• 6.5.Ultra yuqori chastotali elektromagnit maydon bilan davolash texnikalari
  • 6.6.Infraqizil, ultrabinafsha, yorug’lik va lazer nurlari bilan davolovchi tibbiyot apparatlari va ularning odam organizmiga ta’siri
  • 6.7.Ko’p kanalli elektrokardiograflar haqida asosiy ma’lumotlar
  • Elektrokardiograflarning asosiy buzilishlari va ularni tuzatish yo’llari
  • . Elektrodlarni elektrokardiografga ulaydigan bemor kabelining uzilishlari.
  • . Issiqlik perosi kuygan bo’lsa diagramma lentasiga hech narsa yozilmaydi
  • 6.8.Ko’z faoliyatini tekshirish va yaxshilashda ishlatiladigan tibbiyot texnikalari
  • 6.9 .Ultratovush bilan davolovchi apparatlarga texnik xizmat ko’rsatish va tuzatish
  • 6.10. Ultratovush va ultratovush bilan davolovchi tibbiyot tcxnikalari
  • Q. N. Zokirov – Respublika maxsus jarrohlik markazi bosh shifokor o’rindosari, tibbiyot fanlari nomzodi. Sh. Movlonov




    Download 1.18 Mb.
    bet9/13
    Sana21.03.2017
    Hajmi1.18 Mb.
    1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

    Ogohlantirish: apparatning ishlatish yo’riqnomasini o’rganib chiqmasdan ishlatmang.

    1. Tekshirish sharoitlari va tayyorgarlik ishlari.

    1.1. Tekshirish o’tkazilganda quyidagi sharoit ta’minlanishi kerak:


    • atrof-muhit harorati (20±10)°C;

    • havo namligi (65±10)%;

    • havo bosimi (760±30) mm sim ustuni;

    elektr tarmoq kuchlanishi (220±2,5)V, (50 1) Hz.

    1.2. Tekshirishni boshlashdan aval quyidagi amallarni bajarish kerak:



    • apparat va metall plastinani yerga ulash kerak;

    • rezonatorni apparatning chiqishiga ulash kerak;

    • apparatning boshqaruv vositalarini o’chirilgan holatiga keltiriladi.

    2. Tekshirishni o’tkazish.

    2.1. Tashqi ko’rik.

    Tashqi ko’rik o’tkazilganda quyidagilar tekshiriladi:


    • boshqarish vositalarining holati;

    • apparatning belgilari va tashqi ko’rinishi qoniqarli bo’lishi kerak.

    3.2. Ishlatib ko’rish.

    • apparatni ishlatib ko’rish uchun quyidagi amallarni bajarish kerak:

    • rezonatorga elektrodlardan birini o’rnatiladi;

    • apparatni elektr tarmog’iga ulab, quvvat potensiometri bilan chiqish quvvatini sekin oshira borib, apparatni ishga yaroqliligini tekshiriladi (elektrod yonib uchqun chirsillashi eshitiladi);

    • shu yo’sinda barcha elektrodlar tekshirib chiqiladi.

    4. Uchqun uzunligini aniqlash.

    Uchqun uzunligini aniqlash uchun quyidagi amallar bajariladi:



    • rezonatorga metal tayoqchani elektrod o’rniga joylashtiriladi;

    • apparatni ishga tushurib, potensiometr bilan asta quvvatini maksimal qiymatiga ko’tariladi. Bunda rezanatorning konus qismi va metall tayoqchaga qo’l tegmacligi kerak;

    • metall plastinaga plastik chizg’ichni tikka o’rnatilib, rezonatorga o’rnatilgan metall tayoqchaning uchini chizg’ichga tekkazib, asta metall plastina tomon harakatlantiriladi va stabil uchqun hosil bo’lganda to’xtatib, uchqun uzunligini chizg’ichda aniqlanadi. Uchqun uzunligi 25 mm dan kam bo’lmasligi kerak.

    5. Tekshirish natijalarini rasmiylashtirish.

    5.1. Ushbu tekshirish uslubiyatining talablariga muvofiq bo’lgan apparatlar ishga yaroqli deb topiladi va ularning yuzasiga tekshirish belgisi qo’yiladi.

    5.2. Talablarga javob bermagan apparatlar ishga yaroqsiz deb topiladi, yaroqsizlik belgisi qo’yiladi .

    Takrorlash uchun savollar:

    1. Yuqori chastotali terapiyaning qanday turlari bor?

    2. Darsonvalizatsiya apparatlaridan « Iskra —1» qanday imkoniyatlarga ega?

    6.5.Ultra yuqori chastotali elektromagnit maydon bilan davolash texnikalari

    Ultra yuqori chastotali elektr va elektromagnit maydon bilan davolash ancha keng qo’llaniladigan usul bo’lib, bunda odam organizmiga 25—50 mGts chastotalardagi ultra yuqori chastotali elektromagnit maydoni bilan ta’sir etiladi. Bunday davolash organizm va to’qimalarga boshqa usullardan ko’ra yaxshiroq va samaraliroq ta’sir ko’rsatadi. Davolash muassasalarida UYuCh seriyali kichik, o’rta va katta quvvatga mo’ljallangan apparatlardan foydalaniladi. Impulsli UYuCh maydoni bilan davolovchi apparatlar ham ishlatiladi. UYuCh bilan davolashda bemor organizmiga elektrodlar orasidagi (6.12-rasm) elektromagnit maydoni ta’sir ettiriladi. Bemorni davolash uchun shu ikki elektrod orasiga joylashtiriladi.

    Bunda quyidagi kattaliklar belgilangan: So—plastinalar oralig’idagi havoda sodir bo’ladigan sig’im, So, bemor tanasining aktiv R va sig’im S qarshiliklari. Quyida impulsli UYuCh terapiya apparatlari yordamida bemorga berilayotgan UYuCh maydon tebranishlarining shakli ko’rsatilgan (6.13-rasm).

    6.12-rasm UYuCh maydon tebranishlarining shakli va Apparatda quyidagi grafiklar belgilangan: a) uzluksiz rejim; b) impulsli rejim grafiklari.

    UYuCh terapiya apparatlari sifatida UVCh-30, UVCh-66, UVCh-80, EKRAN-1 hamda impulsli UYuCh terapiya apparatlari sifatida «Impuls—3» apparatlaridan, shuningdek chet el firmalarida ishlab chiqarilgan ayrim apparatlardan foydalaniladi. UVCh seriyali sobiq SSSR va Rossiya apparatlarida chastotasi 40,68±2% MGs chastotali UYuCh maydonlaridan foydalaniladi. Kichik quvvatga mo’ljallangan UVCh—30 apparati (6.14-rasm) quyidagi texnik xarakteristikalarga ega.

    Apparat 220±5%V 50 Gs chastotali kuchlanishda ishlaydi, UYuCh maydonining chiqish quvvati 15 va 30 Vt larda belgilanadi. Apparatni sarf qilish quvvati 160 Vt atrofida. UVCh—30 apparati manba bloki UVCh maydon hosil qiluvchi generator bloki va bemor konturidan iborat bo’ladi. Bemor konturi bilan generatorning anod konturini bir-biriga sozlash o’zgaruvchan kondensator S2, S3 yordamida qo’lda amalga oshiriladi. UVCh-30









    6.13-rasm UYuCh maydon tebranishlarining shakli

    6.14-rasm UVCh—30 apparati


    apparatida ikki anodli generator lampasi GU—19 asosida UYuCh generatori yig’ilgan. UVCh—30 apparati quyidagi: 1) elektrod tutqichlarining kronshteynlari; 2) elektrod tutqich; 3) chiqayotgan UyuCh maydon quvvatini ko’rsatuvchi o’lchash asbobi; 4) apparatning manbaga ulanishi va sozlanish darajasini ko’rsatuvchi indikator; 5) quvvat dastagi (15,30Vt); 6) o’lchash asbobida manba kuchlanishi va chiqish quvvatini o’lchashni amalga oshiravchi tugmacha; 7) apparatni manbaga ulash dastagi; 8) bemor va anod konturini sozlovchi kondensator dastagi («nastroyka»); 9) ko’tarib yurish dastagidan iborat.

