Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012




Download 1.42 Mb.
bet10/14
Sana21.03.2017
Hajmi1.42 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14

Tayanch so‘z va iboralar: jamoatchilik, oila, er, xotin, farzand, ilm, ma’rifat, tarbiya, axloq, din, munosabat, qadriyat, e’tiqod, o‘git, mustaqillik, bola tarbiyasi, islomiy aqidalar, burch, shariat, hadis, Qur’on, diniy bag’rikenglik, Olloh, musulmonchilik, an’ana, rasm-rusum, muhit, mehr-muhabbat, samimiylik, tushuntirish, davlat siyosati, yoshlar tarbiyasi, ma’naviyat, an’ana, urf-odat, buzg’unchi, yot g’oyalar.

Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:

  1. Farzandlar uchun axloqiy tarbiyaning ahamiyati nimadan iborat?

  2. Ma’naviyat va axloq tushunchalarining mohiyatini aytib bering.

  3. Ma’naviy barkamol, jismoniy sog’lom farzandlarni tarbiyalashda ota-onaning o‘rni nimadan iborat?

  4. Ota-ona oldidagi vazifalar, farzandning ota-ona oldidagi burchi nimalardan iborat?

  5. Oilada farzand tarbiyasiga bo‘lgan axloqiy nizom va qadriyatlarga nimalar kiradi?

  6. Yosh avlodni tarbiyalashda ota-onaning mas’uliyati nimalardan iborat?

  7. Milliy o‘zlikni anglash, deganda nimani tushunasiz?

  8. Otaning qaysi jihatlari farzandlar uchun namuna?

  9. Shariatda ota va ona, shuningdek farzand va ularning vazifalari, burchlari haqida nimalar deyilgan?

  10. Farzandlarni komil inson qilib tarbiyalashda qaysi jihatlarga e’tibor berish zarur?


MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI
10-mavzu: Ota-ona ibrati va uning tarbiya jarayonida tutgan o‘rni

1.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli


Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa

Talabalar soni: 60 gacha

Mashg’ulot shakli

Kirish-axborotli ma’ruza

Ma’ruza rejasi

  1. Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siriga tushib qolishdan, ularni jinoyat yo‘liga kirib qolishdan saqlashda ota-onalarning roli.

  2. Milliy istiqlol g’oyalarini farzandlar ongiga singdirishda ota-onalarning roli.

O‘quv mashg’ulotining maqsadi: Oiladagi Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siriga tushib qolishdan, ularni jinoyat yo‘liga kirib qolishdan saqlashda ota-onalarning rolini ko‘rsatish, milliy istiqlol g’oyalarini farzandlar ongiga singdirishda ota-onalarning rolini talabalarga tushuntirish.

Pedagogik vazifalar:

  • Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siriga tushib qolishdan, ularni jinoyat yo‘liga kirib qolishdan saqlashda ota-onalarning rolini ko‘rsatish;

  • Milliy istiqlol g’oyalarini farzandlar ongiga singdirishda ota-onalarning roli bilan tanishtirish;

O‘quv faoliyati natijalari:

  • Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siriga tushib qolishdan, ularni jinoyat yo‘liga kirib qolishdan saqlashda ota-onalarning rolini o‘rganadilar.

  • Milliy istiqlol g’oyalarini farzandlar ongiga singdirishda ota-onalarning roli bilan tanishadilar.

Ta’lim berish usullari

Ko‘rgazmali ma’ruza, suhbat

Ta’lim berish shakllari

Ommaviy, jamoaviy

Ta’lim berish vositalari

O‘quv qo‘llanma, proektor

Ta’lim berish sharoiti

O‘TV bilan ishlashga moslashtirilgan auditoriya

Monitoring va baholash

Og’zaki nazorat: savol-javob


1.2. “Ota-ona ibrati va uning tarbiya jarayonida tutgan orni” ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi

Ish bosqichlari va vaqti

Faoliyat mazmuni

Ta’lim beruvchi

Ta’lim oluvchilar

Tayyorgar

lik bosqichi.

1. Yangi kursni o‘qishga tayyorgarlik ko‘radi. Kursning maqsad va vazifalarini tushuntiradi.

2. Kursning alohida sohalarining predmeti va vazifalariga ta’rif beradi

3. Birinchi mashg’ulot mavzusi, uning maqsadi va o‘quv faoliyati natijalari bilan tanishtiradi.

4. Talabalarni o‘quv faoliyatini baholash mezonlari bilan tanishtiradi. (1-ilova).



Mashg’ulotning maqsad va vazifalarini tushunib oladilar



1. Mavzuga kirish

(15 daqiqa)

1.1. O‘quv kursi nomini aytadi. Ekranga asosiy tushunchalar ta’rif beradi

(1-ilova).

1.2. Birinchi mashg’ulot mavzusi, uning maqsadi va o‘quv faoliyati natijalari bilan tanishtiradi.

1.3. Talabalar o‘quv faoliyatini baholash mezonlari bilan tanishtiradi (2-ilova).

1.4. Talabalar bilimlarini faollashtirish maqsadida savollar beradi (3-ilova).



Tinglaydilar.

Tinglaydilar

Talabalar berilgan savollarga javob beradilar.


2-bosqich

Asosiy bosqich

(55 daqiqa)



2.1. Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish qilish va izohlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy jihatlarini tushuntirib beradi

  • Oilaviy munosabatlar va ularning yoshlar tarbiyasida va jamiyatning ma’naviy hayotida tutgan o‘rnini sharhlab beradi (4-ilova).

  • 2.3 Sovet tuzumi davrida oilaviy munosabatlar borasida milliy va diniy an’analarimizga bildirilgan salbiy fikrlarning mazmun-mohiyatini ochib beradilar (5-ilova).

2.4. Islom dinida va diniy qadriyatlarimizda oilaviy munosabatlarga bildirilgan fikrlar (6-ilova)

2.5. Talabalar bilimlarini faollashtirish va mustahkamlash maqsadida quyidagi savollarni beradi.




Tinglaydilar, yozadilar.

Tinglaydilar, yozadilar.

Tinglaydilar, yozadilar.

Tinglaydilar, yozadilar.

Tinglaydilar, yozadilar.


3.

Yakuniy bosqich

(10 daqiqa)

3.1. Mavzu bo‘yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.

3.2. Insert texnikasi asosida mazkur o‘quv materialini o‘rganib kelish vazifasini beradi: (7-8 ilovalar).



Savollar beradilar.

