O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi m. M. Mirsaidov, T. M. Sobirjonov nazariy mexanika




Download 6,14 Mb.
Pdf ko'rish
bet9/177
Sana20.05.2024
Hajmi6,14 Mb.
#245516
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   177
Bog'liq
Nazariy Mexanika darslik

D.VEKTORNING PROYEKSIYASI:

vektorning chiziqdagi (oʻqdagi 
proyeksiyasi deb, vektorning boshidan va oxiridan tushirilgan perpendikulyar 
ajratgan biror kesmaning uzunligiga (son qiymatiga ) aytiladi. Masalan, 
kuchininng Ox va Oy oʻqlaridagi proyeksiyalari (1.1-shakl ) pr( )

= ab va
pr( )

= cd kesmalarga teng boʻlib, quyidagi formulalar orqali aniqlanadi: 
F
x
=ab=AB cosα , F
y
=cd=AB
,
yoki qisqacha
F
x
= F
, va F
y
= F
. (1.1) 
Аgar vektor uch oʻlchovli fazoda berilgan boʻlsa, uning koordinata 
oʻqlaridagi proyeksiyalari quyidagicha aniqlanadi (1.2-shakl ) : 
1.2-shakl. 
F
x
= F
, F
y
= F
, F
z
= F
.
(1.2) 
| =
 


13 
E.
VEKTORLARNI GEOMETRIK QOʻSHISH:
ikki va undan ortiq vektorlar
yigʻindisi yana vektor boʻladi, yoki berilgan vektorni bir necha vektorlarga
ajratish mumkin. Ikki vektor parallelogram usuli yordamida qoʻshiladi(1.3-shakl). 
1.3-shakl. 
2
1
F
F
R


. (1.3) 
Agar berilgan kuchlar orasidagi burchak

- ga teng bo‘lsa, u holda teng 
ta’sir etuvchining moduli R va uni kuchlar bilan tashkil qilgan burchaklari, ya’ni 

va 

-larni quyidagi formulalar orqali aniqlanadi, 




cos
2
2
1
2
2
2
1
F
F
F
F
R
(1.4) 





sin
sin
sin
2
1
R
F
F
(1.5) 
Agar vektorlar koʻp boʻlsa, birin-ketin, ya’ni birining oxiriga 
ikkinchisining boshini joylashtirish bilan vektorlar koʻpburchagi hosil qilinadi 
(1.4-shakl ). 
1.4-shakl. 
Vektorlar yigʻindisining matematik ifodasi quyidagicha yoziladi, 

+
+
+. . . +
,
yoki qisqacha


( 1.6 ) 


14 
Bu yerda -vektorlar yigʻindisi, yoki mexanikada 

Download 6,14 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   177




Download 6,14 Mb.
Pdf ko'rish

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi m. M. Mirsaidov, T. M. Sobirjonov nazariy mexanika

Download 6,14 Mb.
Pdf ko'rish