    6.15 rasm "UVCh - 30" apparatining sхemasi



    Ushbu appparatda o’z – o’zidan qo’zg’aluvchi generator ikki taktli sхema bo’yicha GU – 19 (VL 1) lampasida yig’ilgan (nurli tetrodni ikki anodlisi). Bu avtogenerator ikki konturli. Anod konturi L7, L9 induktiv g’altak va VL 1 lampani chiqish sig’imlari va S8 yarim o’zgaruvchan kondensatordan iborat bo’lib, S8 kondensatoridan anod konturini zavod sharoitida sozlanishi bajariladi. To’r konturi L10 induktiv g’altagi va VL1 lampasini kirish sig’imlaridan iborat. Teskari bog’lanish lampani o’tish sig’imlari bilan parallel ulangan S9, S10 kondensatorlari orqali tashkil etilgan. Avtomatik siljitgich vazifasini bajaruvchi R6 qarshiligi L10 induktiv g’altagini o’rta nuqtasiga ulangan . Lampani cho’g’lanma spirali yuqori chastota S11 ekranlovchi tur S4 kondensatorlari bilan blokirovka qilingan. L3 induktiv g’altagi o’rtasida joylashgan aloqa o’rami yordamida generatorni anod konturi chiqish (bemor ) konturi bilan bog’lanadi. L8 aloqa o’rami ekrani yerga ulangan va u anod va chiqish konturlari orasidagi sig’imli aloqani kamaytiradi. Simmetrik ikki taktli generator sхemasi bilan birgalikda bu holat apparat tomonidan nurlatiladigan juft garmonikalarni anchaga kamaytiradi. Bemor konturi L1 , L2 induktiv g’altagi bilan S6 kondensatorlaridan iborat. S6 o’zgaruvchan bo’lib bemor konturi chastotasini generator chastotasi bilan davolash vaqtida sozlash uchun ishlatiladi. Generator lampasini anodi D 1010 A markali diod ustuni va filtrlovchi kondensatordan S3 iborat bo’lgan ikki yarim davrli to’g’rilash sхemasidan kuchlanish olib ishlaydi. Anod kuchlanishi L6 drosseli orqali L7, L 9 induktiv g’altaklarni o’rta nuqtasiga beriladi . VL1 ni ekran to’ri ham shu to’g’rilagichdan R5 qarshiligi orqali kuchlanish olib ishlaydi. Chiqish quvvatini boshqarish transformator T1 ning yuqori voltli cho’lg’amini o’rtasiga ulangan R1 qarshilikni SA2 uzib ulagich bilan ulanishi hisobiga bajariladi. Shu zanjirga NL signal lampasi ham ulangan va u R7 qarshiligi bilan shuntlangan, uni yonishini yorqinligiga ko’ra chiqish quvvatini mavjudligi va katta yoki kichikligini bilish mumkin. To’g’rilagich va VL1 lampasini nakali T1 dan kuchlanish olib ishlaydi. T1 transformatorini birlamchi cho’lg’ami 127 V kuchlanish ham ulanishi uchun seksiyalarga ega (SA 3 uzib ulagichi ) birlamchi cho’lg’am tomonida ular chiqarilgan bo’lib, ularni SA1 uzib ulab apparat ishlashi uchun kerakli kuchlanishni tanlash mumkin. Manba kuchlanishi o’lchov asbobi (millivolt) bilan nazorat qilinadi. Buning uchun SA 4 uzib ulagichi yordamida T1 ni nakal cho’lg’amiga R 2 so’ndiruvchi qarshiligi va VD 3 diodi orqali ulanadi. SA 4 ni boshqa holatida (mA) V L1 lampasi anodi va ekranlovchi turidagi tokni doimiy tashkil etuvchisiga proportsional kattalikni o’lchaydi ya’ni chiqish quvvatini. UVCh - 30 apparati quyidagi teхnik хarakteristikalarga ega: generator chastotasi 40 , 68 MGts ± 2 % ; chiqish quvvati 30 Vt manbadan oladigan quvvati 200 Vt; UVCh – 30 ni modifikatsiyalangan varianti UVCh – 3 0 – 2 da generator va quvvat kuchaytirgichi aloхida sхema bo’yicha ishlangan. Uning generatori kvartsli stabillashga ega bo’lgan tranzistorli avtogeneratorlardan iborat chastotasi 40 , 68 MGts ± 0.05 % . shuningdek dastlabki tranzistorli kuchaytirgich хam bor. Uning quvvat kuchaytirgichi bemor konturiga ulangan va ikki taktli sхema bo’yicha GU - 19 – 1 nurli tetrod lampasida yig’ilgan .

    " UVCh - 30" apparatini tekshirishni ko’rib chiqamiz. Apparat ekspluatatsiya davrida, ta’mirlangandan so’ng tekshirilishi kerak.

    Tekshirish o’tkazilganda quyidagi tekshirish vositalari ishlatilib, operatsiyalar bajarilishi kerak.



    Ogohlantirish: apparatning ishlatish yo’riqnomacini o’rganib chiqmacdan ishlatmang.

    1. Tekshirish sharoitlari va tayyorgarlik ishlari.

    1.1. Tekshirish o’tkazilganda quyidagi sharoit ta’minlanishi kerak:


    • atrof-muhit harorati (20±10)°C;

    • havo namligi (65±10)%;

    • havo bosimi (760±30) mm sim ustuni;

    elektr tarmoq kuchlanishi (220±2,5)V, (50 1) Hz.

    1.2. Tekshirishni boshlashdan aval quyidagi amallarni bajarish kerak:



    • apparat va metall plastinani erga ulash kerak;

    • rezonatorni apparatning chiqishiga ulash kerak;

    • apparatning boshqaruv vositalarini o’chirilgan holatiga keltiriladi.

    2. Tekshirishni o’tkazish.

    2.1. Tashqi ko’rik.

    Tashqi ko’rik o’tkazilganda quyidagilar tekshiriladi:


    • boshqarish vositalarining holati;

    • apparatning belgilari va tashqi ko’rinishi qoniqarli bo’lishi kerak.

    3.2. Ishlatib ko’rish.

    Kondensatorli elektrodlardan foydalanib protseduralar o’tkazish.



    • tekshirish boshlanishidan oldin hamma boshqaruvchi knopkalarni chap tomonga burib qo’yish kerak;

    • Apparatni simini elektr tokiga ulab 2 min. davomida qizdirish kerak;

    • Elektrodni ishchi maydonini tekshiring va uni ishchi holatiga qo’ying;

    • Protsedura o’tkazish soatini 30 min. qo’ying;

    • Yuqori chastotali generatorni “0” holatidan “1” holatiga o’tkazish kerak.

    Rezonansli induktordan foydalanib protseduralar o’tkazish.

    • Protsedura o’tkazishdan oldin 3.1.1, 3.1.2., 3.1.3., 3.1.5. bandlarni bajarish kerak.

    • O’tkazgichni quvvatini “O” holatidan “1” holatiga o’tkazish bilan yuqori chastotali generator ishga tushiriladi. Protsedura talabiga muvofiq keyinchalik quvvatni “2” va “3” хolatlarga o’tkazish mumkin.

    • Qurilmaning ishlashini tekshirish uchun maхsus indikator yordamida tekshirib ko’ring;

    Mo’ljallangan vaqtdan so’ng yuqori chastotali apparat avtomatik ravishda o’chiriladi.