Vazifani yozib oladilar.




1-ilova

Ota-ona ibrati va uning tarbiya jarayonida tutgan o‘rni
Reja:


  1. Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siriga tushib qolishdan, ularni jinoyat yo‘liga kirib qolishdan saqlashda ota-onalarning roli.

  2. Milliy g’oyalarni farzandlar ongiga singdirishda ota-onalarning roli.


O‘quv mashg’ulotining maqsadi: Oiladagi Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siriga tushib qolishdan, ularni jinoyat yo‘liga kirib qolishdan saqlashda ota-onalarning rolini ko‘rsatish, milliy istiqlol g’oyalarini farzandlar ongiga singdirishda ota-onalarning rolini talabalarga tushuntirish.

O‘quv mashg’ulotining natijalari: Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siriga tushib qolishdan, ularni jinoyat yo‘liga kirib qolishdan saqlashda ota-onalarning rolini o‘rganadilar. Milliy istiqlol g’oyalarini farzandlar ongiga singdirishda ota-onalarning roli bilan tanishadilar.



2-ilova
Har bir ma’ruza va amaliy mashg’ulot uchun 0,5 dan 2 ballgacha qo‘yiladi. Reyting bo‘yicha natijalar bahosi:
2,0 ball - «a’lo».

1,5 ball - «yaxshi».

1,0 ball - «qoniqarli».

0,5 ball - «qoniqarsiz».



3-ilova

Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siriga tushib qolishdan, ularni jinoyat yo‘liga kirib qolishdan saqlashda ota-onalarning roli

Markaziy Osiyo xalqlari hayoti, madaniyati, urf-odatlari orasida tarixiy umumiylik mavjud. Demak, mazkur umumiylik ushbu xalqlar orasida tarbiyada ham umumiy lik mavjud bo‘lganligini ko‘rsatadi. Bu haqda islomgacha davr madaniyati tarixi, qadimiy yozma obidalar: Avesto, O‘rxun-Enasoy yozma obidalari, moniylik, mazdakiylik kabi oqimlar ta’limotlarini o‘rgangan olimlarning ilmiy xulosalari mavjud. Avestoning eng eski qismlaridan biri «Yasna»da chorvadorning adolatli, oqil va hurmatga sazovor bo‘lishi maqsadiga etkazishini e’tiqod darajasiga ko‘tarishgan. Lekin qo‘lida qurol bilan, zo‘rlik ishlatib, yaylovlarni er bilan yakson qilib, merosga qolgan mol-mulkini talon-toroj qiluvchi ko‘chmanchilarni manfur dushman hisoblaganlar. Natijada, qadimgi ajdolarimiz nazdidayoq adolatsizlik natijasida «biz», «ular» (bosqinchilar) antitezasi paydo bo‘lgan. Bu esa o‘z navbatida yosh avlodlarda vatapparvarlik, millatparvarlik, fidoyilik kabi fazilatlarni shakllantirishni qabilaviy tarbiya vazifalariga aylantirgan.



4-ilova

Toifali jadval

Toifalash sharhini tuzish qoidasi
1. Toifalar bo‘yicha ma’lumotlarni taqsimlashning yagona usuli mavjud emas.

2. Bitta mini - guruhda toifalarga ajratish boshqa guruhda ajratilgan toifalardan farq qilishi mumkin.

3. Ta’lim oluvchilarga oldindan tayyorlab qo‘yilgan toifalarni berish mumkin emas bu ularning mustaqil tanlovi bo‘la qolsin.

5-ilova

Milliy g’oyalarni farzandlar ongiga singdirishda ota-onalarning roli
Zero, hech bir inson Vatandan tashqarida baxt-saodat topa olmaydi. O‘z yurtida obro‘-e’tibori bo‘lmagan inson o‘zga yurtda ham qadrlanmaydi. Shuning uchun ham xalqimizda «O‘zga yurtda sulton bo‘lguncha, o‘z yurtingda cho‘pon bo‘l», «Uzga yurtda shoh bo‘lgandan, o‘z yur-tingda gado bo‘lgan afzal», «O‘lsang o‘l, Vataningda bo‘l!» kabi naqllar bejiz aytilmagan. Har kimning o‘z xonadoni, uy-joyi, o‘z ona yurti naqadar qadr-qimmatli ekanligini o‘zga yurtga safarga, yashashga borgan inson biladi. Bobur Mirzo, Furqat va boshqa bobokalonlarimizning o‘zi tug’ilib o‘sgan Vatanlaridan uzoqda kuchli Vatan sog’inchi bilan yashaganlari, ona yurt tuprog’ini, unda o‘sgan mevalarni ko‘zlariga to‘tiyo qilganlari, yurt ishqida iztirob chekkanlari barchaga ayon.

Furqat (taxallusi; asl ismsharifi Zokirjon Mullo Holmuhammad oʻgʻli) (1859, Qoʻqon -1909, Yorkend) - taraqqiyparvar shoir, mutafakkir, publitsist. Mahallasidagi maktabda savod chiqargan, mudarris va kotiblardan xattotlik, arab tilini oʻrgangan.
Ularning ruhiy kechinmalari, haqiqiy vatanparvar kishining holatidir. Haqiqiy vatanparvar u qaerda yashamasin, Vatanning yaxshi kunida ham, yomon kunida ham uni tark etmaydi, u bilan birga bo‘ladi.


6-ilova

Kontseptual jadval

7-ilova

Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:


  1. Marosimlar xalqimiz hayotida qanday o‘rin tutadi?

  2. «Mustaqillik kuni» qanday bayram?

  3. «Navro‘z» bayrami xaqida buyuk olimlar nimalarni yozib qoldirgan?

  4. Qurbon va Ro‘za hayitlari qachondan boshlab bayram qilina boshlandi?

  5. Yot g’oyalar qaerdan kirib kelmoqda?

  6. Yot g’oyalarga qarshi qanday kurashish mumkin?

  7. Milliy g’oyani qanday qilib yoshlar ongiga singdirish mumkin?


8 Ilova

9-ilova



Insert jadvali

V

Q

-

?





































10-mavzu: Ota-ona ibrati va uning tarbiya jarayonida tutgan o‘rni

Reja:

  1. Yoshlarni buzg’unchi g’oyalar ta’siriga tushib qolishdan, ularni jinoyat yo‘liga kirib qolishdan saqlashda ota-onalarning roli.

