• Guruh. Avtomobilsozlik Guruh. Stanoksozlik Guruh. Traktorsozlik
  • Har bir guruhga uchtadan tezkor savolar berilladi: Guruh. Avtomobilsozlik
  • Yangi mavzu bayoni: Mashinasozlik majmuasi
  • Mashinasozlik majmuasi tarmoqlari
  • Guruh a’zolari xarita
  • Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.
  • Uzbekcha – inglizcha lug’at.
  • O`zbekiston Respublikasi prezidenti I. A. Karimov




    Download 318.02 Kb.
    bet4/4
    Sana10.04.2017
    Hajmi318.02 Kb.
    1   2   3   4

    Texnik vositalari:

    Kompyuter, slaydlar.



    Dars tipi: Aralash

    Dars turi: Noananviy.

    Dars metodlari: “Aqliy hujum”, “Kichik guruhlarga ishlash”.

    Dars rejasi:

    1. O’qtuvchining kirish so’zi

    2. Guruhga bo’lish

    3. Biz bilgan bilimlar.

    4. O’zbekiston Mashinasozlik majmuasidan slayd ko’rish.

    5. Yangi dars bayoni.

    6. Guruhlar taqdimoti.

    7. “Mashinasozlik majmuasi” ga nimalar kiradi bilasizmi? Proektor orqali bilimlarni sinash.

    8. Krassvord

    9. Mavzuni mustahkamlash.

    10. O’quvchilarni baholash.

    11. Uyga vazifa.

    Darsni tashkil etish:

    O’quvchilar tanlagan elementlari orqali guruhlarga bo’lib, stollarga o’tirishadi.



    1. Guruh. Avtomobilsozlik

    2. Guruh. Stanoksozlik

    3. Guruh. Traktorsozlik

    Tashkiliy qismdan so’ng o’quvchilar bilan birgalikda guruhlarga ishlash uchun amal qilishi lozim bo’lgan qoidalar ishlab chiqiladi.

    1. Intizom.

    2. Faollik.

    3. Vaqtga rioya qilish.

    4. Asosiy va mantiqli fikr bidirish.

    5. Fikrni takrorlamaslik.

    6. O’zaro hurmat.

    7. O’ng qo’l qoidasi.

    8. To’g’ri javob uchun rahmat.

    Darsda barcha o’quvchilar bo’yicha har bir guruh a’zolari javoblari O’bekiston davlati bayrog’i maketlari bilan rag’batlantirib borilladi.

    Har bir guruhga uchtadan tezkor savolar berilladi:

    1. Guruh. Avtomobilsozlik

    1. 2010 yil avgust oyida “GM Uzbekistan”da qaqysi avtomobil ishlab chiqarildi ? (Shevrolet spark)

    2. Toshkentdagi qishloq xo’jaligi mashinasozligi korxonasi….? (Toshqishloqmash)

    3. Mashinasozlik majmuasi tarmoqlariga nimalar kiradi? (radiotexnika, avtomobilsozlik, metallurgiya mashinasozligi)

    4. Guruh. Stanoksozlik

    1. 1996 yil 19 iyul da Asaka shahrida qaysi qo’shma korxonaning rasmiy ochilish marosimi bo’ldi? (“ O’zDEU ” )

    2. O’zbekistondagi kimyo mashinasozligi rivojlangan shahar? ( Chirchiq )

    3. O’zbekistonda Mashinasozlik sanoati tarmoqlari qaysi davrdan boshlab rivojlandi ? ( XX asr boshlaridan )

    4. Guruh. Traktorsozlik

    1. O’zbekiston Avtomobil ishlab chiqarish bo’yicha jahonda nechinchi o’rinda turadi? ( 28-o’rin )

    2. Irigatsiya mashinasozligi Mamlakatimizning qaysi viloyatida rivojlangan ? (Andijon )

    3. Qishloq xo’jaligi mashinasozligi O’zbekistonnig qaysi iqtisodiy rayonida joylashgan ? ( Toshkent iqtisodiy rayonida )

    Yangi mavzu bayoni: Mashinasozlik majmuasi

    Mashinasozlik majmuasi slaydni namoyish etiladi.



    O’qtuvchi:

    Ha, haqiqatan ham O’zbekiston o’z mo’jizakoкMashinasozlik sanoati bilan faxrlanadi. Ayniqsa Avtomobilsozlik va radioelektrotexnika mashinasozligi tez rivojlanib bormoqda, O’zbekistonni dunyoning eng boy mamlakatlariga olib chiqadi.



