• 12.8.
  • 13. Elektroliz qurğuları 13.1.
  • 13.10.
  • 14. Energetik yağlar 14.1.
  • 14.3.
  • 14.22.
  • Elektik stansiyalarin və ŞƏBƏKƏLƏRİNİn texniKİ İSTİsmar qaydalari




    Download 425.5 Kb.
    bet7/7
    Sana15.03.2017
    Hajmi425.5 Kb.
    1   2   3   4   5   6   7

    12.2. Elektrik stansiyaları və yarımstansiyaların baş, mərkəzi və blok idarəetmə lövhələrinin otaqlarında və həmçinin dispetçer məntəqələrində qəza işıqlanması lampaları əsas idarəetmə lövhə panellərinin üz tərəflərinin işıqlanmasını 30 lk-dan az olmayaraq təmin etməlidir; bir-iki lampa qoruyucular və ya avtomatlar vasitəsilə sabit cərəyan şinlərinə birləşdirilməli və gecə-gündüz qoşulu vəziyyətdə qalmalıdır.

    12.3. Normal rejimdə qəza və işçi işıqlanması müstəqil olaraq ayrı-ayrı mənbədən qidalanmalıdır. Qidalanma mənbəyi açılanda, elektrik stansiyalarında, yarımstansiyalarda və dispetçer məntəqələrində qəza işıqlanması avtomatik olaraq akkumulyator batareyasına və ya digər müstəqil qida mənbəyinə keçirilməlidir.

    Qəza işıqlanması şəbəkəsinə, bu işıqlanmaya aid olmayan və digər yük növlərinin qoşulması qadağandır.

    Qəza işıqlanması şəbəkələrində ştepsel rozetkaları olmamalıdır.

    Təxliyə işıqlanma çıraqları işçi işıqlanma şəbəkəsindən asılı olmayan şəbəkəyə birləşdirilməlidir. Qida mənbəyi açıldıqda təxliyə işıqlanması akkumlyator batareyasına və ya mühərrik-generator qurğusuna qoşulmalıdır.



    12.4. Təmir işıqlanmasının səyyar əl çıraqları gərginliyi 42V-dan, elektik cərəyanı ilə zədələnmə təhlükəsi artanda isə 12 V-dan yüksək olmayan şəbəkədən qidalanmalıdır.

    12-42V-luq ştepsel açarları 127-220V gərginlikli rozetkalara uyğun gəlməməlidir. Rozetkaların gərginliyini bildirən yazıları olmalıdır.



    12.5. Verilmiş çıraq növləri üçün nəzərdə tutulandan artıq gücə malik lampaların quraşdırılması qadağandır. Çıraqların işıq səpələyicilərinin, ekran və qoruyucu qəfəslərinin çıxarılması qadağandır.

    12.6. Elektrik stansiyalarının və yarımstansiyaların daxili, xarici və mühafizə işıqlanma şəbəkələri ayrı-ayrı xətlər üzrə qidalanmalıdır.

    Yanacaq anbarı və elektrik stansiyalarının uzaq obyektlərinin işıqlanma şəbəkəsindən başqa, xarici işıqlanma şəbəkəsi və həmçinin mühafizə işıqlanma şəbəkəsi baş və ya mərkəzi idarəetmə lövhəsi yerləşən otaqdan idarə edilməlidir.



    12.7. Elektrik stansiyalarının işıqlanma şəbəkəsi gərginliyi lazımi hədlərdə saxlamaq imkanına malik stabilizator və ya ayrı-ayrı transformatorlar vasitəsilə qidalanmalıdır.

    Lampalardakı gərginlik nominaldan artıq olmamalıdır. Daxili işıqlanma şəbəkəsinin çox uzaqdakı lampalarında, həmçinin projektor qurğularında gərginliyin azalması nominal gərginliyin 5%-indən, xarici və qəza işıqlanmasının çox uzaqdakı lampalarında və 12-42 V gərginlikli şəbəkədə isə 10%-dən (lüminesent lampalar üçün-7,5 %-dən) artıq olmamalıdır.



    12.8. İki çıxışı olan paylayıcı qurğuların dəhlizlərində və keçid tunellərində işıqlandırma ikitərəfli idarəetmə ilə yerinə yetirilməlidir.

    12.9. İşıqlanma şəbəkəsinin lövhə və yığımlarındakı bütün açarlarda (kəsən açarlarda, avtomatlarda) birləşmənin adını, qoruyucularda isə əriyicinin ərimə cərəyanının qiymətini göstərən yazılar olmalıdır.

    12.10. Növbətçi heyətdə işıqlanma şəbəkəsinin sxemi, ölçülü əriyici taxmalar və bu şəbəkənin gərginliyi üçün lampalar ehtiyatı olmalıdır. Növbətçi və operativ təmir heyəti, qəza işıqlanması olduqda belə, səyyar elektrik fənərlərilə təchiz edilməlidir.