  2. Milliy g’oyalarni farzandlar ongiga singdirishda ota-onalarning roli.

1-masalaning bayoni. Davlat mustaqilligini mustahkamlash mamlakatda yashaydigan barcha aholi tabaqalari, ijtimoiy guruhlar, elat va millatlar o‘rta-sidagi munosabatlarning qandayligiga ham ko‘p jihatdan bog’liqdir. Hozirgi paytda Respublikamizda 80 dan ortiq milliy, madaniy mar-kazlar ishlab turibdi. Ular o‘rtasidi hamkorlik, millatlar o‘rtasi-da totuvlik bo‘lmas ekan, davlat mustaqilligini rivojlantirish mushkul bo‘ladi. Ayniqsa, ko‘p millatli davlatda bu jarayon muhim-dir.

O‘zbekistonimizda 30-yillarda ellikdan ortiq millat va elat vakillari yashagan bo‘lsa, endilikda ular 130 dan ortiqdir. Demak, bu hol davlatimizning mustaqilligini mustahkamlash uchun yangi vazifalarini keltirib chiqaradiki, ularni juda ehtiyotkorlik va vazminlik bilan bajarishga intilish talab etiladi.

Sababi, yuqorida aytib o‘tilgan toifalarning barchasi mamlakat mutaqilligi uchun u yoki bu darajada sa’y-harakatlar qiladilar, mamlakatni moddiy va ma’naviy boyitadilar. Zero, mustaqillikni mustahkamlashga harakat qilayotgan fuqarolarni, ayniqsa, yoshlarni ma’naviy yetuk qilib tarbiyalash kechiktirib bo‘lmaydigan vazifadir. Shu sababli, taraqqiyotdagi boshqa yo‘nalishlar bilan birga xalq manfaatini ifodalaydigan, ma’naviyatini boyitadigan milliy istiqlol mafkurasining yaratilishi zamon talabidir.

Milliy istiqlol mafkurasi endilikda hayotga tatbiq etilayotir. Bu mafkura va uning mazmuni to‘g’risida matbuotda iliq so‘zlar aytilayotganining guvohimiz. Shu sababli biz mafkurada tilga olingan va ma’naviyatimizning eng muhim qirralaridan biri bo‘lgan milliy g’ururni shakllantirishdagi omillar, uning iqtisodiy va ma’-naviy jihatlari to‘g’risida fikr yuritmoqchimiz.

Prezident I.A.Karimov “O‘zbekistonning o‘z istiqlol va taraqqiyot yo‘li” nomli asarida: “O‘zbek xalqining yuksak milliy qadr-qimmati, or-nomusi va shon-sharafi, uning o‘ta mehribonligi va sof vijdonliligiga asoslangandir. Biz bundan keyin ham o‘zbeklarning milliy g’ururini ma’naviy yuksaltiramiz, shu bilan birga umumiy Vatanimizda biz bilan birga yashovchi va O‘zbekiston Respublikasiga sadoqatli bo‘lgan barcha xalqlar bilan birodarlikka intilamiz”, - deb ta’kidlagan edi. Bu so‘zlarda juda chuqur ma’no bor. Sobiq ittifoq davrida “dunyoviy millat”, “dunyoviy til”, “dunyoviy mada-niyat” kabi umumjahon maqsadlar asosida fikr yuritilganligi sa-babli milliy g’urur chetga chiqib qolavergan edi. Natijada, “yirik” millatlar soyasida boshqa millatlar g’ururi ravnaq topmadi. Chunki, mehnatkash xalq ongiga kundalik hayotimizdan uzoq fikrlar singdirilib kelinganki, bu jarayonda boshqa ba’zi xalqlar singari o‘zbek xalqining ham milliy g’ururi toptaldi, qiyinchiliklarga duch keldi. Endilikda xalqimiz mustaqillik sharofati bilan, bu muhim jabhada qaddini rostlamoqda.

Milliy g’urur to‘g’risida so‘z ketar ekan, bu masalaning nozikligini xech qachon unutmaslik zarur. U hasad bilan emas, balki, havas bilan yuksalmog’i kerak. G’urur to‘g’risida turlicha fikr yuritgan allomalar uning salbiy va ijobiy tomonlarini taroziga solib ish yuritishni uqtirganlar. Jumladan, ingliz tanqidchisi J.

Inglizlar britanlar, (oʻzlarini inglish deb ataydilar) - xalq. [[Buyuk Britaniyaning asosiy aholisi. Umumiy soni (48,5 mln. kishi, 1990-y.lar oʻrtalari), jumladan, [[Buyuk Britaniyada 44,7 mln. kishi, Kanadada 1 mln.
Kollinz milliy g’ururni: “Garchi yaxshilik hisoblansada, lekin ko‘p yomonliklarning boshidir”,-degan bo‘lsa, nemis yozuvchisi I.Zeyme:“Agar biz haqiqiy g’ururli bo‘lganimizda edi, dunyoni bu qadar razilliklar bosmas edi”-deb yozadi. Yunon faylasufi Teofrast:- “G’urur-o‘zidan boshqalarning bariga nisbatan o‘ziga xos bir nafratdir”-deydi. Franztsuz adibi M.Janlis: “G’urur ko‘pincha haqiqiy ulug’vorlikka g’ov bo‘ladi”,-degan bo‘lsa, at-Termiziy: “Mag’rurning turishi xunuk”-deydilar.

Bu kabi fikrlardan ko‘rinib turibdiki, g’urur yuqorida ta’kidlanganidek, noyob va murakkab jarayondir. Milliy mafkuraning har bir targ’ibotchisi va tinglovchisi mazkur fikrlardan tegishli hulosa chiqarib, masalaga jiddiy yondashishi va uni hayotga tadbiq etishi kerak. Xususan, frantsuz axloqshunos olimi F.Laroshfukoning: “G’urur barchaga xos xususiyat: ammo farqi shundaki, uni qachon va qaerda ko‘rsatishni bilish kerak”,-degan da’vatiga amal qilinsa, mantiqqa to‘g’ri kelar edi.

Xalqimizning “G’ururi bor elning minorasi baland bo‘ladi”, degan ajoyib naqldan kelib chiqsak, boshqa muhim jarayonlar singari milliy g’ururni ham shakllantirmay turib, O‘zbekistonimiz mustaqilligi barqaror, uning kelajagi buyuk bo‘lishiga to‘la erisholmaymiz.

