• Maymonid qasamyodi
  • Alisber navoiy tabiblar haqida
  • Ozbekiston shifokorlarining qasamyodi
  • Birinchi kurs talabaiarining tantanali vadasi
  • Toshkent Tibbiyot Akademiyasining madhiyasi
  • SOZ QUDRATI HAQIDA DONOLAR OGITI
  • Alisher Navoiy hikmatlari
  • So 'zning otasi




    Download 0.61 Mb.
    bet9/10
    Sana21.03.2017
    Hajmi0.61 Mb.
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

    /// BOB

  • QASAMYODLAR, NAQLLAR VA O'GITLAR B uqrot (gippokrat) qasamyodi

  • Appolon hakam Asklepiy, Gigiya, Panatsiya hamda boshqa barcha xudo va ma'budalar guvohligida ushbu qasamimni yozma va og'zaki ravishda bildiraman.

  • Har qanday sharoitda kuchim va aqlim yetguncha o'z burchimni halol va pok bajarishga, menga vrachlik san'atini o'rgatgan kishilarni o'z ota-onamday ko'rishga va erishgan yutuqlarimni u bilan baham ko'rishga, zarur bo'lib qolganda esa unga jonimni berishga qasam ichaman. Uni avlodlarini o'z jigarlarimday ko'rishga va ular xohlagan taqdirda esa bu san'atimni ularga hech qanday shartnomasiz va beminnat o'rgatishga, barcha pand-nasihatlarni, hamma bilimimni begonalarga emas, balki shu tibbiyot qasamiga va majburiyatiga bog'liq bo'lgan kishilargina, o'z farzandlarimga, ustozimning farzandiga, nogironlarga yetkazishga qasam ichaman. Men bor kuchimni va aqlimni kasallarning foydasiga, ularni har qanday zarar va adolatsizliklardan saqlashga sarf qilaman.

  • Men hech kimga, hech qachon o'limga olib keladigan narsalarni bermayman. Shu kabi fikrlarga yo'l qo'ymayman, xuddi shunday, hech qaysi ayolga homilani olishga yo'l qo'ymayman. O'z hayotim va san'atimni pok va benuqson saqlayman. Bemorni davolayotganimda, shuningdek, davolay olmasam ham, odamzot hayotiga taalluqli nimaiki ko'rmay, eshitmay, sir saqlayman. O'z qasamimni buzmasdan bajarayotgan mendek kishiga vrachlik san'atida va hayotda abadiy baxt va shon-sharaflar bo'lsin. O'z qasamini buzgan kishilarga esa buning aksi bo'lsin.

  • Maymonid qasamyodi

  • «Ey, qudratli va himmatli Olloh, mening qalbimni sen yaratgan barcha narsalarga va hakimlik san'atiga bo'lgan muhabbatga to'ldirgin.

  • Meni boylik va shon-shuhratga intilishdan asragin, toki shifokorlik burchimni bajarishimga halaqit bermasin.

  • Mening qalbim kuchini shunday oshirgilki, toki u boy va kambag'al, do'st va dushman, pok va gunohkor bandalarga birday xizmat qilishga hamisha tayyor boisin.

  • Shunday qilginki, mening ko'zim faqat dard chekayotgan kimsanigina ko'rsin. Shunday qilginki, ongim barcha og'ir sharoitlarda ravshan qolsin, chunki tib ilmi buyuk va qimmatlidir, u sen yaratgan narsalarning hayoti va sog'lig'ini saqlash maqsadidadir.

  • Shunday qilginki, bemorlarim menga va mening amaliyotimga ishonsinlar, men bergan ko'rsatma va maslahatlarga amal qilsinlar. Ulaming qalblarini yolg'ondan va shifokorlikdan xabari bo'lmagan yaqin qarindoshlarining turli maslahatlaridan hamda qilmishlaridan saqlagin.

  • Ey, Olloh menga o'jar va qo'pol bemorlar bilan yaxshi munosabatda bo'lishga sabr-toqat bergin.

  • Shunday qilginki, men hamma narsada me'yorda bo'lay, lekin fanga bo'lgan muhabbatim cheksiz bo'lsin.

  • Meni hamma narsani bilaman, degan fikrdan uzoqlashtirgin.

  • Menga nur, xohish va imkoniyat berginki, toki bilimimni yanada chuqurlashtirib, azob chekayotganlar foydasiga qo'llay.