    12.11. Elektrik stansiyalarında çıraqların təmizlənməsi, lampa və əriyici taxmaların dəyişdirilməsi, işıqlanma şəbəkəsinin təmiri və onlara baxış işlərini elektrik sexinin heyəti icra etməlidir. Körpülü kranları olan binalarda təhlükəsizlik tədbirlərinə riayət etməklə, onlardan, işıqlanma avadanlığına xidmət etmək üçün istifadə olunmasına icazə verilir.

    Çıraqların təmizlənməsi və işlənməyən lampaların əvəz edilməsi çıraqlara rahat və təhlükəsiz yaxınlaşmanı təmin edən qurğuların köməyi ilə elektrik təhlükəsizliyi üzrə qrupu II-dən aşağı olmayan, enerji obyektlərinin texnoloji sexlərinin təlimatlandırılmış heyəti yerinə yetirə bilər.

    Təmizlənmənin dövriliyi yerli şərait nəzərə alınmaqla müəyyənləşdirilməlidir.

    12.12. İşıq şəbəkəsinə baxış və yoxlamalar aşağıdakı müddətlərdə aparılmalıdır:


    1. qəza işıqlandırma avtomatının işinin yoxlanılması-gündüz, ayda 1dəfədən az olmayaraq;

    2. işçi işıqlarını açmaqla, qəza işıqlanmasının sazlığının yoxlanılması – ildə 2 dəfə;

    3. iş yerinin işıqlanmasının ölçülməsi-istismara veriləndə və sonralar, lazım gəldikdə;

    4. 12-42V stasionar transformatorların izolyasiyasının sınağı ildə 1 dəfə, 12-42V səyyar transformatorların və çıraqların izolyasiyasının sınağı isə ildə 2 dəfə.

    Yoxlama və baxış zamanı aşkar edilmiş nasazlıqlar qısa müddət ərzində aradan qaldırılmalıdır.

    12.13. Qəza, təxriyə və işçi işıqlanması şəbəkəsinin stasionar avadanlıqlarının və elektrik xətlərinin vəziyyətinin yoxlanılması, izolyasiya müqavimətinin sınağı və ölçülməsi istismara buraxılarkən, sonralar isə enerji müəssisəsinin texniki rəhbərinin təsdiqlədiyi cədvəl üzrə aparılmalıdır.
    13. Elektroliz qurğuları
    13.1. Elektroliz qurğularını istismar edən zaman: elektrolizlərdə cərəyan və gərginliyə, hidrogen və oksigenin təzyiqinə, aparatlarda mayenin səviyyəsinə, hidrogen və oksigen sistemləri arasındakı təzyiq fərqinə, dövran sistemində elektrolitin temperaturuna və qurutma qurğularında qazların temperaturuna, aparatlarda hidrogen və oksigenin təmizliyinə və qurğu yerləşən otaqlarda hidrogenin miqdarına nəzarət edilməlidir.

    Nəzarət edilən parametrlərin normal və sərhəd qiymətləri istehsalçı zavodun təlimatları və aparılan sınaqlar əsasında müəyyən edilməli və bunlara istismar zamanı ciddi riayət olunmalıdır.



    13.2. Elektroliz qurğularının texnoloji mühafizələri müəyyən edilmiş rejimdən aşağıda göstərilən kənarlaşmalar zamanı çevirici aqreqatların (mühərrik-generatorların) işdən açılmasını təmin etməlidir:

    1. hidrogen və oksigenin təzyiq tənzimləyicilərində təzyiq fərqi 200 kqq/sm2-dan (2kPa) artıq olduqda;

    2. oksigendə hidrogenin miqdarı 2% olduqda;

    3. hidrogendə oksigenin miqdarı 1% olduqda;

    4. sistemlərdə təzyiq nominaldan artıq olduqda;

    5. qütblərarası qısa qapanmalarda;

    6. yerlə birqütblü qısa qapanmalarda (mərkəzləşdirilmiş qaz ayrılması olan elektrolizlər üçün);

    7. çevirici aqreqatlarda (mühərrik-generatorlarda) dəyişən cərəyan tərəfdən gərginlik itdikdə.

    Elektroliz qurğusu avtomatik açıldıqda, həmçinin dövran sistemində elektrolitin temperaturu 700C-dək qalxdıqda, elektrolizlərin və qazanalizator vericilərinin otaqlarının havasında hidrogenin miqdarı 1%-dək artanda idarəetmə lövhəsinə siqnal verilməlidir.

    Siqnal alınandan 15 dəqiqədən gec olmayaraq operativ heyət qurğunun yanına gəlməlidir.

    Texnoloji mühafizədən açılan qurğunun operativ heyət tərəfindən təkrar işə salınması, yalnız açılma səbəblərinin aşkarlanmasından və ləğvindən sonra həyata keçirilə bilər.

