• TAKRORLASh UChUN SAVOLLAR VA TOPShIRIQLAR
  • 7-mavzu: Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhitning ta’siri Reja
  • Tayanch so‘z va iboralar
  • Mavzuni mustahkamlash uchun savollar
  • MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI Ta’lim berish texnologiyasining modeli
  • Mashg’ulot vaqti - 80 daqiqa Talabalar soni: 5 0 – 6 0 gacha
  • O‘quv mashg’ulotining maqsadi
  • O‘quv faoliyati natijalari
  • Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhitning ta’siri ” ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi
  • Ish bosqichlari va vaqti Faoliyat mazmuni Ta’lim beruvchi
  • 1-ilova Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhitning ta’siri
  • 2-ilova Har bir ma’ruza va amaliy mashg’ulot uchun 0,5 dan 2 ballgacha qo‘yiladi. Reyting bo‘yicha natijalar bahosi
  • Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012




    Download 1.42 Mb.
    bet7/14
    Sana21.03.2017
    Hajmi1.42 Mb.
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   14

    T-jadval



    5-ilova

    Oiladagi ma’naviy sog’lom ruhiy muhitning farzand tarbiyasiga ta’siri
    Markaziy Osiyo xalqlari hayoti, madaniyati, urf-odatlari orasida tarixiy umumiylik mavjud. Demak, mazkur umumiylik ushbu xalqlar orasida tarbiyada ham umumiy lik mavjud bo‘lganligini ko‘rsatadi. Bu haqda islomgacha davr madaniyati tarixi, qadimiy yozma obidalar: Avesto, O‘rxun-Enisey yozma obidalari, moniylik, mazdakiylik kabi oqimlar ta’limotlarini o‘rgangan olimlarning ilmiy xulosalari mavjud. Avestoning eng eski qismlaridan biri «Yasna»da chorvadorning adolatli, oqil va hurmatga sazovor bo‘lishi maqsadiga etkazishini e’tiqod darajasiga ko‘tarishgan. Lekin qo‘lida qurol bilan, zo‘rlik ishlatib, yaylovlarni er bilan yakson qilib, merosga qolgan mol-mulkini talon-toroj qiluvchi ko‘chmanchilarni manfur dushman hisoblaganlar. Natijada, qadimgi ajdolarimiz nazdidayoq adolatsizlik natijasida «biz», «ular» (bosqinchilar) antitezasi paydo bo‘lgan. Bu esa o‘z navbatida yosh avlodlarda vatapparvarlik, millatparvarlik, fidoyilik kabi fazilatlarni shakllantirishni qabilaviy tarbiya vazifalariga aylantirgan.

    6-ilova

    «Baliq skeleti» sxemasi



    7-Ilova

    8-ilova
    Insert jadvali


    V

    Q

    -

    ?


















































    TAKRORLASh UChUN SAVOLLAR VA TOPShIRIQLAR:


    1. Oiladagi ruhiy muhitning shakllantirish omillari nimalardan iborat?

    2. Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhit qanday shakllantiriladi?

    3. Farzandlarni tarbiyalashning qanday usul va vositalarini bilasiz?

    4. Ajdodlarimiz yaratgan farzand tarbiyasiga oid axloqiy uchlikka nimalar kiradi?

    5. Milliy qadriyatlarimiz va urf-odatlarimizning oiladagi ruhiy muhitga ta’sirini qanday baholaysiz?

    6. Oilaviy munosabatlarning rivojlanishida islom dinining o‘rni qanday?

    7. Eng oliy qadriyat haqida nimalarni bilasiz?

    8. «Ona» va «Vatan» so‘zlarining qanday aloqadorligi bor?