    Alisber navoiy tabiblar haqida


    • Tabib o'z fanining mohir bilimdoni bo'lishi, bemorlarga mehr-shafqat bilan muomala qilishi, asl tib ilmiga tabiati kelishmog'i, donishmandlar so'ziga rioya qilib, ularga ergashmog'i, muloyim so'z va bemor ko'nglini ko'taruvchi andishali, xushfe'l bo'lmog'i kerak.

    • O'tkir va shafqatli tabib Isoga o'xshaydi. Isoning ishi jonni duo bilan tanga kiritish bo'lsa, tabibning ishi esa tandan chiqmoqchi bo'lgan jonni davo bilan chiqarmaslikdir. Bunday tabibning yuzi xastalar ko'nglida sevimlidir, so'zi esa bemorlar joniga yoqimlidir.

    • Uning har nafasi bemorlarga davo, har qadami esa xastalarga shifodir.

    • Uning yuzi najot keltiruvchi, Hizrning beradigan sharbati esa tiriklik suvini eslatadi.

    • Tabib agar o'z kasbiga mohir bo'lsa-yu, ammo o'zi badfe'l, beparvo va qo'pol so'z bo'lsa, bemorni har qancha muolaja qilganda ham baribir uning mijozida o'zgarish paydo qiiolmaydi.

    Tabobat fanidan savodsiz tabib xuddi jallod kabidir. U tig' bilan o'ldirsa, bu zahar bilan azoblaydi. Shubhasiz, jallod bunday tabibdan yaxshiroqdir. Zero, u gunohkorlarni oldiradi, bu esa begunohlarni halok qiladi. Hech bir gunohkor jallod qo'lida xor bo'lmasin, hech bir begunoh kasalmand bunday tabibga zor bo'lmasin.

    Shirin so'zli mohir tabib tan xastaligiga shifodir, badfe'l, serjahl va savodsiz tabib esa el joniga balodir.



    O'zbekiston shifokorlarining qasamyodi

    Shifokor diplomini olayotgan bitiruvchi qo'yidagi mazmunda qasamyod qabul qiladi:

    «Shifokor degan yuksak unvonni olib, tibbiyot faoliyatiga kirishar ekanman:


    • o'zimning bor bilim va mahoratimni bemorni davolashga hamda inson sog'lig'ini saqlashga bag'ishlashga;

    • yoshi, jinsi, irqi, millati, tili, dini, e'tiqodi ijtimoiy ke'lib chiqishi va ijtimoiy mavqeidan qat'i nazar, har bir bemorga kuch-g'ayratim va vaqtimni ayamay tibbiy yordam ko'rsatishga;

    -bemorning sog'lig'ini shaxsiy manfaatlarimdan yuqori qo'yishga, kamtar va halol bo'lishga, o'z bilim va mahoratimni doimo oshirib borishga;

    • shifokor sirini saqlashga;

    • kishilarga hamisha mehr-muruwat va shifo topishlariga ishonch hadya etishga;

    • Buqrot, Abu Ali ibn Sino singari ulug' tabiblarning shonli an'analarini davom ettirishga tantanali qasamyod qilaman.

    Ushbu qasamyodga umrimning oxirigacha sodiq qolishga qasamyod qilaman».

    Shifokorlar qasamyodni buzganliklari uchun qonunda be'gilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.



    O'zbekiston Respublikasi Fuqarolar Sog'lig'ini Saqlash To'g'risidagi qonun, 44-bandi, 1996-y.
    Birinchi kurs talabaiarining tantanali va'dasi

    O'zbekiston Respublikasi mustaqilligi kunida talabalar safiga kirar ekanman, tantanali qasamyod qilaman.



    • O'zbekistonning mustaqilligin', uning konstitutsion tuzimini, demokratiya va qonunchiligini, xalq tomonidan saylangan mamlakat Prczidentining obro'-e'tiborini mustahkamlash va saqlashga;

    • Mustaqil O'zbekiston Respublikasi fuqarosining shon-sharafini asrab-avaylashga, jamiyatning siyosiy barqarorligini, fuqarolar osoyishialigi va umummill'y totuvlikni eng yuksak q idriyat sifatida saqlashga;

    • Mustaqil Vatan taqdiri bilan o'z taqdinmni chambarchas bog'lashga, butun faoliyatimni, ona diyorga va uning buyuk kelajagiga baxshida etishga; xalq salomatligini saqlashga, tabiatni muhofaza qilishga;

    • Tariximizni chuqur o'rganish va u bilan g'ururlanishga, insoniyat tafakkuri kamoliga ulkan hissa qo'shgan bobokalonlarimiz - Imom Buxoriy, Al-Farg'oniy, Bahouddin Naqshband, Al-Xorazmiy, Beruniy. Ibn Sino, Ulug'bek, Navoiy, Boburdek ajdodlarimiz merosini, ma'naviy sarchashmalarini chuqur o'rganishga, ular yoqqan chiioqlarini yanada munavvar etishga;

