• 8- misol.
  • 9- misol.
  • - misol. Radius R va markazi O nuqtada bo`lgan aylanaga urinuvchi ichki o`n ikki burchak yasalsin (9-rasm). Echish




    Download 9,79 Mb.
    bet6/9
    Sana23.01.2024
    Hajmi9,79 Mb.
    #143603
    1   2   3   4   5   6   7   8   9
    Bog'liq
    Aylanani teng bo’laklarga bo’lish

    7- misol. Radius R va markazi O nuqtada bo`lgan aylanaga urinuvchi ichki o`n ikki burchak yasalsin (9-rasm).
    Echish. Aylananing o`zaro perpendikulyar bo`lgan AB va S diametrlari o`tkaziladi. Bu diametrlarning A, V, S va D uchlaridan shu aylana radiusi R bilan uni kesadigan qilib yoylar o`tkaziladi. Bu yoylar berilgan aylanani tegishlicha 2, 6, 5, 9, 3, 11 va 8, 12 nuqtalarda kesadi. Agar bu topilgan 1 (A), 2, 3, 4 (S), 5 nuqtalar ketma-ket o`zaro birlashtirilsa, izlanayotgan muntazam o`n ikki burchak h
    osil bo`ladi.

    9-shakl 10-shakl




    8- misol. Berilgan ABS uchburchakning tomonlariga urinib o`tuvchi ichki aylana chizilsin (10-rasm).
    Echish. Uchburchak bissektrisalari o`zaro bitta nuqtada kesishadi. Bu nuqta izlanayotgan aylananing markazi bo`ladi. SHuning uchun berilgan uchburchakning xohlagan ikkita uchidan bissektrisalar o`tkazib, ularni bir-birlari bilan kesishtiramiz, natijada izlanayotgan aylananing markazi O nuqta hosil bo`ladi. Bu nuqtadan uchburchak tomonlariga perpendikulyar tushiramiz, bu chiziqlar bilan uchburchak tomonlari K, M va N nuqtalarda kesishadi. Bu erda OK = OM = O kesmalar izlanayotgan aylananing radiusiga teng bo`ladi. Demak, O nuqtadan bu radius bilan chizilgan aylana uchburchak tomonlariga tegishlicha K, M va N nuqtalarda urinadi.


    11-shakl. “Eskicha” chizmaning hozirgi kun darslari uchun dudaktikaviy qayta ishlanmasi. Rasmda: b-rasmdan ajratib olingan bitta sector va o’sha rasmdagi ustun mukarnasining qiyshi burchakli frontal dimetriyasi .


    12-shakl. Doiraviy silindr sirtida vint chizig’ini hosil qilishda ishlatilgan va Ibn Sino tomonidan tavsif etilgan to’g’ri burchakli uchburchak.


    9- misol. Berilgan ABS uchburchakning uchlari orsali o’tuvchi tashqi aylana c
    hizilsin (32-rasm).

    13-shakl
    Echish. Izlanayotgan aylana markazi uchburchak tomonlariga perpendikulyar hamda ularni tegishli rABishda teng ikkiga bo`luvchi to`g`ri chiziqlarning o`zaro kesishgan nuqtasida bo`ladi. Shuning uchun berilgan uchburchakning AS va BS tomonlariga perpendikulyar, shuningdek, ularni teng ikkiga bo`luvchi 12 va 34 chiziqlar o`tkaziladi. Bu to`g`ri chiziqlar o`zaro O nuqtada kesishadi. Bu nuqta izlanayotgan aylananing markazidir. Kyoyinchalik bu O nuqtadan OA (baribir OV yoki OS) masofaga teng bo`lgan aylana chiziladi. Bu aylana izlanayotgan aylanani ifodalaydi, u berilgan uchburchakning xamma uchlari orqali o`tmoqda.





    14-shakl. “Arhimed spirali”ni ifoda etgan naqsh: a Yangi Niso (Turkmaniston, mil.avv. I mingyillik) arxeologiya topilmasi, b-shu topilmadagi naqshni uning asos tekisligida xosil qilish sxemasi.


    15-shakl. “O’ramlar”ni ifoda etgan­ naqsh: a-Ayritom “chig’anoq”ning o’rta tekisligida uning proyeksiyasini grafikaviy asoslarida hosil qilish tartibi.





    Download 9,79 Mb.
    1   2   3   4   5   6   7   8   9




    Download 9,79 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    - misol. Radius R va markazi O nuqtada bo`lgan aylanaga urinuvchi ichki o`n ikki burchak yasalsin (9-rasm). Echish

    Download 9,79 Mb.