• SAIDKULOV NURIDDIN AKRAMKULOVICH Yoshlarda yuksak ma’naviyatni shakllantirishning ijtimoiy-huquqiy asoslari 5A111601 – Ma’naviyat asoslari
  • Toshkent-2014 YOSHLARDA YUKSAK MA’NAVIYATNI SHAKLLANTIRISHNING IJTIMOIY-HUQUQIY ASOSLARI M U N D A R I J A
  • ADABIYOTLAR
  • Tadqiqot mavzusining dolzarbligi .
  • Tadqiqot mavzusining oʻrganganlik darajasi.
  • Tadqiqotning asosiy maqsadi.
  • Tadqiqotning ob’ekti.
  • Tadqiqotning ilmiy farazi.
  • Tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati
  • Tadqiqotning ilmiy yangiligi
  • Tadqiqotning tuzilishi va tarkibi.
  • Bajarilgan ishning asosiy natijalari.
  • Saidkulov nuriddin akramkulovich




    Download 379.9 Kb.
    bet1/11
    Sana21.03.2017
    Hajmi379.9 Kb.
      1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


    OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA OʻRTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
    MIRZO ULUGʻBEK NOMIDAGI OʻZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI

    Qoʻlyozma huquqida

    UDK 347.262.1.
    Vazir (arab. - yuk koʻtaruvchi) - oʻrta asrlarda Yaqin va Oʻrta Sharq davlatlarida, shu jumladan Oʻrta Osiyo xonliklarida hukumat idorasi yoki kengashi (devon) boshligʻi. V. lar vaziri aʼzam rahbarligida davlatni idora etish vazifalari bilan shugʻullangan. V.
    Respublika (lot. respublica, res - ish va publicus - ijtimoiy, umumxalq) - davlat boshqaruvi shakli, unda bar cha davlat hokimiyati organlari saylab qoʻyiladi yoki umummilliy vakolatli muassasalar (parlamentlar) tomonidan shakllantiriladi, fuqarolar esa shaxsiy va siyosiy huquqlarga ega boʻladilar.


    SAIDKULOV NURIDDIN AKRAMKULOVICH

    Yoshlarda yuksak ma’naviyatni shakllantirishning

    ijtimoiy-huquqiy asoslari

    5A111601 – Ma’naviyat asoslari

    Magistr

    akademik darajasini olish uchun yozilgan

    dissertatsiya

    Ilmiy rahbar:

    f.f n, dotsent Muhammadiyeva O.


    Toshkent-2014

    YOSHLARDA YUKSAK MA’NAVIYATNI SHAKLLANTIRISHNING IJTIMOIY-HUQUQIY ASOSLARI

    M U N D A R I J A

    I BOB. MA’NAVIYAT VA MA’NAVIY BARKAMOLLIK DIALEKTIKASINING ILMIY-NAZARIY TALQINI 11

    1.1. Islom Karimov asarlarida ma’naviyat va ma’naviy barkamollikning oʻzaro uygʻunligi.

    Asar (arab. - iz, qodsiq) - 1) bi-ror narsadan qolgan yoki undan darak beruvchi belgi; nishon, iz; 2) Muhammad (sav) dan qolgan barcha sunnatlar; 3) olim, yozuvchi, rassom, bastakor va boshqa ijodining mahsuli.
    Islom Abdugʻaniyevich Karimov (1938-yil 30-yanvar, Samarqand shahri - 2016-yil 2-sentabr, Toshkent shahri) - davlat va siyosat arbobi, Oʻzbekiston Respublikasining birinchi prezidenti. Oʻzbekiston Qahramoni (1994).
    11

    1.2. Sharq ma’naviy merosida ma’naviyat va ma’naviy barkamollik masalalariga boʻlgan qarashlar 18

    1.3. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan soʻng, ma’naviy boʻshliqni bartaraf etish masalalari.