    7-mavzu: Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhitning ta’siri

    Reja:

    1. Oiladagi ruhiy muhit va uni shakllantirish omillari. (tabiiy biologik, iqtisodiy, huquqiy omillar).

    2. Oiladagi ma’naviy sog’lom ruhiy muhitning farzand tarbiyasiga ta’siri.

    1-masalaning bayoni. Oilada bola ma’naviyatini shakllantirishning asosiy muhit bilan tanishib chiqamiz:

    1. Oiladagi mehr-muhabbat muhiti. Ushbu tuyg’udan mahrum bo‘lgan kishi o‘z yaqinlarini, vatandoshlarini, Vatanini hurmat qilishga qodir bo‘lmaydi, odamlarga yaxshilik qila olmaydi. Oiladagi mehr-muhabbat va samimiyat, oila a’zolarining bir-biriga e’tiborliligi va g’amxo‘rligi bolalar ruhiyatiga kuchli ta’sir qiladi, bolaning his-tuyg’ulari namoyon bo‘lishi, uning ma’naviy ehtiyojlari shakllanishi va amalga oshishi uchun keng imkoniyatlar beradi. Bizlarning barchamiz o‘z ishlari bilan band bo‘lgan va bir uyda yashaydigan odamlarning alohida bir guruhiga mansub bo‘lishgina emas, balki yaqin kishilarimizning oldimizda ekanligini his etishga, o‘z individualligini, takrorlanmasligini, o‘zining alohida xususiyatini, o‘z an’analarini yaratadigan oilaning umumiy muhitidan nafas olishga ehtiyoj sezamiz.

    2. Samimiylik muhiti. Ota-onalar hayotning muhim ahamiyatli holatlarida bolalarga yolg’on so‘zlamasligi kerak. Bola har kanday yolg’on, aldash, soxtakorlikni favqulodda o‘tkirlik bilan tez sezadi; uni payqab


    sarosima va vasvasaga tushadi, shubha-gumonga g’arq bo‘ladi. Agar biror gapni bolaga aytish mumkin bo‘lmasa, u holda bemani gapni o‘ylab topib, so‘ngra kalovlanib qolgandan yoki yolg’on so‘zlab aldagandan, buni bola bilib qolganidan ko‘ra hamma vaqt yaxshisi to‘g’ri javob berishdan kochish yoki bolaga bildirishning ma’lum bir chegarasidan nariga o‘tmaslik lozim. Hech qachon «Buni bilishga yoshlik qilasan» yoki «Buni sen baribir tushunmaysan», demaslik kerak. Bunday javoblar bolaning yuragidagi kiziquvchanlik va xudbinlikni ko‘zlaydi. Yaxshisi «Men buni senga ayta olmayman: har bir kishi ma’lum bir sirlarni o‘zida saqlashga majburdir, o‘zgalarning siriga aralashib hadeb so‘raverish odobdan emas va kamtarlikka kirmaydi», deb
    javob bergan ma’kul. Bu bilan to‘g’rilik va samimiyatga ziyon etmaydi, burch, intizom va odoblilikdan anik saboq beriladi.

    3. Tushuntirish. So‘z bilan ta’sir ko‘rsatish. So‘z bilan tarbiyalash uchun so‘z tarbiyalanuvchining fikrida va qalbida iz qoldirishi kerak. Buning uchun esa so‘zlarning ma’nosiga tushunib etishni o‘rgatish lozim. Faqat ana shundagina hissiy ta’sir kilishga umid qilishimiz mumkin. Tarbiyachi anik faktlar, vokealar, hodisalardan umumiy hakikatlarni, xulq-atvor printsiplarini ochib berishga o‘z vaqtida o‘tishi kerak. O‘smirlar mulohaza qilishni yoqtirishadi, biroq ota-onalar ularning balog’atga etmaganligini ta’kidlab, buni ular hali kichkina ekanligi va shu sababli ular o‘z fikrini bildirishga kichiklik qilishi bilan izohlab ko‘pincha ularning mulohazalarini bo‘lishadi. Biroq, aynan mana shu mulohazalar orqali o‘smirlar ma’naviy-axloqiy tushunchalarni anglab oladilar.

