O‘zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi




Download 470,25 Kb.
bet16/80
Sana20.02.2024
Hajmi470,25 Kb.
#159234
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   80
Bog'liq
I. M. Bedritskiy, A. X-fayllar.org
1710563485, Mustaqil ta'lim (1)
Qo‘shimcha rezistorlar, turli tizimdagi voltmetrlar va boshqa asboblarni kuchlanishni o‘lchash bo‘yicha chegaralarini kengaytirish uchun xizmat qiladi. Bunda, ular kuchlanish manbaiga ulash uchun parallel zanjirlarga ega bo‘ladi, masalan, vattmetrlar, energiya xisoblagichlari, fazometrlar. Qo‘shimcha rezistorni o‘lchovchi mexanizm bilan ketma-ket ulanadi (25-rasm).
25-rasm. Qo‘shimcha rezistorni o‘lchovchi mexanizm35

Zanjirdagi Ii toki, o‘lchash mexanizmining Ri qarshiligi va qo‘shimcha rezistorning Rd qarshiligidan toshkil topib, Ii = U / (Ri + Rd) ifodani tashkil etadi, bunda, U- o‘lchanadigan kuchlanish. Agar voltmetr Unom o‘lchash chegarasiga va o‘lchash mexanizmi Ri qarshilikga ega va Rd qo‘shimcha rezistor yordamida o‘lchash chegarasini n marotabaga kengaytirish kerak bo‘lsa, u xolda, voltmetrning o‘lchash mexanizmidan oqib o‘tuvchi Ii tokining doimiyligini xisobga olgan xolda, quyidagi ifodani yozishimiz mumkin bo‘ladi Unom / Ri = n U nom / (Ri + Rd) bundan Rd = Ri (n - 1).

Qo‘shimcha rezistorlar, izolyasiyalangan materialdan ishlangan karkasga, izolyasiyalangan manganin simini o‘rab tayyorlanadi. Olib yuriladigan asboblarda qo‘shima rezistorlar bir qancha o‘lchash chegaralari uchun (ajratilgan turda) seksiyalangan turda tayyorlanadi.
Yuqori kuchlanishni pasaytirish uchun, sig‘imli bo‘luvchilardan foydalaniladi. 500 kV kuchlanish tarmog‘ini pasaytiruvchi, bo‘luvchining prinsipial sxemasi 26-rasmda keltirilgan. Bo‘luvchi D kondensator batareyasi S1 va
kondensator S2 dan tashkil topadi. Sig‘imli zanjirdagi kuchlanish Uvkir sig‘imni qiymatlariga teskari proporsional ravishda bo‘linadi. sig‘im S2 , S1 dan bir tartibga katta va zanjirdagi tok kondensator S1 bilan aniqlanadi. S2 sig‘imi, undagi kuchlanish Uc2 , 4-12 kV chegarasida bo‘lishi bilan, tanlanadi.