    • Buyuk Davlat arbobi, sohibqiron Amir Temur vasiyatlariga amal qilishga;

    • Ajdodldr, ota-bobolar e'tiqod qilgan ma'naviy qadriyatlarni hurmat qilishga, odamlar ruhiyatini, ularning quvonch va tashvishlari. maqsad va intilishlarini angiashga, ahil, pokiza bo'lib, adolatli va insof bilan yashashga;

    • Hozirgi zamon bilimlari va ixtisosliklarini hormay-tolmay o'rganishga va egallashga, yetuk mutaxassi bo'lib yetishishga, bu bilan Vatanimning taraqqiyoti va gullab-yashnashiga hissa qo'shishga, uning XXI asrda jahon hamjamiyatidan munosib o'rin egallashiga safarbar etishga;

    • Xalqimizga xos bo'lgan yuksak ma'naviy qadriyatlar va insonparvarlik an'analari - oilaga, mahallaga, yoshi kattalarga, o'qituvchilar, ustozlar, murabbiylarga hurmatni doimo esda tutishga va ulug'lashga;

    • Ota-ona oldidagi farzandlik burchimni unutmaslik va uni to'la ado etishga;

    • Kursdoshlarim, o'rtoqlarim oldida o'zimni kamtar tutishga, ular bilan do'stlik aloqalarini tobora mustahkamiashga;

    • Mehnatsevar, jismonan chiniqqan inson bo'lishga, Vatan va millat oldidagi insoniy va fuqarolik burchimni halol ado etishga, Vatanim, elim-yurtimni ko'z qorachig'imday asrashga;

    • Millati, irqi, dinidan qat'i nazar barcha O'zbekiston Respublikasi fuqarolarini hurmat etishga qasamyod qilaman.

    Toshkent Tibbiyot Akademiyasining madhiyasi

    Assalom, navqiron buyuk oliygoh,

    Bo'lajak shifokor uchun manzilgoh.

    «0ltin» davrimizga dastur tuzuvchi,

    Davolash siridan etuvchi ogoh.

    Naqorat:


    Gullayver, yashnayver, bag'ri keng dargoh,

    Ajdodlar ilmidan aylayver ogoh.

    Ustozu, shogirdlar- bo'lishsin omon,

    Bu ulug' dargohni tanisin jahon.

    Bemorlarni darddan xalos etaylik,

    Donolar safini kengaytiraylik.

    Mustaqil ona yuit kelajagini,

    Sogiom avlodlarga taqdim etaylik.

    Naqorat:

    Gullayver, yashnayver, bag'ri keng dargoh,

    Ajdodlar ilmidan aylayver ogoh.

    Ustozu, shogirdla- bo'lishsin omon,

    Bu ulug' dargohni tanisin jahon.

    Malika Qodirova - patofiziologiya kafedrasi dotsenti «Tibbiyolnoma» gazetasi. 2001-yil, 2-son)
    SO'Z QUDRATI HAQIDA DONOLAR O'GITI

    Tabib bemorning sirini oshkor qilmasligi, o'ldiradigan dorilar bermasligi, har qanday yaramaslik va iflosliklardan uzoq bo'lishi, ayollarga xiyonat ko'zi bilan boqmasligi, beva va bechora hamda faqirlarni davolashga yumshoq til va shirin so'z bo'lishi kerak.



    Buqrot

    Ey quyosh yo'q sendek kezuvchi olam,

    Menga ham yo'l ko'rsat, yo'lchiman men ham.

    Muhabbat yo'lida ko'rdingmi bul kun,

    Yuzi gardsiz, dili dardsiz bir odam?

    Ibn Sino

    Menga turkcha so'zlari yovvoyi tog' kiyigi kabi boldi. Shunga qaramay, ularni avaylab-asrab qo'lga o'rgatdim («Qutadg'u bilig»).



    YusufXos Xojib

    So'z joyu vaqtiga bo'lar ekan mos,

    Sehru afsun uchun bo'lur asos.

    Abdurahmon Jomiy

    Ey oqil, so'zning kam bo'-oyog'i bor,

    O'zga so'zga so'zing qistirma, zinhor,

    Aqlu xush egasi, tadbirli inson

    So'z boshlar suhbatdosh kim bo'Igan zamon.

    Sa 'diy Sheroziy

    Bor so'zni sanab tebranmasin til,

    Ko'rib, o'ylab so'zla, keragini bil.