    Mustaqillik - davlatning ichki va tashqi ishlarda boshqa davlatlarga qaram boʻlmay faoliyat koʻrsatishi. M. tamoyillariga rioya etish davlatlararo oʻzaro munosabatlarda yetakchi, hukmron qoidadir. Har bir davlatning mustaqilligini tan olish oʻzaro tinchtotuv yashashning prinsiplaridan biridir.
    25

    I BOB BOʻYICHA XULOSA 30

    II BOB. YOSHLAR MA’NAVIYATINI YUKSALTIRISHNING MUHIM OMILLARI 33

    2.1. Yoshlar ma’naviyatini shakllantirishda ma’naviy merosning ahamiyati 33

    2.2.Yoshlar ma’naviyatini yuksaltirishda milliy va xalqaro huquq normalarning roli 39

    2.3. Ijtimoiy-siyosiy institutlar faoliyatida yoshlar ma’naviyatini yuksaltirish vazifalari 46

    II BOB BOʻYICH XULOSA 53

    III BOB. YUKSAK MA’NAVIYATLI YOSHLARNI KAMOL TOPTIRISHNING USUL VA VOSITALARI. 54

    3.1. Yoshlar ma’naviyatini yuksaltirishda qonun hujjatlarini takomillashtirish masasalalari 54

    3.2.Yoshlar ma’naviyatini yuksaltirishda OAV va internet tizimidan toʻgʻri foydalanish usullari 62

    III BOB BOʻYICHA XULOSA 70

    X U L O S A 71

    FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI 77



    KIRISH

    Bugungi kunda xalq tinchligi, yurt farovonligi har tomonlama kuchli bilimli, yurtimizda demokratik, siyosiy va iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishda, mustaqil fikrlaydigan, oʻzining hayotiy pozitsiyasi va qat’iy e’tiqodiga ega, jamiyat hayotida munosib oʻrin egallash, mamlakatni isloh qilish va yangilash jarayonlarida hal qiluvchi kuch va tayanch boʻlishga qodir yoshlarlarimizga bogʻliqdir.

    Xalq - bu odamlar jamoasi boʻlib, ularning tili, madaniyati, sanʼati, dini boshqa jihatlarini birgalikda aks ettiradi. Xalq tushunchasi keng boʻlib jihatlari bilan birlashtiriladigan odamlar yigʻindisiga aytiladi.
    Adabiyot (arab. - adab so‘zining ko‘pligi) - 1. Fan va amaliyotning biror sohasidagi yutuqlarni umumlashtiruvchi asarlar majmui (texnikaviy A., qishloq xo‘jaligi A.i, siyosiy A. va boshqalar). 2. San’atning bir turi (badiiy A. deb ham ataladi)
    Siyosat (arab. سياسة (siyasa) - ot tarbiyalash, ot boqish) - davlatni boshqarish sanʼati. Siyosat biror guruh, jamiyatni boshqarish jarayonidir. Ushbu jarayonda tegishli guruh vakillari ham qatnashishadi.

    Mustaqillikni ilk kunlaridayoq jamiyat a’zollarining, xususan yoshlarni ta’lim-tarbiyasi bilan bir qatorda ma’naviy-ma’rifiy olamini boyitish davlat siyosatini asosiy yoʻnalishi sifatida qaraldi. Bu jarayonni Oʻzbekiston mustaqillikka erishishining ishonchli tarixiy manbalardan biri I.A. Karimovning “Oʻzbekiston mustaqillikka erishish ostonasida” nomli asarida keltirilgan quyidagi fikrlaridan ham koʻrishimiz mumkin. Jumladan, “yoshlar xalq ma’naviyatining – ham mahsuli, ham kelajagi. Shuning uchun har bir oʻgʻil-qizlarimiz dastlabki qadamlaridan boshlab madaniy boyliklarimizdan bahramand bolishi kerak. Iste’dodli yoshlarimizning, yigit-qizlarimizning oʻz qiziqqan sohalarida yetuk insonlar boʻlib yetishishlari uchun tegishli shart-sharoitlar hali toʻla yaratilgani yoʻq. Oʻzimizni ma’naviy burchimizni oqlashni istasak, ularga otalarcha gʻamhoʻrlik qilishimiz kerak.”1 Bugungi kunga qadar bevosita yoshlarga taalluqli boʻlgan Oʻzbekiston Respublikasining 100 dan ziyod Qonun hujjatlari, shundan Oʻzbekiston Respublikasining 10 dan ortiq Qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 30 dan ortiq farmonlari va qarorlari, Vazirlar Mahkamasining 40 dan ziyod qarorlari qabul qilingan. Jumladan, 2014-yil mamlakatimizda “Sogʻlom bola” yili deb e’lon qilinishi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 6-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirishga qaratilgan qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi farmoni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 29-fevraldagi “Sogʻlom bola yili” davlat dasturi toʻgʻrisida”gi qarorlarini olib borilayotgan islohatlarning huquqiy asosi deyish mumkin.

