48
kompyuterlar bilan umumiy tarmoqqa ulanish kerak bo’ladi. Jamiyatning hozirgi
bosqichida axborot texnologiyalarining rivojlanishini kompyuter tarmoqlarisiz
tasavvur etib bo’lmaydi. Kompyuter (hisoblash) tarmog’i — bu, aloqa kanallari
orqali yagona tizimga bog’langan kompyuter va terminallar majmuasidir, ya’ni
kompyuterlarning o’zaro axborot almashish imkoniyatlarini beruvchi qurilmalar
majmuidir Tarmoqning asosiy imkoniyatlari tarmoqqa ulangan kompyuterlar va
axborot ashyolariga bog’liq. Tarmoqda axborotni ishlab chiqaruvchi va undan
foydalanuvchi ob’ektlar tarmoq ob’ektlari deyiladi. Tarmoq ob’ektlari alohida
kompyuter, kompyuterlar kompleksi, ishlab chiqarish robotlari va boshqalar
bo’lishi mumkin.
Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy tarixiy maqsadi resurslarni
taqsimlash bo’lgan. Tarmoqqa ulangan kompyuter foydalanuvchilari yoki
kompyuterlarda bajariluvchi ilovalar tarmoqdagi qolgan kompyuterlarning turli-
tuman resurslarga avtomatik kirish imkoniga ega bo’ladi. Unga quyidagilar kiradi:
Periferiya uskunalari: disklar, printerlar, plotterlar, skanerlar va boshqalar;
Operativ xotirada yoki tashqi xotira qurilmalarida saqlanuvchi ma’lumotlar;
Hisoblash quvvati («o’zgani» kompyuterlarida o’chirilgan «o’ziniki»
dasturlari hisobiga).
Tarmoq resurslaridan turli kompyuter foydalanuvchilari birgalikda
foydalanishini ta’minlash uchun kompyuterlar qo’shimcha tarmoq vositalari bilan
ta’minlanishi.
Ulardagi qurilmalarning aloqasi uchun, avvalo tashqi interfeyslar ko’zda
tutilgan bo’lishi kuerak.
Axborotlarni hududiy joylashuviga ko’ra kompyuter tarmoqlarini uchta
asosiy sinfga bo’lish mumkin: global tarmoqlar, regional (mintaqaviy) tarmoqlar,
lokal (mahalliy) tarmoqlar.