Dastlabki qidiruv ishlari




Download 3,12 Mb.
Pdf ko'rish
bet50/55
Sana30.01.2024
Hajmi3,12 Mb.
#148645
1   ...   47   48   49   50   51   52   53   54   55
 
7.2. Dastlabki qidiruv ishlari. 
 
Dastlabki kidiruv ishlari quyidagi masalalarni hal qilish maqsadida bajariladi: 
1. Foydali qazilma tarqalgan joylarning chegarasini va foydalanish uchun yaroqli 
bo’lgan uchastkalarni aniqlash; 
2. Foydali qazilma tarqalgan maydon yuzasini va zaxirasini xisoblash; 
3. Foydali qazilma xom ashyoning sifatini aniqlash; 
4. Foydali qazilmaning joylashish sharoitlarini (yotish chuqurligini, qazilma ustidan olib 
tashlanadigan foydasiz jinslar qalinligi, foydali qatlamlar yo’nalishini yotishini, 
qatlamlarning yotish burchagini, qalinligini, yer osti suvlarining chuqurligini va xokazo) 
belgilash; 
5. Foydali qazilma xom ashyolarini qazib olish va manzilga yetkazish usullarini 
aniqlash. 
Foydali qazilma joylashgan maydon chegarasining to’g’ri aniqlash ularning 
zaxirasini xisoblashda muhim rol o’ynaydi. Buning uchun burg’u quduqlari, shurflar 
qaziladi va oldin qazilgan quduqlarning ma’lumotlari, hamda mavjud konlarda 
ochilmalar o’rganilib, foydali qazilma qatlami va uni qoplab turgan qatlamlarning 
qalinligi aniqlanadi. Qidiruv ishlarida qaziladigan burg’u quduqlar va shurflar 
chuqurligi qazilma qalinligiga qarab aniqlanadi. Ularning soni qazib olinadigan xom 


69 
ashyo hajmiga va joy geologik tuzilishining murakkabligiga qarab belgilanadi. 
Shuningdek, maydonning geologik, geomorfologik va gidrogeologik sharoitlari, oldin 
qay darajada o’rganilganligi e’tiborga olinadi. Agar bu sharoitlar oldin ancha 
mukammal o’rganilgan bo’lsa dala ishlarining hajmi kamayadi. 
Dastlabki qidiruv chog’ida qazilma zaxirasi aniqlanadigan maydon chegarasi oz 
sonli shurf va quduqlar yordamida hisoblanadi, lekin u aniq ma’lumotlar bera olmaydi. 
Shuning uchun zaxiralarning aniq chegarasi va miqdori mufassal qidiruv ishlari 
jarayonida aniqlanadi. 
Dastlabki qidiruv ishlari natijasida quyidagi ma’lumotlar va natijalar 
rasmiylashtiriladi: 
1. Aniqlangan foydali qazilma koni ko’rsatilgan yirik masshtabli xarita tuziladi; 
2. Yo’l trassasi yoki qurilish ob’ektining xarita-sxemasi beriladi; 
3. Foydali qazilma konining pasporti yozilib, unda quyidagilar o’z aksini topadi: 
zaxira xisoblanadigan maydonning joylashish plani va chegarasi ko’rsatiladi; ayrim 
shurf va burg’u quduqlaridan olingan asosiy ma’lumotlar jadvali tuziladi; xarakterli 
yo’nalishlar bo’yicha geologik kesmalar va kolonkalar tuziladi; ayrim geometrik 
shakllar va belgilangan chegaralari bo’yicha xisoblangan zaxira miqdori jadvali 
beriladi; kar’erdan foydalanish va xom ashyo tashish sharoitlarini belgilovchi omillar 
jadvali ko’rsatiladi; namunalar sifatini belgilovchi laboratoriya analizlari natijasi jadvali 
keltiriladi; ko’rilayotgan inshootlarni yoki avtomobil yo’llarini tabiiy qurilish xom 
ashyolari bilan ta’minlash imkoniyatlarini ifodalovchi hisobot yoziladi. 

Download 3,12 Mb.
1   ...   47   48   49   50   51   52   53   54   55




Download 3,12 Mb.
Pdf ko'rish