    Dastur - 1) biron-bir faoliyat, ishning mazmuni va rejasi; 2) siyosiy partiyalar, tashkilotlar, alohida arboblar faoliyatining asosiy qoidalari va maqsadlari bayoni; 3) oʻquv fani mazmunining qisqacha izohi; 4) teatr, konsertlar va b.

    Jumladan, Oʻzbekiston Respublikasida “Yoshlarga oid davlat siyosatining asoslari toʻgʻrisida”gi qonunning 1-moddasida: “Yoshlarga oid siyosat Oʻzbеkiston Rеspublikasi davlat faoliyatining ustuvor yoʻnalishi boʻlib, uning maqsadi yoshlarning ijtimoiy shakllanishi va kamol topishi, ijodiy iqtidori jamiyat manfaatlari yoʻlida imkoni boricha toʻla-toʻkis roʻyobga chiqishi uchun ijtimoiy-iqtisodiy, huquqiy, tashkiliy jihatdan shart-sharoit yaratish hamda ularni kafolatlashdan iboratdir…”,1 deb ta’kidlangan.

    Ushbu me’yoriy huquqiy hujjatlar yoshlarning mamlakatda amalga oshirilayotgan demokratik siyosiy va iqtisodiy islohotlarni yanada chuqurlashtirishda faol ishtirok etish, jamiyatda tinchlik va hamjihatlikni mustahkamlash, Oʻzbekiston jahonning rivojlangan mamlakatlari qatoriga kirishi jarayonlariga jalb qilish hamda yosh avlodning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilishni ta’minlash, yigit-qizlarning ma’naviy va kasbiy saviyasini yuksaltirish, intellektual va ijodiy salohiyatini roʻyobga chiqarish uchun xizmat qilib kelmoqda.

    Shunday ekan, Oʻzbekistan zaminida yashayotgan har qaysi odam mamlakatimizda olib borilayotgan va koʻzda tutilayotgan barcha islohotlar, avvalambor, uning manfaati, uning oilasi va farzandlari uchun, shu yurtning farovonligi va taraqqiyoti uchun amalga oshirilayotganini aniq-ravshan anglab yetishi nihoyatda muhim ahamiyat kasb etadi. Buning uchun, avvalo, oʻz ustimizda ishlashimiz, huquqiy madaniyat, huquqiy ongimizni yuksaltirishimiz, siyosiy faolligimiz va fuqarolik mas’uliyatimizni oshirishni bugungi kunda oldimizda turgan eng muhim vazifalardan biri sifatida qabul qilishimiz darkor.

    Bu haqiqatni barchamiz, avvalo, bugun hayotga kirib kelayotgan yoshlarimiz yaxshi anglab olganiga ishonamiz. Qolaversa, bunday qarash, bunday yondashuv bilan yashash biz barpo etayotgan huquqiy davlatning eng muhim tarkibiy qismi, jamiyatimizni oʻzgartirish va yangilashning asosiy shartidir, desak, aslo mubolagʻa boʻlmaydi.