    Uquvlini ko'rdim: oz-oz so'zladi,

    Talay so'zladim deb o'kindi ko'p yil.

    Yusuf Xos Xojib («Qutadg 'u biligu)

    Berur ul o'likka jon so'zdin,

    Tan aro kirgizur ravon so'zidin.
    Alisher Navoiy hikmatlari

    Tan kasalining asosi ko'p yemakdir, qalb kasalining sababi ko'p demakdir.

    Tiling birla ko'nglingni bir tut.

    So'zni ko'ngilda pishkormaguncha tilga keltirma,

    Har nekim ko'ngulda bor- tilga surma.

    Ko'ngul durji ichrj guhar so'z durur,

    Boshar gulshanida samar so'z durur.

    Oqil chin so'zdin o'zgani demas.

    Ammo barcha chinni ham demak - oqil ishi emas.

    Tilga ixtiyorsiz - elga e'tiborsiz.

    Og'izga kelganni demak nodonning ishi.

    Og'izga kelganni yemak hayvonning ishi.

    Insonning to'g'ri so'zlilik fazilati - uning najotkoridir.

    Til ildomidin bo'Iur g'aromat hosil,

    Yuznav' nadomatu malomat hosil,

    Oz so'zlaganidin istiqomat hosil,

    Sokitligidin vale salomat hosil.

    Chun sinsa ko'ngul zahmi zabon og'rig'idin,

    Kim, ermas aning og'rig'i jon og'rig'idin.

    Har neki sanga yetar lison (til) og'rig'idir.

    Bilgilki, qatiq durur sinon (tana) og'rig'idin.

    limning darajasi - sifatidadir.

    Ko'p toatdan oz ma'rifat yaxshi.

    Chin so'z mo`tabar, yaxshi so'z muxtasar.

    Kam so'z ila elga o'limdan najot,

    Kam so'z ila topib o'lik tan hayot.


    So'z zohir zamir ishi ko'pragidin,

    Til muxbir erur ko'ngul nikon emgagidin,

    Fahm ayla kishi holini so'z demagidin,

    Kim berdi xabar hadisi ko'nglidagidin.

    (‘’Nazmul-javohir’’, 41-bet)

    Kishining so'zi (nutqi) uning aqliy kamolotidan darak beradi:

    Odamki demak birla hiromiydiri bas,

    So'z durri ishining intizomidum bas,

    Sihhat onchaki, ahli aql komiduru bas,

    Aqlig'a dalil aning kalomiduru bas.

    («Nazmul-javohir», 25-bet)

    So'zlaganda diling bilan tiling bir bo'lsin, chunki dildagi tilga chiqadi:

    Haq seni sevgay el bila bo'lsang,

    Tilu ko'nglungni bir qilib birro'y,



    Nuqta sursang shukuftau xandon,

    Zist qilsang, kushodou xushro'y.

    («Arbain», 59-bet)

    Demonkim ko'ngli poku ham ko'zi pok,

    Tili poku so'zi poku o'zi pok.

    («Xamsa», 175-bet)

    Tilki fasih va dilpazir bo'lg'ay - ho'broq bo'lg'ay.

    Agar ko'ngul bila bir bo'lg'ay.

    («Mahbubul-qulub», 60-bet)

    Xushmuomala, shirinso'z bo'l. Tiling bilan kishilarga ozor berma:

    Har kimki chuchuk so'z elga izhor aylar,

    Har neki ag'yor durur yor aylar,

    So'z qattig'i el ko'ngliga ozor aylar,

    Yumshog'i ko'ngullarni giriftor aylar.

    («Nazmul-javohir», 43-bet)
    Chin to'g'ri so'zla, nutqingda halol bo'l. Yolg'on so'z baxtsizlik keltiradi. Chin so'z mo'tabar, yaxshi so'z muxtasar... So'zki fasohat zevaridin muayyan emasdur, ancha chinlik zevari basdur. Yolg'onchi har necha so'zida fasihroq, so'zi qabih.

    («Mahbubul-qulub». 63-bet)

    Xiradmand chin so'zdin o'zga demas.

    Vale bari chin ham deguluk emas,

    Kishi chinda so'z desa zebo, durur,

    Necha muxtasar bo'lsa avlo durur.

    («Mahbubul-qulub», 83-bet)

    Yaxshi, ezgu so'z (nutq) kishiga obro', baxt keltiradi. Ezgu so'zli bo'l:

    Kim istasa mazhari karomat bo'lmoq,

    Har nav' ishda istiqomat bo'lmoq,

    So'zdir anga mujibi g'aromat bo'lmoq.