Minora (arab. - mayoq) - gorizontal (eni) oʻlchamiga nisbatan vertikal (tik) oʻlchami ortiq boʻlgan baland in-shoot. M.lar aylana, koʻp qirrali yoki toʻrtburchak shaklida barpo qilinib, yuqoriga tomon ingichkalashib boradi.
Milliy g’ururning shakllanishi va rivojlanishi iqtisodiy sohaga, ya’ni to‘qchilikka, moddiy noz-ne’matlarning etarlicha to‘kin-ligiga ham ko‘p jihatdan bog’liq. Shu sababli, milliy istiqlol mafkurasini xalqqa singdirishning siyosiy tomonlaridan biri bu–iqtisodiy sohadir. Avvalo, el-yurt uchun etarli miqdorda, keyin esa eksportga yuboriladigan sifatli, moddiy boyliklarni ishlab chiqar-masak, milliy g’ururimizni yuksak darajaga ko‘tara olmasligimiz tabiiydir. Etarlicha to‘kin va sifatli mahsulot esa xalqimizning jo‘shqin mehnati asosida yuzaga keladi.
Mahsulot - iqtisodiy faoliyatning ashyolar va xizmatlarda mujassam etilgan natijasi. Uning moddiy-buyum shakli moddiy M. koʻrinishiga ega. Maʼnaviyat sohasida gʻoya, ixtiro va kashfiyotlar, yangi texnologiyalar, i.t.
Bugun xalq, har bir fuqaro ongli mehnat qilgandagina, mahsulot sifati oshadi, miqdori ham ko‘payadi.

Milliy mafkurani xalqqa singdirish uchun o‘tkaziladigan har bir tadbir xo‘jako‘rsinga o‘tkazilmasdan, balki astoydil, vijdonan amalga oshirilishiga erishish kerak. Har bir ma’ruzachi dalillar asosida tinglovchining fikrlash qobiliyatini shu darajada uyg’otishi kerakki, u iqtisodiyot sohasida bilimi etarli bo‘lmasa, beixtiyor bilim olishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ysin, ta’bir joiz bo‘lsa, o‘zligini iqtisodiy jihatdan ham anglashga harakat qilsin.

Milliy istiqlol g’oyasi va mafkurasini targ’ib qilish uchun targ’ibotchilarmizning hozirga qadar egallagan iqtisodiy bilimlari kamlik qiladi. Sababi, ko‘pgina targ’ibotchilar keng ko‘lamda ma’ruza qilib, barcha sohani umumiy jihatdan qamrab olishga harakat qilganlar. Natijada ma’ruza oldiga qo‘yilgan maqsad ham mavhum-lashgan. Shu sababli, ma’ruzalarga milliy istiqlol g’oyasi nuqtai nazaridan yondashilsa, maqsadga muvofiq bo‘ladi. Bu ma’ruzalar qisqa, mantiqan kuchli, g’oyadagi chizgilar hamda shiorlar asosida tuzilgan bo‘lsa, samarali, ta’sirchan bo‘ladi deb o‘ylaymiz.

Ma’lumotlarimiz umumiylikdan alohidalikka qarab yo‘nalgan bo‘lishi kerak.

Iqtisodiy soha bo‘yicha milliy g’ururni shakllantirish uchun yuqoridagi fikrlarni mustahkamlash maqsadida hozir mamlakatimizda etishtirilayotgan paxta, ipak, qorako‘l hamda paxtani qayta ishlash, qishloq xo‘jaligi va to‘qimachilik mashinalari, oltin, foydali qazilmalar, radiotexnika mahsulotlari va turli xalq is’temoli mollari, umuman, moddiy boyliklarimiz to‘g’risidagi ilmiy asoslangan dalillar va ma’lumotlarga ega bo‘lish zarur. Ishlab chiqarishimizning bu etakchi sohalarini tilga olganda, ularni boshqa mamlakatlar bilan taqqoslab gapirish maqsadga muvofiqdir.

Xullas, milliy g’ururni avvalo, iqtisodiy jihatdan o‘z-o‘zini anglashdan boshlash, har bir kishi iqtisodiy sohada ustuvor bilimga ega bo‘lishi kerak. O‘z-o‘zini iqtisodiy jihatdan anglash, har bir kishidan o‘z ustida qo‘shimcha ishlashni, bilim doirasini kengayti-rishni talab etadi. Albatta, o‘z-o‘zini anglash nafaqat iqtisodiy sohani bilish, balki o‘z tarixini, ona tili, dini, avlod-ajdod-larini, milliy urf-odatlarini, axloqiy qarashlari, an’analari, o‘z xalqining dunyo madaniyatini rivojlantirishga qo‘shayotgan hissasini yodgorliklari va boshqa ko‘plab jarayonlarni mukammal bilishni talab etadi. Binobarin, shu jarayonlarni har bir shaxs mukammal bilmas ekan, odatdagi muloqatda yoki chet mamlakat kishilari bilan suhbatlarda o‘zining kim ekanligini, avlodlari kim ekanini tanita olmaydi.

Ma’lumki, milliy g’urur insonning rang, gavda tuzilishi, irqi, jinsi yoki diniga qarab belgilanmaydi. Milliy g’ururni bu alomatlarga qarab belgilovchilar qattiq adashadilar, undaylar shovinistlardir. Aslida bunday kishilarning dunyoqarashi buzilgan bo‘lib, bilim saviyasi sayozdir. O‘zbek xalqi bunday qarashlarni o‘ziga yot deb biladi, o‘z milliy g’ururini millatning insonparvarlik xislatlaridan kelib chiqib yuksaltiradi. Islom va boshqa dinlarning bu sohadagi ijobiy tomonlariga suyanadi.

Iqtisodiy soha bilan bir qatorda milliy g’ururni yanada yuqoriroq darajaga ko‘tarishning ikkinchi muhim bir jihati–bu ma’naviy yetuklikni egallashga bog’liq. Jamiyatimizdagi kishilar o‘z mutaxassisligi, ishlaydigan sohasini yaxshi bilishi mumkin. Le-kin, ma’naviy yetuklik bo‘lmasa, milliy g’ururni ko‘tarish, uni targ’ib qilish amri maholdir. Ma’lumki, Prezidentimiz tashabbusi bilan keyingi yillarda ko‘plab talabalar, tadbirkorlar, tuman, shahar, viloyat hokimliklari vakillari chet ellarga bomoqdalar.