    4. Bolaning ko‘z o‘ngida mehnat bilan shug’ullanish. Bola kattalarning ishini muntazam ravishda kuzatib borib, buni o‘yinda amalga oshirishga harakat kila boshlaydi, so‘ngra yordamchi sifatida mehnat jarayoniga kirisha boshlaydi, va, nihoyat, ishni mustaqil bajarishga kirishadi.

    5. Bola hayotidan dabdaba, qashshoqlik, haddan tashqari


    mazaxo‘rlik, alkogol singari holatlarni istisno kilish zarur.

    6. Bolani axloqsiz odamlar bilan muloqotga kirishishdan ehtiyot qilish zarur. Imitatsiya (taqlid kilish) bilimlar va tajribani egallab olishning muhim usuli hisoblanadi. Imitatsiya instinkti bolani o‘z atrofidagi barcha odamlarning barcha xatti-harakatlarini qaytarishga majbur qiladi. Bola faqat 7 yoshga to‘lgandan keyin o‘z axloqiy asoslarini shakllantiradi va atrofdagi odamlarning xulq-atvori va qilmishiga baho berishi mumkin. Shu sababli bolani sevadigan va unga yaxshilik tilaydigan katta yoshdagilar o‘zlarining axloqsiz xatti-harakatlari bilan bolaga namuna bo‘lmaslik uchun o‘zlarining har bir qadamini qat’iy nazorat qilishlari zarur.

    7. Ota-onalar oilaviy munosabatlarning sofligiga e’tiborni qaratishlari zarur.

    Demak, oila bir kancha funksiyalarni bajaradigan ijtimoiy institut hisoblanadi. Bu funksiyalar ichida muayyan bir mafkura doirasida mustahkamlangan g’oyalar, qadriyatlar, g’oyalar tizimi asosida dunyoqarashni shakllantirish funksiyasi ham bor.



    2-masalaning bayoni. Ajdodlarimiz oilada farzand tarbiyasining negizi sifatida axloqiy uchlik: o‘y-niyat - so‘z - ish birligini yaratishgan. Mazkur uchlik negizini keyiichalik lug’atimizga kirib kelgan «vijdon» so‘zi bilan ham ifodalash mumkii. «Men Yaxshi niyat, Yaxshi so‘z va Yaxshi ishga shon-shavkat baxsh etaman. Men yaxshilikdan iborat Mazda qonuniga shon-shavkat baxsh etaman»1 — deb yozilgan «Yasna»da. «Yaxshi fikr deganda... yaqin kishisiga mehribon bo‘lish, muhtoj va xavf-xatar ostida qolganda ko‘maklashishga shaylik, yovuzlikka qarshi, kishilar baxt-saodati uchun faol kurashishga shaylik, hamma bilan ahil va totuvlikda, o‘z maslakdosh birodarlari bilan do‘stlik va hamkorlikda yashashga intilish ruhidagi niyatlar va fikrlar musaffoligi tushuniladi. Inson o‘z fikri-xayolida boshqalarga hasad qilmasligi lozim, yaxshi niyatli kishi darg’azab bo‘lmaydi va boshqa jaholatlarga berilmaydi, chunki bunday holatida yaxshi niyatini yo‘qotadi, burch va adolat haqida unutadi va nojo‘ya harakatlar qiladi»2, — deb hisoblangan.

    Bu axloqiy fazilatlar kishini elga qo‘shilishga, el bilan birga bo‘lishga, elning tashvishi bilan yashashga tayyor turuvchi xalqparvar kishini tarbiyalashga qaratilganligi o‘z-o‘zidan ko‘rinib turibdi. Zamonlar o‘tib, odamlar orasidagi munosabatlarning boyishi, savdo-sotiqning yuzaga kelishi bilan qabilaviy tarbiyaga qo‘yiladigan talablar ham o‘zgarib, zamonaviylasha bordi. Ajdodlarimiz o‘zlaridagi xislatlarning nafaqat Xudo tomonidan ato qilingan, balki shakllantirilishini tobora chuqurroq ilg’ay bordilar. Jumladan, Yaxshi so‘zlar - ahdga vafodorlik, berilgan va’dani oklash, hamma oldi-berdilarda halol bo‘lish, o‘zgalarning haqini emaslik, buzuqlikdan o‘zini to‘xtata bilish kabi yangi sifatlar bilan boyib bordi.