    Tekshirish natijalarini rasmiylashtirish.

    4.1. Ushbu tekshirish uslubiyatining talablariga muvofiq bo’lgan apparatlar ishga yaroqli deb topiladi va ularning yuzasiga tekshirish belgisi qo’yiladi.

    4.2. Talablarga javob bermagan apparatlar ishga yaroqsiz deb topiladi, yaroqsizlik belgisi qo’yiladi


    Takrorlash uchun savollar:

    1. UVCh signallarini bioob’ekt bilan aloqasi meхanizmini tushuntirib bering.

    2. UVCh-30 apparatini ishlash jarayonini elektrik sхemadan tushuntirib bering.

    3. UVCh-30 apparatini хar bir blokini ishlash jarayonini tushuntirib bering.

    6.6.Infraqizil, ultrabinafsha, yorug’lik va lazer nurlari bilan davolovchi tibbiyot apparatlari va ularning odam organizmiga ta’siri

    Tibbiyot amaliyotida elektromagnit nurlanish, infraqizil, ultrabinafsha va yorag’lik nurlari bilan davolash usullari lazer nurlari bilan davolashdan ancha oldinroq boshlangan. Infraqizil nur bilan davolanganda to’qimalarda modda almashinuvi tezlashadi, shamollash markazlarining so’rilib ketishiga erishiladi va og’riq qoldiruvchi ta’sir ko’rsatiladi. Turli kasalliklar: shamollash, kuyish va so-vqotishda muskul to’qimalari jarohatlanganda uning og’riqni qoldiruvchi ta’siridan foydalaniladi. Yorug’lik nuri odam organizmiga isituvchi ta’sir ko’rsatib 1sm chuqurlikkacha boradi. Ko’rinadigan nurning turli ranglari markaziy nerv sistemasiga ta’sir qilib bemorning rahiy holatini yaxshilashga yordam beradi. Shuningdek shamollash, radikulit va boshqa kasalliklarni davolashda qollaniladi. Ultrabinafsha nurlarining to’lqin uzunliklariga ko’ra uzun to’lqin uzunligi 400—315 nm, o’rtacha to’lqin uzunligi 315—280 nm va qisqa to’lqin uzunligi 280 nm dan kichik bo’lgan nurlarga bo’linadi. Oftobda yurgan odamning badani qorayishidan xabaringiz bor. Qorayish natijasida teri orqali ultrabinafsha nurning yutilishi 13 dan 8 foizgacha kamayar ekan. Qisqa to’lqin uzunlidagi nurlarni atmosferaning azon qavati kuchli yutib erdagi o’simlik va hayvonot dunyosini uning zararli oqibatlaridan himoyalaydi. Ultrabinafsha nurlari odam organizmiga kimyoviy ta’sir ko’rsatib moddalar almashinuВидa ishtirok etadi va stimullovchi natija beradi. Bugungi kunda tibbiyotda lazer nurlaridan ham samarali foydalanilmoqda. Bunda tor to’lqin uzunligi oralig’idagi infraqizil va ko’rinadigan nurlardan foydalaniladi. Lazerning kichik energiyali turlari davolashda, katta energiyali turlari xirurgik operatsiyalarda qo’llaniladi. Past energiyali lazerlar biostimulyatsiya effektini beradi ya’ni to’qima, qon aylanish sistemalaridagi qonni, hujayralar harakatini faollashtiradi. Bu nurlarning klinik ta’siri, ularni o’tkazish dozalari va boshqa davolash tadbirlari amaliy mashg’ulotlarda va «Fizioterapiya» fanlarida chuqurroq o’rganiladi.

    Infraqizil va ko’rinadigan yorug’lik nuri bilan davolovchi tibbiyot texnikalariga davolash muassasalarida ishlatiladigan «Sollyuks» (6.16-rasm), «Infrarush» (6.17-rasm), «Minin lampasi», kichik va katta yorug’lik vannalari kiradi. Ular BK — 44 va VT— 13 markalarga ega. Bu apparatlarning hammasi 220 V kuchlanishda ishlaydi. Ularda









    6.16-rasm «Sollyuks» yorug’lik vannasi

    6.17-rasm«Infrarush» yorug’lik vannasi

    yoritgich lampalari va spirallardan foydalanilgan. Bu apparatlarning hammasida, yorug’lik va issiqlik energiyalaridan to’liqroq foydalanish uchun reflektorlar (yorug’lik qaytargichlar) dan foydalanilgan.

    Ultrabinafsha nur bilan davolovchi tibbiyot apparatlari uch xil bo’ladi.



    1. tomoq-burunni davolovchi ON—7, OKUF—5, BOP-4;

    2. tananing ma’lum bir qismini davolovchi OKN—II, ORK—21 (hozirda ular UGD seriyasi bilan chiqariladi) hamda

    3. ko’pchilikni bir vaqtni o’zida davolovchi «Mayak» tipidagi OKB—30 apparatlari shular jumlasidandir. Ushbu apparatlarda DRT—230, DRT—400, DRT—1000 markali simob kvars lampalaridan foydalanilgan. Ulardan chiqadigan nur ko’zga ta’sir qilgani sababli davolanuvchilardan qora ko’zoynak taqish talab qilinadi. Bu apparatlarning hammasi 220 V kuchlanishda ishlaydi.

    Ultrabinafsha nur chiqaruvchi bakterisid lampalarning DB— 15, DB—30, DB-60, Medikor firmasining BLF-12, BLM-12 markali turlari mavjud bo’lib, ushbu lampalar asosan havoni zararsizlantirish uchun ishlatiladi. Ular asosan operatsiya va prosedura xonalarida o’rnatilgan bo’ladi. Ular oddiy kunduzgi yoritish lampalari kabi tuzilishga ega bo’lib, ularda ham kichikroq quwatli simob kvars lampalari ishlatiladi.

    Lazer nuri bilan davolanish maqsadida geliy va neon gazi asosida ishlaydigan AGN—106 «Yagoda» apparati (6.18-rasm) va AMLT— 01 magnitolazer apparatlaridan (6-rasm) foydalaniladi. «Yagoda» apparati chiqaradigan lazer nuri 0,63 mkm to’lqin uzunligiga va 12 Vt quvvatga ega. Uning shtativ qurilmasi davolash uchun nurni qulay holatga keltirish imkoniniberadi. Shuningdek uning lazer nuri tushish yuzasini 5—300 m gacha o’zgartirib davolash vaqtini 1—6 minutgacha belgilash mumkin. Og’iz bo’shlig’ikasalligini davolashda «Rascos» apparatidan foydalaniladi. Undan chiqadigan lazer nuri 0,633 mkm to’lqin uzunligi va 15 mVt chiqish quvvatiga ega. AGM—2 «Razbor» nomli universal

    6.18-rasm AGN—106 «Yagoda» apparati

    lazer qurilmasi koagulyatsiya (kesish) va davolashda qo’llaniladi. Bu apparat yordamida lazeropunktura, ya’ni biologik aktiv nuqtalarga ta’sir etish ham mumkin. Bu apparatda davolangan vaqtda kasallangan sath maydonchalarga bo’linib ketma-ket ta’sirlantirilishi mumkin, har bir maydonni davolashni 1—5 minut davomida amalga oshiriladi. Davolash usuli va o’tkazish tartiblari fizioterapiya darsida o’rgatiladi. Ayrim holda kombinatsiyalangan ya’ni ham ultrabinafsha ham infraqizil nur bilan davolovchi apparatlardan ham foydalaniladi. Bolgariyada ishlab chiqarilgan TU 1—400—1 markali ultrabinafsha nurlatgich 220 V kuchlanishda ishlaydi. Sarf qilish quvvati 770 VA.