    13.3. Daimi növbətçi heyəti olmayan elektroliz qurğusuna hər növbədə azı 1 dəfə baxış keçirilməlidir. Aşkar edilən qüsur və nasazlıqlar jurnalda qeyd edilməli və qısa müddətdə aradan qaldırılmalıdır.

    Qurğuya baxış zamanı operativ heyət aşağıdakıları yoxlamalıdır:



    1. diferensial manometr - səviyyəölçənin göstəricilərinin işləyən elektrolizerin təzyiq tənzimləyicilərindəki suyun səviyəsinə uyğunluğunu;

    2. açılmış elektrolizerin təzyiq tənzimləyicilərində suyun səviyyələrinin vəziyyətini;

    3. işdən açılmış elektrolizerin təzyiq tənzimləyicilərindən qazların havaya çıxarılması üçün qapaqların açıq olmasını;

    4. hidrosürgülərdə suyun olmasını;

    5. qazanalizatorların vericilərində qazın sərfiyyatını (rotometr üzrə);

    6. elektrolizerdə yük və gərginliyi;

    7. elektrolizerdən çıxan qazların temperaturunu;

    8. resiverlərdə və sistemlərdə hidrogen və oksigenin təzyiqini;

    9. resiverlərdə təsirsiz qazın təzyiqini.

    13.4. Avtomat qazanalizatorların sazlığını yoxlamaq üçün sutkada 1 dəfə hidrogendə oksigenin, oksigendə hidrogenin miqdarının kimyəvi analizi aparılmalıdır. Avtomat qazanalizatorların biri nasaz vəziyyətdə olarsa, müvafiq kimyəvi analiz hər 2 saatdan bir aparılmalıdır.

    13.5. Hidrogenin və oksigenin təzyiq tənzimləyicilərində və resiverlərdə qoruyucu klapanlar, nominal təzyiqin 1,15 qiymətinə uyğun tənzimlənməlidir. Təzyiq tənzimləyicilərində qoruyucu klapanlar 6 ayda 1 dəfədən, resiverlərdəki qoruyucu klapanlar isə 2 ildə 1 dəfədən az olmayaraq yoxlanılmalıdır. Qoruyucu klapanlar stenddə azotla və ya təmiz hava ilə sınanmalıdır.

    13.6. Hidrogen və oksigeni resiverlərə verən boru xətlərində, həmçinin duzsuzlaşdırılmış suyu (kondensatı) bəsləyici çənlərə verən boru xətlərində qaza qarşı kip əks-klapanlar quraşdırılmalıdır.

    13.7. Elektrolizin qidalandırılması üçün keyfiyyətinə görə distillə olunmuş suya (duzsuzlaşdırılmış su kondensat) uyğun su tətbiq edilməlidir. Bu halda suyun xüsusi elektrik keçiriciliyi 5mkCm/sm-dan çox olmamalıdır (və ya xüsusi müqavimət-200 kOm/sm-dan az olmamalıdır).

    Elektrolid hazırlamaq üçün qüvvədə olan dövlət standartlarına uyğun pulcuq şəklində texniki cəhətdən əla növ və ya ЧДА, Ч markalı hidrat-kalium oksidi (KOH) tətbiq olunmalıdır.



    13.8. Elektroliz qurğularının hasil etdiyi hidrogenin təmizliyi 99,5%-dən, (СЭУ-4m və СЭУ-8m tipli elektroliz qurğularında- 99%-dən aşağı oksigenin təmizliyi isə 98,5%-dən aşağı olmamalıdır.

    13.9. Elektrolizerdə elektrolitin temperaturu 800C-dən yüksək, elektrolizerin ən isti və soyuq özəklərində temperaturun fərqi isə 200C-dən artıq olmamalıdır.

    13.10. Elektrik stansiyasının ehtiyacları üçün oksigen sərf edildikdə resiverlərdə onun təzyiqi oradakı hidrogenin təzyiqindən avtomatik olaraq aşağı saxlanılmalıdır.

    13.11. Elektrolizerləri işə salmazdan əvvəl bütün aparat və boru xətləri azotla üfürülməlidir. Üfürülən azotun təmizliyi 97,5%-dən aşağı olmamalıdır. Üfürülüb çıxarılan qazda azotun miqdarı 97%-ə çatdıqda, üfürülmə qurtarmış hesab olunur. Elektrolizer aparatlarının karbon qazı ilə üfürülməsi qadağandır.

    13.12. Hidrogen təzyiqi altında olan resiverlərə elektrolizerin birləşdirilməsi elektrolizer sistemində təzyiq artımı resiverlərdəkinə nisbətən 0,5 kqq/sm2–dan (50 kPa) az olmayanda yerinə yetirilir.