    Til zabtidadur anga salomat bo'lmoq.

    («Nazmul-javohir», 30-bet)

    Tildan tuhmat uchun foydalanma. Tuhmatchidan qoch, undan nafratlan:

    Birovkim yolg'on so'zni birovg'a bog'lag'ay, o'z qaro bo'lg'on yuzin yog'lag'ay.

    Kabira gunohdur-oz so'z kamki o'trukdur, zahra gunohdur-oz so'z

    Hamki o'trukdur, zahri muhlikdur - agarchi miqdori o'ksukdur.

    («Mahbubul-qulub», 61-bet)

    El aybini ayturg'a birovkim uzotur til,

    O'z aybini fosh aylagali til uzotur bil.

    («Mahbubul-qulub», 66-bet)

    Tilingni tiy. Ko'p so'z, ezma va vaysaqi bo'lma.

    Bu zararlidir.

    Befoyda so'zni ko'p aytma va foydalig' so'zni ko'p eshiturdin qaytma.

    Oz degan oz yanchilur, oz yegan oz yiqilur.

    («Mahbubul-qo'lub», 82-bet)

    So'zlaganda sharoitni, suhbatdoshingni hisobga ol, beo'rin so'z aytma «...Zolim va bedard suhbatida nuqta surma, nammom va nomard muloyamatida dam urma. Dono ilikdin borg'ondin so'z aytmas, o'tgan yigitlik orzu bilan qaytmas. («Mahbubul-qulub», 84-bet)

    Bo'shog'iz bo'lma, suhbat sirlarini saqlashga o'rgan:

    Qaysi majlisdakim eshitsang so'z,

    Bilgil ul so'z sanga omonatdur,

    Gar ani o'zga yerga naql etsang,

    Ul omonatg'a bu xiyonatdur.



    Uch yuz Ko'hi-Qofrri kelida tuymoq,

    Mag'ribdan Mashriqqa yeldek yugurmoq

    Yoinki zamonda yuz yil yolg'iz yasbamoq,

    Nodon suhbatidan yaxshiroq.

    Pahlavon Mahmud

    Til ham ong singari qadimiydir



    Donolar bisotidan

    Til odamga o'z manfaatlarini qondirish uchun emas, aksincha, fikr-o'yi, tuyg'ular, o'zidagi haqiqat va ilhom uchqunlarini ifodalash va o'zgalarga in'om etish uchun berilgan.



    V.Korolenko

    Qanchalik so'z boyligim ko'p bo'lsa, boshqalarga shu qadar foydaliman, ta'sir doiram, e'tiborim shu qadar keng.



    L.Feyerbax

    Har qanday xalqning urf odatlarini bilay desang, avvalo uning tilini bilishga urin.



    Pifagor

    Ko'p tilni bilish - bitta qulfga tushadigan bir nechta kalitga ega bo'lish degan gap.



    F. Voter

    Kimki o'zga tillarni bilmasa, o'z tilini ham yaxshi tushunmaydi.



    I.Gyote

    Til boyligi tafakkur boyligidir.



    N.Karamzin

    Til madaniyat bilan yuksaladi.



    A.Tolstoy

    Til - tafakkur quroli... Tilga pala-partish munosabat - pala-partish, noaniq, taxminiy, ehtimol bilan fikrlash demakdir. Tildagi ravshanlik ravshan fikr natijasidir, ravshan fikr, turgan gapki, ravshan ifodani talab etadi.



    V.Libknext

    So'zdagi noaniqlik, shubhasiz fikr noaniqligining alomati.



    L. Tolstoy

    Xalq tiliga yaqin bo'ling, ikki-uch so'z jonli tasvir etuvi, oddiylik, qisqalik, teranlikni izlang.



    A.Qahhor

    Xalq tili hamisha milliy ruh bilan chambarchas bog'langan.



    V.Gumbold

    Til - millatning qalbi. Til g'oya, tuyg'u, tafakkurning jonli mujassamidir.


    Talaffuz - tilning joni, u tilga faqat tuyg'ugina emas, dalillik ham baxsh etadi.

    J.Russo

    Chet so'zlarni, ayniqsa, zaruratsiz qabul qilish tilni boyitmaydi, aksincha buzadi.



    A.Sumarokov

    Til vatanparvar uchun muhim. N.Karamzin

    O'z tiliga munosabatiga qarab turib, har bir odamning madaniy darajasinigina emas, balki uning fuqarolik qadr-qimmatini ham aniq aytib bersa bo'ladi.

    K.Paustovskiy

    Til - bu xalqning tarixi. Til - bu taraqqiyot va madaniyat bosib o'tganyo'l.