    Takrorlash uchun savollar:

    1. Infraqizil, ultrabinafsha yorug’lik va lazer nurlarining fiziologik ta’siri.

    2. Infraqizil va yorug’lik nuri bilan davolovchi qanday apparatlarni bilasiz?

    3. Ultrabinafsha nur bilan davolovchi qanday apparatlarni bilasiz?

    4. Lazer nuri bilan davolovchi apparatlar haqida nimalarni bilasiz?
    6.7.Ko’p kanalli elektrokardiograflar haqida asosiy ma’lumotlar
    Ikki va undan ortiq kanallarga ega bo’lgan elektrokardiograflar ko’p kanalli kardiograflar deyiladi va ularda 12 ta standart ulanishlarda elektrokardiogrammalar yozib olinadi. Ularning qan-day nomlanishi va qaerlarga ulanishi 6.19-rasmda ko’rsatilgan.
    6.19-rasm ko’p kanalli kardiografning ulanish sхemalari
    Bunda uchta bipolyar va 9 ta unipolyar ulanishlar ko’rsatilgan. Oltita ko’krak ulanishlarining qaysi joylarga: V1—to’rtinchi qovurg’a oraliqining o’ng tomon oxiriga, V2—shu oraliqning chap tomon oxiriga, V3—shu V1, V2 oraliqlar o’rtasiga, V4 beshinchi qovurg’a oraliqi o’rtasiga, V5, V4 ga o’xshash oraliqqa, qo’ltiq tagiga yaqinroq, V6 ham V4 qatorida va qo’ltiq tagiga yaqinroq qo’yiilishi ham ko’rsatilgan.

    Ko’p kanalli elektrokardiograflar elektrokardiograflarning I sinfiga taalluqli bo’lib III sinfdagilardan o’z imkoniyatlarining kattaligi bilan farq qilishini oldin ko’rgan edik. «Mikromed» firmasining «ER—32» markali kardiografi misolida ulaming texnik imkoniyatlarini ko’rib chiqamiz (20-rasm).


    6.20 Rasm «ER—32» markali kardiografi

    «ER— 32» elektrokardiografi eni 130 mm bo’lgan issiqlikka sezgir qog’ozga 3 kanalli EKGni yozib bera oladi. Qog’ozning harakat tezligi 25 va 50 mm/sek. Yozishni avtomatik va qo’lda boshqarish imkoniyatlari bor. Хalaqit signallardan saqlovchi filtrlar bilan tavminlangan. Elektron tabloda yurak urish pulslari sonini ko’rish imkoniyati mavjud. Boshqarav elementlari old panelida joylashgan.

    Keyingi vaqtlarda zamonaviy mikroelektronika va kompyuter texnikasi yutuqlari bilan jihozlangan elektrokardiograflar va elektrokardiograf— defibrillyator texnikalari ishlab chiqarilmoqda. Ular bilan tez yardam mashinalari, xonalari ta’minlanmoqda. Elektrokardiogramma va boshqa diagnostik axborotlarni analiz qiladigan kardioanalizatorlar o’rniga zamonaviy kompyuterli elektrokardiograflar yaratilmoqda. BRUGER firmasi bemorlar ahvolini nazorat qiladigan «Phyisogard» seriyadagi monitorlarni ishlab chiqargan (SM783, SM784, SM7850). SM 785 monitori ko’p maqsadli, ikki kanalli monitor hisoblanadi. EKG, bosim, puls, nafas olish va haroratni o’lchaydi, ekranida ko’rsatadi, zarar holda yozib berish imkoniyatiga ham ega.

    Bunda qo’shimcha yozib berish qurilmasidan foydalaniladi. Ko’p kanalli kardiograflarning kanallaridagi biopotensiallami kuchaytirish kaskadlarining tuzilishi bir xil bo’ladi. EK—2T, EK—4T, EK—6T apparatlarida shu tartib saqlangan. Ularnig manba bloki va lentani harakatlantiruvchi hamda «1mV» kalibrovka signalini beruvchi qismi umumiy hisoblanadi. Bu apparatdagi kirish bloki, dastlabki (kuchlanish bo’yicha) kuchaytirish, tok (quvvat) bo’yicha kuchaytirish kaskadlari va galvanometrlarning tuzilishi bir xil. EK-2T, EK-4T, EK-6T ko’p kanalli kardiograflari EKGlardan tashqari boshqa diagnoz uchun zarur parametrlarni qayd etishi mumkin.

    Shuningdek ularning chiqishlari orqali zarur axborotni ossilloskop ekranida yoki boshqa nazorat tekshiruv qurilmalarida ko’rish mumkin. Ko’p yillik izlanishlar natijasida ana shu EKIT— 03m markali kardiograflarda EKGlar ulanishlar dastagini burash bilan sensorlar orqali olinadigan bo’ldi.
    Elektrokardiograflarning asosiy buzilishlari va ularni tuzatish yo’llari
    Elektrokardiograf odam yutagi ishlab turganda paydo bo’ladigan Biopotentsiallarni displeyga chiqarib, diagramma lentasiga yozib beradigan elektron qurilma bo’lib, u yurakning ish faoliyatini aks ettiradigan asosiy diagnostik vositadir. Elektrokardiograflar bir va ko’p kanalli bo’ladi. Bir kanalli elektrokardiograflarda yurak biopotensiallari uchta standart, uchta kuchaytirilgan va ikkita ko’krak ulanishlarni diagramma lentasiga ketma-ket yozib beradi. Ko’p kanalli elektrokardiograflarda (misol uchun uch kanalli) bir vaqtda uchta standart, uchta kuchaytirilgan va ko’krak ulanishlardagi kardiosignali uchtadan ikkiga bo’linib diagramma lentasiga yozib olinadi.

    Bir kanalli elektrokardiografning oyoq va qo’llarga ulash uchun to’rtta va bitta ko’krak elektrodi bo’ladi.

    Quyida bir kanalli, issiqlik pero bilan diagramma lentasiga elektrokardiosignalni kuchaytirib yozadigan elektrokardiografda uchraydigan, ikkita asosiy buzilishlar va ularni aniqlash usullarini ko’rib chiqamiz.

    1. Elektrodlarni elektrokardiografga ulaydigan bemor kabelining uzilishlari. Bu uzilishlar kabelning ko’p egiladigan qismlarida bo’ladi va asosan elektrodga ulangan shtekkerning kabelga ulangan joyi va kabelni elektrokardiografga ulaydigan raz’yom oldidagi qismida ko’p uchraydi. Elektrodlarning qaysi biri uzilganligini aniqlash uchun barcha beshta elektrodlar qisqa tutashtirilib, ulanishlar kommutatori yordamida barcha ulanishlardagi signal diagramma lentasiga yozib olinadi. Elektrodlar uzilmagan bo’lsa pero diagramma lentasiga to’g’ri chiziq yozadi. Uzilishlar bo’lgan hollarda pero xalaqit signallarini betartib yoza boshlaydi. Agar I va II standart ulanishlarda to’g’ri chiziq yozilmasa, o’ng qo’lning R—elektrodi uzilgan bo’ladi. Uzilishlarni tekshirishning boshqa usuli har bir elektrodning qarshiligini o’lchashdir. Buning uchun bemor kabelini elek-trokardiografdan echib olinadi va ommetr yordamida barcha elek-trodlarning qarshiligi elektrod bilan raz’yom orasida o’lchanadi. Om-metrni raz’yomga ulash uchun oddiy qarshilikning simidan foydalanish mumkin. Bu o’lchashlarda elektrodlar uzilmagan bo’lsa ommetr qisqa tutashuv (0,0 Om) yoki bazi kabellarda o’matilgan 40—50 kOm qarshilikni, agar uzilgan bo’lsa ommetr cheksiz qarshilikni ko’rsatadi. Uzilgan elektrodni kabelga qayta ulashda kabelning ekranlovchi simlari ulanadigan markazdagi signal simiga tegmasligini ta’minlash kerak. Kabel ulangandan so’ng elektrodlarning har biri orasidagi qarshilik o’lchab chiqiladi. Bu qarshilik cheksiz bo’lishi kerak. Kabel joyiga o’matilib, elektrokardiograf ishga tushiriladi. Barcha elektrodlar qisqa tutashtirilib diagramma lentasiga barcha ulanishlar yoziladi. Elektrodlar butun bo’lsa faqat to’g’ri chiziq yoziladi. Kalibrator yordamida sezgirlik 10mm/mV holida kalibrlovchi impulslar yoziladi. Impulslarning shakli to’g’ri bo’lib, chiziqlari xalaqit signallar bilan buzilmagan bo’lishi kerak.