    13.13. Resiverlərdən havanı və ya hidrogeni sıxışdırmaq üçün karbon qazı və ya azot tətbiq edilməlidir. Hava karbon qazı ilə o vaxtadək sıxışdırılmalıdır ki, resiverlərin üst hissəsində karbon qazının miqdarı 85%-ə, hidrogen sıxışdırılanda isə - 95%-ə çatsın.

    Havanın və ya hidrogenin azotla sıxışdırılması – sıxışdırılan qazda azotun miqdarı 97%-ə çatana qədər aparılmalıdır.

    Resiverlərə daxili baxış zamanı onlar qabaqcadan hava ilə o qədər üfürülməlidir ki, üfürülən qazda oksigenin miqdarı 20%-ə çatsın.

    Azot və ya karbon qazının resiverlərdən hidrogenlə sıxışdırılması onların aşağı hissəsində hidrogenin miqdarı 99%-ə çatana qədər aparılmalıdır.



    13.14. Elektroliz qurğusunun istismarı prosesində aşağıdakılar yoxlanılmalıdır:

    1. elektrolitin sıxlığı – ayda 1 dəfədən az olmayaraq;

    2. elektrolizerlərin özəklərindəki gərginlik – 6 ayda 1 dəfədən az olmayaraq;

    3. texnoloji mühafizələrin, xəbərdaredici və qəza siqnalvermə qurğularının işləməsi və əks klapanların vəziyyəti- 3 ayda azı 1 dəfə;

    4. hidrogendə nəmliyin miqdarı- sutkada azı 1 dəfə.

    13.15. Hidrogen və ya oksigenin sorbit qurudulma qurğusu işlədikdə sorucu-quruducuların qoşulması cədvəl üzrə aparılmalıdır. Qurudulma qurudulduqdan sonra hidrogenin şeh nöqtəsinin temperaturu mənfi 50C-dən yüksək olmamalıdır.

    Hidrogeni soyutma üsulu ilə qurudanda, buxarlandırıcının çıxışında hidrogenin temperaturu mənfi 50C-dən yüksək olmamalıdır.

    Donun əriməsi üçün buxarlandırıcı, cədvəl üzrə vaxtaşırı açılmalıdır.

    13.16. Elektroliz qurğusunu 1 saata qədər müddətə açdıqda aparatların qazın nominal təzyiqi altında saxlanılmasına icazə verilir. Bu halda oksigenin təzyiq tənzimləyicilərində təzyiq fərqinin artmasının siqnalvermə qurğusu qoşulmuş olmalıdır.

    Elektroliz qurğusunu 4 saata qədər müddətə açarkən aparatlarda qazın təzyiqi 0,1-0,2kqq/sm2 (10-20kPa) qədər azaldılmalı, 4 saatdan çox müddətə açdıqda isə aparatlar və boru xətləri azotla üfürülməlidir. Aşkar edilmiş qüsurlara görə elektrolizin işdən açılması hallarında da üfürmə aparılmalıdır.



    13.17. Elektroliz qurğusunda bir elektrolizer işləyən zaman və digəri ehtiyatda olduqda, ehtiyatda olan elektrolizerdə oksigeni və hidrogeni havaya buraxan klapanlar açıq olmalıdır.

    13.18. Elektrolizerlərin yuyulması, onların özəklərinin dartılma gücünün yoxlanılması və armaturun təftişi 6 ayda 1 dəfə aparılmalıdır.

    Yuxarıda göstərilən işləri, həmçinin araqatlarını dəyişməklə elektrolizerlərin sökülməsini, diafraqmaların və elektrodların yuyulub təmizlənməsini və qüsurlu hissələrin dəyişilməsini və s. özündə cəmləşdirən cari təmir 3 ildə 1 dəfə həyata keçirilməlidir.

    Diafraqma çərçivələrində azbest parçasını dəyişməklə əsaslı təmir 6 ildə 1 dəfə aparılır.

    Elektrolizerlərdən elektrolit axmayanda və texnoloji rejimin normal parametrləri saxlananda, enerji müəssisəsinin texniki rəhbərinin qərarı ilə elektroliz qurğusunun cari və əsaslı təmirlərarası işləmə müddətinin uzadılmasına icazə verilir.



    13.19. Elektroliz qurğusunun boru xətləri qüvvədə olan dövlət standartlarına tələblərinə müvafiq rənglənməlidir; aparatlar qaz boru xətlərinin rənginə uyğun boyanmalıdır; resiverlər isə qaz boru xətlərinin boyağının üstünə açıq rənglə çəkilmiş həlqə şəkilli zolaqla nişanlanmalıdır.
    14. Energetik yağlar
    14.1. Energetik yağların istismarı zamanı yağdoldurulmuş elektrik avadanlıqlarının texnoloji sistemlərinin etibarlı işi; yağların istismar xassələrinin saxlanılması, işlənmiş yağın yığılması, regenerasiyası və birbaşa təyinatı üzrə təkrar istifadəsi təmin edilməlidir.

