• Ish bosqichlari va vaqti Faoliyat mazmuni Ta’lim beruvchi
  • 1-ilova Sog’lom avlod-jamiyat taraqqiyotining hal qiluvchi omili va oila ma’naviyatining ko‘zgusi Reja
  • 2-ilova Har bir ma’ruza va amaliy mashg’ulot uchun 0,5 dan 2 ballgacha qo‘yiladi. Reyting bo‘yicha natijalar bahosi
  • 4-ilova Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni
  • 5-ilova AVESTODAGI NOMLARNI MUSTAHKAMLASh «TUShUNChALAR TAHLILI» TEXNOLOGIYaSI
  • TUShUNChALAR MAZMUNI
  • Sog’lom avlod - jamiyat taraqiyotining hal qiluvchi omili va oila ma’naviyatining ko‘zgusi
  • 2-masalaning bayoni
  • Tayanch so‘z va iboralar
  • MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI 1.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli
  • Mashg’ulot shakli Ma’ruza Ma’ruza rejasi
  • O‘quv mashg’ulotining maqsadi
  • O‘quv faoliyati natijalari
  • Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012




    Download 1.42 Mb.
    bet2/14
    Sana21.03.2017
    Hajmi1.42 Mb.
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14

    Sog’lom avlod-jamiyat taraqqiyotining hal qiluvchi omili va oila ma’naviyatining ko‘zgusimavzusidagi ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi


    Ish bosqichlari va vaqti

    Faoliyat mazmuni

    Ta’lim beruvchi

    Ta’lim oluvchilar

    1. Mavzuga kirish

    (15 daqiqa)

    1.1. O‘quv kursi mavvzusi va rejasini aytadi. Ekranga kadimgi kalendarlarning nomi tushiradi. (1,2 -ilovalar).

    1.5. Talabalar bilimlarini faollashtirish maqsadida savollar beradi



    Tinglaydilar

    Talabalar berilgan savollarga javob beradilar



    2-bosqich

    Asosiy bosqich

    1. aqiqa)

    Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish qilish va izohlash bilan mavzuning nazariy jihatlarini baholaydi.

    1.1. Yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri ekanligi tushuntirib beriladi.

    1.2. Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni yoritiladi.


    Tinglaydilar va javob beradilar

    Tinglaydilar va tahlil qiladilar

    Tinglaydilar va tahlil qiladilar


    3.Yakuniy bosqich

    (10 daqiqa)

    3.1. Kichik guruhlarda mavzu mustahkamlaniladi.

    3.2. Talabalar bilimlarini faollashtirish va mustahkamlash maqsadida savollarni beradi



    3.3. Mavzu bo‘yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.

    3.4. Talabalar baholanadi va baholar e’lon qilinadi



    Talabalar berilgan savollarga javob beradilar


    1-ilova

    Sog’lom avlod-jamiyat taraqqiyotining hal qiluvchi omili va oila ma’naviyatining ko‘zgusi


    Reja:


    1. Yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri sifatida.

    2. Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni.


    2-ilova
    Har bir ma’ruza va amaliy mashg’ulot uchun 0,5 dan 2 ballgacha qo‘yiladi. Reyting bo‘yicha natijalar bahosi:
    2,0 ball - «a’lo». 1,5 ball - «yaxshi». 1,0 ball - «qoniqarli». 0,5 ball - «qoniqarsiz»

    3-ilova

    Yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri sifatida

    Oila asli arabcha so‘z bo‘lib, “ayolmand, niyozmand”, “er-xotin, ularning bola-chaqalari va eng yaqin tug’ishganlaridan iborat birga yashovchi kishilar majmui, xonadon” degan ma’noni anglatadi.

