• Leerlijnen zijn gescheiden
  • Overzicht van de vier projecten in de propedeuse
  • 5 Leerlijnen
  • Naam leerlijn Motor van het leren Gerichtheid Taak docent
  • Verschillende type opdrachten
  • De organisatie van een leerplan
  • Het bdf-leerlijnenmodel, een betrouwbaar kompas voor onderwijsvernieuwing




    Download 36.96 Kb.
    Sana04.04.2017
    Hajmi36.96 Kb.

    Voor Dick de Bie

    Jos de Kleijn / Den Haag / april 2010


    Het BDF-leerlijnenmodel, een betrouwbaar kompas voor onderwijsvernieuwing .


    Leerlijnen, wat is daar bijzonder aan? Leerkrachten kennen ze toch. Hun leerstof staat in volgorde op een leerlijn. Leerstoflijnen zou beter klinken. De leer(stof)lijn ‘tafels’ loopt van 1-10 en die van ‘ontleden’ begint met de persoonsvorm. Het helpt leerkrachten systematisch leerstof aan te bieden met de bedoeling leerlingen systematisch te laten leren. Maar leerprocessen verlopen chaotisch en worden niet systematischer door leerstoflijnen. De leerstoflijn zegt alleen iets over het aanbod en de volgorde van de leerstof. Het is blauwdruk denken. Het leerlijnenmodel van BDF is rooddruk denken. Het helpt leerkrachten keuze maken over de leerdynamiek die ze willen gebruiken. Op de leerlijn stage leren studenten anders dan tijdens het maken van huiswerk. Het leerlijnenmodel leert leerkrachten om een leerwijze te kiezen die bij de leerstof past. Wilt u deze leerlijnen leren kennen, dan zijn drie principes - ze zijn historisch ontstaan - van belang.

    • leerlijnen zijn gescheiden

    • leerlijnen zijn gebaseerd op de leerwijzen van Kolb

    • elke leerlijn kent zijn eigen type opdrachten en wijze van begeleiden.


    Leerlijnen zijn gescheiden,

    Een van de eerste leerplanschema’s ontstond in 1994 bij een technische Hbo opleiding (tabel 1). Alle keuzen van een school of opleiding staan hierin. De keuze van de leerstof [blauw], de keuze van de manier van leren [rood] en de keuzen in de organisatie van een school of opleiding [groen].



    Overzicht van de vier projecten in de propedeuse




    Periode 1

    Periode 2

    Periode 3

    Periode 4

    Product

    Krik

    CV installatie

    Verbrandings-motor

    Lift

    Omschrijving

    Heffen van een ballast

    Functionele installatie met elektronische besturing

    Energetisch werktuig

    Verticaal voort­bewegen met besturing

    Vaardigheid

    Ontwerpen

    Selecteren en installeren

    Operationeel houden

    Onder­houden

    Begrip

    Mechanische werking statisch

    Warmte stromingsleer, rendement met elektronische regeling

    Energiestromen en verbrandingsmotor

    Dynamische, mechanische werking elektromotor

    Leren-Leren

    Plannen

    Rapportage



    Plannen

    Vergaderen



    Plannen

    Conflicthantering



    Plannen

    Teamwork


    Kernvakken

    TMA

    FBT


    WTO

    TNK

    ELO


    WTO

    WTO

    EWT


    BST

    TNK

    ELO


    BST

    Context

    Markt­analyse

    Kosten

    Milieu

    Veiligheid

    Tabel 1: leerplanschema van de opleiding werktuigbouwkunde in Amsterdam.
    Amsterdam - Niderlandiya poy-taxti. Amstel daryosining quyilish yeri-da joylashgan. A. mamlakatning muhim iqtisodiy markazi, aholisi soniga ko‘ra eng katta shahri, yirik dengiz porti (yuk oboroti 20 mln.t. dan ortiq)

