• 2. Zanjirni davom etishi (zanjirni usishi)
  • O'zbekiston respublikasi oliy va O’rta maxsus ta’lim vazirligi




    Download 0,56 Mb.
    bet17/24
    Sana19.02.2024
    Hajmi0,56 Mb.
    #159055
    1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   24
    Bog'liq
    OMKT (Amaliy mashg\'ulot)
    2-lab, 4-лекция, O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazi-www.fayllar.org
    1. Zanjir xosil bo`lishini xar xil yullar bilan amalga oshirish mumkin. Radikal-zanjirli xlorlash jarayonlari tarmoklanmagan zanjirli reaksiyalar turiga mansub bo`lib, reaksiya natijasida oralik xlor atomlari va erkin radikallar xosil bo`ladi. Gaz fazasida termik xlorlashda yuqori temperatura ta`sirida xlor molekulalarining idish devorlari yoki nasadkaga urilishi natijasida xemosorbsiya orkali Cl-Cl boglarining uzilishi osonlashadi:
    Cl2 + devor ® Cl` + Cl ads
    Ba`zi xollarda, termik xlorlash reaksiyasi past temperaturalarda (100-2000C) boshlanadi (xlor molekulasi bu temperaturada atomlarga ajrala olmaydi), bunda atom va radikallarni xosil bo`lishi xlorni organik modda bilan uzaro ta`siri orkali amalga oshadi:
    СН2=СН2 + Сl2 ® ‘СН2-СН2Сl + Сl’
    RH + Cl2 ® R` + HCl + Cl `
    Fotokimyoviy xlorlashda xlor molekulasining atomlarga bulinishi kvant nur energiyasini yutish xisobiga sodir bo`ladi. Masalan, ul’trabinafsha nurlar yordamida xlor molekulasi xlor radikallariga parchalanadi (simob-kvarts lampasi yordamida):

    Kimyoviy initsiirlash initsiatorlar ishtirokida sodir bo`ladi. Xlorlashda benzoil peroksidi yoki 2,2-a`zobis izobutironitril initsiatorlari (porofor) ishlatiladi:
    6Н5-СОО)2 ® 2С6Н5-СОO’ ® 2‘С6Н5 + 2СО2
    benzoat fenil
    HC-C(CH3)2-N=N-C(CH3)2-CN ® 2NC - `C (CH3)2 + H2
    2,2-azo-bis (izobutironitril)
    Xosil bo`lgan fenil radikallari xlor molekulasiga birikishi natijasida xlor radikallari vujudga keladi:
    C6H5 ` +Cl2 ® C6H5Cl + Cl`
    2. Zanjirni davom etishi (zanjirni usishi) xlor atomlari yordamida amalga oshadi:
    Cl ` + RH ® R` + Cl
    R` + Cl2 ® RCl+ Cl`
    Olefinlarga birikishi quyidagicha bo`ladi:

    Aromatik uglevodorodlardagi xlorni birikish reaksiyasi ancha kiyin amalga oshadi:


    Reaktsion zanjirning uzunligi, ya`ni zvenolarining soni uta toza moddalar ishlatilganda bir necha un mingtaga etishi mumkin. Ishlab chikarishda esa texnik tozalangan moddalar ishlatilgani uchun zanjir bir necha yuz zvenolardan iborat bo`ladi.



    Download 0,56 Mb.
    1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   24




    Download 0,56 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    O'zbekiston respublikasi oliy va O’rta maxsus ta’lim vazirligi

    Download 0,56 Mb.