    Ajdodlarimizning ko‘hna tarbiyaviy tizimi hozirgi kunlarda biz to‘qnashgan axloqiy, madaniy, jismoniy, ekologik muammolarni bartaraf qilish nuqtai nazaridan bebahodir. Zardushtiylik axloqli kishining sog’-salomat, kuchli bo‘lishi kerakligini uqtirish bilan birga uning ma’naviyatiga asosiy e’tiborni qaratgan. Jumladan, ayol kishiga hurmat, uni e’zozlash, ona sifatida qadrlash g’oyalari markaziy o‘rinlardan biriii egallagan. Demak, bu g’oya yosh avlodga kundalik turmushda, yaxshi bolaning namunaviy siymosi orqali ijtimoiy tarbiyada izchil singdirib borilgan.

    Markaziy Osiyoda islom ta’limotinint tarqalishi nafaqat diniy, balki axloqiy, ta’lim-tarbiya sohasida ham, oiladagi ma’naviy muhitda ham, katta burilish yasadi. Ajam mamlakatlari xalqlari, sunniylikning hanafiya mazhabi tarkibida o‘z milliy an’analarini shariat ahkomlari bilan uyg’unlashtirdilar.

    Qur’oni karimdagi, hadislardagi ota-ona, farzandlarning ota-onalari oldidagi qarzlari haqidagi ibratlar barcha musulmonlarga farzandlarini oqibatli qilib tarbiyalashni farz qildi.

    Movarounnahrda machitlar ochilib, imomlar o‘gil bolalar uchun maktablar tashkil qila boshladilar. Turkiy til yangi so‘z — «maktab» (ar. «yozuv o‘rgatiladigan joy») bilan boyidi. XII asrdan boshlab islom dini turkiy tillarda yozilgan she’rlarda — Ahmad Yassaviyning «Hikmat» to‘plami, keyinchalik So‘fi Olloyorning ikki to‘plamida va boshqa to‘plamlarda ommalashtirila borildi.

    Madrasa va maktablarga dunyoviy bilimlar kirib kela boshladi. Bunga Qur’oni karimning «Har bir musulmon va muslimaning ilm olishi farzdir», — degan oyati asos bo‘ldi. Buning natijasi o‘laroq, Beruniy, Xorazmiy, Forobiy, Ibn Sino kabi allomalar qomusiy bilimlarning yuksak cho‘qqilarini egalladilar.

    Aflotun fikriga ko‘ra, «muhabbat-eng yetuk e’tiqod, xar bir shaxs uchun shakllanish jarayondir»1. Ishq utida yonish hamma narsani unitish emas, balki boshqalardan ibrat olib, uzida yaxshi fazilatlarni shakllantirish hamdir. Yaxshi, pokiza kiyinishga, me’yor darajasida o‘ziga zeb berishga, uy- ruzg’or ishlarini ozoda va pokiza olib borishga, axloq, odob borasida ham ko‘zga tashlanishga harakat qiladi. Sevgan kishisining e’tiboriga sazovar bo‘lishga intilish insonni ma’naviy poklanish yo‘liga chorlaydi... O‘zi go‘zal bo‘lsa ham farosatsiz, axloq ham odobi tuban, ishyoqmas, erkatoy qizni hech kim umr yo‘ldosh tanlashga botina olmaydi.

    O‘zbekiston xalq artisti Gavharxon Matyoqubova «Ba’zi to‘y va ziyofatlarda pul ketidan quvib, o‘zlariga raqqosa nomini olgan yosh qizlarimizning o‘y harakatlarida va behayoliklarini ko‘rib, raqqosa kasbini tanlaganligi uchun afsuslanasan kishi....