    14.2. Enerji müəssisələrində tədarükçülərdən qəbul olunan bütün energetik yağlar (turbin, izolyasiya, kompressor, sənaye və s.) keyfiyyət sertifikatlarına və ya istehsalçı müəssisə tərəfindən verilən pasporta malik olmalı və onların dövlət standartlarına, yaxud texniki şərtlərə müvafiqliyinin təyin edilməsi məqsədilə laboratoriya analizindən keçməlidir.

    Onların keyfiyyətində qeyri-uyğunluq olduqda bu yağların avadanlıqlarda tətbiq edilməsinə icazə verilmir. Daşınma tutumlarından yağ nümunələrinin götürülməsi ciddi olaraq nümunənin götürülmə qaydalarını müəyyən edən, qüvvədə olan dövlət standartlarının tələblərinə uyğun həyata keçirilir.



    14.3. İzolyasiya yağının keyfiyyətinə nəzarət elektrik avadanlıqlarının sınaq həcmi və normalarına müvafiq təşkil edilməlidir.

    14.4. Tipindən və gərginlik sinfindən asılı olaraq elektrik avadanlığı yağın boşaldılması ilə yerinə yetirilən təmirdən sonra hazırlanmış izolyasiya yağı ilə doldurulmalıdır. İzolyasiya yağının keyfiyyəti regenerasiya olunmuş və ya təmizlənmiş istismar yağların keyfiyyətini müəyyən edən, elektrik avadanlıqlarının sınaq həcmi və normalarına uyğun olmalıdır.

    Elektrik avadanlığı (aktiv hissəsi, yağ çəni və s.) izolyasiya yağının tökülməsindən əvvəl yuyulmalı, yaxud qalıq çirklənmələrdən təmizlənməlidir.

    Yağ boşaldılmadan təmiri yerinə yetirilən elektrik avadanlığındakı izolyasiya yağının keyfiyyəti “normal vəziyyət” sahəsində istismar yağların keyfiyyətini müəyyən edən elektrik avadanlıqlarının sınaq həcmi və normalarına uyğun olmalıdır.

    14.5. Təzə transformator yağının markası avadanlığın tipindən və gərginlik sinfindən asılı olaraq seçilməlidir. Lazım gəldikdə tətbiq sahələri eyni və ya yaxın olan təzə yağların qarışdırılmasına icazə verilir. Müxtəlif sinif gərginlikli avadanlıqlar üçün tətbiq edilən yağ qarışıqları yalnız aşağı sinif gərginlikli avadanlıqlara doldurulmalıdır.

    14.6. 630kV∙A-dan yuxarı güclü transformatorların termosifon və adsorbsiya süzgəclərindəki sorbentlər, yağda turşuluq ədədi hər 1 q-a 0,1 mq KON-dan artıq olduqda, həmçinin yağda həll olunmuş şlanq, suda həll olunan turşular yaranan hallarda və ya dielektrik itkilərin tangens bucağının qiyməti istismar normalarından yuxarı olduqda dəyişdirilməlidir.

    630kV∙A daxil olmaqla, aşağı güclü transformatorlarda təmir və ya bərk izolyasiyasının xassələri qeyri-kafi olduqda istismar zamanı süzgəclərdə sorbentlər dəyişdirilir.

    Süzgəcə doldurulan sorbentin tərkibində suyun miqdarı kütlənin 0,5%-indən artıq olmamalıdır.

    14.7. Qəbul və saxlanılma zamanı transformator yağının keyfiyyətinə nəzarət elektrik avadanlıqlarının sınaq həcmi və normalarına uyğun həyata keçirilir. Tərkibində mexaniki qarışıqların təyin edilməsinin əvəzinə sənaye təmizlik sinfinin təyin edilməsinə icazə verilir.

    14.8. Yağın saxlanılması üçün çənlər havaqurudan süzgəclərlə təchiz edilməlidir. Yağın tökülməsindən əvvəl çənlər təmizliyə görə yoxlanılır və zəruri hallarda çirklənmədən təmizlənir.

    14.9. Elektrik stansiyalarında, ən böyük tutumlu yağ açarının tutumuna bərabər (yaxud bundan artıq) və avadanlığa tökülmüş ümumi yağın 1%-indən az olmayan miqdarda əlavə transformator yağı daim ehtiyatda saxlanılmalıdır. Yalnız hava açarları və ya kiçik tutumlu yağ açarları olan elektrik stansiyalarında isə ən böyük tutumlu transformatora tökülmüş yağın 10%-dən az olmayan miqdarında ehtiyat saxlanılmalıdır.

    Elektrik şəbəkələrini istismar edən müəssisələrdə avadanlığa tökülmüş transformator yağının 2%-dən az olmayan miqdarda yağ daimi ehtiyatda saxlanılmalıdır.