    Oila juftlik qonuni asosida yuzaga keladi, bir erkakning o‘zi yoxud bir ayolning o‘zi oila bo‘la olmaydi. Qolaversa, oila faqat er va xotindangina iborat emas. Oila eru xotindan tashqari erning ota-onasi, ya’ni qaynota va qaynona, farzandlar, uka a singillardan iborat ko‘p bo‘g’inli xonadon. Uning har bir a’zosi o‘z mavqeiga ega, shu oilaning ichki intizomiga bo‘ysunib yashaydi. Shu ma’noda oila jamiyat ichidagi jamiyatdir. Bu jamiyatning o‘z saltanati bor: bunda minglb tasodiflar jarayonida er-xotin muhabbati sinovdan o‘tadi, shu sinov jarayonida ular bir-birini chuqurroq tushunadilar, bir-birlarini qadrlashni o‘rniga quyadigan bo‘ladi, bir-birlariga kechirimli bo‘lishadi, er-otaga, xotin-onaga aylanadi, farzandlarini tarbiyalab, orzu-haas ko‘radi. Shu ma’noda oila inson hayotiga to‘kislik baxsh etadi, jamiyatning muqaddas maskani sifatida sadoqat sarchashmasiga aylanadi.

    Oilani boshqarish jamiyat hayotini boshqarishning oila a’zolari o‘rtasidagi yaqinlik ishonch, hurmat, samimiylik, burch, talabchanlikdan yoshlarning ichki shakllanishiga ta’sir etadigan muhim omillardandir. Jamiyat rivojlangan sari ma’naviy omillarning ijtimoiy taraqqiyotdagi ahamiyati ortgani sari oiladagi tarbiyaga e’tibor ham kuchayib boradi.



    4-ilova
    Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni
    Mamlakatimiz mustaqilligidan so‘ng oila farovonligini ta’minlash hukumatimiz faoliyatining ustuvor yo‘nalishlaridn biriga aylandi. Buning uchun oilaning mustahkamligi, farovonligi va barqarorligini ta’minlash bilan bog’lq barcha masalalarni o‘zida mujassam etgan quyidagi yo‘nlishlarda muhim ishlar amalga oshirilmoqda:

    - oilaiy munosabatlarning huquqiy asoslarini takomillashtirish, oila manfaatlarini huquqiy himoya qi lishni ta’minlash, onalik a bolalik huquqlarini muhofaza qilish;

    - oilaning ijtimoiy manfaatlarini ta’minlash uchun shart-sharoitlar yaratish, oila a’zolarining sog’ligini muhofaza qilish va bilim darajasini oshirish uchun imkoniyatlarni yaxshilash;

    - oilaning iqtisodiy manfaatlarini ta’minlash uchun shart-sharoitlar yaratish, oilaning daromadlarini, oila a’zolarining ish bilan ta’minlash darajasini oshirish, ro‘zg’or yumushi va turmush sharoitlarini yaxshilash. Kam ta’minlangan oilalarni davlat tomonidan qo‘llab-quvatlash;

    - oilaning ma’naviy-axloqiy asoslarini va madaniy manfaatlarini takomillashtirish uchun shart-sharoitlar yaratish;

    - oilaning sog’lom, aql-zakovatli yosh avlodni tarbiyalashdagi rolini oshirish, har tomonlama kamol topgan avlodni tarbiyalashda oila va jamiyatning vazifalarini takomillashtirish;

    - oila muammolarini ilmiy va ijtimoiy tadqiq etish, oila, xotin-qizlar va bolalarning iqtisodiy va ijtimoiy ahvolini ko‘rsatuvchi statistika hisobotini to‘plash va takomillashtirishdan iborat.

    Har bir oila uzoq tarixga va chuqur ildizga ega bo‘lgan tarixiy-ijtimoiy hodisa sifatida kishilik jamiyati taraqqiyotida o‘ziga xos betakror xususiyatlari bilan uning rivojlanishida muhim rol o‘ynab kelmoqda.



    TUShUNChALAR_TAHLILI»_TEXNOLOGIYaSI'>5-ilova

    AVESTODAGI NOMLARNI MUSTAHKAMLASh «TUShUNChALAR TAHLILI» TEXNOLOGIYaSI

    TUShUNChALAR

    MAZMUNI

    Fravashi (Farvardin)

    butun mavjudotning ruhi-xudo Axuramazdaning sifatlaridan biri

    Ashi Vaxishta

    chinakam taqvodorlik

    Xarvatot

    butunlik va salomatlik xudosi

    Tishtriya

    Tir - (zardushtiylar Sirius yulduziga ham sig’inganlar)

    Ameretot

    abadiylik

    Xshatra-varya

    oliy hokimiyat

    Mitra

    yorug’lik, ahd va osmon xudosi

    Apu (Ob)

    suv xudosi

    Odar (Ozar)

    olov hudosi

    Dotush

    yaratuvchi

    Vohu Manoh

    yaxshi fikr

    Spenti Omoti

    taqvodorlik asosiy aqidalardan biri




    TUShUNChALAR

    MAZMUNI

    Fravashi

    ?