    Artist (frans. artiste - bilimdon; lot. ars, artis - kasb, hunar, sanʼat) - dramatik spektakl, kinoda rollar, ope-ra va balet partiyalari, estrada konserti va sirk nomerlari ijrochisi. Teatr va kinoda aktyor, aktrisa deb ham yuriti-ladi.
    Eng yomon tomoni shundaki, davradagi shilqim qizlarni ko‘rgan ota-ona o‘z qizlarining rakqosa bo‘lishi uchun hech qachon rozilik berishmaydi. Natijada bu sohada o‘ta ishtiyoqmand, talantli yoshlar orzusi g’unchalik chog’idayok so‘nadi»2.

    Erkak va ayol Alloh baxsh etgan ehtiyoj asosida bir-biriga intiladi. Bu intilish asosida ruhiy, jismoniy lazzat ham yotadi. Bo‘lmasa inson avlodi davom etmas edi. Lekin avlod insonga lazzatlanishdan tashqari o‘z hatti-harakatlarini boshqarish uchun unga aql, idrok, ong, idora ham bergan. Insonning insoniyligi o‘zini boshqara bilishda bilinadi.

    Sevgida biologik ehtiyojlaridan ma’naviy omil va ma’suliyat ustunlik qilish baxtli oila ko‘rishning asosiy shartlaridandir. Bu ikki omil mushtarak bo‘lsa, oilada sog’lom ruhiy muhit yuzaga keladi, muhabbat haqiqiy, hayotiy ahamiyat kasb etadi, uzoq mustahkam shirin turmushga ma’naviy asos bo‘lib qoladi. Hayotning ma’naviy omillarini unutib, bir-birini chiroyiga uchib turmush qurish har doim ham kutilgandek natija bermaydi.

    Ishqning birinchi uchquni tashqi qiyofani qurishdan boshlanadi. Ichki ruhiy olamni chuqurroq bilish asosidagina bu birinchi his, tuyg’u haqiqiy muhabbatga aylanadi. Haqikiy muhabbat asosidagina yoshlar bir-biriga hamdard, hamkor, mehribon, oqibatli bo‘lib qoladilar.

    Ma’lumki, ma’naviy omillar xisobga olinmay tug’ilgan sevgi oddiy his-tuyg’udir. Muhabbatning yozilmagan qonunlari ko‘p. Lekin bu borada minglab yillar davomida to‘plangan tajriba va an’analar borki, ularni paymol etib ham bo‘lmaydi.

    Muhabbat - ikki yosh o‘rtasidagi axloq, xayo, andisha, uyat, oru-nomus iffatdan to‘qilgan ma’naviyat pardasidir. Ma’naviyatsizlik tufayli baxt qushini qo‘lidan uchirgan bir umr baxtsiz bo‘lib qoladi. «Osonlikcha qo‘lga kiritilgan amal, boylik, zebu-ziynat baxtlilik belgisi emas. Haqikiy baxt faqat halol mehnat, mashaqqat, azob-ukubat bilan qo‘lga kiritiladi»1.

    Sof muhabbat tuyg’usi barcha butun insoniyatda bor. Insoniyatning go‘zal umumiy ma’naviy jihatlaridan biri ham shudir. Sevgi, oila munosabatlarida ma’naviyatsizlikka yuz tutish umuminsoniy qadriyatlardan ham yuz o‘girishdir.

    Sevgi, muhabbat bobida ham ota-onalarning ibrati farzandlar uchun katta hayotiy maktabdir.



    Tayanch so‘z va iboralar: jamoatchilik, ruhiy muhit, tabiiy, biologik, iqtisodiy, omillar, huquqiy omil, oila, er, xotin, farzand, tarbiya, axloq, din, munosabat, qadriyat, e’tiqod, o‘git, mustaqillik, bola tarbiyasi, islomiy aqidalar, burch, shariat, hadis, Qur’on, musulmonchilik, an’ana, rasm-rusum, muhit, mehr-muhabbat, samimiylik, tushuntirish, davlat siyosati, yoshlar tarbiyasi, ishonch, sevgi, muhabbat.

    Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:

    1. Oiladagi ruhiy muhitning shakllantirish omillari nimalardan iborat?

    2. Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhit qanday shakllantiriladi?

    3. Farzandlarni tarbiyalashning qanday usul va vositalarini bilasiz?

    4. Ajdodlarimiz yaratgan farzand tarbiyasiga oid axloqiy uchlikka nimalar kiradi?

    5. Milliy qadriyatlarimiz va urf-odatlarimizning oiladagi ruhiy muhitga ta’sirini qanday baholaysiz?

    6. Oilaviy munosabatlarning rivojlanishida islom dinining o‘rni qanday?

    7. Eng oliy qadriyat haqida nimalarni bilasiz?

    MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI

      1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli




    Mashg’ulot vaqti- 80 daqiqa

    Talabalar soni: 50 – 60 gacha

    Mashg’ulot shakli

    Ma’ruza

    Ma’ruza rejasi:

    1. Xalqimiz urf-odatlarini, an’analarini, qadriyatlarini va islom dinini oiladagi ruhiy muhitga ta’siri.

    2. Sharq oilasini Evropalashtirishga bo‘lgan harakatlar va ularning salbiy oqibatlari.

    O‘quv mashg’ulotining maqsadi: talabalar xalqimiz urf-odatlarini, an’analarini, qadriyatlarini va islom dinini oiladagi ruhiy muhitga ta’sirini o‘rganish, Sharq oilasini Evropalashtirishga bo‘lgan harakatlar va ularning salbiy oqibatlari ta’sirini yoritish.

    Pedagogik vazifalar:

    • Xalqimiz urf-odatlarini, an’analarini, qadrityalarini va islom dinini oiladagi ruhiy muhitga ta’sirini mazmun va mohiyatini gapirib beradilar;

    • Sharq oilasini Evropalashtirishga bo‘lgan harakatlar va ularning salbiy oqibatlari ta’sirini ko‘rsatadilar.

    O‘quv faoliyati natijalari:

    • Xalqimiz urf-odatlarini, an’analarini, qadrityalarini va islom dinini oiladagi ruhiy muhitga ta’sirini o‘rganadilar.

    • Sharq oilasini Evropalashtirishga bo‘lgan harakatlar va ularning salbiy oqibatlari ta’siri ko‘rsatadilar.

    Ta’lim berish usullari

    Suhbat, rezyume texnologiyasi

    Ta’lim berish shakllari

    Ommaviy, kichik jamoada ishlash

    Ta’lim berish vositalari

    O‘quv qo‘llanma, proektor

    Ta’lim berish sharoiti

    O‘TV bilan ishlashga moslashtirilgan auditoriya

    Monitoring va baholash

    Og’zaki nazorat: savol-javob

      1. Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhitning ta’sirima’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi




    Ish bosqichlari va vaqti

    Faoliyat mazmuni

    Ta’lim beruvchi

    Ta’lim oluvchilar



    1. Mavzuga kirish

    (15 daqiqa)

    1.1. ”Ekranga mavzusining rejalari tushiriladi. (1-ilova).

    1.2. Talabalarga oilaning shakllanishi va rivojlanishi jamiyat hayotidagi siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, ma’naviy munosabatlar bilan bevosita bog’liqligi, uning axloqiy, huquqiy va ijtimoiy omillariga oid ma’lumotlarning yoritilishi, farqlarini tushuntirib berish uchun topshiriq beriladi.

    1.3. Talabalar o‘quv faoliyatini baholash mezonlari bilan tanishtiriladi.

    1.4. Talabalar bilimlarini faollashtirish maqsadida savollar beradi



    Tinglaydilar

    Tinglaydilar va savollarga javob beradilar.




    2-bosqich

    Asosiy bosqich

    (55 daqiqa)

    Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish qilish va izohlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy jihatlarini tushuntirib beradi

    2.1. Talabalar jismonan yetuk, muayyan ma’naviy fazilatlarni egallagan, ijtimoiy va huquqiy burchini anglagan insonni shakllantirishda oilaning roli.

    tushuntirib beradilar (2-ilova).