    14.10. Sisternlərdən yağlar boşaldılanadək neft-turbin və odadavamlı yağlar aşağıdakı laboratoriya sınaqlarından keçirilməlidir:

    1. neft yağı-turşuluq ədədinə, alışma temperaturuna və kinematik özlülüyünə, suyun sorulması reaksiyasına, emulsiyasızlaşdırma vaxtına, tərkibində mexaniki qarışıqların və suyun olmasına görə;

    2. odadavamlı yağlar-turşuluq ədədinə, suda həll olunmuş turşu və qələvilərə, alışma temperaturuna, özlülüyünə, sıxlığa, rənginə görə; mexaniki qarışıqların miqdarı ekspress üsulla müəyyənləşdirilməlidir.

    Sisternlərdən təmiz, quru çənə tökülmüş neft turbin yağının emulsiyasızlaşma vaxtı, turşulaşmaya qarşı sabitliyi, əks korroziya xüsusiyyətləri yoxlanmalıdır. Bu göstəricilər üzrə yağın keyfiyyəti dövlət standartı tələblərinə uyğun gəlmədiyi hallarda sisternlərdən götürülən nümunənin analizi aparılmalıdır. Yağ avadanlığa tökülməzdən əvvəl hazırlanmalı və avadanlığa tökülən yağın keyfiyyətini müəyyən edən, turbin yağlarının istismarı üzrə təlimatlara uyğun olmalıdır.

    14.11. Buxar turbinlərdə, bəsləyici elektrik – və turbonasoslardakı istismar turbin yağı aşağıdakı normaları ödəməlidir:

    a) neft yağları;



    1. turşuluq ədədi – 1 q-da 0,3 mq KON-dan artıq olmamalıdır;

    2. su, şlam, mexaniki qarışıqlar olmamalıdır (vizual müəyyən edilir);

    3. həll olunmuş şlam olmamalıdır (yağın turşuluq ədədi 1q-da 0,1 mq KON və ondan artıq olduqda müəyyənləşdirilir);

    4. Tп-22C və ya Tп-22Б yağları və onların qarışığı üçün termoturşulanma sabitliyi (turşuluq ədədi – 1 qramda 0,8 mq KON-dan artıq olmamalıdır; çöküntünün kütlə payı 0,15%-dən artıq olmamalıdır).

    Yağın turşulanmasının yoxlanılma şərtləri: sınaq temperaturu – 1200,50C, müddət – 14 saat; oksigenin verilməsi sürəti – 220 sm3/dəq.

    Yağın termoturşulanma sabitlik keyfiyyəti ildə 1 dəfə payız-qış maksimumu girməzdən qabaq, hər 1 qramında 0,1 mq KON turşuluq ədədi olan yağlar, ya da onların qarışığı üçün müəyyənləşdirilir. Bəsləyici elektrik – və turbonasos yağ sistemlərindəki yağlar üçün bu göstərici müəyyən edilmir;

    b) odadavamlı (sintetik) yağlar:


      1. turşuluq ədədi 1-qramda 1mq KON-dan artıq olmamalıdır;

      2. suda həll olan turşuların miqdarı – 1 qramda 0,4 mq KON-dan artıq olmamalıdır;

      3. mexaniki qarışıqların kütlə payı-0,01%-dən çox olmamalıdır;

      4. özlülüyün ölçülməsi – gətirilən yağın başlanğıc qiymətinin 10%-indən artıq olmamalıdır;

      5. həll olunmuş şlamın miqdarı-optik sıxlığın dəyişilməsi 25%-dən az olmamalıdır (yağın 1 q-da 0,7 mq KON və ondan artıq turşuluq ədədində müəyyənləşdirilir).

    14.12. Turşuluq ədədinə görə ən son istismar normaları həddinə çatmış odadavamlı turbin yağları, keyfiyyətinin bərpa edilməsi üçün istehsalçı zavoda göndərilməlidir. Odadavamlı turbin yağlarının istismarı xüsusi təlimat üzrə aparılmalıdır.

    14.13. Hidroturbinlərdəki Tп-30 istismar yağları aşağıdakı normaları ödəməlidr:

      1. turşuluq ədədi - 1 qr-da 0,6 mq KON-dan artıq olmamalıdır;

      2. su, şlam, mexaniki qarışıqlar olmamalıdır (vizual olaraq müəyyənləşdirilir);

      3. həll olunmuş şlamın kütlə payı - 0,01%-dən artıq olmamalıdır.

    Tərkibində mexaniki qarışıqların təyin edilməsinin əvəzinə sənaye təmizlik sinfinin (13-cü sinifdən yuxarı olmamaqla) təyin edilməsinə icazə verilir.