    Door haar eenvoud overtuigde het veel docenten om daadwerkelijk te starten met een nieuwe vorm van projectonderwijs. Deze projecten kenden een opdrachtgever die in zijn probleemsituatie een bepaald product vroeg. Tijdens het ontwikkelen en verantwoorden van het product, leerden studenten veel kennis. Docenten ondersteunden het project met flankerende [kern]vakcolleges. Ze waren bang dat studenten in een project te weinig kennis verwierven. Dit flankerend onderwijs bleef een lastige. Docenten die deze lessen gaven zagen het wel zitten, vooral de blauwdrukdenkers. Ze konden precies voorspellen op welk moment studenten een stukje theorie nodig hadden. Bij studenten werkte dat zo niet. Het werken aan een project was andere koek, dan het volgen van een college. In een project is het de dynamiek van iets willen, iets ontdekken, iets ontwikkelen en dan checken of dat een probleem oplost. Studenten verdeelden de boeken en lazen alleen het bruikbare . In een college gaat het vooral om luisteren naar de uitleg van theorieën en concepten en om deze theorie aan de hand van een of meer voorbeelden of opgaven toe te passen. Bij de sociale opleidingen van de Hogeschool van Amsterdam deed een docent onderzoek naar de effecten van flankerend onderwijs door het in een bepaald jaar niet te geven. De projectresultaten van studenten leden er niet onder, was zijn conclusie. Veelal werken beide leerwijzen elkaar tegen. Sommige projectgroepen wachten bijvoorbeeld de colleges af, om daarna precies te doen wat de docent uitlegde. Valse dynamiek noemen we dat nu. De ene leerwijze loopt de andere voor de voeten. Waar gaat het nu om vragen studenten zich af? Ontdekken of toepassen? Het tegelijkertijd sturen van twee leerwijzen leidt tot veel irritaties bij studenten en schiet doelstellingen voorbij. Vanaf dat moment waren we tegenstander van flankerend onderwijs en just in time onderwijs. Leerwijzen zijn gescheiden, omdat ze studenten aanspreken met een andere leerdynamiek. Is het leren van de wedstrijd de ene leerwijze, het leren tijdens de training de andere. Het principe - tijdens de wedstrijd wordt niet getraind. Het was de start van het leerlijnenmodel.


    5 Leerlijnen

    Tabel 2 - de leerstijlen van Kolb. [Experiential learning New Jersey 1984] / Tabel 3 - de door ons aangepaste versie.

    Kolb hielp ons met het aantal leerlijnen. De leerstijlen van Kolb (tabel 2) waren voor ons begrijpelijke leerwijzen. We gebruikten ze bijvoorbeeld al als checklist bij het schrijven van een projectopdracht. Een projectopdracht mocht niet eenzijdig sturen in een of twee leerwijzen. Maar gebeurde dat ook? Intuïtief wisten we al dat een ontwerpopdracht voor beroepsproduct zich afspeelde op het beleidsniveau van een organisatie. Een helpdesk ontwerpen voor de eigen school, het geven van voorlichting over het gebruik van foliumzuur, het zijn goede voorbeeld van projecten uit de vmbo ict route. Maar welke leerwijzen hoorden daar bij? Was dit nu concreet ervaren of abstract conceptualiseren of alle leerwijzen tegelijkertijd. We konden het niet nagaan. Om het toch te checken, vroegen we ons af – welk resultaat levert het nu op als men een leerwijze gebruikt heeft? Het antwoord was - voor elke leerwijze verschillend - een ervaring, werkmodellen [praktische en cognitieve] en concepten. Het schema in tabel vier gebruiken we nog steeds voor het schrijven van en projectopdracht. Het is ook de basis van de vijf leerlijnen [tabel 5].


    4. Product

    1. Ervaring - een echte situatie of via een casus.

    1. Methodische en praktische beslissingen

    1. Conceptuele verantwoording van gemaakte beslissingen of keuzen

    Tabel 4 – de elementen van een projectopdracht

    Elke leerlijn kent haar eigen leerdynamiek - een eigen startpunt, een eigen motor en een eigen gerichtheid. Op de conceptuele lijn staan concepten centraal. Op de stagelijn de ervaringen. Op de conceptuele lijn leren leerlingen door abstract te conceptualiseren. Op de stagelijn leren ze door te reflecteren over hun eigen activiteiten. Een voorbeeld - in een MBO cursus worden diëten geleerd. Aan de hand van concrete casussen van bejaarden in een zorgcentrum werken leerlingen aan ontwerpen van allerlei diëten – cholesterol vrij, natrium arm, eiwit rijk. Praktisch leren ze de samenstelling van dergelijke menu’s door in concrete situaties met voorstellen te komen. Achterliggende kennis van cholesterol, eiwitten en natrium in het lichaam is noodzakelijk bij de verantwoording van de menukeuze voor deze zorgvrager. In de cursus wordt veel tijd besteed aan deze concepten en de wijze waarop ze methodische keuzen van diëten beïnvloeden. (methodiek}

    Diëten kunnen ook geleerd worden in de stage. Dan is er weinig tijd voor achterliggende kennis. Bejaarden hebben trek. Helpen bij de dagelijkse rituelen is de leermotor van een stage.