    Ashi Vaxishta

    ?

    Xarvatot

    ?

    Ameretot

    ?

    Xshatra-varya

    ?

    Mitra

    ?

    Apu

    ?

    Odar

    ?

    Vohu Manoh

    ?

    Spenti Omoti

    ?

    6-ilova

    • O‘TILGAN MAVZUNI MUSTAHKAMLASh UChUN SAVOL VA TOPShIRIQLAR

    1. Inson ma’naviyatini shakllanishida oilaning qanday o‘rni bor?

    2. Axloq va ma’naviyat tushunchalari haqida nimalarni bilasiz?

    3. Ma’naviy ongning muhim tarkibiy qismi nimalardan iborat?

    4. Ma’naviy yetuk komil insonni tarbiyalashda milliy g’oya va milliy mafkuraning roli nimalardan iborat?

    5. Oilaning asosiy funktsiyasi nimalardan iborat?

    6. Oilani jamiyat hayotida tutgan o‘rni qanday?

    7. Sog’lom avlod Davlat dasturi va uning asosiy vazifalari nimalardan iborat?

    1-mavzu: Sog’lom avlod - jamiyat taraqiyotining hal qiluvchi omili va oila ma’naviyatining ko‘zgusi

    Reja:


    1. Yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri sifatida.

    2. Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni.


    1-masalaning bayoni. Oila asli arabcha so‘z bo‘lib, “ayolmand, niyozmand”, “er-xotin, ularning bola-chaqalari va eng yaqin tug’ishganlaridan iborat birga yashovchi kishilar majmui, xonadon” degan ma’noni anglatadi.

    Professor O.Musulmonova ta’kidlaganidek: “Oilaning asosi er-xotin yoxud ota-onadir. Modomiki, er-xotin oilaning tamal toshlarini mustahkam bunyod etishga mas’ul ekanlar, ular unda uchraydigan turmush qiyinchiliklari, hayot quvonchlari-yu, tashvishlarini boshdan kechirishda, oilani idora etishda, farzand tarbiyasida mas’uldirlar”.1

    Oila juftlik qonuni asosida yuzaga keladi, bir erkakning o‘zi yoxud bir ayolning o‘zi oila bo‘la olmaydi. Qolaversa, oila faqat er va xotindangina iborat emas. Oila eru xotindan tashqari erning ota-onasi, ya’ni qaynota va qaynona, farzandlar, uka singillardan iborat ko‘p bo‘g’inli xonadon. Uning har bir a’zosi o‘z mavqeiga ega, shu oilaning ichki intizomiga bo‘ysunib yashaydi. Shu ma’noda oila jamiyat ichidagi jamiyatdir. Bu jamiyatning o‘z saltanati bor: bunda minglab tasodiflar jarayonida er-xotin muhabbati sinovdan o‘tadi, shu sinov jarayonida ular bir-birini chuqurroq tushunadilar, bir-birlarini qadrlashni o‘rniga quyadigan bo‘ladi, bir-birlariga kechirimli bo‘lishadi, er-otaga, xotin-onaga aylanadi, farzandlarini tarbiyalab, orzu-havas ko‘radi. Shu ma’noda oila inson hayotiga to‘kislik baxsh etadi, jamiyatning muqaddas maskani sifatida sadoqat sarchashmasiga aylanadi.

    Oila har bir xalqning, millatning davomiyligini saqlaydigan, milliy qadriyatlarning rivojini ta’minlaydigan, yangi avlodni dunyoga keltirib, uni ma’naviy va jismoniy barkamol qilib tarbiyalaydigan, jamiyatning asosiy negizi hisoblanuvchi muqaddas maskandir. Oila tabiatning eng go‘zal mo‘’jizalaridan biri bo‘lib, u insonlrga xos “tabiiy-biologik”, iqtisodiy, huquqiy, ma’naviy munosabatlariga asoslangan ijtimoiy birlikdir.