Viloyat - maʼmuriy-hududiy birlik. Oʻrta asrlardan maʼlum. Sharqning ayrim mamlakatlari (Afgʻoniston, Turkiya va boshqa), shuningdek Oʻrta Osiyo xonliklari viloyatlarga boʻlingan. 1924-yil shoʻrolar oʻtkazgan milliy-davlat chegaralanishi arafasida Turkiston ASSR 6 V.
Kelajakda bu ish yanada rivojlanishiga aminmiz. Xorijga borayotgan har bir kishi o‘z xalqining milliy g’ururi qirralarini mukammal bilishi zarur. Ayniqsa, hozirgi talabalarimiz milliy g’ururni, uning qir-ralarini bilish bilan birga, uning targ’ibotchilari ham bo‘lishlari kerak. Talabalarni targ’ibotchilar qilib etishtirishni esa maktabda o‘quvchilik davridan boshlash zarur. Maktab o‘quvchilari ko‘pchiligi kelajak talabalardir. Mustahkam bilimni, ma’naviyat, qadriyat, urf–odatlar, udumlarni hamda allomalarimizning ta’limotlarini o‘quvchilarga hozirdan keng dasturlar, puxta darslik va rejalar aso-sida tushuntirishni boshlash – davr talabi. Zero, o‘quvchilar talaba bo‘lganlarida bu bilimlar uchun puxta zamin vazifasini o‘taydi. Aynan shu bilimlar kelajak uchun bebaho ekanligi va milliy g’urur-ni shakllantirishda ham o‘ta muhim omil bo‘lishi aniq.

Buning uchun ayniqsa, ijtimoiy fanlar o‘qituvchilari, barcha murabbiylar mas’uliyatni his qilishlari, jonkuyar bo‘lishlari lozim. Kelajakda chet davlatga borayotgan talabalar ham o‘z zimmasiga katta mas’uliyatni olib, borgan mamlakati madaniyatini tezda o‘ziga singdirib, o‘z xalqi madaniyatini uyg’unlashtirish hamda o‘z millatiga xos bo‘lgan g’ururni o‘rni bilan targ’ib qilishni o‘ylab boradilar. Ma’lumki, xorijga qadam qo‘ygan kishilarga e’tibor o‘n karra oshadi.

Salomlashish, muloqot qilish, mehmonxonada yashash, kiyinish, suhbat qilish, kishilarga munosabat, urf – odatlar barchasi hushyorlikni talab etadi. Afsuski, borgan kishilarning hammasi ham bularning o‘ta muhimligiga hamisha e’tibor beravermaydi. Sir emaski, chetga borayotgan ba’zi sayohlarimiz xorijga borganda kiyim–kechak, sovg’a buyumlariga diqqatni ko‘proq qaratadilar, imkoniyat bo‘lsa, o‘sha buyumlardan ko‘proq olib qaytishni o‘ylaydilar. Milliy g’urur to‘g’risida o‘ylash esa, afsuski, yodimizdan ko‘tarilar darajada bo‘ladi. Axir biz, buyuk jahongirlar, mo‘’tabar mutafakkirlar, ulug’ alomalar avlodlarimiz-ku! Ular timsolida o‘zbek xalqining kim ekanligini, o‘zbek xalqining jahon madaniyatiga, umuminsoniy qadriyatlarga qo‘shgan ulkan hissasini endi dunyo ahli biladigan payt keldi-ku! Endilikda, barchamiz o‘zbek xalqini dunyo ko‘zi o‘ngida yana bir pog’ona ko‘tarishga harakat qilishimiz kerak emasmi? Milliy madaniyatimiz va axloqimizning mustahkam zaminga ega ekanligini endi olamga ko‘rsatishimiz kerak emasmi?

Har bir targ’ibotchi bu voqea, hodisalarni hisobga olish uchun uni ilmiy talqin qila olishi lozim. Albatta, bular haqida fikr yuritish uchun ham chuqur bilimga ega bo‘lish talab qilinadi. Demak, “Odamdan yuqori turarkan olam, bilim olmoqlikka muhtojdir odam”- degan naqlga amal kilib, milliy istiqlol g’oyasini tinglovchiga singdirish uchun har bir targ’ibotchi o‘z ustida ishlashi davr talabidir.

Yurtboshimiz milliy g’ururni tiklash maqsadida olib borayotgan sa’y-harakatlari tahsinga loyiqdir. Prezidenimiz qaerga bormasin, u o‘sha mintaqa yoki davlatdagi aholining o‘zbek xalqiga bo‘lgan hurmatini oshirib , o‘zbekona milliy madaniyat va qadriyatlarni, o‘ziga xos xususiyatlarni yuksak darajada namoyish qilib qaytadi. Yurtboshimizning Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi majlisida so‘zlagan ilmiy amaliy yo‘nalishdagi nutqi to‘g’risida ham dunyo matbuotida ko‘p iliq so‘zlar aytilganining guvohimiz.

Birlashgan millatlar tashkiloti (BMT) - yer yuzida tinchlikni mustahkamlash va xavfsizlikni taʼminlash, davlatlarning o‘zaro hamkorligini rivojlantirish maqsadida tashkil etilgan xalqaro tashkilot. 1945 yilda tuzilgan.

Milliy g’urur birdaniga shakllanib qolmaydi, albatta. Uning uchun avvalo yoshlarimizda or-nomus tuyg’ularini shakllantirib borish lozim. Chunki milliy g’urur mavhumlikdan emas har bir kishi-ning or-nomusidan kelib chiqadi. Or-nomussiz odamda hech qachon milliy g’urur, umuman, g’ururning o‘zi bo‘lmaydi.

Or-nomus yaqin tushunchalar (tuyg’ular) bo‘lib, adabiyotlarda ularga shunday izoh beriladi:

Nomus – kishining o‘z obro‘sini ulug’lash va ardoqlash his tuyg’usi.

Beayb parvardigor, deydi xalqimiz. Haqiqatdan ham hayotda hech xato qilmaydigan odam yo‘q. Tajribasiz, e’tiqodi, milliy g’ururi shakllanmagan yoshlar ayniqsa, juda ko‘p xato qiladilar. Biroq xalqimiz bag’ri kengligi uchun yoshlar pushaymon bo‘lsa, ularni kechiradilar. Buning yorqin misoli sifatida Prezidentimizning adashib, diniy ekstemistik oqimlar ta’siriga berilgan, ammo keyin pushaymon egan yoshlarni kechirganini ko‘rsatish mumkin. Kechirim so‘rash ham oriyatli kishi qo‘lidan keladi. Chunki or – kishining o‘ziga nomu-nosib yoki ep ko‘rilmagan ishidan, narsadan xijolat bo‘lish, uyalish tuyg’usini bildiradi.

