6-mavzu: yarimo‘tkazgichlarda kontakt hodisalari yarimo‘tkazgich diodlar. Diodlar




Download 0.78 Mb.
Pdf ko'rish
bet13/16
Sana21.10.2022
Hajmi0.78 Mb.
#27677
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16
Bog'liq
6-Ma\'ruza (El&Sxema1 Sirtki ta\'lim uchun)
2-lekciya, 14-leciya, 12-lekciya, 5-Ma\'ruza (El&Sxema1 Sirtki ta\'lim uchun)
YARIMO‘TKAZGICH DIODLAR (2-QISM) 
Yarimo‘tkazgichga berilgan elektr maydon E ortishi bilan kristall temperaturasi ortadi, shu 
bilan bir qatorda elektronlarning o‘rtacha energiyasi ham ortadi. Е
BO’S
≈ 3,2 kV/sm ga yetganda 
GaAs kristali elektronlari ∆W
1
potensial to‘siqni yengib o‘tish uchun yetarli energiya oladilar. 
Natijada pastki voha elektronlardan bo‘shab, yuqoridagisi esa – to‘ladi. Bu jarayon vohalararo 
o‘tish deb ataladi. Е ≥Е
BO‘S
bo‘lgan maydon ta’sirida (6.7-rasm, 2-3 soha) elektronlarning asosiy 
qismi pastki vohadan yuqori vohaga o‘tadi. Ushbu o‘tish natijasida elektronlarning dreyf tezligi 
Е
ДР
2



ga teng bo‘lib qoladi va ilgarigiga qaraganda kamayadi, hosil bo‘layotgan tok zichligi 
ham kamayadi. Elektr maydon diodga berilgan kuchlanishga proporsional, dioddagi tok esa 
elektronlarning dreyf tezligiga proporsional bo‘lgani sababli 6.6-rasmda keltirilgan egri chiziqni 
diod VAXi sifatida qarash mumkin. Egri chiziqning pastga qarab ketgan sohasida, diod MDQka 
ega. MDQ mavjudligi, diodga passiv zanjir, masalan, rezonator ulab, tebranishlar 
generatsiyalovchi yoki kuchaytiruvchi sifatida foydalanish imkonini ochadi. Maydon 
kuchlanganligi yana ham orttirib borishi bilan dreyf tezlik to‘yinadi (

ТУЙ

10

sm/s) (6.8-rasmda 
3-4 soha). Statik rejimda bunday xarakteristika kuzatilmaydi. Diodning vohalararo o‘tishlar sodir 
bo‘layotgan ma’lum tor sohasidagina elektr maydon kuchlanganligining bo‘sag‘aviy qiymatiga 
E
BO‘S
erishiladi. Ushbu soha hajmiy elektr nobarqarorlik sohasi deb ataladi. 
Yarimo‘tkazgich material hajmida har doim kiritmalar konsentratsiyasi kichik bo‘lgan 
soha mavjud bo‘ladi. Ushbu 

sohaning qarshiligi atrofidagi boshqa sohalar qarshiligiga nisbatan 
yuqoriroq bo‘lgani sababli undagi elektr maydon kuchlanganligi Е
BO‘S
ga yetadi (6.7, а-rasm).
Natijada 

sohada zaryad tashuvchi-larning pastki nimzonadan yuqori-dagi nimzonaga 
o‘tishi boshlanadi. 

sohadagi elektronlarning dreyf tezligi kichikroq bo‘lgani sababli ular 
sohadan tashqaridagi elektron-lardan orqada qoladilar. Natijada kuzatilayotgan tor sohada elektr 
domen deb ataluvchi qo‘sh elektr zaryad sohasi vujudga keladi. Do-menning chap tomonida sust 
hara-katlanuvchi elektronlar, o‘ng tomon-da esa, zaryadlari tez harakat-lanuvchi elektronlar bilan 
kompen-satsiyalanmagan, musbat ionlar to‘p-lanadi. Domen hosil qilgan maydon birlamchi 
maydonga qo‘shiladi va yangi elektronlarni yuqori nimzo-naga o‘tishini ta’minlaydi. Domen-dagi 
va undan tashqaridagi elek-tronlar tezliklari tenglashmagunga qadar domen zaryadi uzluksiz ortib 
boradi. 
b)
a) 
v) 

Download 0.78 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16




Download 0.78 Mb.
Pdf ko'rish

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



6-mavzu: yarimo‘tkazgichlarda kontakt hodisalari yarimo‘tkazgich diodlar. Diodlar

Download 0.78 Mb.
Pdf ko'rish