    O‘zbek xalqi uchun oila eng muqaddas dargohdir. Yurtboshimiz ta’biri bilan aytganda: “Bunda o‘zaro hurmat va qattiq tartib bo‘lmasa, oilaning barcha a’zolari o‘z burchlarini ado etmasa, bir-biriga nisbatan ezgulik bilan mehr-oqibat ko‘rsatmasa yaxshi munosib tarzda yashash mumkin emas… O‘zbeklarning aksariyati o‘zining shaxsiy farovonligi to‘g’risida emas, balki oilasining, qarindosh-urug’lari va yaqin odamlarining, qo‘shnilarining eson-omonligi to‘g’risida g’amxo‘rlik qilishni birinchi o‘ringa qo‘yadi. Bu esa eng oliy darajada ma’naviy qadriyat, inson qalbining gavharidir”.

    Bundan shunday xulosa kelib chiqadiki, oiladagi mehr-oqibat, ota-bola, aka-ukalaar, opa-singillar, qarindosh-urug’lar o‘rtasidagi munosabat yosh avlodning komil inson bo‘lib etishishiga, hayotda o‘z qarashiga ega bo‘lishida katta ahamiyatga egadir.

    Oliy Majlisning XI sessiyasida qabul qilingan “Oila Kodeksi” esa oilalarning mustahkamligini ta’minlashda, ularning huquqiy manfaatlarini muhofaza etishda huquqiy kafolat bo‘lib hisoblanadi.

    Huquqiy jihatdan kafolatlangan oila o‘z burchlarini ham unutmasligi lozim. Shulardan eng asosiysi, oilani yaxshi oila qilib ko‘rsatuvchi fazilatlardan biri - farzandlarni oila qurishga tayyorlashdir. Darhaqiqat, mamlakatimizda yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash – oilalarning mustahkamligini ta’minlashning muhim shartidir. Shu boisdan ham “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”da xuddi mana shunday masalaga alohida e’tibor berilgan, ya’ni:

    - oila-oilaviy an’analarni hamda ma’naviy-axloqiy merosni saqlab qoluvchi, davom ettiruvchi;

    - jamiyatning eng kichik bir qismi bo‘lib, bolaning madaniy, estetik va boshqa ehtiyojlari o‘sishini va sog’lom turmush tarzini ta’minlovchi;

    - bolaning fe’l-atvori asoslarini shakllantiruvchi birinchi murabbiy;

    - hayotning barcha jabhalarida yosh avlodning doimo maslahatchisi, yo‘l-yo‘riq ko‘rsatuvchisidir, deyiladi.

    Demak, oila poydevorining mustahkamligi – jamiyat poydevori va binosini puxta qilib qurishni ta’minlashning asosiy shartidir, uning moddiy va ma’naviy barkamolligi esa davlat va jamiyat faroonligining negizidir.

    Mamlakatimiz mustaqilligidan so‘ng oila farovonligini ta’minlash hukumatimiz faoliyatining ustuvor yo‘nalishlaridn biriga aylandi. Buning uchun oilaning mustahkamligi, farovonligi va barqarorligini ta’minlash bilan bog’lq barcha masalalarni o‘zida mujassam etgan quyidagi yo‘nlishlarda muhim ishlar amalga oshirilmoqda:

    - oilaviy munosabatlarning huquqiy asoslarini takomillashtirish, oila manfaatlarini huquqiy himoya qilishni ta’minlash, onalik va bolalik huquqlarini muhofaza qilish;

    - oilaning ijtimoiy manfaatlarini ta’minlash uchun shart-sharoitlar yaratish, oila a’zolarining sog’ligini muhofaza qilish va bilim darajasini oshirish uchun imkoniyatlarni yaxshilash;

    - oilaning iqtisodiy manfaatlarini ta’minlash uchun shart-sharoitlar yaratish, oilaning daromadlarini, oila a’zolarining ish bilan ta’minlash darajasini oshirish, ro‘zg’or yumushi va turmush sharoitlarini yaxshilash. Kam ta’minlangan oilalarni davlat tomonidan qo‘llab-quvatlash;