Or-nomus tuyg’ulari barcha millatlar uchun xosdir. Biroq, ko‘rinib turibdiki, biz yoshlarda o‘zimizga xos, o‘zbekona or-nomus tuyg’ularini shakllantirmay turib, milliy g’ururni yarata olmaymiz. Milliy g’urursiz esa milliy istiqlol g’oyasini tasavvur ham qilib bo‘lmaydi.

Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, milliy g’ururni aholiga yanada chuqurroq singdirish, yoshlarda or-nomus tuyg’usini yuksaltirish va ularni yuksak darajasiga ko‘tarish uchun katta kuch-g’ayrat sarflash lozim bo‘ladi. Bu ish eskirgan shiorlar, dabdabali yig’ilishlar, haybarakallachilik bilan o‘tkaziladigan ommaviy tadbirlar orqali bo‘lmaydi. Bu bilan kerakli natijaga erishish qiyin. Xalqimizda shunday udumlar, urf-odatlar borki, ularda an’anaviy va zamonaviy qadriyatlar uyg’unlashib, milliy g’ururni rivojlantirishga juda qo‘l keladi.

2-masalaning bayoni. Milliy g’oyani yoshlar ongi va shuuriga singdirishga bel bog’lagan ota-onalar bilimning g’oyaga, g’oyaning e’tiqodga aylanishi jarayonini aniq va tiniq tasavvur etmog’i darkor. Bunday tasavvurga ega bo‘lmagan ota-onaning so‘zlari quruq, sama-rasiz bo‘lib qolaveradi. Har qanday g’oyaning dastlabki elementi bilimdir. Bilimlarning g’oyaga aylanish jarayoni haqida fikr-mulohaza bildirmoq uchun eng avvalo “Bilim deganda nimani tushunmoq kerak?” – degan savolga javob berish zarur.

Tarixiy taraqqiyot tajribasidan yaxshi ma’lumki, inson o‘zi yashayotgan tabiiy-ijtimoiy muhitni, hatto o‘zini-o‘zi bilish uchun, hamisha yangi – yangi axborotlarga ehtiyoj sezadi. Inson o‘zining tabiiy-ijtimoiy ehtiyojlarini qondirishi uchun unga hamisha yangi bilimlar zarur bo‘ladi. Xuddi shuning uchun ham, inson bilimlari doimo o‘zgarib turuvchi dinamik xarakterga ega bo‘lgan tizimdir. O‘z navbatida, bilim inson amaliy faoliyatining maxsus turidir.

Xo‘sh, bilim insonda qanday hosil bo‘ladi? Bu savolga javob berish uchun eng avvalo “bilim” yoki “axborot” (informatsiya) degan tushunchalarning mohiyatini, mazmunini bilishimiz zarur. Kundalik faoliyatimizda ushbu tushunchalarni biri – ikkinchisiga yaqin, uyqash tushunchalari sifatida ishlataveramiz. Lekin, chuqurroq o‘ylab qarasak, ushbu tushunchalarning biri – ikkinchisiga teng emasligiga guvoh bo‘lamiz. Bilim hamisha axborot yoki informatsiyalarning sin-tezi qayta mushohada qilingan majmuasi, uning eng oliy darajasi, eng yuqori holatidir. Axborotlar bilim darajasiga ko‘tarilishi uchun inson bisotida mavjud bo‘lgan tarixiy tajriba, ya’ni xotira, idrok, tasavvur chig’irig’idan o‘tmog’i darkor. Ana o‘shanda axborot bilimga aylanadi. Xuddi shuning uchun ham yuqorida ta’kidlagandek, bilim faqat axborotlarning yig’indisi emas, balki uning sintezidir. Shuningdek, bilim voqelikning inson ongidagi in’ikosidir. Bilim inson borlig’ining eng asosiy xususiyati, ya’ni inson miyasining mahsulidir.

Bilim o‘z navbatida, bilish jarayonining mahsulidir. Bilimlar eng avvalo turli tushunchalarda o‘z aksini topadi. Tushunchalar asosida esa, xilma-xil g’oyalar vujudga keladi. Bilimlarning g’oyaga aylanishi jarayonini tahlil qilganda quydagi uch holatga katta ahamiyatga ega:

O‘rganilayotgan hodisa yoki voqea haqidagi bilimlarning aniq bo‘lishi. Boshqacha aytganimizda, olingan yangi bilimlar hodisa yoki voqeada bo‘layotgan o‘zgarishlarni aniq va to‘la aks ettirishi.

To‘plangan bilimlarni amaliyotda qo‘llash uchun ehtiyoj, ya’ni zaruriyatning ortib borishi.

Bilimga ega bo‘lgan kishlarning jamiyatda sodir bo‘layotgan voqealar yoki tabiiy muhitda vujudga kelgan muammolarni tezroq bartaraf etish uchun o‘z oldilariga qo‘ygan maqsad, vazifaning aniqligi, rejaning puxtaligi.

Yaratilgan g’oyalar yuqoridagi holatlarni o‘ziga mujassamlashtirsa, ana o‘shanda tezroq amaliyotga tatbiq etiladi va samarali natijalar beradi. G’oyalarini amaliyotga tatbiq etayotganda, yana bir holatni esdan chiqarmaslik zarurki, g’oyalar faqat moddiy vositalar (mehnat qurollari) yordamida emas, balki insoning ruhiy-ma’naviy energiyasi (his-tuyg’ulari, irodasi, e’tiqodi) yordamida ham amalga oshadi. Boshqacha aytganimizda, g’oyalar amaliyotga tatbiq etilib, amaliyotda samarali natija bergandan so‘ng nazariyaga aylanadi. Amaliyot sinovlaridan muvaffaqiyatli o‘tgan, ma’lum bir sistemaga kiritilgan g’oyalarga nazariya deyiladi.

Nazariya tushuncha va g’oyalar kabi voqelikning inson ongidagi in’ikosidir. Biroq, nazariya alohida fikr yoki g’oya emas, balki voqelikning biron sohasi haqidagi ma’lum sistemadir.