    Mashinasozlik majmuasi

    Mashinasozlik mamlakat iqtisodiyotining ustuvor majmuasi hisoblanadi(1-rasm).Chunki iqtisodiyotning hech bir tarmog’i mashinalarbilan ta’minlanmay turib rivojlana olmaydi. Hozirgi zamon mashinasini tayyorlash uchun ko’p miqdorda metal,plastmassa ,bo’yoqlar, rezina gazlama, yog’och- taxta kerak bo’ladi.

    Mashinalar minglab detallardan tayyorlanadi. Bu qadar xilma-xil detallarni bittagina zavodda yasash noqulay va samarasizdir. Shu sababli mashinasozlikda detallar yasashga ixtisoslashish, ya’ni tayyor maxsulotning ayrim detallari va qismlarini yasash, shuningdek, predmetlar yasashga ixtisoslashish, ya’ni avtomabil, traktor, dastgoh kabi tayyor mahsulot ishlab chiqarish keng rivojlangan.

    Mashinasozlik majmuasi tarmoqlari (1-Rasm)

    Binobarin, mashinalar uchun ayrim detallarni ishlab chiqaruvchi ko’pdan ko’ mashinasozlik zavodlari bir-birlari bilan, shuningdek, metal, plastmassa, rezina va hokazolarniyetkazib beruvchi( boshqa tarmoq) korxonalari bilan ishlab chiqarish aloqalari bo’lishini, ya’ni kooperativlashishlarini talab qiladi. Ammo bunday ishlab chiqarishni transportsiz amalga oshirib bo’lmaydi.

    Shu sababli mashinasozlik tarmoqlarini joylashtirishda qulay transport magistrallarining mavjudligi albatta hisobga olinadi.

    Mashinasozlik buyumlari murakkab dastgohlar vositasida , yuqori malakali mehnat evaziga yaraladi. O’rta hisobda har bir mashinaning tannarxi unga sarflangan xomashyo-metall tannarxidan yuzlab martta ortiq bo’ladi.

    Mashinasozlik korxonalarini joylashtirishda malakali ishchi va ilmiy- texnik mutaxassislar yetarli bo’lishi shart.

    Masinasozlikning turli tarmoqlari birxil miqdorda metal ishlatmaydi. Agar bir dona mashinani yasash uchun ko’p metal (yoki boshqa material ko’p) kerak bo’lsa, bunday mashinasozlikni ko’p metal yoki ko’p material talab qiluvchi mashinasozlik deyiladi. Masalan, kon va metallurgiya asbob- uskunalari, temiryo’l vagonlarini ishlab chiqarish bunga misol bo’ladi.

    Shu sababli mashinasozlik korxonalarini joylashtirishda iste’molchining yaqinligi va metallurgiya ba’zasi ham hisobga olinadi.

    Shunday qilib, sarf qilinadigan material va malakali mehnat miqdori, shuningdek, xomashyo hamda tayyor mashinalarni tashish sharoiti mashinasozlik zavodlarini : a) transport magistrallari; b) iste’molchilar ; d) malakali kadrlar; e) yirik metallurgiya korxonalari mavjud yerlarda joylashtirish tamoyillarini belgilab beradi.

    Mashinasozlik majmuasi-iqtisodiyotning barcha sohalari uchun mashina va ishlab chiqaruvchi , aholini televizor, muzlatkich singari xilma-xil iste’mol buyumlari bilan ta’minlovchi sanoat tarmog’I uyg’unligidir.

    Guruh a’zolari xarita va darslikdan foydalanib o’qtuvchi tamonidan berilgan bilimlar va o’zlari o’qib kelgan ma’lumotlarga tayanib, yangi mavzu bo’yicha krassvord yechish.

    Xarita (yun. chartes - varaq yoki xat yoziladigan papirus), karta - Yer yuzasi, boshqa osmon jismlari yoki kosmik fazoning matematik aniq belgilangan, kichraytirilgan, umumlashtirilgan tasviri. Qabul qilingan shartli belgilar sistemasida ularda joylashgan obʼyektlar koʻrsatiladi (q. Geografik xaritalar, Xaritagrafiya)



    KRASSVORD

    1

    T

    O

    SH

    Q

    I

    SH

    L

    O

    Q

    M

    A

    SH

     

     

    2

    M

    E

    T

    A

    L

    L

     










     

    3

    T

    O

    SH

    Q

    I

    SH

    L

    O

    Q

    M

    A

    SH
















    4

    A

    V

    T

    O

    M

    O

    B

    I

    L

    S

    O

    Z

    L

    I

    K










    5

    T

    O

    SH

    K

    E

    N

    T

     