26-rasm. Yuqori kuchlanishni pasaytirish sxemasi36

Bundan keyingi pasaytirishni amalga oshirish uchun, kuchlanishni tokni chegaralovchi reaktor R orqali kuchlanish transformatori KT ga uzatiladi. U2=100 V nominal kuchlanishga ega bo‘lgan voltmetr, ushbu transformatorning ikkilamchi cho‘lg‘amiga ulanadi.
O‘lchovchi kuchaytirgichlar, o‘zgaruvchan va o‘zgarmas tokdagi kuchsiz signallarni oldindan kuchaytiruvchilar, shuningdek chiqish signallarini quvvatini kuchaytiruvchilar sifatida ham qo‘llaniladi. Ularning tok bo‘yicha sezgirligi 10-15 A qiymat darajasigacha, kuchlanish bo‘yicha esa bir qancha mikrovoltgacha etadi. Tovush va ultra tovush diapazonidagi manbalar quvvatini oshirish uchun mo‘ljallangan kuchaytirgichlar, 4-6 Vt chiqish quvvatiga ega.
Zamonaviy o‘lchash kuchaytirgichlari, odatda, ko‘p kaskadli sxema bo‘yicha operatsion kuchaytirgichlar asosida tuziladi. Bunda, turli ko‘rinishdagi maxalliy va umumiy manfiy teskari aloqalarning kuchaytirish koeffitsientini va chastota xarakteristikalarini stabilligini ta’minlash uchun qo‘llaniladi. Kuchaytirish koeffitsientini boshqarish, pretsizion rezistorlarni qo‘llash bilan kaskadlar aro attenyuatorlar (kuchlanishni bo‘luvchilar) yordamida bajariladi.
Tok transformatori, bu, tokni o‘lchashga qulay qiymatlarga o‘zgartirishga mo‘ljallangan transformatorlar. Tok transformatorining birlamchi cho‘lg‘ami, o‘lchanadigan o‘zgaruvchan tok zanjirga ketma-ket ulanadi, ikkilamchi cho‘lg‘amiga, avtomatlashtirish yoki releli ximoyalash elektr zanjirlarining o‘lchash asboblari ulanadi. Tok transformatori ko‘paytiruvchi transformator xisoblanib, birdan ancha kichik transformatorlash koeffitsientiga ega. Tok transformatori ikkilamchi cho‘lg‘amining nominal toki 1 yok 5 A ga teng bo‘lishi mumkin. Ishlash tartibi bo‘yicha bir nechta ulanish sxemasiga ajratiladi.

a)

b)

v) g)

d)
27-rasm. Tok transformatorining o‘lchash klemmalari37 Hammayog‘i berk zaminlangan neytral tarmoqlarida (1000 V gacha

tarmoqda) yoki effektiv zaminlangan neytrallarda (kuchlanishi 110 kV va undan oshiq kuchlanish tarmoqlarida) tok transformatorlari barcha uch fazalarda o‘rnatiladi (TA-tok transformatori, KA-tok relesi, L1, L2-tok transformatorining kuchli klemmalari, I1, I2- tok transformatorining o‘lchash klemmalari). Bu ulanish sxemasi 27,a-rasmda keltirilgan.


Izolyasiyalangan neytralli uch fazali tarmoqlarda (6-10-35 kV kuchlanishli tarmoqlarda) tok transformatorlari faqat ikkita fazada o‘rnatiladi (odatda, A va S

37 Laund –Ternd Wand, Yao-Wen Chang. Elektronic Design Avtomation Sunthesis, Verification, and Test. Morgan Kaufman Publishers is an imprint of Ilsevier USA, 2009
fazalarda), 27,b-rasmda ko‘rsatilgan kabi. Bunday holat, 6-35 kV tamoqlarda nol simini mavjud emasligi bilan bog‘liq va tok transformatori o‘rnatilmagan faza toki haqidagi ma’lumotni qolgan ikki fazadagi toklarni o‘lchash usuli bilan oson aniqlash mumkin.
Transformatorlarni differensial va masofadan ximoyalash zanjirlarida tok transformatorini uchburchak usulida ulashdan foydalaniladi (27,v-rasm), bunda, barcha qisqa tutashuv toklariga, jumladan izolyasiyalangan neytralli tarmoqdagilarga ham, o‘z munosabatini bildiradi.
Ko‘ndalang differensial ximoyalash zanjirlarida (masalan, dvigatel va generatorlarni ximoyalashda) tok transformatorlarini qarma-qarshi va parallel ulashdan foydalaniladi (27,g-rasm).
Izolyasiyalangan neytralli zanjirlarda, tok transformatorlarini nul ketma-ketli tok filtrlari sxemasi bo‘yicha ulash qo‘llaniladi (27,d-rasm), bunda, birorta fazani erga ulanishiga tenglashtirish imkonini beradi.

Download 470,25 Kb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   80




Download 470,25 Kb.

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



O‘zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi

Download 470,25 Kb.