    A.Kuprin
    So'z - hayotning buyuk quroli. V.Korolenko

    So'z bilan ifodalangan har qanday fikr ta'sir kolami tugamaydigan kuchdir.



    L. Tolstoy

    Til - eng xatarli qurol: so'z yarasidan ko'ra tig' yarasini davolash oson.



    P.Kalderon

    So'z sehridan kuchliroq so'z yo'q. A.Frans

    Yoqimli so'z - ajib mo"jizalar doyasi. A.Qahhor

    So'z - buyuk narsa: u bilan odamlarni birlashtirish yoki bir-birlari bilan yuz ko'rmas qilib yuborish mumkiri, so'z bilan mehr qozonish, so'z bilan nafrat va adovatga yo'liqisn mumkin. Odamlarni bir-biridan ajratadigan so'zni aytishdan saltan.



    L. Tolstoy

    Har qanday benatija so'z bcma'ni va quruq bo'ladi.



    Demosfen

    So'zaytishdan awaL har daqiqada so'zortidan kcladigan oqibatni o'yla.



    I.Pavlov

    So'z - gul, ish - meva. Al-Xorazmiy

    So'z - shamolga qarab uchadigan o'yinchoq pufak emas. U ish quroli: u ma'lum darajadagi og'irlikni ko'tarib turmog'i lozim. O'zgalar kayfiyatini qanchalik rom etishi va o'zgartirishiga qarabgina biz so'zning ahamiyatini va kuchini baholashimiz mumkin.

    V.Korolenko

    Til boyligi va notiqlik san'ati barcha zamonlarda yonma-yon yashab kelgan.



    A.Chexov

    Til - bamisoli cholg'u asbobi: ehtimol g'ijjakdan ham nozik va murakkabdir. Yana shuni aytish lozimki, til ham, g'ijjak ham yuzaki bilishga toqat qilmaydi.



    Oybek

    Gapiraman desang, ikki holatda - aytmoqchi bo'lganingni atroflicha o'ylab olgach yoki bir narsani aytish zaruriyati tug'ilsagina gapir: faqat shu ikki holatda sukut saqlashdan ko'ra gapirgan ma'qul, boshqa paytda esa indamagan afzal.



    Suqrot

    Yaxshi gapirish, oddiy qilib aytganda, ovoz chiqara turib yaxshi o'ylash demakdir.



    E.Renan

    Shuni yodda tutingki, so'zlash qobiliyati hodisalar ichiga kirishning yagona va bebaho vositasidir.



    N.Pirogov

    Amalda qo'llanilmadimi, har qanday va'z ham behuda va quruq bo'ladi-qo'yadi.



    Demosfen

    Nutq qudratli kuch: u ishontiradi, undaydi, majbur etadi.



    R.Emerson

    Notiqlikdan maqsad odamlarni ishontirishdir. EChesierfild

    Notiqning asosiy san'ati o'sha san'atini ko'zga tashlatmasligidir.

    Kvintilian

    Til hammaga, donolik esa kamdan-kam odamga nasib etadi.



    K. Karon

    Mujmal gapirish har kimning qo'lidan keladi, ravshan gapirish esa ayrim kishilarga xos.



    G. Galiley

    Nutqlarida teranlik yetishmagan notiqlar bu nuqsonlarini ezmalik bilan to'ldiradilar.



    Sh.Monleske

    Nutqning kuchi oz so'z bilan ko'p ma'noni angiata olishda.



    Pluiarx

    Nutq san'atida ko'p gapirishdan ko'ra, lo'nda gapirish qiyin.

    I. Vinkelman

    Ko`nlingdagi niyatingnigina aytsang, hech vaqt ezma bo'lmaysan.



    E.Delakrua

    Yaxshi gap qisqa boisa, nur ustiga a'lo nur. B. Crasian

    Ma'qul gapirsang, hech qachon ko'p gapirmaysan. J.Renyar

    Buyuk aql egalariga oz so'zda ko'p ma'no berish xos bolgani singari, aqli kaltalar, aksincha, ko'p gapirib, tayinli bir narsa aytolmaydilar.



    F.Laroshfuko

    Notiqlik - javohirning o'zginasi, salmogiga qarab nur taratadi.



    L. Tolstoy

    So'zdagi aniqlik faqat uslub talabi, yaxshi dil talabigina bo'lib qolmay, balki eng avvalo ma'no talabidir: qayerdaki lanj gap bo'lsa, u yerda fikr ham sayoz bo'ladi.