Bilimlar nazariyaga aylanguncha quyidagi uch bosqichni bosib o‘tadi:

Birinchi bosqichda bilishning turli uslublar (kuzatish, o‘lchash, taqqoslash, tajriba, modellashtirish) yordamida yangi bilimlar hosil qilinadi. Aniqroq qilib aytadigan bo‘lsak, turli axborotlar (informatsiyalar) bilim darajasiga ko‘tariladi.

Ikkinchi bosqichda olingan bilimlar asosida (analiz va sintez, induktsiya va klassifikatsiya, gipoteza) yangi g’oyalar vujudga keladi. Boshqacha aytganimizda, yangi bilimlar asosida yangi g’oyalar vujudga keladi.

Uchinchi bosqichda yangi g’oyalar ma’lum bir tizimga solinadi (ideallashtirish, formallashtirish, deduktsiya va aksiomlashtirish), ya’ni nazariyaga aylanadi.

Shunday qilib, nazariya nafaqat turli g’oyalarning yig’indisi, balki uning yaxlit tizimidir. Xo‘sh qanday qilib, bilim, g’oya, nazariya inson e’tiqodiga aylanadi? E’tiqod deganda nimani tushun-moq darkor?

Avvalo “e’tiqod” tushunchasining ma’nosi va mazmuni, uni hosil qilgan tuzulmaviy elementlar, komponentlar to‘g’risida aniq ilmiy asoslangan tasavvurga ega bo‘lishimiz lozim. Zero, uzoq yil-lardan buyon ilmiy-falsafiy adabiyotlarda “e’tiqod” tushunchasi turlicha izohlanib kelinmoqda.

Bu borada dastlab e’tiqod tushunchasining tarkibini har tomonlama, chuqur tahlil qilish zarur. Bunda eng avvalo, e’tiqod deb nomlanuvchi bir butun tuzulmani vujudga keltirgan unsurlarni aniqlab olish darkor. Kuzatishlar shundan dalolat beradiki, e’tiqodni yaxlit butunga birlashtirib turilgan barqaror unsurlardan biri bilimdir. Chunki, bilim, hodisa-voqea, jarayonlarning, hatto inson ongi va faoliyatining turli xususiyatlari, xossalarini o‘zida aks ettiradi. Xuddi shuning uchun ham, bilim e’tiqodning vujudga kelishida eng muhim asos vazifasini bajaradi. Aniqroq qilib aytganimizda, chinakam e’tiqod bilim asosida shakllanadi. Ayrim hollarda bilim hodisa, voqea, jarayonlarning haqiqiy holatini ifodalasa, ba’zan esa, hali to‘liq o‘rganilmagan, kishini chalg’ituvchi chala haqiqat yoki yolg’on bo‘lishi ham mumkin. Boshqa bir holatda bilim haqiqatan qandaydir bo‘lgan yoki bo‘lishi mumkin bo‘lgan narsalarni ifodalashi mumkin. Turgan gapki, bilimlarning chinligi e’tiqodning mustahkam bo‘lishda, hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ladi. E’tiqodlarning turlichaligi bilimlarning mazmuniga bog’liq.

Biroq inson hayotida e’tiqodning mustahkamligi tushunchasi ham bor. Insoniyat tarixi e’tiqodning mustahkam bo‘lishida bilimning yakkayu-yagona asos bo‘la olmasligini ko‘rsatadi. Inson ongida qayta ishlab chiqilgan, ya’ni tajriba chig’irig’idan o‘tgan, ikkinchi marta qayta hosil bo‘lgan bilimlargina (g’oyalar, nazariyalar) e’tiqodning mustahkam bo‘lishini ta’minlaydi. Boshqacha aytganimizda, insoniyat tomonidan allaqachonlar yaratilgan bilimlar ularning o‘z ehtiyojlari uchun qayta-qayta kashf etilgandagina chinakam e’tiqod darajasiga ko‘tariladi.

Ma’lumki, bir paytlar “Kitob – bilim manbai” degan hikmat bor edi. Hozirgi davrga kelib, bilimlar va axborotlar manbai shunchalar o‘zgarib ketdiki, ularning mazmuni qandayligi muhim ahamiyatga ega. An’anaviy matbuot, kitob, televedenie, kinofilm-lardan tashqari hozir yoshlar bilim oladigan quyidagi asosiy manba-larni ko‘rsatish mumkin: kompyuterlar, reklamalar, videokliplar.

Kompyuter (ing . computer - hisoblayman), EHM (Elektron Hisoblash Mashinasi) - oldindan berilgan dastur (programma) boʻyicha ishlaydigan avtomatik qurilma. Elektron hisoblash mashinasi (EHM) bilan bir xildagi atama.

Afsuski, yoshlar bu manbalardan faqat foydali emas, balki milliy mentalitetimiz, milliy qadriyatlarimizga yot bilimlar va axborotlarni ham oladilar. Shu sababli yoshlar ongiga milliy istiqlol g’oyasini singdirishda bilimlar va axborotlarning zamonaviy manbalaridan oqilona foydalanish komil inson tarbiyasida juda muhim ahamiyatga ega. Buning uchun milliy manfaat nuqtai nazaridan mam-lakatimizning boy ma’naviy merosi, tarixiy obidalari, muzeylari, xalqimizning asriy an’analari, milliy sa’nati va hunarmandchiligi haqida videokliplar yaratish, ularni reklama qilish fanning dolzarb vazifalaridan biri bo‘lishi lozim.

Xulosa qilib aytganda, umuminsoniy qadriyatlarning tarkibiy qismi bo‘lgan milliy istiqlol g’oyasi, uni xalqimiz, yoshlarimiz ongiga, qalbiga singdirish har birimizning muqaddas burchimizdir.


Tayanch so‘zlar: ong va taraqqiyot darajasi, umuminsoniy qadriyatlar, tushuncha, bilim, axborot, g’oya, nazariya, amaliyot, yo‘nalishlar, usullar, e’tiqod.

Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:

  1. E’tiqod deb nimaga aytiladi?

  2. Tarbiya nima?

  3. Yoshlar tarbiyasiga buzg’unchi g’oyalar qanday kirib keladi?

  4. Milliy g’oyani yoshlar ongiga singdirish usullari qanday?

  5. Buzg’unchi g’oyalarni oldini olishda ota-onaning roli nimalardan iborat?

  6. Ma’naviy bo‘shliq nima?

  7. Milliy g’oya insonlar ongiga qqanday etib boradi?

  8. Milliy o‘zlikni anglash deganda nimani tushunasiz?


MA’RUZA MAShG’ULOTLARINING TA’LIM TEXNOLOGIYaSI
1.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli


Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa

Talabalar soni: 50 – 60 gacha

Mashg’ulot shakli

Ma’ruza

Ma’ruza rejasi:

  1. Ota-onani hurmat qilish, ularga mehr-muruvvatli, rahm-shavqatli bo‘lish insonga xos ma’naviyatning muhim tomoni sifatida.