    Muhtaram yurtboshimiz I.A.Karimov “Farzandlarimizga nafaqat ishonch bildirish, balki ularga oʻzini amalda namoyon etish uchun maydonni kengaytirish kerak”,2 degan fikrlari yoshlarni har da’fa bilim olishlariga undab kelmoqda. Istiqlol bizga bergan bebaho boylik va imkoniyatlar, erishgan natijalarimiz haqida koʻp soʻz yuritish mumkin. Ayni vaqtda mustaqillik tarixiga aslo oʻchmaydigan, yorqin sahifa boʻlib yoziladigan ulkan marralarimiz qatorida shunday buyuk bir yutugʻimiz borki, uning ahamiyatini hech narsa bilan oʻlchab, baholab boʻlmaydi.

    Biz buni zamonaviy bilim va kasb-hunarlarni puxta egallagan, mustaqil fikrlaydigan, hayotimizda tobora hal qiluvchi kuchga aylanib borayotgan sogʻlom va barkamol avlod timsolida koʻramiz

    Tadqiqot mavzusining dolzarbligi. Oʻzbekiston bozor munosabatlariga toʻla oʻtayotgan davrda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarning ahamiyati tobora oʻsib borayotganligi ma’naviy barkamol avlodni tarbiyalashni eng dolzarb masala sifatida kun tartibiga qoʻymoqda.

    Hozirgi kunda mamlakatimiz bor kuch-qudratini demokratik huquqiy davlat, fuqarolik jamiyati qurishga yoʻnaltirgan. Respublikamizda qabul qilingan oʻziga xos islohot modeli orqali biz oʻz oldimizga uzoq va davomli milliy manfaatlarimizni amalga oshirish vazifasini qoʻyar ekanmiz, mazkur masalani samarali hal etish birinchi navbatda, oʻsib kelayotgan yosh avlodning axloqiy barkamolligiga, gʻoyaviy-siyosiy yetukligiga, milliy oʻzligini qanchalik chuqur va mukammal anglab olganliklariga ham bevosita bogʻliqdir. Mustaqil fikrlay oladigan, dunyoqarashi va tafakkuri keng barkamol insonlar yurtimiz taqdirini hal qiladilar. Shuning uchun ham kelajakka munosib boʻlgan ma’naviy jihatdan yetuk yoshlarni tarbiyalash bugungi kunning muhim vazifalaridan biridir. “Ma’naviyat sohasidagi ishlarimizning pirovard maqsadi, – deydi I.A.Karimov, – iymon-e’tiqodi butun, irodasi baquvvat erkin fuqaro ma’naviyatini shakllantirishdir. Ya’ni mustaqil dunyoqarashga ega, ajdodlarimizning bebaho merosi va zamonaviy tafakkuriga tayanib yashaydigan barkamol shaxs – komil insonni tarbiyalashdan iborat”.1

    Bozor munosabatlarida ham yuksak ma’naviyatli va axloq-odobli, iqtidorli, bilim saviyasi yuqori va chuqur, zukko, ishbilarmon, ishchan kishilar zarur. Qashshoq ma’naviyat, axloqiy sust, bilim saviyasi yuzaki va past, ishning koʻzini bilmaydigan kishilar bozor munosabatlarida koʻzlangan maqsadga erisha olmaydilar. Ana shunday holatlarda bir qancha muammolar yuzaga kelishi tayin. Bugungi kunda yoshlar va ularning axloqi bilan bogʻliq muammolar mavjud.

    Jumladan,

    - Yoshlar tomonidan jinoyatlarni sodir etilishi;

    - yoshlar oʻrtasida oʻz joniga qasd va suiqasd qilish holati;

    - yoshlar oʻrtasida giyohvandlikning koʻpayishi;

    - yoshlarni surunkali ichishga ruju qoʻyishi;

    - OITS va OIV ga chalingan yoshlarning mavjudligi;

    - yoshlar oʻrtasida nikohning bekor boʻlayotganligi;

    - Doimiy ish joyiga ega boʻlmagan yoshlar hamda xorijiy mamlakatlarga ishlashga ketgan yoshlar va ularning ayrimlarida yuzaga kelayotgan axloqsizlik va bu orqali jamiyat kishilariga boʻlayotgan salbiy ta’sirlari kabi boshqa muammolarni misol keltirish mumkin.