    14.14. Turbin yağı istismar və saxlanma prosesində vaxtaşırı olaraq vizual nəzarətdən və sadə analizdən keçirilməlidir.

    Neft yağının sadə analizinin həcminə: turşuluq ədədinin, mexaniki qarışıqların, şlamın və suyun olmasının müəyyən edilməsi; odadavamlı yağ üçün isə turşuluq ədədinin, suda həll olunan turşuların miqdarının, suyun olmamasının təyin edilməsi və mexaniki qarışıqların miqdarının ekspres üsulla müəyyənləşdirilməsi daxildir.

    Yağa vizual nəzarət- yağın xarici görünüşünə görə yoxlanılmasından və onun təmizlənməsinin lazım olub-olmadığını öyrənmək üçün tərkibində suyun, şlamın və mexaniki qarışıqların olmasını müəyyən etməkdən ibarətdir.

    Əlavə olaraq, sənaye təmizlik sinfinin təyin edilməsi tövsiyə olunur.



    14.15. Turbin yağının sadə analizinin aparılması dövriliyi aşağıdakı kimidir:

      1. Tп-22C və ya Tп-22Б yağları-yağ sistemlərinə töküldükdən sonra 1 aydan gec olmayaraq və sonrakı istismar müddətlərində turşuluq ədədi 1 q-da 0,1 mq KON-dək olduqda – 2 ayda 1 dəfədən az olmayaraq və turşuluq ədədi 1 q-da 0,1 mq KON-dan artıq olduqda – ayda 1 dəfədən az olmayaraq;

      2. odadavamlı yağlar-istismara başlandıqdan sonra 1 həftədən gec olmayaraq və sonralar turşuluq ədədi 1 q-da 0,5 mq KON-dan artıq olmadıqda 2 ayda 1 dəfədən az olmayaraq və turşuluq ədədi 1 q-da 0,5 mq KON-dan artıq olduqda 3 həftədə 1 dəfədən az olmayaraq;

      3. sinxron kompensatorların yağlama sisteminə tökülmüş turbin yağı – 6 ayda 1 dəfədən az olmayaraq;

      4. hidroturbinlərdə tətbiq olunan Tп-30 yağları-yağ sisteminə töküləndən sonra 1 aydan gec olmayaraq və sonralar yağın tam şəffaflığında və həll olunmuş şlamın kütlə payı 0,005%-dən artıq olmadıqda ildə 1 dəfədən az olmayaraq;

      5. həll olunmuş şlamın kütlə payı 0,005%-dən artıq olduqda 6 ayda 1 dəfədən az olmayaraq. Yağ bulanıqlaşdıqda növbədənkənar sadə analiz aparılmalıdır.

    Vizual nəzarət zamanı yağda şlam və ya mexaniki qarışıqlar aşkar edildikdə sadə analiz aparılmalıdır.

    Ehtiyatda saxlanılan neft turbin yağı 3 ildə 1 dəfədən az olmayaraq və avadanlığa tökülməzdən qabaq; odadavamlı yağ isə, ildə 1 dəfədən az olmayaraq və avadanlığa tökülməzdən qabaq sadə analizdən keçirilməlidir.



    14.16. Buxar turbinlərində və turbonasoslarda istifadə olunan yağa vizual nəzarət sutkada 1 dəfə aparılmalıdır.

    Hidroturbinlərdə tətbiq olunan yağa vizual nəzarət, daimi növbətçisi olan elektrik stansiyalarında həftədə 1 dəfə, avtomatlaşdırılmış elektrik stansiyalarında isə, avadanlığa növbəti baxış zamanı, lakin ayda 1 dəfədən az olmayaraq aparılmalıdır.



    14.17. Elektrik stansiyalarında ən böyük aqreqatın yağ sisteminin tutumuna bərabər (ya da artıq) miqdarda neft-turbin yağının daimi ehtiyatı və əlavə tökülmək üçün 45 günlük tələbatdan az olmayan ehtiyat; elektrik şəbəkələrini istismar edən müəssisələrdə - bir sinxron kompensatorun yağ sisteminin tutumuna bərabər (ya da artıq) miqdarda yağın daimi ehtiyatı və əlavə tökülmək üçün 45 günlük tələbatdan az olmayan ehtiyat saxlanılmalıdır.

    Odadavamlı turbin yağının daimi ehtiyatı, onun bir turbinə əlavə tökülmək üçün bir illik tələbatından az olmamalıdır.



    14.18. Alınan sənaye yağları və plastik yağlar onlarda mexaniki qarışıqların və suyun aşkar edilməsi məqsədilə vizual nəzarətdən keçirilməlidir. Bundan başqa, sənaye yağının dövlət standartına və texniki şərtlərin göstəricilərinə uyğunluğunu yoxlamaq üçün onun özlülüyü əlavə olaraq yoxlanılmalıdır.

