• Tirik tabiat omillari.
  • biologik optimum yoki optimum zonasi
  • “Bio-Max-Ziyo” o’quv markazi




    Download 2,21 Mb.
    Pdf ko'rish
    bet15/106
    Sana20.02.2024
    Hajmi2,21 Mb.
    #159199
    1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   106
    Bog'liq
    11-savol-javob 093806
    TEXNOLOGIYA DARSLARIDA O, ominaxon, Kredit, 06-MAVZU-L, 6-amaliy mashg\'ulot, миллий бойлик
    “Bio-Max-Ziyo” o’quv markazi 

    jarayoni mexanizmi va xlorofill 
    pigmentlarining yo‘qolishiga sabab 
    nimada? 
    natijasida. 
    11-sinf. 7-12-mavzular 
    Savollar 
    Javoblar 
    Ekologik omillar qanday omillarga 
    ajratiladi? 
    Abiotik, biotik va antropogen 
    Qanday omillar Аbiotik omillar 
    deyiladi? 
    Tirik organizmlarning hayot faoliyati va tarqalishiga ta’sir qiladigan 
    anorganik tabiat tarkibiy qismlari sanaladi 
    Abiotik omillar qanday guruhlarga 
    bo’linadi va ular qaysilar? 
    4 ga bo’linadi: 
    1) iqlim omillari; 2) edafik omillar (yunoncha «edafos» – tuproq); 3) 
    topografik omillar (relyef omillari); 4) fizik omillar 
    Iqlim omillariga nimalar kiradi? 
    Yashash muhitining iqlimini shakllantiruvchi omillar: 
    1) yorug‘lik; 2) namlik; 3) harorat; 4) havo tarkibi; 5) atmosfera 
    bosimi; 6) shamol tezligi 
    Edafik omillariga nimalar kiradi? 
    Tuproqning xususiyatlari: 1) namligi; 2) zichligi; 3) mineral tarkibi; 4) 
    organik moddalarning miqdori 
    Topografik omillarga nimalar kiradi? 
    Joy relyefining o‘ziga xos jihatlari: 1) balandlik (dengiz sathiga 
    nisbatan); 2) qiyalikning tikligi; 3) qiyalikning ekspozitsiyasi (dunyo 
    tomonlariga nisbatan joylashuvi) 
    Fizik omillarga nimalar kiradi? 
    Tabiatdagi fizik hodisalar: 1) Yerning tortish kuchi; 2) Yerning magnit 
    maydoni; 3) Ionlashtiruvchi va elektromagnit nurlanishlar 
    Biotik omillar deb nimaga aytiladi va 
    ularga misollar ayting. 
    Tirik tabiat omillari. Biotik omillar fitogen (o‘simliklarning ta’siri), 
    zoogen (hayvonlarning ta’siri), mikogen (zamburug‘larning ta’siri) 
    mikrobiogen (mikroorganizmlarning ta’siri) omillarga ajratiladi. 
    Аntropogen omillar deb nimaga 
    aytiladi va ularga misollar ayting. 
    Inson faoliyati bilan bog‘liq omillar bo‘lib, ularga boshqa tirik 
    organizmlarning yashash muhitlariga va bevosita ularning hayotiy 
    faoliyatiga ta’sir ko‘rsatuvchi inson faoliyati turlari. 
    Muhitning qaysi ko’rsatkichlari 
    turlarning evolutsiyasida uzoq davr 
    mobaynida nisbatan doimiy holatda 
    o‘zgarmasdan qoladi? 
    1) yerning tortish kuchi; 2) quyosh doimiyligi; 3) okean suvlarining tuz 
    tarkibi; 4) atmosferaning xususiyatlari kabi omillar nisbatan 
    o‘zgarmasdir. 
    Qaysi ekologik omillar o‘zgaruvchan 
    omillar hisoblanadi? 
    Harorat, namlik, shamol, yog‘ingarchilik miqdori, oziq miqdori, 
    yirtqichlar va parazitlar soni 
    Biologik optimum yoki optimum 
    zona deb nimaga aytiladi? 
    Ekologik omilning organizm hayot faoliyatiga ko‘rsatadigan ta’sirining 
    eng qulay chegarasi biologik optimum yoki optimum zonasi deyiladi. 
    Optimum zonasidan og‘ish, ya’ni 
    chetga chiqish nimani belgilaydi? 
    Noqulay hayot zonasi (pessimum zona)ni belgilaydi 
    Har qanday organizm qanday 
    ekologik omil doirasida hayot kechira 
    oladi? 
    Har qanday organizm ekologik omilning eng yuqori – maksimum va 
    eng quyi – minimum chegaralari doirasi – chidamlilik chegaralari 
    doirasidagina hayot kechira oladi, omilning bu chegaradan og‘ishi 
    organizmning nobud bo‘lishiga olib keladi. 
    Tolerantlik (lot. «tolerantia» – sabr-
    toqat) zonasi deb nimaga aytiladi? 
    Ekologik omil ko‘rsatkichlarining tirik organizmlar yashashi mumkin 
    bo‘lgan chidamlilik chegaralari doirasi tolerantlik zonasi deb ham 
    yuritiladi. 
    Har bir tirik organizm uchun ma’lum ekologik omilning muayyan ko‘rsatkichlardan iborat maksimumi, optimumi va minimumi 
    mavjud.
     
    Uy pashshasida chidamlilik 
    chegarasining eng maksimumi va 
    Maksimumi +50°C , Minimumi +7°C



    Download 2,21 Mb.
    1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   106




    Download 2,21 Mb.
    Pdf ko'rish