    Yoshlar tomonidan sodir etilgan jinoyatlar 2012-yilning 1-yarim yilligida 10,1 mingtani tashkil etgan boʻlsa, 2013-yil yanvar holatiga koʻra bu koʻrsatgich tahminan 18,2 mingtaga yetgan va 8 mingtaga oʻsish holati kuzatilgan.

    Yanvar (lot.; Jānuārius mēnsis 'Yanus oyi' rimliklar xudosi Yanus nomidan) - Grigoriy kalendari boʻyicha yilning birinchi oyi. Yanvar 31 kundan iborat (yana q. Kalendar).
    Hududlar kesimida Toshkent shahar (4,3 ming) va Samarqand viloyatida (2,6 ming) boshqa viloyatlarga nisbatan yuqori koʻrsatgich qayd etilgan.

    Yoshlar tomonidan oʻz joniga qasd va suiqasd qilish holatlari erkaklar tomonidan 822 ta, ayollar tomonidan 969 ta sodir etilgan. Mazkur koʻrsatgichlardan ayollarning erkaklarga nisbatan oʻz joniga qasd va suiqasd qilish holati 147 taga koʻp sodir etilganligini koʻrish mumkin. Hudud kesimida bunday holatlar boʻyicha ikkala toifada ham (erkaklar-153, ayollar-200) yuqori koʻrsatgich Toshkent viloyatida qayd etilgan.

    Samarqand - Samarqand viloyatidagi shahar. Viloyatning maʼmuriy, iqtisodiy va madaniy markazi (1938 yildan). 1925-30 yillarda Respublika poytaxti. Oʻzbekistonning jan.gʻarbida, Zarafshon vodiysining oʻrta qismida (Dargʻom va Siyob kanallari orasida) joylashgan.
    Toshkent viloyati - OʻzR tarkibidagi viloyat. Respublikaning shim.sharqida. 1938 y. 15 yanvda tashkil kilingan. Shim. va shim.gʻarbdan Qozogʻiston Respublikasi, shim.sharkdan Qirgʻiziston Respublikasi, sharqdan Namangan viloyati, jan.

    Yoshlar oʻrtasida giyohvandlik, surunkali alkagol maxsulotlarni iste’mol qilish hamda OITS va OIV kasalliklari balan kasallanganlar 2013-yilning yanvar holatiga koʻra mamlakatimizda yoshlar oʻrtasida shunday salbiy holatlar 9,1 mingtani tashkil etgan. Shundan, giyohvand yoshlar 2,8 ming nafarni, surunkali alkagol mahsulotlarini iste’mol qiluvchilar 4,4 ming nafarni, OITS va OIV kasalliklari bilan kasallanib hisobga olingan yoshlar 1,9 ming nafarni tashkil etgan.

    Mahsulot - iqtisodiy faoliyatning ashyolar va xizmatlarda mujassam etilgan natijasi. Uning moddiy-buyum shakli moddiy M. koʻrinishiga ega. Maʼnaviyat sohasida gʻoya, ixtiro va kashfiyotlar, yangi texnologiyalar, i.t.
    Shundan, giyohvandlikka ruju qoʻygan yoshlar koʻrsatgichi boʻyicha Samarqand (858) va Surhondaryo (825) viloyatlarida yuqori boʻlsa, Sirdaryo viloyatida yil davomida giyohvand yoshlar aniqlanmagan.

    Bundan xulosa qilish mumkinki, yoshlar oʻrtasida hali koʻp muammolar mavjud. Lekin yuqorida keltirilgan muammolarni aniqlashni oʻzi bilan ish bitmaydi. Balki, muammolarning yuzaga kelish sabablari va ularni bartaraf etishning samarali yoʻllarini qidirib topish hamda amalga oshirish zarurligi eng muhim vazifalardan ekanligi shart qilib qoʻyiladi. Bunday muammolarni yuzaga kelish sabablarini oʻrganish davomida yoshlardagi iroda zaifligi, sabrsizligi, aqlsizligi va bir soʻz bilan aytganda ulardagi ma’naviy qashshoqlik asosiy omil boʻlib xizmat qilmoqda. Ma’naviy yetuk yoshlar hech qachon axloqsizlikka olib boradigan ishlarni qilmaydi, balki, u zararli narsalardan ehtiyot va ogoh boʻlishga doimo intiladi.