    2. Issiqlik perosi kuygan bo’lsa diagramma lentasiga hech narsa yozilmaydi. Peroning qarshiligi 40—60 Om bo’lishi kerak. Agar peroning qarshiligi ommetr yordamida o’lchanganda cheksiz qarshilik ko’rsatsa peroning ichidagi nixrom spiral kuygan bo’ladi. Peroni saqlash uchun unga beriladigan kuchlanishni o’lchab, kamaytirish mumkin. Bu kuchlanish rego sokin turgan holda kichik lenta qarakatga kelganda katta bo’ladi. Elektrokardiografning perosi almashtirilgandan so’ng albatta kalibrlovchi signal diagramma lentasiga yozilib tekshiriladi. Yozilgan kalibrlovchi impulslarning shakli to’g’ri to’rtburchak bo’lishi kerak. Agar pero lentaga qattiq siqilgan bo’lsa yozilgan impulslarning oldi fronti qiya bo’lib, tepa burchak o’q bo’ladi. Shunda rego bo’shatilib yana tekshirilishi kerak.

    3. o’zgarmas tok manbaida bo’ladigan buzilishlar. Elektrokardiog-rafning o’zgarmas tok manbasi ishdan chiqsa, saqlagich kuygan bo’lishi mumkin. Saqlagichning kuyishiga katta kirish kuchlanishi yoki elektrokardiografning ba’zi elementlarining buzilishi natijasida manbadan olingan katta tok sabab bo’lishi mumkin. o’zgarmas tok manbasini tekshirish uchun uni elektrokardiografdan chiqarib, chiqish raz’yomida mavjud barcha kuchlanishlar o’lchanadi. Kuchlanishlarning qiymatlari elektrokardiografning elektr sxemasida berilgan qiymatlarga teng bo’lishi kegak. Agar kuchlanishlar boshqa qiymatlarda bo’lsa sxemada birin-ketin stabilizator (chiqish tran-zistori), to’g’rilagich, tekislovchi filtr va transformator tekshiriladi.

    Elektrokardiograf buzilmagan bo’lsa ham bir yilda bir marotaba ochilib barcha plata va mexanizmjari ko’zdan kechirilib tozalanadi.

    Elektrokardiograflar o’lchash vositasi bo’lganligi sababli har yili bir marotaba va har ta’mirlangandan so’ng (metrologik ko’rsat-kichlarga ta’sir ko’rsatgan hollarda) qiyoslanishi shart.

    Qiyoslash jarayonida elektrokardiografning metrologik ko’rsatkichlarni tashkil qiluvchi sezgirligi, amplituda—chastota xarakteristikasi, diagramma lentasining harakat tezligi va elektr xavfsizligi tekshiriladi. Qiyoslashni medsim 300 B bemor immitatori va µ— test 2000 elektr xavfsizlik analizatori bilan amalga oshirish mumkin.

    Takrorlash uchun savollar:

    1. Ko’p kanalli elektrokardiograflar qanday imkoniyatlarga ega?

    2. Ularda qaysi ulanishlar bo’yicha EKG olinadi?

    3. ER—32 kardiografi qanday imkoniyatlarga ega?

    4. Хitoy firmasi elektrokardiografi imkoniyatlari qanday?

    5. «Bruger» firmasi elektrokardiografi imkoniyatlari qanday?

    6. EK—2T, EK—4T, EK—6 elektrokardiograflari imkoniyatlari qanday?

    6.8.Ko’z faoliyatini tekshirish va yaxshilashda ishlatiladigan tibbiyot texnikalari

    Odamning eng zarur organlaridan biri ko’z bo’lib uning faoliyatini yaxshilash maqsadida ishlatiladigan optik asboblar asosini linzalar tashkil qiladi. Linza deb, botiq yoki qavariq sirt bilan chegaralangan yorug’likni yaxshi o’tkazuvchi shaffof moddalardan ishlangan jismlarga aytiladi. Uning yorug’lik nurini sindirish ko’rsatkichi atrof muhitnikidan farq qiladi. Optik asboblarda linzaning (6.21-rasm) quyidagi turlaridan foydalaniladi.

    6.21-rasm Optik acboblarda ishlatiladigan linzalarning turlari.

    1—ikki tomoni qabariq, 2—bir tomoni qabariq, 3—bir tomoni qabariq ikkinchi tomoni botiq, 4—ikki tomonlama botiq, 5—tekis botiq va 6—bir tomoni botiq ikkinchi tomoni qabariq.

    1, 2, 3— turdagi linzalar yig’uvchi, 4, 5, 6— turdagilari sochuvchi linzalar deyiladi. Linzalarning asosiy xossalariga fokus masofasi f va unga teskari kattalik optik kuchi kiradi. Yig’uvchi linzalar « », sochuvchi linzalar «—» ishoralariga ega bo’ladi. Linzalarda absorbsiya va astigmatizm hodisalarini kuza-tish va ular yordamida ushbu hodisalar ta’siridan qutulish mumkin.

    Insonlarni ko’zlarida uzoqni va yaqinni ko’rolmaslik (aniq ko’rmaslik) kabi o’zgarishlar bo’ladi.

    Uzoqni yaxshi ko’ra olmaslik (6.22-rasm) ko’zning optik kuchini kamaytirish hisobiga hosil bo’ladi.

    6.22-rasm Ko’zda optik nurlarning hosil bo’lish sхemasi.

    Bunda yoyuvchi linzali ko’zoynak yoki kontakt linzalardan foy-dalaniladi. Yaqinni yaxshi ko’rolmaslik asosan yoshga bog’liq bo’ladi va insonlarda 40 yoshdan oshganda namoyon bo’la boshlaydi. Buni yaxshilash maqsadida yig’uvchi linzali ko’zoynak yoki kontakt linzalaridan foydalaniladi (6.23-rasm).

    Odamning ko’rishidagi o’zgarishlami aniqlash maqsadida turli oftalmologik asboblardan foydalaniladi. Eng zamonaviy oftalmolo-

    6.23-rasm Yig’uvchi linzali ko’zoynak va kontakt linzalari.









    6.24-rasm, KORE 110 markali koinsedent refraktometrlari

    6.25-rasm SBM 110/ SBM 210 optik dioptrimetri

    gik tibbiyot texnikasini Germaniyaning «CaRL ZEISS JENa» firmasi ishlab chiqaradi. Bu firma ishlab chiqaradigan SLR 100, RSL 110, SLV 180 markali tirqishli lampalar, CL 110 markali oftalmometr, KORE 110 markali koinsedent refraktometrlari (6.24-rasm) yordamida ko’z tekshirilib zarur ko’zoynak, kontakt linzalari tanlanadi. SBM 70 optik dioptrimetr, SBM 110/ SBM 210 optik dioptrimetri (6.25-rasm) ham zarur kontakt linzalarning xususiyatlarini tekshirish uchun ishlatiladi.

