7.15-shakl.
7 .1 6 -shakl.
tasviri berilgan. Bu chizmalarda o ‘qi proyeksiyalar
tekisligiga nisbatan
ixtiyoriy joylashgan ikkinchi tishli g ‘ildirakning ustidan yoki yonidan
k o‘rinishi shartli tasvirlangan.
Konus gipoidli ilashmalarda konuslaming uchlari o ‘zaro kesishmaydi,
lekin o ‘qlari o ‘zaro 90° burchak ostida ayqash bo‘ladi. Tishlari qiyshiq
va egri chiziqli bo ‘lishi mumkin (7.16-shakl).
4-§. Chervyakli tishli ilashmalar (GOST 18498-73)
Silindrik va konussimon tishli
ilashmalaming uzatish soni
u=6 ... 10
dan oshmaydi. Uzatish soni katta boMganda silindrik va konus g ‘ildiraklar
yaxshi ishlaydi va tezda ishdan chiqadi.
Chervyak g ‘ildiragi va chervyak ilashma soni w =10...80 b o ‘1-
ganda ham ravon ishlaydi. Bu uzatma ixcham bo‘lganligi sababli ma-
shinasozlikda ko‘p qo‘llaniladi. Lekin ulaming kamchiliklaridan biri,
undagi chervyak va g ‘ildirak tishlarining tezda yemirilishi
va foydali ish
unumining kichikligidir.
Bu ilashmada aylanma harakat chervyakdan g ‘idirakka uzatiladi.
Chervyak shestemya hisoblanadi va undagi o ‘ramalar o ‘ng va chap y o ‘lli
bo‘ladi.
Chervyakdagi o ‘ramaning soniga qarab ular bir kirimli, ikki kirimli
va hokazo b o ‘ladi. Silindrik chervyakli globoidli
chervyakli uzatmalar
mavjud. Silindrik chervyakning boshlang‘ich aylanasi to‘g ‘ri doiraviy
silindr, globoidli chervyakning boshlang‘ich aylanasi egri, y a ’ni tor
sirtning bir qismi hisoblanadi. (7.17-shakl,
a, b).
268
а)
b )
7.17-shakl.
Silindrik chervyakning o ‘q bo‘yicha kesimida uning tishi to ‘g ‘ri
chiziqli profilga yoki evolventali profilga ega bo‘lishi mumkin. G ‘ildirak
tishlari chervyakli vint chiziqlariga mos keladigan vint chizig‘i bo‘yicha
yasaladi. Chervyak ilashmaning chizilishi silindrik ilashmadan kam farq
qiladi (7.18 va 7.19-shakllar).
Silindrik chervyakli ilashma (7.18-shakl) parametrlari:
moduli
m,
chervyakning diametri koeffitsiyenti
q=0,25z„ chervyakning o ‘rami
soni
z r chervyakli g ‘ildiragining tishlari soni
z2, o ‘qlari
orasidagi
masofa
a=0,5m(z+q), chervyak vintning uzunligi
z = 1:2 bo‘lganda
b > (\\+ 0fi6zJm , z = 4 bo‘lganda
b>(12,5+0,09zjm ga teng. Chervyak
g ‘ildirakning
qalinligi
z <3 bo‘lganda
b < 0,75t/a/,
z= A bo‘lganda
b < 0, 67c/a/ ga teng. Chervyak g ‘ildiragining boshlang‘ich aylanasi
diametri
d = z jn ,
chervyakning
boshlang‘ich
aylanasi
diametri
d= m q, tish balandligi
h = 2,2
m, tish kalakasi balandligi h= m , tish
b)
3>