     




     

    6

    A

    N

    D

    I

    J

    O

    N




    7

    R

    O

    S

    S

    I

    Y

    A

     

     





    8

    A

    N

    D

    I

    J

    O

    N

     

     

     



     

     

    9

    I

    S

    U

    Z

    U

     

    10

    A

    V

    T

    O

    M

    O

    B

    I

    L

    S

    O

    Z

    L

    I

    K







    11

    CH

    I

    R

    CH

    I

    Q

    Q

    I

    SH

    L

    O

    Q

    M

    A

    SH

    12

    S

    P

    A

    R

    K

     



    1. Respublikamizning eng yirik qishloq xo’jaligi mashinasozligi….?

    2. Mashinasozlikning asosiyu xom ashosi….?

    3. Toshkent viloyatidagi qishloq xo’jaligi mashinasozligi….?

    4. 1996 yil 17-iyulda mashinasozlikning qaysi tarmog’i O’zbekistonda ilk bor ishlab chiqarila boshlandi ….?

    5. “O’zbekkimyomash” zavodi Respublikamizning qaysi viloyatida joylashgan ….?

    6. “O’zbekrezina texnika” birlashmasi zavodi qaysi shaharda joylashgan ….?

    7. Samarqanddagi liftsozlik zavodi qaysi chet el davlati bilan hamkorlikda ishlab chiqarilmoqda …..?

    8. Irigatsiya mashinasozligi mamlakatimizning qaysi viloyatida rivojlangan ….?

    9. Samarqand shahridagi 2006 yilda Yaponiya bilan hamkorlikda qaysi rusumli avtomobil ishlab chiqarilmoqda …?

    10. Mustaqillik yillarida mashinasozlikning qaysi tarmog’i tez rivojlanib bormoqda …?

    11. Chirchiq shahridagi qishloq xo’jaligi mashinasozligi …?

    12. 2010 yiul avgust oyida “GM Uzbekistan” da qaysi Avtomobil ishlab chiqarildi ….?

    Uyga vazifa:

    Mashinasozlik majmuasi mavzusini o’qib, yozuvsiz xaritaga respublaka-mizdagi asosiy Mashinasozlik zavodlarini tushirib kelish.“Mashinasozlik majmuasi” mavzusida o’z fikrlarini geografiya daftariga bayon etib kelish.O’tilgan mavzuni yodlash.

    Xulosa

    Mashinasozlik mamlakat iqtisodiyotining ustuvor majmuasi hisoblanadi.Chunki iqtisodiyotning hech bir tarmog’i mashinalar bilan ta’minlanmay turib rivojlana olmaydi. Hozirgi zamon mashinasini tayyorlash uchun ko’p miqdorda metal,plastmassa ,bo’yoqlar, rezina gazlama, yog’och- taxta kerak bo’ladi.



    Mashinalar minglab detallardan tayyorlanadi. Bu qadar xilma-xil detallarni bittagina zavodda yasash noqulay va samarasizdir. Shu sababli mashinasozlikda detallar yasashga ixtisoslashish, ya’ni tayyor maxsulotning ayrim detallari va qismlarini yasash, shuningdek, predmetlar yasashga ixtisoslashish, ya’ni avtomabil, traktor, dastgoh kabi tayyor mahsulot ishlab chiqarish keng rivojlangan. Mashinasozlik korxonalarining istiqboli va hududiy joylashuvini inson omili belgilaydi. Ma’lumki, O’zbekiston aholisining 49 foizi qishloqda yashaydi.Ularni ish bilan ta’minlash jiddiy ijtimoiy muammo bo’lib qolmoqda.Binobarin, mashina qismlarini ishlashga ixtisolashgan kichik korxonalar bundan buyon qishloqlarga ko’chadi. O’tgan asr o’ratalarigacha O’zbekiston mashinasozligi faqatgina qishloq xo’jaligi mashinalari ishlab chiqarilgan va ularni ta’mirlash hamda paxtani qayta ishlovchi korxonalarga mashina va uskunalar yetkazib bergan edi. Endilikda esa mashinasozlik majmuining yarmigina agrosanoat majmuasi bilan bog’liq. Yurt boshimiz aytganidek

    Mustaqil mamlakatimiz taraqqiyot yo’lidan sobit bormoqda, Bu yo’ldagi ilk g’alabamizdan biri – mamlakatimiz iqtisodiyotida yangi tarmoq- avtomobil sanoatining yaratilishi bo’ldi.