    Naam leerlijn

    Motor van het leren

    Gerichtheid

    Taak docent:

    Stage –reflectie leerlijn

    Leren van het ritme van de alledaagse praktijk

    Morgen moet het beter

    Ondersteuning van de reflectie op ervaring

    Integrale lijn

    Leren van het maken van een beroepsproduct in een specifieke (probleem)situatie

    Ontdekken en ontwikkelen van een beroepsproduct en de theoretische verantwoording

    Het coachen bij het maken van plannen.

    Het beoordelen vanuit het standpunt van de opdrachtgever

    Een of meer­dere concep­tuele lijnen

    Leren door het leren gebruiken van de systematiek van concepten

    Concepten systematisch leren kennen en daarmee patronen leren zien.

    Uitleggen

    Verbanden laten zien

    Rolmodel

    Trainings of practicalijn

    Leren door het oefenen van beroeps- vaardigheden

    Beter worden in X

    Voordoen - nadoen

    Het geven van professionele feedback

    Studie- en loopbaan­begeleiding

    Alledaagse studie- en 'beroeps'-ervaringen

    Betekenis geven vanuit een levensthema en het toekomstige beroep.

    Ondersteunen door confronteren en coachen

    Tabel 5: het leerlijnenmodel

    Verschillende type opdrachten

    Dick de Bie formuleerde in 1999 iets heel bijzonders: ‘onderwijs als opdracht’. [Bohn Stafleu 1999]. Het zijn de opdrachten die het leren sturen van leerlingen en studenten. Niet in de vorm van huiswerkopdrachtjes of rekensommen, maar opdrachten die er toe doen. Opdrachten, die studenten en leerlingen sturen om een beroepstaak of culturele taak uit te voeren en niet alleen in projecten. De ‘onderwijs als opdracht’ gedachte botst zelfs nu nog met lespraktijken in het onderwijs. Veel leerkrachten die voor de klas staan en de uitleg het belangrijkste middel vinden om leerlingen te laten leren. “Vandaag gaan we het hebben over …” en dan komt er een vakonderwerp en een uitleg. Na de uitleg worden opgaven gemaakt en na een tijdje worden soortgelijke opgaven gebruikt om te beoordelen of er geleerd is. Als leerlingen opdrachten maken wordt het lesgeven of uitleggen door leerkrachten niet afgeschaft. Het lesgeven en uitleggen blijft bestaan, maar nu als ondersteuning bij het maken van een opdracht. In de les over diëten, zal een uitleg over cholesterol en eiwitten belangrijk zijn. De uitleg krijgt kracht omdat leerlingen menu’s inrichten. Conceptuele opdrachten vragen van een leerkracht om uitleg en voordoen. Bij projectopdrachten is de leerkracht veel eerder coach en opdrachtgever. De stageopdrachten komen van de stagegever en de leerkracht ondersteunt leerlingen bij het navertellen van hun ervaring.



    De organisatie van een leerplan

    Een leerplanschema geeft een samenvatting van de opdrachten voor leerlingen in dat studiejaar. De opdrachten zijn geordend op onderling gescheiden leerlijnen. Dat bepaalt de wijze van leren en de rol van de leerkracht. Het leerlijnenmodel is ook bedoeld om het werken aan verschillende soorten opdrachten organiseerbaar te maken. Verdeel het jaar in 6 gelijke perioden, bijvoorbeeld van 6 weken. Leren is niet lineair. Projecten, cursussen en trainingen kunnen in elke volgorde in dat jaar aan de orde komen. Ze worden ieder afzonderlijke begeleid of gegeven door 1 docent. Bij een project staat maar één coach aan de zijlijn. Projecten, cursussen en trainingen hebben onderling een zelfde studieomvang. Ze zijn niet van elkaar afhankelijk. Er zit een begin en een einde aan een opdracht en elke zes weken levert een project of een cursus of training nieuwe resultaten op. De leeromgeving wordt zo eenvoudig van structuur. Het model is simpel,bruikbaar en maakt de onderwijsorganisatie flexibel, horen we vaak managers zeggen nadat ze het ingevoerd hebben.


    Het leerlijnenmodel is een denkmodel voor de blauwdruk, de roodruk en de groendruk van een school. Het helpt als een kompas bij de inrichting van leerplannen van opleidingen, routes en scholen. Ook in het algemeen voortgezet onderwijs!


    Download 36.96 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Het bdf-leerlijnenmodel, een betrouwbaar kompas voor onderwijsvernieuwing

    Download 36.96 Kb.