  2. Farzandning burchi va mas’uliyati masalasining milliy an’analarda, davlat tomonidan qabul qilingan qonunlarda o‘z ifodasini topishi.

O‘quv mashg’ulotining maqsadi: talabalarga ota-onani hurmat qilish, ularga mehr-muruvvatli, rahm-shavqatli bo‘lish insonga xos ma’naviyatning muhim tomonlarini ko‘rsatish, farzandning burchi va mas’uliyati masalasining milliy an’analarda, davlat tomonidan qabul qilingan qonunlarda o‘z ifodasini topishini tushuntirish.

Pedagogik vazifalar:

  • Ota-onani hurmat qilish, ularga mehr-muruvvatli, rahm-shavqatli bo‘lish insonga xos ma’naviyatning muhim tomoni sifatida biri ekanligini tushuntirish;

  • Farzandning burchi va mas’uliyati masalasining milliy an’analarda, davlat tomonidan qabul qilingan qonunlarda o‘z ifodasini topishini yoritish.

O‘quv faoliyati natijalari:

Talabalarga Ota-onani hurmat qilish, ularga mehr-muruvvatli, rahm-shavqatli bo‘lish insonga xos ma’naviyatning muhim tomoni sifatida biri ekanligini tushunib etadilar;

Farzandning burchi va mas’uliyati masalasining milliy an’analarda, davlat tomonidan qabul qilingan qonunlarda o‘z ifodasini topishi yoritiladi.


Ta’lim berish usullari

Suhbat, kichik guruhlarda ishlash

Ta’lim berish shakllari

Ommaviy, kichik jamoada ishlash

Ta’lim berish vositalari

O‘quv qo‘llanma, proektor

Ta’lim berish sharoiti

O‘TV bilan ishlashga moslashtirilgan auditoriya

Monitoring va baholash

Og’zaki nazorat: savol-javob

1.2.“Farzandlik burchining ma’naviy asoslari” mavzusidagi ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi



Ish bosqichlari va vaqti

Faoliyat mazmuni

Ta’lim beruvchi

Ta’lim oluvchilar

1. Mavzuga kirish

(15 daqiqa)

1.1. O‘quv kursi mavvzusi va rejasini aytadi. Ekranga kadimgi kalendarlarning nomi tushiradi. (1,2 -ilovalar).

1.5. Talabalar bilimlarini faollashtirish maqsadida savollar beradi



Tinglaydilar

Talabalar berilgan savollarga javob beradilar



2-bosqich

Asosiy bosqich

  1. aqiqa)

Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish qilish va izohlash bilan mavzuning nazariy jihatlarini baholaydi.

1.1. Yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lgan avlodni tarbiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri ekanligi tushuntirib beriladi.

1.2. Ma’naviy yuksak inson va uning jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni yoritiladi.


Tinglaydilar va javob beradilar

Tinglaydilar va tahlil qiladilar

Tinglaydilar va tahlil qiladilar


3.Yakuniy bosqich

(10 daqiqa)

3.1. Kichik guruhlarda mavzu mustahkamlaniladi.

3.2. Talabalar bilimlarini faollashtirish va mustahkamlash maqsadida savollarni beradi



3.3. Mavzu bo‘yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.

3.4. Talabalar baholanadi va baholar e’lon qilinadi



Talabalar berilgan savollarga javob beradilar


1-ilova

Farzandlik burchining ma’naviy asoslari

Reja:


  1. Ota-onani hurmat qilish, ularga mehr-muruvvatli, rahm-shavqatli bo‘lish insonga xos ma’naviyatning muhim tomoni sifatida.

  2. Farzandning burchi va mas’uliyati masalasining milliy an’analarda, davlat tomonidan qabul qilingan qonunlarda o‘z ifodasini topishi.


O‘quv mashg’ulotining maqsadi: talabalarga ota-onani hurmat qilish, ularga mehr-muruvvatli, rahm-shavqatli bo‘lish insonga xos ma’naviyatning muhim tomonlarini ko‘rsatish, farzandning burchi va mas’uliyati masalasining milliy an’analarda, davlat tomonidan qabul qilingan qonunlarda o‘z ifodasini topishini tushuntirish.

O‘quv mashg’ulotining natijalari: Talabalarga Ota-onani hurmat qilish, ularga mehr-muruvvatli, rahm-shavqatli bo‘lish insonga xos ma’naviyatning muhim tomoni sifatida biri ekanligini tushunib etadilar; farzandning burchi va mas’uliyati masalasining milliy an’analarda, davlat tomonidan qabul qilingan qonunlarda o‘z ifodasini topishi yoritiladi.

2-ilova
Reyting bo‘yicha natijalar bahosi:
2,0 ball - «a’lo». 1,5 ball - «yaxshi».

1,0 ball - «qoniqarli». 0,5 ball - «qoniqarsiz»


3-ilova

Ota-onani hurmat qilish, ularga mehr-muruvvatli, rahm-shavqatli bo‘lish insonga xos ma’naviyatning muhim tomoni sifatida

Islomda ota-onani rozi qilish, Olloxni rozi qilish belgisi bilan tenglashtiriladi. Ayrim farzandlar qarigan ota-onasini elkasida ko‘tarib, haj safariga olib borgani ma’lum. Inson shunday buyuk fidoiylik qilganda ham ota-ona oldidagi farzandlik burchini to‘liq uzib bo‘lmaydi.

Ota-ona dunyodan ko‘z yumayotganida bizdan rozi bo‘lganini aytadi. Lekin biz doimo ota-ona oldidagi burchimizni to‘liq bajara olmaganimizdan afsuslanamiz.Farzand o‘ziga kiyim kechak olishdan oldin, ota-onasiga olishi kerak. Ota-ona vafotidan keyin... Yoshlarni ota-onaga nisbatan axloq-odob doirasida muomala qilishga o‘rgatish milliy tarbiyaning eng asosiy tomonidan biri bo‘lgan.

4-ilova

Klaster

1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   14


Download 1.42 Mb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa


Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

Download 1.42 Mb.