    - oilaning ma’naviy-axloqiy asoslarini va madaniy manfaatlarini takomillashtirish uchun shart-sharoitlar yaratish;

    - oilaning sog’lom, aql-zakovatli yosh avlodni tarbiyalashdagi rolini oshirish, har tomonlama kamol topgan avlodni tarbiyalashda oila va jamiyatning vazifalarini takomillashtirish;

    - oila muammolarini ilmiy va ijtimoiy tadqiq etish, oila, xotin-qizlar va bolalarning iqtisodiy va ijtimoiy ahvolini ko‘rsatuvchi statistika hisobotini to‘plash va takomillashtirishdan iborat.

    Har bir oila uzoq tarixga va chuqur ildizga ega bo‘lgan tarixiy-ijtimoiy hodisa sifatida kishilik jamiyati taraqqiyotida o‘ziga xos betakror xususiyatlari bilan uning rivojlanishida muhim rol o‘ynab kelmoqda.

    2-masalaning bayoni. «Oila – deb qayd etadi, I.A.Karimov, - jamiyatning asosi, milliy mustaqillik g’oyalari qaror topishining tayanchi hisoblanadi.

    Mustaqillik - davlatning ichki va tashqi ishlarda boshqa davlatlarga qaram boʻlmay faoliyat koʻrsatishi. M. tamoyillariga rioya etish davlatlararo oʻzaro munosabatlarda yetakchi, hukmron qoidadir. Har bir davlatning mustaqilligini tan olish oʻzaro tinchtotuv yashashning prinsiplaridan biridir.
    Yurtimizdagi har bir inson uchun vatan tushunchasi, avvalo, oiladan boshlanadi. Shu bois oila va mafkura tushunchalari chambarchas bog’liqdir. Oilaning jamiyatdagi o‘rni, tarbiyaviy – axloqiy ahamiyati, qadr-qimmatini anglab etmasdan, oilaga millat manfaati nuqtai nazaridan yondashmasdan turib, xalqchil mafkura yarata olmaymiz»1 - degan edi yurtboshimiz.

    Oiladagi an’anaviy etika va qarindoshlik rishtalari o‘zbek xalqi ma’naviy qadriyatlarining manbai hisoblanadi. «Oila... hayotning abadiyligini, avlodlarning davomiyligini ta’minlaydigan, muqaddas urf-odatlarimizni saqlaydigan, shu bilan birga, kelajak nasllar qanday inson bo‘lib etishishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadigan tarbiya o‘chog’i ekanini tan olishimiz darkor»2.

    Ma’lumki, sharqda qadim-qadimdan oila muqaddas vatan hisoblangan. Agar oila sog’lom va mustahkam bo‘lsa, mahallada tinchlik va hamjihatlikka erishiladi. Demak, mahalla-yurt mustahkam bo‘lsagina, davlatda osoyishtalik va barqarorlik hukm suradi. Zero, oila farovonligi – milliy farovonlik asosi hisoblanadi.

    Mustaqillikni mustahkamlashda milliy g’oyadan ko‘zlangan maqsadlarning keng qamrovli ilmiy-nazariy va amaliy yo‘nalishlari Prezident Islom Karimovning asarlarida, nutq va ma’ruzalarida o‘zining aniq konseptual ifodasini topgan.

    Mustaqillik yillarida jamiyatimiz a’zolarining dunyoqarashi, fikrlash tarzida teran o‘zgarishlar yuz bermoqda. Ana shunday sharoitda xalqimizni birlashtiradigan, bunyodkorlik faoliyatiga safarbar etadigan, uning ezgu maqsadlari va hayotiy manfaatlarini o‘zida mujassam etadigan milliy g’oya va mafkurani yaratish ijtimoiy-siyosiy va ma’naviy taraqqiyotimizning muhim sharti hamda zaruratiga aylandi.

    Demak, milliy g’oyaning negizini ham biz uchun eng asosiy, eng muhim ustuvor maqsad, tengsiz oliy ne’mat - mustaqillikni bundan buyon ham asrab-avaylash, himoya qilish va mustahkamlash bo‘lib qolaverar ekan, uning zarurligi hech bir davrda o‘z ahamiyatini yo‘qotmaydi.