    Islom Karimov

    Mashinasozlik sanoatining mamlakat xalq xo`jaligidagi ahamiyati. Mustaqil respublikamizning mustaqilligini saqlashda va mustaxkamlashda mashinasozlik sanoatini rivojlantirishning ahamiyati beqiyosdir. Uning ahamiyati shu bilan belgilanadi-ki, mashinasozlik xalq xo`jaligining barcha tarmoqlarida mehnatni yengillashtirish, mehnat unumdorligini oshirish, ishlab chiqarish jarayonini mehanizatsiyalashtirish va avtomatlashtirish, samaradorligini ko`tarishga xizmat qiladi.



    Shuning uchun ham mamlakatlar va rayonlar iqtisodiyotining, umuman xalq xo`jaligining taraqqiyot darajasi mashinasozlikning rivojlanish darajasiga qarab belgilanadi. Mamlakatlar iqtisodiyotini qay darajada rivojlanganligini o`sha mamlakatlardagi mashinasozlik sanoatining rivojlanganligi darajasiga qarab bilib olishimiz mumkin. Yana shu narsani ta`kidlash joizki mashinasozlikni rivojlanishi O`zbekiston uchun katta ijtimoiy ahamiyatga ham ega.Ma`lumki aksariyat mashinasozlik tarmoqlari juda sermehnat bo`lib, O`zbekiston singari mehnat resurslari tez ko`payib borayotgan davlatlarda aholini band bo`lishida muhim o`rin tutadi.

    Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.

    1. Karimov I.A. “Yuksak ma’naviyat–yengilmas kuch”. –T. ,,Ma’naviyat”. 2008.

    2. Karimov .I.A “Asosiy vazifamiz-vattanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini yanada yuksaklashtirishdir” T. O’zb. 2010 y.

    3. Asanov G., Nabixonov M., Safarov I. O’zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy jug’rofiyasi.-T.: O’qituvchi, 1994 y.

    4. E.Axmedov, M.Sayidaminova,. “O’zbekiston Respublikasi” T.O’zbekiston 1996 y.

    5. “O’zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi” Ma’ruzalar matni. I.SAFAROV T. Toshkent-2000 Y.

    6. A.Ruziyev. Q.Abirqulov. “O’zbekiston iqtisodiy geografiyasi”. T: <>,2011.y.

    7. Ahmedov E., Saydaminova Z., O’zbekiston Respublikasi. Qisqacha ma’lumotnoma.—T.: O’zbekiston, 2010y.

    8. S.Mirzaxo’jaev, K. xakimov “geografiya” ma’lumotnoma.T: <> 2012y

    9. Soliyev A., Nazarov M.,Qurbonov Sh. “O’zbekiston hududlari ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi”.-T.: <>, 2010y.

    10. Tuxliyev N. “O’zbekiston Respublikaasi iqtisodiyoti”. –T: O’zbekiston Milliy ensklopediyasi 2008 y.

    11. D. Tojiboyeva, A. Yo’ldoshev “Maxsus fanlarni o’qitish metodikasi” Toshkent-2009 y.

    12. Http//jahon.mfa.ru.

    13. Httr//www.cer.ru.

    14. Http//www.bilimdon.uz.

    15. www.ziyonet.uz.

    Uzbekcha – inglizcha lug’at.