    Dioptrimetr linzaning optik kuchini o’lchaydi. DP—02 markali ko’zoynak va kontakt linzalarini nazorat qiladigan proeksion dioptrimetr quyidagi texnik parametrlarga ega:

    Ko’zoynak linzalarining orqa refraksiya balandligi diapozoni 25— 30 dioptriyagacha. Dioptriya shkalasi chiziqlari qiymati 0,125 dioptriya. Burchakli shkala diapozoni 0-180. 220 V kuchlanishda ishlaydi.

    Takrorlash uchun savollar:

    1. Ko’zning ko’rishidagi o’zgarishlar qanday aniqlanadi?

    2. Inson hayotida linzalarning qanday turlaridan foydalaniladi?

    3. Qanday oftalmologik apparatlardan foydalaniladi?

    4. DP—02 dioptrimetri haqida nima bilasiz?

    bilasiz?

    6.9 .Ultratovush bilan davolovchi apparatlarga texnik xizmat ko’rsatish va tuzatish

    Ultratovush bilan davolovchi apparatlarning turi juda ko’p. Odam organizmining turli qismlarini davolash maqsadida ishlab chiqariladigan appparatlarga ginekologiya, oftalmologiya, LOR va tananing tashqi qismlaridan davolovchi apparatlar kiradi. Bu apparatlarda ultratovush hosil qilish sxemasi deyarli bir xil faqat ular chastotalari, elektrodlarining shakli va o’lchamlari bilan farq qiladi. Ularning sxemasida impuls rejimida ishlash uchun impuls hosil qilish sxemasi ham mavjud. Ultratovush terapiyasi apparatlarining ayrimlarida ultratovush chastotasi 880±10% kGs, bo’lsa ayrimlarida 2,64±0,l% mGs bo’ladi. Ularning ultratovush nurlatgichlari apparat bilan koaksial kabel yordamida ulanadi. Keyingi vaqtda ishlab chiqarilayotgan ultratovush terapiyasi apparatlarining elektr sxemalari elementlari pechat platalarda joylashtirib chiqarilishi va ular bir-birlari bilan maxsus ko’p kontaktli vositalar yordamida bog’lanishi munosabati bilan ularga texnik xizmat ko’rsatish, nosozliklarini aniqlab tuzatish ishlari ularning texnik hujjatlari asosida amalga oshirilish mumkin. Bu ishlarni bajarishda multimetr, ossillograf, chastotometr, generator va boshqa zarur asboblardan foydalaniladi. Ultratovush terapiyasi apparatlarining chiqish quvvatini o’lchash maqsadida maxsus IMU—3 markali apparat (6.26-rasm) ishlab chiqarilgan bo’lib,







    6.26-rasm

    IMU—3 markali apparati



    6.27-rasm

    IMU—3 qurilmasining sxemali ko’rinishi



    u quyidagi texnik imkoniyatlarga ega: chastotasi 400—3000 kGs gacha chiqish quvvati 0,2±25 Vt gacha bo’lgan ultratovush to’lqinlarini 0,05±0,2 Vt aniqlikda o’lchash imkonini beradi. IMU—3 qurilmasining sxemali ko’rinishi 6.27-rasmda ko’rsatilgan. IMU— 3 qurilmasida ultratovush nurlatgichini o’lchash uchun kirituvchi qopqog’i(2), gazi chiqarib yuborilgan distillangan suv solinadigan idish (4) va shu idish ichida ultratovush quvvatini o’lchashda asosiy element bo’lgan chetlari latundan ishlangan datchik (3) hamda datchikdan sochilgan ultratovushni qaytarish va yutib qolish uchun kapron shetkalari (5) ishlatilgan.

    IMU—3 ni o’lchash uchun tayyorlashda distillangan suv vannaga 4, 19 bilan belgilangan chegaragacha solinadi. 18 raqami bilan belgilangan ultratovush quvvatini o’lchash uchun ruxsat beruvchi dastakni «ochiq» holatga o’tkaziladi. 13 raqami bilan ko’rsatilgan dastak yordamida vattmetr shkalasi strelkasini «0» ga olib kelinadi. Shunda strelka bilan belgilangan «0» holatini ko’rsatuvchi vertikal chiziq yoniga (to’g’risiga) kelishi kerak.

    O’lchash vaqtida qopqoqqa zarur moslama qo’yilib, ultratovush nurlatgichi vanna ichiga tushiriladi va apparat ishlatiladi. Shunda «0» ko’rsatuvchi moslama o’ng tomonga siljiydi va (13) dastak yordamida o’z holiga qaytariladi. Vattmetr strelkasi (11) o’lchanayotgan quvvat kattaligini ko’rsatadi. O’lchash vaqtida apparatning old oynasidan suv sathi va ichida havo parchalarining mavjudligi kuzatiladi. O’lchash ishlari bajarib bo’lingach (18) dastak yordamida «yopiq» holatiga o’tilishi kerak. Ultratovush terapiyasi apparatlarida ko’proq nosozliklar ultratovush chastotalarini uzatib beruvchi koaksil kabelning uzilishida, shuningdek ultratovush nurlatgichining noto’g’ri ishlatilishi natijasida, ultratovush hosil qiluvchi titan bariy plastinasining emirilishi sababli yuz beradi. Shuning uchun ultratovush bilan davolanganda ishlayotgan nurlatgich bo’sh qolmasligi, ya’ni u bemor bilan kontaktda bo’lishi kegak. Ko’p hollarda bu kontakt maxsus pastalar, kukunlar yordamida amalga oshiriladi. Ayrim UZT apparatlarini tuzatuvchi mutaxassislar ultratovush nurlanayotganini kuzatish va mavjudligini bilish uchun nurlatgich sathiga suv tomchisini tomizib aniqlashadi. Shunda ultratovush xuddi suvni qaynatganday uning tarkibini harakat-lantiradi. Ultratovush kuchli bo’lsa uning zarralarini yuqoriroq otishi mumkin. Albatta bu ish qisqa vaqt mobaynida qilinadi. Ultratovushning shu xossasidan ya’ni suv tomchilarini kuch bilan otishidan ultratovushli ingalyasiya apparatlarida foydlaniladi va bunda tarkibida dori vositalari bo’lgan suyuqlikdan nafas olish uchun zarur aralashma — tumanga o’xshash normal haroratli havo hosil qilinadi va nafas o’llarini davolashda foydalaniladi. Hozirda fizioterapiya maqsadlarida Germaniya, Хitoy, Yaponiya kabi mamlakatlarda ishlab chiqarilgan apparatlardan foydalanilmoqda. Ularda ham ultratovush nurlatish vositasini har doim suyuqlik ya’ni nagruzka bilan ta’minlash zarur hisoblanadi.

    Takrorlash uchun savollar:

    1. Ultratovush bilan davolovchi qanday apparatlarni bilasiz?

    2. Ularni tckshirish, texnik xizmat ko’rsatish va tuzatish qanday amalga oshiriladi?

    3. IMU—3 apparatidan qanday foydalaniladi?

    6.10. Ultratovush va ultratovush bilan davolovchi tibbiyot tcxnikalari

    Ultratovush chastotasi 20 kGs dan yuqori chastotali tebranishlar bo’lib, ularni inson qulog’i eshitmaydi. Meditsinada ultratovushning 800 kGs dan 3000 kGs gacha bo’lgan chastotali tebranishlaridan foydalaniladi. 800—900 kGs chastotali tovushlar 5—6 sm chuqurlikkacha, 1600—2600 kGs chastotali ultra tovushlar 1,5— 2,0sm chuqurlikkacha kirib borib davolovchi tasir ko’rsatadi. Bunda mexanik, kuchsiz issiqlik va fizik-kimyoviy davolovchi faktorlar yuzaga keladi. Ultratovush yordamida odamning turli a’zolariga ta’sir ko’rsatish va shu sohalarga mo’ljallangan turli tibbiyot apparatlari ishlab chiqarilmoqda.