    Hayotiy kuzatishlar, ba’zan ziyolilarimiz o‘rtasida ham bizga milliy g’oya, milliy mafkura nima uchun, kim uchun kerak, uning ma’no-mohiyati nimadan iborat, degan muhim masalaga yana bir bor oydinlik kiritish zarurati mavjud. Bunda, ya’ni milliy g’oyada O‘zbekiston xalqining mamlakatimiz rivojida belgilab olgan asosiy maqsad va muddaolarining ifodasi mujassamlashgan.

    Birinchidan, o‘zining kelajagini ko‘rmoqchi va qurmoqchi bo‘lgan har qanday davlat yoxud jamiyat, albatta o‘z milliy g’oyasiga suyanishi va tayanishi zarurligi bilan bog’liq.

    Prezident Islom Karimov ta’biri bilan aytganda, «davlat tizimi, uni boshqarish va olib borilayotgan siyosat avvalo aniq va ravshan ifodalangan mafkura asosiga qurilmog’i lozim.

    Siyosat (arab. سياسة (siyasa) - ot tarbiyalash, ot boqish) - davlatni boshqarish sanʼati. Siyosat biror guruh, jamiyatni boshqarish jarayonidir. Ushbu jarayonda tegishli guruh vakillari ham qatnashishadi.
    Ya’ni, oldin davlat qurilishi va undan keyin mafkura paydo bo‘lishi o‘zi g’ayritabiiy hol. Buni yaxshi anglab olishimiz lozim. Ya’ni, oldin g’oya paydo bo‘ladi, undan keyin g’oya asosida mafkura, mafkura asosida esa tizim, siyosat paydo bo‘ladi». Demak, o‘z milliy g’oyasiga tayanmagan jamiyat inqirozga duchor bo‘lishi, o‘z yo‘lini yo‘qotib qo‘yishi muqarrar.

    Ikkinchidan, milliy g’oya O‘zbekiston xalqining asosiy maqsad va muddaolarining ifodasi sifatida shuning uchun ham zarurki, odamlar ongini, tafakkurini o‘zgartirmasdan turib, ko‘zlangan oliy maqsad – ozod va obod jamiyatni, erkin va farovon hayotni barpo etib bo‘lmaydi. Buning uchun esa, odamlar muayyan g’oyaga ishonishi va tayanishi zarur. Bu jarayon o‘z-o‘zidan harakatga kelmaydi, albatta. Negaki, keng xalq ommasini biron bir g’oyaning ilg’or va insonparvar ekaniga ishontirmoq uchun, avvalo, mazkur g’oyaning to‘g’ri, hayotiy va ilg’or ekanligiga ishontirish zarur. Ishontirmoq uchun uning ilmiy va hayotiyligiga alohida e’tibor qaratish bilan birga milliy g’oyaning o‘zi mamlakatimiz xalqining asosiy maqsad va muddaolari hamda manfaatlarini ifodalashi kerak.

    Uchinchidan, milliy g’oyaning zarurligi millatning o‘zligini to‘la anglash jarayoni bilan bog’liq. Negaki, millat o‘zligini to‘la anglamas ekan, biron-bir buyuk o‘zgarishlar qilib bo‘lmaydi. Milliy o‘z-o‘zini anglash u yoki bu millatni o‘zga millatlardan ajralib ketishiga emas, balki o‘zligini anglagan millatlarning ma’rifatlashgan hamkorliklarining mustahkamlanib borishiga xizmat qiladi. Ana shunday o‘ta murakkab vaziyatda milliy o‘zlikni anglashda milliy g’oyaga asosiy tayanch kuch, ilmiy-nazariy va amaliy dastur sifatida har bir insonning ruhi, kayfiyati, hissiy kechinmalariga kirib borish orqali uning qalbi hamda ongiga ta’sir ko‘rsatadi. Bu milliy g’oyaning xalq hayotiga yaqin, unga bevosita daxldor ekanligini ta’kidlash lozimdir.

    Demak, O‘zbekiston mustaqilligini mustahkamlashda milliy g’oyada bugungi hayotning eng dolzarb muammolari oila bilan hamkorlikda ish olib borish muhimdir.

