• Ideyallashtirish (abstraksiya)
  • O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi m. M. Mirsaidov, T. M. Sobirjonov nazariy mexanika




    Download 6,14 Mb.
    Pdf ko'rish
    bet11/177
    Sana20.05.2024
    Hajmi6,14 Mb.
    #245516
    1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   177
    Bog'liq
    Nazariy Mexanika darslik

     
    1.2.
     
    MEXANIKANING ASOSIY TUSHUNCHALARI, AKSIOMALARI
    VA QONUNLARI. 
     
    A.
    ASOSIY TUSHUNCHALAR

    Qattiq jism mexanikasi, ya’ni - Nazariy 
    mexanika uch qismga boʻlib oʻrganiladi [2]: 
    -
    moddiy nuqta mexanikasi; 
    -
    qattiq jism mexanikasi; 
    -
    mexanik sistema ( nuqtalar yoki jismlar toʻplami) mexanikasi. 
    Ularning barchasida avval nisbiy muvozanati - 
    statikasi
    oʻrganiladi, keyin
    harakatlanish qonunlari geometriyasi - 
    kinematikasi 
    va oxirida harakatlanish 
    qonunlari chuqurroq oʻganiladi - 
    dinamikasi
    . Kinematikada jismning massasi va 
    ta’sir etuvchi kuchlari hisobga olinmay, faqat harakat qonuni (tryektoriyasi) va 
    jism nuqtalarining tezlik-tezlanishlari aniqlanadi. Dinamika qismida jismning 
    harakati toʻla, ya’ni massasi va ta’sir kuchlari hisobga olinib, tekshiriladi. Statika 
    jismlarning muvozanatini, boshqacha aytganda, tinch turgan yoki oʻzgarmas tezlik 


    16 
    bilan harakatlanayotgan jismlarning holatini oʻrganadi. Statika dinamikaning 
    hususiy holi boʻlib, jismning tezlanishi nolga teng deb olinadi va muhandislik 
    ishida muhim oʻrin egallaydi, chunki juda koʻp ob’yektlar nisbiy tinchlik holatida 
    boʻladi.
    Ideyallashtirish (abstraksiya) - 
    mexanikada nazariy tushunchalarni 
    amaliyotga tadbiq qilish uchun modellar yordamida soddalashtiriladi. Tushunarli 
    boʻlishi uchun, quyida toʻrtta tushunchani abstraksiyalaymiz: 
    moddiy nuqta 
    deb, massaga ega bolgan, oʻlchamlari, ya’ni hajmi hisobga 
    olinmaydigan jismga aytiladi. Albatta bu tushuncha abstrakt-hayoliy
     
    ideallashtirish tushunchasi boʻlib, jismlarning oʻlchamlari masaladagi boshqa 
    oʻlchamlarga nisbatan juda kichik boʻlgan holga toʻgri keladi (1.6-shakl);
    1.6-shakl. 
    Halqaga ta’sir qilayotgan uchta kuch 
    1 ta nuqtaga ta’sir etadi deb, faraz qilinadi, 
    ya’ni halqaning oʻlchamlari hisobga olinmaydi. 

    Download 6,14 Mb.
    1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   177




    Download 6,14 Mb.
    Pdf ko'rish

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi m. M. Mirsaidov, T. M. Sobirjonov nazariy mexanika

    Download 6,14 Mb.
    Pdf ko'rish