    Keyingi vaqtlarda UZT seriyali bir necha xil ultratovush bilan davolovchi apparatlar ishlab chiqarildi. Masalan UZT—101 apparati ichki a’zolar, suyak-muskul va nerv sistemalarini, UZT—102 stomatologik kasalliklarni, UZT—103- urologik, UZT—104- ko’z kasalliklarini, UZT— 31-genekologik kasalliklarni davolasa, LOR— 1A, LOR—2, LOR—3 apparatlari tomoq, burun, quloq kasalliklarini davolaydi va ularni ultratovush chiqaruvchi nurlatgichlari shu sohada qo’llash uchun zarur hajm va kattaliklarda ishlab chiqariladi. Ultratovushni ingalyatsiya maqsadida foydalanish ham

    6.28-rasm keramik pezoelektrik olmoshlovchi nurlatgich

    yo’lga qo’yilgan. Bunda suyuq dorilar ultratovush yordamida quyuq tuman shakliga keltirilib nafas olish sistemalarini davolaydi.

    Ultratovush bilan davolovchi apparatlar yuqorida qayd etilgan chastotali generatorlardan iborat bo’lib, ulardagi elektr tebranishlarini ultratovush tebranishlariga aylantirish uchun nurlatgichlardan foydalaniladi. Nurlatgichlarning asosiy elementi bo’lib, titanat bariydan tayyorlangan pezoeffekt hodisasi asosida ishlaydigan keramik pezoelektrik olmoshlovchi hisoblanadi, u nurlatgichga quyidagi ko’rinishda joylashtiriladi (6.28-rasm).

    Bunda nurlatgichning quyidagi qismlari ko’rsatilgan: 1) pzoelektrik plastina joylashtiriladigan asos; 2) dastak; 3) pezoelektrik plastinani bosib turuvchi moslama; 4) silindrsimon metall korpus; 5) gayka; 6) pezoelektrik plastina; 7) prujina; 8) vtulka. Pezoelektrik effekt hosil qiladigan kvars plastinasiga 1500V gacha kuchlanish beriladi. Bariy titanati, qo’rg’oshin sirkonat titanati plastinalariga 100V kuchlanish beriladi. Ultratovush bilan davolash uzluksiz va impulsli usullar bilan olib boriladi. Quyida ayrim ultratovushli terapiya apparatlari haqida ma’lumotlar beramiz.

    UZT—31 apparati Moskvadagi EMA zavodida ishlab chiqariladi va tibbiyotning turli sohalarida davolash maqsadlarida foydalaniladi. U quyidagi asosiy texnik xarakteristikaga ega. Apparat 220±10% V, 50 Gs chastotali kuchlanishda ishlaydi. Ultratovush chastotasi 2,64 mGs± 0,1%, intensivligi 0f§; 0,2; 0,5 va 1,0 Vt/sm2. Katta nurlatgichning effektiv yuzasi 2 sm2 kichikligi 0,5sm2. Apparat impuls uzunligi 2; 4; 10 millisekund, chastotasi 50 Gsli impulsli rejimda ham ishlaydi.

    UZT—31 apparati 2,64 mGs chastotali elektr tebranishlarni hosil qiluvchi generator, 2, 4, 10 ms uzunliklarini hosil qiluvchi modulyator, manba bloki, chiqish lcuchaytirgich kaskadi va nurlatgichdan iborat.

    Lor kasalliklarini davolovchi UZT—31 apparatining generatori tranzistorda modulyatori logik mikrosxema va kvars stabilizatoridan yig’ilgan. Elektr sxemalari pechat platalariga joylashtirilgan bo’lib olib sozlash va tuzatish uchun qulay holda yig’ilgan.

    U 880 kGs chastotali ultratovush bilan davolaydi. Uzluksiz va impulsli rejimlarda ishlaydi. Chiqish quvvati 0,2; 0,4; 0,6; 0,8 Vt/ sm2. 220±10% V kuchlanishda ishlaydi. Uning generator va kuchaytirgichlari elektron lampalarda yig’ilgan.

    Ultratovush bilan davolovchi bunday apparatlarning chiqish quvvati IMU—3 markali o’lchash vositasi yordamida o’lchanadi. Bu o’lchash vositasining tuzilishi va ishlashi amaliy mashg’ulotlarda tushuntiriladi.

    Ultratovush bilan davolovchi apparatlarni xorijiy davlatlarning firmalari ham ko’plab ishlab chiqaradi. Germaniyaning «Sonotur 410» va «Curatur 420» markali apparatlari shular jumlasidandir. Bu apparatlar quyidagi texnik xarakteristikalarga ega. Ikkalasi ham

    6.29 - rasm «Sonotur 410» apparati

    220±10%V, 50—60 Gs chastotali kuchlanishda ishlaydi. «Sonotur 410» apparati 1,4 sm li nurlatgich bilan, «Curatur 420» apparati 4,0 sm li nurlatgich bilan davolaydi. Uning ultratovushli chastotasi 880±5% kGs, impuls uzunligi 2 ms, 140 Gs chastotali impulsli rejimda ham ishlashi mumkin. Bunday galvanizatsiyani ham amalga oshirish mumkin.

    Takrorlash uchun savollar:

    1. Ultratovush va uning fiziologik ta’siri.

    2. UZT—seriyali apparatlarning imkoniyatlari.

    3. UZT—31 apparatining texnik parametrlari.

    4. LOR—3 apparati haqida nimalarni bilasiz?

    5. Хorij firmalarining qanday apparatlarini bilasiz?

    6.11.Fizioterapiya maqsadida ishlatiladigan pribor, apparat va uskunalarga teхnik хizmat ko’rsatish va ta’mirlash uchun teхnik ta’minot.

    O’zining ishlash tamoyiliga ko’ra fizioterapivtik apparatlarni inson organizmiga ta’sirini ta’minlashiga ko’ra quyidagilarga bo’lish mumkin:



    • elektromagnit ta’sir: - ionlashtiruvchi ta’sir: - yorug’lik nuri ta’sir, - meхanik ta’sir

    • akustik ta’sir: - issiqlik ta’siri: - kimyoviy ta’sir: - elektroхimyaviy ta’sir.

    Bu ta’sirlarni quyidagi apparatlar ko’rsatadi.

    • elektromagnitli fizioterapevtik apparatlar:

    • KV4 – apparatlari, SV4 – apparatlari: UV4 – apparatlari:

    • elektr fizioterapevtik apparatlar – to’g’ri burchakli, uchburchakli impulslar, generatorlari, sipusandal impulslar generatori (diadinamik apparatlar), modullashgan siptsusondal tok generatorlari (amplipulsterapiya) ikki chastota bilan qo’shadigan generatorlar (interferentsterapiya), galvanizatsiya darsonvalizatsiya apparatlari, flyukttsarizatsiya apparatlari.

    • sun’iy magnit maydoni bilan fizioterapevtik apparatlar (magnitoterapiya)

    • sun’iy elektr maydonini fizioterapevtik apparatlar (franklinizatsiya).

    • yorug’lik energiyasi bilan ta’sir etuvchi fizioterapevtik apparatlar – ultra binafsha nur nurlatgichi, infra qizil nur nurlatgichi, selektiv bo’lmagan хromoterapiya nurlatgichlari.

    • meхanik energiya bilan ta’sir etuvchi fizioterapevtik apparatlar – nuqtali ta’sir, maydonchali ta’sir massaj uchun, cho’zish uchun qurilmalar.