    To‘rtinchidan, mamlakatimiz mustaqilligini mustahkamlashda milliy g’oyaning zarurligi yana bir muhim holat bilan ya’ni bugun bizning tarixiy o‘zgarishlar davrida totalitar tuzumdan erkin demokratik bozor munosabatlariga asoslangan demokratik tuzumga o‘tish sharoitida yashayotganligimizdan kelib chiqmoqda. Bu davrning o‘ziga xos xususiyatlarini chuqur tahlil qilgan mamlakatimiz Prezidenti I.A.Karimov shunday xulosaga keladi: «Bu o‘tish davri o‘ziga xos, juda katta g’ov va to‘siqlarga duch kelishi, qattiq kurashlar orqali kechishi barchamiz uchun ayon bo‘lmog’i darkor. Xalqimiz va jamiyatimizni mana shu davrda yangi ufqlar sari boshlash, da’vat qilishda maqsadlarimiz aniq bo‘lishi kerak. Bunday maqsadlarga esa avvalo chuqur o‘ylangan va puxta ishlangan mafkura asosida etishish mumkin»1. Demak, milliy g’oya mustaqillikni mustahkamlash g’oyasining o‘zagi bo‘lgan - tanlagan taraqqiyot yo‘limizning to‘g’ri, adolatli va haqqoniy ekaniga, mana shu zaminda istiqomat qiladigan har bir insonning hayotiy manfaatlariga u mos tushishiga keng ommani ishontirish orqali ularni bunyodkorlik ishlariga safarbar etish uchun xizmat qiladi.

    Mustaqillikni asrab-avaylash, himoya qilishda milliy g’oyaning o‘rnini hech boshqa biron bir omil bosolmaydi. Shu nuqtai nazardan davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlari, maqsad va vazifalarini ma’naviy jihatdan ta’minlash, bugungi kunda mamlakatimiz taqdiri uchun o‘ta dolzarb masaladir. Buning yorqin ifodasi Prezident I.A.Karimovning O‘zbekiston Respublikasi Oliy majlisining o‘n to‘rtinchi sessiyasi (2004 yil 29 aprel)dagi «Vatanimizning tinchligi va xavfsizligi o‘z kuch-qudratimizga, xalqimizning hamjihatligi va bukilmas irodasiga bog’liq» haqidagi nutqida hamda Oliy Majlisning mamlakatimiz fuqarolariga murojaatnomasida bayon etdi.

    O‘zbekiston Respublikasining Oliy Majlisi oliy davlat vakillik organi bo‘lib, qonun chiqaruvchi hokimiyatni amalga oshiradi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi ikki palatadan - Qonunchilik palatasi (quyi palata) va Senatdan (yuqori palata) iborat.

    Eng muhimi, bugun O‘zbekiston fuqarosi o‘zining hayotini tanqidiy baholash bilan birga, o‘zi va oilasining, yurtning kelajagini yaqqol tasavvur etadi va bunga erishish uchun nimalar qilish kerakligini, jamiyatimizda qanday o‘zgarish va islohotlarni amalga oshirish zarurligini, nima hisobidan taraqqiy topgan davlatlar yashayotgan hayot darajasiga ko‘tarilish mumkinligini yaxshi anglaydi.

    Prezidentimiz bu masala ustida alohida to‘xtab quyidagi fikrlarni aytgan edi: “Barchangiz yaxshi bilasizki kelajak avlod haqida qayg’urish, sog’lom, barkamol naslni tarbiyalab etishtirshga intilish bizning milliy xususiyatimizdir. Bu muqaddas zaminda yashayotgan har bir inson o‘z farzandining baxtu-saodati, fazlu kamolotini ko‘rish uchun butun hayoti davomida kurashadi, mehnat qiladi, o‘zini ayamaydi.

    Bola tug’ilgan kunidan boshlab oila muhitida yashaydi. Oilaga xos an’analar, qadriyatlar, urf-odatlar bola zuvalasini shakllantiradi. Eng muhimi, farzandlar oilaviy hayot maktabi orqali jamiyat talablarini anglaydi, hisetadi.”1.