    K.Fedin

    Notiqning eng ulug' fazilatlaridan bir zarur narsani aytishidagina emas, balki nozarur narsani aytmasligida hamdir.



    Sitseron

    Agar notiq gapirmoqchi bo'lgan narsasini mukammal bilmasa, notiqligi uch pul.



    Sitseron

    Nutq predmetni bilishdan kelib chiqmog'i va rivojlanmog'i lozim. Agar notiq uni qamrab ololmagan va o'rganmagan bo'lsa, har qancha notiqligi behuda.



    Sitseron

    Haqiqiy notiqlik aytilishi zarur bo'lgan jami narsani, faqat o'shani ayta bilishdir.



    F.Laroshfuko

    Ehtiyot boiib gapirish - notiqlikdan ham ustun.



    F.Bekon
    Ma'lumki, notiqlik har vaqt ham fikrlash bilan uyg'un kelavermaydi. S. Moem

    Gap kam joyda uning salmog'i ko'p.



    V.Shekspir

    Qisqalik tilni kuchaytiradi.



    R.Sauti

    Fikrning chuvalmasligi va, aksincha, uning erkin parvozi uchun lo'ndalik kerak.



    Goratsiy

    Katta nutqlar o'ta zerikarli va uiarni nihoyatda e'tiborsiz tinglaydilar.



    F.Bekon

    Agar uzayib ketsa, eng yaxshi nutq ham jonga tegadi.



    B.Paskal

    O'tkir fikr ortiqcha izoh talab qilmaydi: hammasi ravshan boigach, ortiqcha izohning nima hojati bor? Ezmalik kaltabinlik belgisi. Ma'nosidan so'zi ko'p va'z va xatlarning bari odamning kaltabinligini ko'rsatadi.



    A.Sumarokov

    Odam qanchalik yaxshi so'zlamasin, shuni unutmangki, u keragidan ortiq gapira boshlasa, pirovardida bema'ni gap aytadi.



    A.Dyuma (otasi)

    Oz so'z bilan o'rnida keltirilgan bir nechtagina misol fikrni nurlantirib yuboradi. salmog'i va qadrini oshiradi, ammo misollar va tafsilotlar ko'payib ketsa, u har doim nutqni bo'shashtiradi.



    L. Vovenarg

    Jimjimador gapirishdan saqlan. Til oddiy va go'zal bo'lsin. A.Chexov


    Oddiygina qilib, aniq aytish nuimkin bo'lmagan fikryo'q. A.Gersen

    Ravshanlik - tilning asosiy faziluti. Arastu


    To'ppa-to'g'ri, xotirjam aytilgan so'z - eng to'g'ri so'z. V.Shekspir

    Chiroyli gapirish odamga kuch, ammo bir zumgina ta'sir etadi. J.Russo

    So'z fikr ifodasi va shuning uchun ham u ifodalanayotgan fikrga mutanosib bo'lmog'i kerak.

    L. Tolstoy

    So'z fikrni ifoda etadi: fikr ravshan bo'lmasa - so'z ham mujmal. V.Belinskiy

    Eng ajoyib fikr ham agar yomon ifodalansa, o'z qimmatini yo'qotadi, agar takrorlanaversa, odamni diqqinafas qiladi.

    F. Volter

    Fikr ravshanligi ifoda ravshanligini ta'minlaydi. G. Flober

    O'tkir so'z xuddi xatga tushganday, bolta bilan ham chopilmaydi. N.Gogol

    Nimani aniq tasavvur etolmasang, uni shu qadar chalkash gapirasan: noaniq va chalkash ifoda chalkash fikrning belgisi.



    N. Chernishevskiy

    Oddiygina gapirayotgan notiqqa taqlid etish avvaliga juda osonday tuyuladi, holbuki tajriba shuni ko'rsatadiki, aslida bundan qiyinroq narsa yo'q.



    Sitseron

    Miyalarida juda ko'p fikrlan boru, ammo gapga chechan bo'lmaganliklari tufayli so'zlay olmasliklarini ta'kidlaganlar hali o'zlarini uncha anglay olmagan kishilardir.



    M. Molt en

    Kishiga fikr kelsa, u ravshan gapiradi, lekin u fikrni singdirib olsa, yanada ravshanroq gapiradi. V. Belinskiy


    G'o'r fikrlarga tilingni xor etma va uni zinhor amalga oshirma.

    V.Shekspir

    Eng yaxshi til - tiyilgan til, eng yaxshi nutq - puxta o'ylangan nutq.