    Tadqiqot mavzusining oʻrganganlik darajasi. Oʻzbekiston Respublikasi Preztidenti I.A.Karimovning bir qator asarlarida mavzuga oid gʻoya va qarashlar ilgari surilgan. Shaxs va jamiyat munosabatlari, ma’naviyat va axloqiy tarbiya masalalari, shaxsni shakllantirishda ijtimoiy munosabatlarning oʻrni Sharq mutafakkirlari Al-Buxoriy, At-Termiziy, Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Mahmud Koshgʻariy, Yusuf Xos Xojib, Jaloliddin Rumiy, Husayn Voiz Koshifiy, Alisher Navoiy, Jaloliddin Davoniy, Mahmudxoʻja Behbudiy, Abdulla Avloniy, Abdurauf Fitratlarning gʻoyalari va qarashlarida oʻz aksini topgan.

    Jaloliddin Rumiy yoki Mavlono Rumiy (30-sentabr 1207, Balx, Afg‘oniston - 17-dekabr 1273, Ko`niya, Turkiya) nomi bilan mashhur boʻlgan zot dunyoning ulugʻ donishmandlaridan biri, benazir shoir va betakror bir mutafakkir, valiy insondir.
    1

    Ta’lim jarayonida yoshlarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalash masalasi keng oʻrganilgan sohalardan biri boʻlib, oʻziga xos pedagogik tizimning ishlab chiqilganligi bilan tavsiflanadi. X.Aliqulov, Gʻ.Omonova, M.Baratov, A.Zununov, B.Toʻxliyev, D.Quronov, M.Xayrullayev, K.Hoshimov, S.Nishonova, M.Quronov, S.Ochilov, M.Ortiqov, A.Sherov, M.Maxmudov, R.Mahmudov, G.Niyozov, Q.Ahmedov, Q.Tojiboyev, M.Holmatova, M.Abdullayev, D.Yengulatova, N.Saydalixodjayeva, B.Xudoyorov, E.Yusupov, Z.Gʻofurov, Oʻ.Qayumov, X.Odilqoriyev, Sh.Yakubov, G.Tillayeva, Q.Yusupov, N.Boboyev, E.Xaldibekova, A.Yusupov kabi olimlar yoshlarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalashning asoslarini ishlab chiqqanlar.1 Ularning tadqiqotlarida oliy ta’lim muassasasi talabalarining ma’naviy-axloqiy madaniyatini shakllantirish, mazkur jarayonda milliy tarbiya asoslaridan samarali foydalanish, barkamol insonni tarbiyalash modelining ishlab chiqilganligi e’tiborga loyiqdir. Lekin, shuni ta’kidlash joizki, yuqoridagi ishlarning aksariyatida asosiy e’tibor yoshlarning ma’naviy va axloqiy kamolatiga qaratilgan. Biz mazkur tadqiqot ishimizda yuqoridagi tadqiqot ishlaridan oʻrinli foydalanilgan holda, yoshlar ma’naviyatini shakllantirishning ijtimoiy-huquqiy asoslarini yoritishga harakat qildik.

    Harakat - borliqnint ajralmas xususiyati boʻlgan oʻzgaruvchanlikni (q. Barqarorlik va oʻzgaruvchanlik) ifodalovchi falsafiy kategoriya. H. tushunchasi imkoniyatlarning voqelikka aylanishini, roʻy berayotgan hodisalarni, olamning betoʻxtov yangilanib borishini aks ettiradi.



    Tadqiqotning_asosiy_maqsadi.'>Tadqiqotning asosiy maqsadi. Yoshlarda yuksak ma’naviyatni shakllantirishning ijtimoiy va huquqiy asoslarni ilmiy tadqiq etish va yoritish.