    Prezidentimiz ko‘rsatib o‘tganidek, farzanlariga yaxshi tarbiya berish- ota-onaning burchi. Ularni savobli ishlarini orttirib oxiratini obod qiluvchi omildir. Ota-bobolarimizning ezgu niyati barcha davrlarda ham farzandlarimizga yaxshi nom qo‘yish, yaxshi muallim qo‘liga topshib savodini chiqarish, ilmili, kasbli, hunarli qilish, o‘g’lini uylab, qizini kuyovga chiqarib uyli-joyli qilish bo‘lgan. Bu ham xalqchil mafkurasining bir belgisidir.



    Tayanch so‘z va iboralar: oila, mafkura, ma’naviyat, axloq, madaniyat, yoshlar, tarbiya, sog’lom avlod , davlat, dastur, qarindoshlik, etika, estetika, tinchlik, xotirjamlik, komil, inson, sog’lom muhit, mustaqillik, milliylik, urf-odatlar.
    Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:

    1. Inson ma’naviyatini shakllanishida oilaning o‘rni qanday?

    2. Axloq va ma’naviyat tushunchalari haqida nimalarni bilasiz?

    3. Ma’naviy ongning muhim tarkibiy qismi nimalardan iborat?

    4. Ma’naviy yetuk komil insonni tarbiyalashda milliy g’oya va milliy mafkuraning roli nimalardan iborat?

    5. Oilaning asosiy funksiyasi nimalardan iborat?

    6. Oilaning jamiyat hayotida tutgan o‘rni qanday?

    7. «Sog’lom avlod» Davlat dasturi va uning asosiy vazifalari nimalardan iborat?

    MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI

    1.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli

    Mashg’ulot vaqti- 80 daqiqa

    Talabalar soni: 50 – 60 gacha

    Mashg’ulot shakli

    Ma’ruza

    Ma’ruza rejasi:

    1. Oilaning shakllanishi va rivojlanishi jamiyat hayotidagi siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, ma’naviy munosabatlar bilan bevosita bog’liqligi, uning axloqiy, huquqiy va ijtimoiy omillari.

    2. Jismonan yetuk, muayyan ma’naviy fazilatlarni egallagan, ijtimoiy va huquqiy burchini anglagan insonni shakllantirishda oilaning roli.

    O‘quv mashg’ulotining maqsadi: talabalar oilaning shakllanishi va rivojlanishi jamiyat hayotidagi siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, ma’naviy munosabatlar bilan bevosita bog’liqligi, uning axloqiy, huquqiy va ijtimoiy omillari bilan tanishtirish, Jismonan yetuk, muayyan ma’naviy fazilatlarni egallagan, ijtimoiy va huquqiy burchini anglagan insonni shakllantirishda oilaning rolini ko‘rsatish.

    Pedagogik vazifalar:

    • Oilaning shakllanishi va rivojlanishi jamiyat hayotidagi siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, ma’naviy munosabatlar bilan bevosita bog’liqligi, uning axloqiy, huquqiy va ijtimoiy omillarining mazmun va mohiyatini gapirib beradilar;

    • Jismonan yetuk, muayyan ma’naviy fazilatlarni egallagan, ijtimoiy va huquqiy burchini anglagan insonni shakllantirishda oilaning rolini ko‘rsatadilar.

    O‘quv faoliyati natijalari:

    • Oilaning shakllanishi va rivojlanishi jamiyat hayotidagi siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, ma’naviy munosabatlar bilan bevosita bog’liqligi, uning axloqiy, huquqiy va ijtimoiy omillarining mazmun va mohiyatini gapirib beradilar;



    • Jismonan yetuk, muayyan ma’naviy fazilatlarni egallagan, ijtimoiy va huquqiy burchini anglagan insonni shakllantirishda oilaning rolini ko‘rsatadilar.

    Ta’lim berish usullari

    Suhbat, rezyume texnologiyasi

    Ta’lim berish shakllari

    Ommaviy, kichik jamoada ishlash

    Ta’lim berish vositalari

    O‘quv qo‘llanma, proektor

    Ta’lim berish sharoiti

    O‘TV bilan ishlashga moslashtirilgan auditoriya

    Monitoring va baholash

    Og’zaki nazorat: savol-javob
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14


    Download 1.42 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

    Download 1.42 Mb.