    L. Tolstoy

    So'z fikrni to'g'ri ifoda etsagina yaxshi; so'z charm qo'lqop kiyilganidek emas, balki badanning o'zidan o'sib chiqqan teridek bo'lsagina, fikrni to'g'ri ifodalaydi



    V. Ushinskiy

    Tez gapirgandan ko'ra o'ylab gapirish afzal. O'ylamay gapirish - mo'ljal olmay otish bilan baravar.



    M Servantes

    Agar sen bir gapirishdan avval, ikki bor o'ylasang, ikki karra yaxshi gapirasan.



    T.Pen

    Kimki ko'p fikrlasa, oz gapiradi, chunki u oz so'zga ko'p ma'no singdirishga harakat qiladi.



    U.Irvinch

    Ushbu qoidaga doimo amal qil: so'zlarga - ixchamlik, fikrlarga esa kenglik kerak.



    N.Nekrasov

    Qalam - eng yaxshi muallim, qalamdan chiqqan nutq hozirgina o'ylaganidan ko'ra yaxshiroqdir.



    Sitseron

    Aytadigan gap bo'lmagan chog'da doimo yomon gapiradilar. F. Volter

    Masalaning mohiyati avval o'ylab olinsa, gap quyilib kelaveradi. Javohir singari to'yinib nafas olguvchi fikrlarga so'zlar bo'yin egib keladi.

    M.Lermontov

    Fikr qancha go'zal bo'lsa, ibora ham shu qadar jarangdor. G. Flober


    Notiqlik - fikr naqqoshligi. B.Paskal

    Chiroyli gapirishdan ko'ra, o'rinli gapirish yaxshiroq. B.Grasman

    Ishonch bilan gapir, ana shunda so'z ham, tinglovchilarni mahliyo etish ham o'z-o'zidan kela qoladi.

    I.Gyote

    Gap so'zda emas, ohangda, qaysi so'zning qanday talaffuz etilishida.



    V.Belinskiy

    So'zlovchining gapirish ohangi, ko'z qarashlari, butun qiyofasida ham notiqlik aks etadi, bu - so'z saralashdan kam narsa emas.



    F.Laroshfuko

    Go'zal ish - go'zal so'zdan a'lo. S.Smayh

    Aytilayotgan har bir so'z zamirida notiqning ruhiyati lfodalansagina ma'ruza nishonga tegadi; o'sha ruhiyatni uyg'otgan kuch, o'sha ma'naviy holat sezilib turadi.

    N.Shelgunov

    Zehn tili, agar u yurakdan chiqsa o'z nishoniga tegadi. J.Russo

    Qalbdan chiqqan so'z qalbga yo'l soladi. Nizomiy

    Ruhiyat kuchi va ehtiros odamlarni notiqqa aylantiradi. Kvintillian

    Yaxshi notiq bo'laman degan odam dangalini aytadi. Samimiy nutq, may va muhabbat singari, ayni shunday samimiyat tug'diradi.

    M.Monten

    Ma'ruzachining odobi so'ziga qaraganda ko'p ishontiradi. P. Sir


    Isnodli ishlarni qiladiganlarning ko'pchiligi chiroyli gapiradi. Demokrit

    Vijdonsiz notiqlar yomonni yaxshi deb tushuntirishga harakat qiladilar. Aflotun

    So'zdan halol foydalanish kerak. N.Gogol

    Notiq odam sofdil bo'lmog'i zarur. U o'z notiqligini suiste'mol qilmasligi kerak. P. Ramus

    Odam tili bilan hayvondan ustun, ammo tildan nojoiz foydalansa hayvondan battar.

    Sa 'diy

    O'zgalarga biron narsa deyishdan avval, o'zingga aytib ko'r. Seneka

    Miyangga kelganini gapiraverishing shart emas, bu nodonlik bo'lur edi, lekin nimaniki gapirsang, bari dilingdagi fikringga mos tushmog'i lozim, aks holda ashaddiy yolg'onchilik qilgan bo'lasan.

    M.Monten

    Ma'ruza - ayollar ko'ylagi kabi hayoni saqlash uchun yetarlicha uzun va kishi diqqatini jalb qilar darajada qisqa bo'lgani yaxshi.



    Ye. Tareev

    Qani endi o'zini ziyoli deb hisoblagan har bir odam tilimizga kerakli bir so'z olib kirsa, unutilgan biror so'zimizni tiriltirib, lug'atlarimizga qo'shsa.



    Erkin Vohidov

    So'z so'zlashda va undan jumla tuzishda uzoq andisha kerak. Abdulla Qodiriy



    Til boyligi tafakkur boyligidir. Abdulla Qahhor

  • 1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


    Download 0.61 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    So 'zning otasi

    Download 0.61 Mb.