    Tadqiqotning vazifalari.

    1. Islom Karimov asarlarida ma’naviyat va ma’naviy barkamollikning oʻzaro uygʻunligi mohiyatini yoritish

    2. Sharq ma’naviy merosida ma’naviyat va ma’naviy barkamollik masalalarini aniqlash.

    3. Ma’naviy-axloqiy tarbiya va ijtimoiylashtirishning oʻzaro aloqadorligini yoshlar ma’naviyatiga ta’sirini ochib berish.

    4. Mustaqillik yillarida yuzaga kelgan ma’naviy boʻshliqni sabablarini aniqlash va uni bartaraf etish usullarini tadqiq etish.

    5. Yoshlarda yuksak ma’naviyatni shakllantirishda ma’naviy merosning ahamiyatini koʻrsatish.

    6. Yoshlar ma’naviyatini yuksaltirishda milliy va xalqaro huquq normalarining ahamiyatini koʻrsatish.

    7. Ijtimoiy-siyosiy institutlarning yoshlar ma’naviyatini yuksaltirishdagi oʻrni.

    8. Yoshlar ma’naviyatini yuksaltirishda qonun hujjatlarini takomillash-tirishning mohiyatini ochib berish.

    9. OAV va Internet tizimini yoshlar maʻnaviyatini yuksaltirishdagi roʻlini asoslash va ulardan toʻgʻri foydalanish usullarini ishlab chiqish.



    Tadqiqotning ob’ekti. Yoshlar ma’naviyati va uni shakllantirishning ijtimoiy va huquqiy asoslariga ta’sir etuvchi vositalar, omillar, jarayonlar.

    Tadqiqotning predmeti. Yoshlar ma’naviyati va ma’naviy barkamolligining shakllanishiga ta’sir etuvchi omillar, vositalar va jarayonlar. Shuningdek, yuksak ma’naviyatli yoshlarni kamol toptirish usullari.

    Tadqiqotning ilmiy farazi. Ijtimoiy-huquqiy asoslar, yoshlarda yuksak ma’naviyatni shakllantirishning muhim omillaridan biri ekanligi.

    Tadqiqotning metodlari. Ishda ilmiy bilishning ob’ektivlik, tizimlilik, qiyosiy tahlil, analiz va sintez, umumlashtirish, tarixiylik va mantiqiylik kabi metodlarga tayanildi.

    Tadqiqotning ilmiy va amaliy ahamiyati:

    1. “Yoshlar ma’naviyatini shakllantirishning ijtimoiy-huquqiy asoslari” mavzusidagi ilmiy tadqiqot ishi natijalari “Ma’naviyat asoslari”, “Milliy istiqlol gʻoyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar”, “Ijtimoiy falsafa”, “Axloqshunoslik”, “Siyosatshunoslik” kabi fanlarning tegishli mavzulari boʻyicha chuqur ilmiy-nazariy asos boʻlib xizmat qiladi.

    2. Mazkur magistrlik dissertatsiya natijalaridan ma’naviy-ma’rifiy targʻibot ishlarida, yoshlarni ma’naviy-huquqiy madaniyatini yuksaltirishga qaratilgan turli xil koʻrsatuv va eshittirishlarda, “Milliy gʻoya”, Ma’naviyat asoslari” va “Huquqshunoslik” kabi fanlarining tegishli mavzularini oʻqitishda foydalanish mumkin.