    2.2. Talabalar oilalar, ularning o‘xshash tomonlari va farqlari, kamchiliklari va mukammalliklari to‘g’risidagi ma’lumotni beradilar.

    2.3. Talabalar bilimlarini faollashtirish va mustahkamlash maqsadida savol va topshiriqlarni beradi (5-ilova).


    Yozadilar.

    Yozadilar.

    Savollarga javob beradilar.

    Tahlil qiladilar.



    3.

    Yakuniy bosqich

    (10 daqiqa)

    3.1. Mavzu bo‘yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.

    3.2. “Tushunchalar tahlili” texnologiyasi yordamida o‘quv materiali mustahkamlaniladi (6- ilova).

    3.3. Talabalarga ballar e’lon qilinadi.


    Savollar beradilar.

    Vazifani yozib oladilar.



    1-ilova
    Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhitning ta’siri
    Reja:

    1. Xalqimiz urf-odatlarini, an’analarini, qadriyatlarini va islom dinini oiladagi ruhiy muhitga ta’siri.

    2. Sharq oilasini Evropalashtirishga bo‘lgan harakatlar va ularning salbiy oqibatlari.


    O‘quv mashg’ulotining maqsadi: talabalar xalqimiz urf-odatlarini, an’analarini, qadriyatlarini va islom dinini oiladagi ruhiy muhitga ta’sirini o‘rganish, Sharq oilasini Evropalashtirishga bo‘lgan harakatlar va ularning salbiy oqibatlari ta’sirini yoritish.

    O‘quv faoliyati natijalari: Xalqimiz urf-odatlarini, an’analarini, qadrityalarini va islom dinini oiladagi ruhiy muhitga ta’sirini o‘rganadilar. Sharq oilasini Evropalashtirishga bo‘lgan harakatlar va ularning salbiy oqibatlari ta’siri ko‘rsatadilar.

    2-ilova

    Har bir ma’ruza va amaliy mashg’ulot uchun 0,5 dan 2 ballgacha qo‘yiladi. Reyting bo‘yicha natijalar bahosi:
    2,0 ball - «a’lo».

    1,5 ball - «yaxshi».

    1,0 ball - «koniqarli».

    0,5 ball - «qoniqarsiz»



    2-ilova

    3-ilova

    Oiladagi ruhiy muhit va uni shakllantirish omillari. (tabiiy biologik, iqtisodiy, huquqiy omillar)

    Markaziy Osiyo xalqlari hayoti, madaniyati, urf-odatlari orasida tarixiy umumiylik mavjud. Demak, mazkur umumiylik ushbu xalqlar orasida tarbiyada ham umumiy lik mavjud bo‘lganligini ko‘rsatadi. Bu haqda islomgacha davr madaniyati tarixi, qadimiy yozma obidalar: Avesto, O‘rxun-Enasoy yozma obidalari, moniylik, mazdakiylik kabi oqimlar ta’limotlarini o‘rgangan olimlarning ilmiy xulosalari mavjud. Avestoning eng eski qismlaridan biri «Yasna»da chorvadorning adolatli, oqil va hurmatga sazovor bo‘lishi maqsadiga etkazishini e’tiqod darajasiga ko‘tarishgan. Lekin qo‘lida qurol bilan, zo‘rlik ishlatib, yaylovlarni er bilan yakson qilib, merosga qolgan mol-mulkini talon-toroj qiluvchi ko‘chmanchilarni manfur dushman hisoblaganlar. Natijada, qadimgi ajdolarimiz nazdidayoq adolatsizlik natijasida «biz», «ular» (bosqinchilar) antitezasi paydo bo‘lgan. Bu esa o‘z navbatida yosh avlodlarda vatapparvarlik, millatparvarlik, fidoyilik kabi fazilatlarni shakllantirishni qabilaviy tarbiya vazifalariga aylantirgan.



    4-ilova
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   14


    Download 1.42 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

    Download 1.42 Mb.