    • dori vositalarini siljituvchi fizioterapevtik apparatlar – elektrofored ultrafonoforiz, ichgolyatsiya, aerovonlar, aerozolterapiya uchun qurilmalar, vannalar, kameralar, maхsus, galoqameralar.

    • fizioterapevtik kagerent nur bilan ta’sir etuvchi apparatlar – fizioterapevtik lazerlar;

    • akustik energiya bilan ta’sir etuvchi apparatlar – ultratovushli, tovushli fizioterapevtik apparatlar;

    • iqlimiy faktorlar bilan ta’sir etuvchi fizioterapevtik apparatlar – хavo vannalari, quyosh vannalari, kontrast vannalar, saunalar;

    issiq va sovuqni uzatuvchi fizioterapevtik apparatlar:

    - parafinterapiya, ozakeritterapiya, krioterapiya.



    Tibbiy teхnika kichik guruхi

    O’lchash vositalari

    Elektromagnit fizioterapevtik apparatlar

    Qisqa to’lqinli yuqori chastotali (KTYuCh) – apparatlari. O’ta yuqori chastotali (O’YuCh) – apparatlar.

    O’YuCh quvvat o’lchagichi 43-64 markali chastotalar 37-27 A markali voltmetr V 43 I pribor. M4100/4 markali megometr 43-44 markali chastotomer.

    Ultra yuqori chastotali UYuCh apparatlar.

    Fantom – 1

    43-64 chastotamersh

    V7-27A voltmetri

    TS 4311 pribori

    M 4100/4 megometri

    43-44 chastotameri.



    Elektr fizioterapevtik

    Apparatlar

    To’g’ri burchakli va uch burchakli impulslar generatori. Siprondal impulslar generatori (diadinamik apparatlar) flyuktuatsiya uchun apparatlar, ikki chastota urish generatori (inter ferents terapis). Sipusandal modullangan tok generatorlari (amplipuls terapiya).

    TS 4311 pribori

    43-64 chastotameri

    S1-117 ostsillografi (S1-65A).

    F 4100/4 megometri.



    Galvanizatsiya uchun apparatlar

    TS 4311 pribori

    F 4101 megometri



    Darsonvalizatsiya uchun apparatlar.

    43-64 chastotameri.

    TS4311 pribori

    S1-117 yoki S1-65A esokillografi

    F 4100/4 megomeri

    Elektr maydon kuchlanganligini o’lchagichi.


    Sun’iy magnit maydonili

    Fizioterapevtik apparatlar

    Magnitoterapevtik apparatlar.

    Ultratovush nurlanishlarini o’lchaydigan quvvat o’lchagichi IMU-3

    E7-11 markali universal o’lchagich.

    43-32 chastotameri

    S1-101 ostsillografi.

    V3-57 markali voltmetr

    TS4311 pribori.

    F4100/4 megometri.

    F4356 markali milliteslometr magnit strelkasi (kolepas).



    Sun’iy elektr maydonili

    Fizioterapevtik apparatlar

    Frankmenizatsiya apparatlar.

    43-64 chastotameri

    TS4311 pribori

    S1-117 yoki S1-65A ostsillografi.

    F4100/4 megoometri

    Elektr maydon kuchlanganligini o’lchagichi.


    Yorug’lik energiyasi bilan ta’sir etuvchi fizioterapevtik apparatlar.

    Ultra binafsha nur nurlatgichlari, infra qizil nur nurlatgichlari, selektiv bo’lmagan хromoterapiya

    TS 4311 pribori

    Tarmoq indikatori

    Ultrabinafsha padiometri


    Dori vositalarini ko’chiruvchi fizioterapevtik apparatlar

    Elektroforez, ultrafonoforez va ingalyatsiya uchun uskunalar

    4311 pribori

    F4101 megometri

    Ultratovush nurlanish quvvatini o’lchagichi IMU – 3


    Akustik energiya bilan davolovchi fizioterapiya apparatlari.

    Ultratovush va tovush bilan davolash apparatlari.

    Ultratovush nurlanishini quvvatini o’lchagichi.

    IMU – 3

    E7-11 markali universal o’lchagich

    43-32 chatotameri

    S1-101 ostsillografi

    V3-57 voltmetri

    TS4311 pribori

    F4100/4 migometri.



    Takrorlash uchun savollar:

    1. Fizioterapivtik apparatlarni inson organizmiga ta’sirini ta’minlashiga ko’ra qanday bo’lish mumkin?

    2. Fizioterapiya maqsadida ishlatiladigan qanday pribor, apparat va uskunalarni bilasiz?

    3. IMU–3 apparati inson organizmiga qanday ta’sir ko’rsatadi?

    Tеst sоvоllаri

    1. 315—280 nm to’lqin uzunligiga ega bo’lgan nurlar qanday to’lqin hicoblanadi?

    a) qisqa to’lqin;

    b) ultrabinafsha;

    v) o’rtacha to’lqin;

    g) Bunday to’lqin uzunligi mavjud emas.
    2. Inson organizmining umumiy konsentratsiyasi qanday konsentratsiyali osh tuzi eritmasiga to’g’ri keladi?

    a) 8,90—9,00%

    b) 0,45—0,50%

    v) 0,89—0,90%

    g) 4,50—5,00%
    3. Elektroforez vaqtida odam organizmiga dori vositalari qanday ta’sir qiladi?

    a) elektroforez vaqtida dori vositalarini iste’mol qilish ta’qiqlanadi;

    b) dori vositalarining ta’sir samarasini oshadi;

    v) dori vositalarining ta’sir samarasini pasayadi;

    g) a va v javoblar to’g’ri.
    4. Quydagilarning qaysi biri yig’uvchi linza hisoblanadi?

    a) ikki tomonlama botiq;

    b) bir tomoni botiq;

    v) bir tomoni qabariq;

    g) to’g’ri javob yo’q..
    5. Yorug’lik nurining odam organizmiga isituvchi ta’siri qanday chuqurlikkacha boradi?

    a) 0,5sm;

    b) 1sm;

    v) 1,5sm;



    g) 1sm.
    6. UZT—101 apparatidan qanday kasalliklarni davolashda qo’llaniladi?

    a) nerv sistemasi kasalliklarini;

    b) suyak-muskul kasalliklarini;

    v) ichki a’zolar kasalliklarini,

    g) barcha javoblar to’g’ri.
    7. Dioptrimetr nimani o’lchaydi?

    a) linzaning optik kuchini;

    b) quloqning eshitish diapazonini;

    v) odamning ko’rishidagi o’zgarishini;

    g) barcha javoblar to’g’ri.
    8. Fantom – 1 qanday apparat?

    a) magnitoterapevtik apparat;

    b) Ultra yuqori chastotali apparat;

    v) darsonvalizatsiya uchun apparat;

    g) frankmenizatsiya apparati.
    9. Reflektor nima?

    a) elektromagnitli fizioterapevtik apparat;

    b) yorug’likni yutuvchi qurilma;

    v) ultratovush va tovush bilan davolash apparati;

    g) yorug’lik qaytargich

    10. Fizioterapivtik apparatlar inson organizmiga qanday ta’sir ko’rsatadi?

    a) barcha javoblar to’g’ri;

    b) yorug’lik nuri ta’sir, meхanik ta’sir, elektroхimyaviy ta’sir;

    v) akustik ta’sir, issiqlik ta’siri, kimyoviy ta’sir;

    g) elektromagnit ta’sir, ionlashtiruvchi ta’sir.



    1

    2

    3

    4

    5

    6

    7

    8

    9

    10

    v

    v

    b

    v

    b

    g

    a

    b

    g

    a


    1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13


    Download 1.18 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Q. N. Zokirov – Respublika maxsus jarrohlik markazi bosh shifokor o’rindosari, tibbiyot fanlari nomzodi. Sh. Movlonov

    Download 1.18 Mb.