    Tadqiqotning ilmiy yangiligi: Yoshlar ma’naviyatini shakllantirishda ma’naviy-axloqiy hamda huquqiy qadriyatlardan samarali foydalanish yoʻllari va ta’lim mazmuniga singdirish imkoniyatlari aniqlandi;

    - Nazariy tahlil asosida yoshlar ma’naviyatini shakllantirishning ijtimoiy-huquqiy asoslari mazmuni yoritildi hamda mavzu mohiyatini aks ettiruvchi tayanch tushunchalarning falsafiy mohiyati ochib berildi;

    - Yuksak ma’naviyatli yoshlarni tarbiyalash va ularning ijtimoiy munosabatlarda bardoshlilik, huquqiy savodxonligini yanada shakllantirish hamda kundalik hayotga tadbiq etishda muhim vosita ekanligi ilmiy tahlil qilinib, nazariy va amaliy taklif – tavsiyalar ishlab chiqildi;

    - yoshlar ma’naviyatini shakllantirishda ommaviy axborot vositalarining ahamiyati yoritilib, ommaviy axborot vositalarining yoshlar tarbiyasiga koʻrsatayotgan ta’siri aniqlandi;

    - ommaviy axborot vositalari yoshlar ma’naviyatini yuksaltirishda muhim vositalardan biri ekanligi tahlil qilinib, milliy gʻoyani xalqimiz ongi va e’tiqodiga aylantirish hamda fuqarolik jamiyati qurishning muhim omili ekanligiga oid nazariy va amaliy taklif – tavsiyalar ishlab chiqildi.

    Tadqiqotning tuzilishi va tarkibi. Magistrlik dissertatsiyasi kirish, sakkiz paragrafni oʻz ichiga olgan uch bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar roʻyxatidan iborat. Dissertatsiyaning hajmi, 89 betni tashkil etadi. Unda ishga doir 100 dan ortiq manbalardan foydalanildi.

    Bajarilgan ishning asosiy natijalari. Magistrlik dissertatsiyasining asosiy ilmiy natijalari boʻyicha kamida 6 ta ilmiy maqola va tezislar chop etildi.


    1. Oila tarbiyasida huquqiy qadriyatlarnng oʻrni.“Oʻzbkiston xotin-qizlarining jamiyat va oila mustahkamligini ta’minlashda tutgan oʻrni: tarix va hozirgi zamon” Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. Qarshi, 2012-yil, Dekabr. -B. 372-374.
      Maqola -publitsistik janr. M.da ijtimoiy hayot hodisalari chuqur tahlil qilinib, nazariy va ommaviy jihatdan umumlashtiriladi, davlat siyosati, iqtisodiyot, texnika, fan va madaniyatda erishilgan yutuqlar, il-gor ish tajribalari ommalashtiriladi, xalq xoʻjaligidagi nuqsonlar tanqid qilinadi.
      Qarshi (1926 37 yillarda Behbudiy) - Qashqadaryo viloyatidagi shahar (1926 yildan), viloyat markazi (1943 yildan). Qashqadaryo vohasining markazida, Qashqadaryo boʻyida, xalqaro t. yil va avtomobil yoʻllari kesishgan joyda.


    2. Fuqarolik jamiyatini shakllantirish yoʻlidan boryotgan Oʻzbekiston davlati. “Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi-fuqarolik jamiyati shakllanishining huquqiy asosi” Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. Toshkent, 2012-yil, Dekabr. -B. 392-394

    3. Xalqimizning ma’naviy qiyofasi. “Oʻzbekistondagi ijtimoiy-falsafiy fikrlar taraqqiyoti: muammo va yechimlar.” Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. Toshkent, 2013-yil, May. -B.167-168.

    4. Huquqiy tarbiya- barkamol avlod tarbiyasining ustuvor vazifasi sifatida. “Davlat va huquq nazariyasi fanlarini oʻrganish muammolari” Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. Toshkent, 2013-yil, Dekabr. –B.307-312.

    5. Inson kamolotida diniy-axloqiy qadriyatlarning oʻrni. “Dinshunoslik fanining metadalogiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. Toshkent, 2014-yil, Aprel. -B.92-96.

    6. Yosh kadrlar ma’naviy barkamolligi-hayotiy zaruriyat. “Huquqiy fanlar va huquq ta’limining dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-nazariy konferensiyasi materiallari toʻplami. Toshkent, 2014-yil, Aprel. –B.179-182.

      1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


    Download 379.9 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Saidkulov nuriddin akramkulovich

    Download 379.9 Kb.