunday vaziyat SMAT “pastga” 
(BTSdan MSga) liniyasi uchun xarakterli, chunki turli MSlarga qat’iy 
bir vaqtda jo‘natilgan BTS signallari alohida MSga o‘sha bir trassa 
bo‘yicha, ya’ni o‘zaro kechikishlarsiz keladi.
“Yuqoriga” liniyasida BTS qabul qiladigan turli MSlardan 
signallar sinxronlashtirishini ta’minlash nazariy inkor etilmasada, 
yetarlicha qiyin va MSning BTSga nisbatan sotaning chegaralarida 
tasodifiy joylashishi va natijada signallarning o‘zaro tasodifiy 
kechikishi 
tufayli 
hammma 
vaqt 
ham 
texnologik 
o‘zini 
oqlayvermaydi. Bunday vaziyatlar uchun signaturalarning individual 
abonentlarga vaqtinchalik o‘zaro bog‘lab qo‘yilishini ko‘zda 
tutmaydigan DSSS asinxron versiyasining qo‘llanilishi xarakterli 
hisoblanadi. 
Yuqorida ko‘rsatilganidek, uzatishda axborot signalining 
bazasining kengayishi bo‘lib o‘tadi, u butun ishchi diapazon bo‘yicha 
“chaplangandek” bo‘ladi. Tor polosali TDMAdan farqli ravishda kod 
bo‘yicha ajratish nafaqat chastota va vaqt bo‘yicha ajratishni, balki 
signalning oniy quvvati bo‘yicha ajratishni hisobga oladi (1.19- rasm). 
Oniy chastota, vaqt va quvvat kodning tarkibiy elementlari sifatida 
qatnashadi. 
1.19- rasm. Signalni oniy quvvati bo‘yicha ajratish 


39 
Abonentda qabul qilishda esa kod yordamida butun diapazon 
bo‘ylab signalni “o‘rash” amalga oshiriladi, bunda boshqa 
uzatkichlarning signallari “ochiq” qoladi va qabullagich uchun ideal 
halaqit turi – oq gauss shovqini (OGSH) hisoblanadi. 
Bu texnologiyani turli tillarda so‘zlashadigan bir necha insonlar 
juftliklari bo‘lgan xona yordamida ko‘rsatish mumkin. Ular faqat bir-
birlari bilan so‘zlashadi va boshqalar bilan qiziqishmaydi. Agar har bir 
juftlik faqat bitta tilini bilsa va uni ishlatsa, barcha tillar esa turlicha 
bo‘lsa, u holda xonaning havosi ularning ovozlari uchun “tashuvchi” 
bo‘lishi mumkin. O‘xshatish shundan iboratki, xonadagi havo keng 
polosali kanal hisoblanadi, tillar esa kodlar ko‘rinishida tarqaladi. 
Shunday qilib, ispancha so‘zlaydigan inson ispan tilidan boshqa hech 
bir tilni eshitmaydi va tushunmaydi. 
Juftliklar sonini oshirish umumiy fon so‘zlashuv imkoniyatini 
cheklamaguncha bo‘lishi mumkin. Barcha abonentlarning ma’lum 
qiymatdan ortishi kerak bo‘lmagan signallari quvvatlarini rostlash
orqali nutqning yuqori sifati saqlanadigan ko‘p sonli abonentlarning 
aloqasi ta’minlanishi mumkin. 
Foydalanuvchilar yoki trafik kanallarining maksimal soni har bir 
kanalni intensiv ishlatilishiga bog‘liq va shuning uchun ma’lum 
hisoblanmaydi. Bu “yumshoq qayta yuklanish” (soft overload) 
konsepsiyasida aks etadi, unga muvofiq qo‘shimcha abonent boshqa 
abonentlar uchun halaqitlarning qandaydir ortishi hisobiga ulanishni 
olishi mumkin. Yakunda CDMA standarti ishlatilganida tarmoqni 
ishlab chiqishda umumiy halaqitlar sathini minimumga keltirish zarur, 
chunki boshqa abonentlar va bazaviy stansiyalar hosil qiladigan 
halaqitlar bilan birga ular o‘tkazish qobiliyatining yuqori bo‘sag‘asini 
aniqlaydigan omil hisoblanadi. 
CDMA tamoyilida qurilgan sotali aloqa tarmoqlari TDMAda 
amalga oshirilgan raqamli standartlar uchun an’anaviy bo‘lgan 
qo‘shimcha xizmatlarga ega. 
KKAKTUning 
KChAKTUva 
KVAKTUga 
qaraganda 
afzalliklarini shartli ravishda ikkita guruhga bo‘lish mumkin. Ulardan 
birini istalgan keng polosali (spread spectrum) tizimlarni ajratib 
turadigan yo‘naltirilgan va keng polosali (shu jumladan atayin 
uyushtirilgan) halaqitlarga yuqori halaqitbardoshlik, ko‘p nurli 
tarqalish 
sharoitlarida 
samarali 
ishlash 
imkoniyati, 
mumkin 
kriptohimoyalash 
choralarining 
keng 
diapazoni, 
chastota-vaqt 
parametrlarining o‘lchashning yuqori aniqligi, radioaloqa va uzatish 


40 
tizimlari bilan yaxshi elektromagnit moslashuvchanlik va boshqalar 
tashkil etadi. Ikkinchi guruh to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘p tomonlama 
ulanish jihatlari bilan bog‘langan, ularga sotaga (sektorga) katta 
abonentlar sig‘imi, trafikning intensivligi ortganida aloqa sifatini 
kamayishining “yumshoq” xarakteri, “yumshoq” estafetali uzatish 
rejimini ishlatilishining oddiyligi kiradi. 

Download 3,49 Mb.
1   ...   18   19   20   21   22   23   24   25   ...   114




Download 3,49 Mb.
Pdf ko'rish

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А. Davronbekov, M. O. Sultonova, E. B. Tashmanov, U. T. Aliyev «simsiz aloqa tizimlari va dasturlari»

Download 3,49 Mb.
Pdf ko'rish