    14.19. Elektrik stansiyalarında və elektrik şəbəkələrini istismar edən müəssisələrdə köməkçi avadanlıq və mexanizmlər üçün sürtkü materiallarının sərfiyyat normaları, onların keyfiyyətinə nəzarət və dəyişdirilməsinin dövriliyi müəyyən edilməlidir. Bu məqsədlər üçün istifadə edilən sürtkü materiallarının markası baxılan avadanlıqda tətbiq olunmasına icazə verilən sürtkü materialları çeşidlərinin istismarı üzrə zavod təlimatlarının tələblərinə uyğun olmalıdır. Sürtkü materiallarının əvəz olunması mümkünlüyü avadanlığın istehsalçı müəssisələri ilə razılaşdırılmalıdır.

    Məcburi yağ dövranı olan köməkçi avadanlıqların yağlama sistemlərində yağ ayda 1 dəfədən az olmayaraq tərkibində mexaniki qarışıqların, şlamın və suyun olmasına görə vizual nəzarətdən keçirilməlidir. Çirklənmə aşkar edildikdə, yağ təmizlənməli və ya dəyişdirilməlidir.

    Hər bir elektrik stansiyasında və elektrik şəbəkələrini istismar edən müəssisələrdə köməkçi avadanlıq üçün sürtkü materiallarının 45 günlük tələbatından az olmayan ehtiyatı saxlanılmalıdır.

    14.20. Enerji obyektlərində təzə və istismarda olan energetik yağların keyfiyyətinə nəzarəti və yağların tətbiqi üzrə tövsiyələr verilməsini, o cümlədən bunlara nəzarət cədvəlinin tərtibini, həmçinin emalın texnologiyasına texniki rəhbərliyi kimya sexi (kimya laboratoriyası və ya onun müvafiq bölmələri) yerinə yetirməlidir. Elektrik şəbəkələrini istismar edən müəssisələrin yağ təsərrüfatı izolyasiya və ildırımdan mühafizə xidmətinin və ya texniki rəhbərin əmri ilə digər istehsalat bölməsinin tabeliyində olmalıdır.

    Elektrik stansiyalarında izolyasiya və turbin yağlarının emal edilməsi üçün avadanlıqlara xidmət müvafiq olaraq elektrik və qazan-turbin sexinin heyəti tərəfindən həyata keçirilir.

    Elektrik stansiyaların birləşdirilmiş mərkəzi yağ təsərrüfatı texniki rəhbərin əmri ilə təyin edilən istehsalat bölməsinin tabeliyində olmalıdır.

    14.21. Avadanlığa tökülmüş turbin, transformator və sənaye yağlarına aid kimya laboratoriyasında jurnal olmalı və orada: dövlət standartının və ya texniki şərtlərin nömrəsi, istehsalçı zavodun adı, yağın sınaq nəticələri, avadanlığın tipi və stansiya nömrəsi, qarışıqların əlavə edilməsi, əlavə tökülən yağın miqdarı və keyfiyyəti barədə məlumatlar qeyd edilməlidir.

    14.22. İstismar yağının əlavə analizlərinin vacibliyi və dövriliyi onun konkret avadanlıqda istismarı üzrə təlimatlarla təyin edilməlidir.

    14.23. Transformator və turbin yağlarının daşınma tutumlarından qəbul edilməsi və avadanlığa verilməsi ayrı-ayrı yağ xətlərilə, yağ xətləri olmadıqda isə, səyyar tutmlardan və ya metal çəlləklərdən istifadə etməklə icra olunmalıdır.

    Avadanlığa tökülmək üçün hazırlanmış və işlənilmiş yağların nəqli ayrı-ayrı boru kəmərləri vasitəsilə həyata keçirilməlidir; bu məqsəd üçün istifadə edilən səyyar tutumlar qüvvədə olan dövlət standartlarına müvafiq hazırlanmalıdır.

    Stasionar yağ xətləri işsiz vəziyyətdə olduqda bütövlüklə yağla doldurulmalıdır.

    Avadanlığa yağın tökülməsi üçün nəzərdə tutulan boru kəmərlərində bilavasitə avadanlığın girişindəki bağlayıcı armaturdan əvvəl nümunəgötürücü qurğu quraşdırılmalıdır.



    Avadanlığa tökülmək üçün hazırlanmış yağın verilməsindən əvvl boru xəttindəki yağın keyfiyyəti, avadanlığa tökülmək üçün nəzərdə tutulan yağın keyfiyyətini təyin edən normativ sənədlərlə qeyri-uyğunluq təşkil etdikdə boru xətləri boşaldılmalı və çirklənmədən təmizlənməlidir.

    14.24. Qüvvədə olan normativ sənədlərin tələblərinə cavab verən, tökülmək üçün hazırlanmış yağ çirklənmədən, yağ qarışıqlarından təmizlənmiş yağ sisteminə tökülməlidir.

    1   2   3   4   5   6   7


    Download 425.5 Kb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    Elektik stansiyalarin və ŞƏBƏKƏLƏRİNİn texniKİ İSTİsmar qaydalari

    Download 425.5 Kb.