    1. Eksport-export

    2. Asosiy tarmoqlar-Iportant industry

    3. Avtomobilsozlik-Automotive

    4. Mashinasozlik-Machinery

    5. Elektrotexnika-Supplies

    6. Aholi – inhabitants

    7. Agrar – agrarian

    8. Kishloq xo'jaligi – agriculture

    9. Joylashmoq-allocationKirg’oq bo'yi - along shore

    10. O'rab turgan – ambient

    11. Yillik – anniversary

    12. Joylashuv – disposal

    13. Foyda – gain

    14. Barqaror – stable

    15. Bilim – knowledge

    16. Baho – price

    17. Javob – answer

    18. Hudud – border

    19. Unsur– component

    20. Ko'rgazmali – visual

    21. Maqsad – aim

    22. Mavzu – topic

    23. Maydon – area

    24. Tasir ko'rsatmoq – ascendant

    25. Toshko'mir – carboniferous

    26. Markaz – centre

    27. Karta – char

    28. Ko'mir – coal

    29. Sharoit – condition

    30. Qulay – conerinin

    31. Miqdor – deal

    32. Delta – delta

    33. Rivojlanish – development

    34. Geografik o'rin - geographical plac

    35. Samarali – fruitly

    36. Muommolar – problems

    37. Mis – copper

    38. Shahar – sity

    39. Kishloq – villag

    40. Xo'jalik – econam

    41. Sanoat – industar

    42. Dehqonchilik - farming farm

    43. Yer – earth

    44. Korxona – enterprise

    45. Ishlab chiqarish – fabrication

    46. Eksport – export

    47. Import – import

    48. Omil – factor

    49. Chegara – frontier

    50. Okean – ocean

    51. Tabiat – nature

    52. Savol – question

    53. O'simlik – plan

    54. Qarshi – against

    55. Turizm – hiking

    56. Gaz – gas

    57. Janub – south

    58. Janubi g’arb - south west

    59. Janubi sharq - south east

    60. Avtomabil – car

    61. Kimyoviy tola - chemecal fiber

    62. Don – grain

    63. Go'sht – meat

    64. Mahsulot – produc

    65. Raqobat – revalry

    66. Jahon bozori - worlds market

    67. Pul – money

    68. Oqsil – acsia

    69. Daromad – forward

    70. Milliy iqtisodiyot - national politice

    71. Halqaro savdo - international frade

    72. Hokimiyat – government

    73. Rel'ef – relief

    74. Mintaqa – zone

    75. Hayvonot dunyosi

    76. Daryo – river

    77. Balandlik – suight

    78. Atrof-muhit – environment

    79. Logistika-Logistics

    80. XVF-MVF

    81. Oltin-Gold

    82. Kumish-Silber

    83. Iqtisodiy kuchlar-The economic strength

    84. Germaniya iqtisodiyoti-Ekonomic Germany

    85. Karpat- Karpat

    86. Fransiya iqtisodiyoti Ekonomic France

    87. Buyuk Britaniya iqtisodiyoti- Ekonomic UK

    88. EI iqtisodiyoti- Ekonomic EU

    89. Kooperatsiya-Cooperation

    90. Madaniy – cultural

    91. Mintaqaviy iqtisodiyot- Regional Economy

    92. YAIM- The GDP

    93. EI- EU

    94. Index- Index

    95. Ichki bozor- The internal market

    96. Valuta ittifoqi-Monetary Union

    97. Omillar- Factory

    98. Bozor iqtisodiyoti- The market economy

    99. Temir yo’l uzunligi-The length of railways

    100.Avtomobil yo’l uzunligi -The length of highways

    101.Kichik va o’rta korxonalar- Small and medium enterprises

    102.Asosiy savdo hamkorlari-Most important trade partners

    103.Iqtisodiy geografiya-Economic Geography

    104.Ijtimoyi geografiya- Social geography

    105.Siyosiy geografiya- Political Geography

    106.Ekologiya- Ekologiya

    107.Ishlab chiqarish-Production

    108.Jamiya va Madaniyat-Society and Culture

    109.Yirik ekaportchi- largest exporter

    110. Geoekologiya- Geoekologiya

    111.Tijorat banklari- Commercial bank

    112.Xorijiy investitsiya-Foreign investment

    113.YAIM o’sishi-Growth in GDP

    114.Dizel yonilg’isi-Diese

    115.Mineral - Mineral

    116.Nanotechnology-. Nanotechnology

    117.Raqobat-Competition

    118.Energetika-Energy

    119.Kooperatsiya-Cooperation

    120.Mehnat resurslari-Manpower

    121.Iqtisodiy aloqalar-Economic relations

    122. Intrgratsiya-Integration

    123. Fabrika-Factory

    124.Ishchi kuchi-Rabochaya force

    125. Mintaqaviy geografiya-Regional Geography

    126.Regionallar-Region

    127.Resurslar-Resources

    128.Zavodlar-Factories

    129.Qadimgi – ancent

    130.Ishsizlik- Unemployment

    131.JST-WTO

    132.Ishlab chiqarish va ekologiya-Production and ecology

    133.EMB- European Central Bank

    134.Neft va neft mahsulotlari-Petroleum and petroleum products

    135.Tosh va qo’ng’ir ko’mir-Coal and lignite

    136.Yalpi agro siyosati-The Common Agricultural Policy

    137.Iqtisodiy rivojlanish- Economic development

    138.Poytaxt – capitalQuruqlik – land

    139.Rayon - gis trict

    140.Respublika – republic

    141.Viloyat – province

    142.Iqtisod – economy

    143.Mustaqillik – independence

    144.Ittifoq – union

    145.Firma – firm

    146.Menejment – menejment

    147.Ehtiyot – need

    148.Siyosat – politecs

    149.Jahon – world



    150.Po'lat – steel


    1   2   3   4


    Download 318.02 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    O`zbekiston Respublikasi prezidenti I. A. Karimov

    Download 318.02 Kb.