• 3.2. MAKTAB YOSHIDAGI BOLALARNING BELDAN KIYILADIGAN KIYIMLARINI MODELLASHTIRISH.
  • ANDAZA ChIZMASINI CHIZISH
  • 3.3. NIMChALARNI MODELLAShTIRISh, O’LChOV OLISh VA GAZLAMA TANLASh.
  • O’lchov belgisi O’lchovning nomi Standart o’lchov
  • O’zbekiston xalq ta’limi vazirligi m. Z. Murtozayev., G. M. Axmedova servi s mehnat ta’limi gazlamalarga ishlov berish texnologiyasi




    Download 0.78 Mb.
    bet6/15
    Sana04.04.2017
    Hajmi0.78 Mb.
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

    ANDAZA CHIZMASINI CHIZISH,;

    Bel chizig’idagi vitach-kalarning chuqurligi. Son­ning o’lchab olingan yarim aylanasi uzunligi bilan belnyng yarim aylana­si uzunligi o’rtasidagi tafovut to-pilib (sonning yarim aylanasiga bar­cha razmerlar uchun 4 sm qo’shib bel­ning yarim aylanasi ayiriladi, ya’ni 38 4—34 = 8 sm), hosil bo’lgan ta-fovut, ya’ni 8 sm bel chizig’idagi vitachkalarga QuyydagyCha taqsimlanadi: yon vitachkaga (yon chokka) tafovutning 7g qismi, ya’ni 8:2 = 4 sm oldingi vitachkaga 1/3 qismi, ya’ni 8:4 = 2 sm; orqadagi vitachkaga esa tafovutning qolgan qismi, ya’ni 4—2 = 2 sm,

    Yubkaning orqa yarmini chizish.

    To’g’ri burchak chiziladi, burchak uchiga A nuqta qo’yiladi 52- rasm, a).

    Yubkaning uzunligi. A nuqtadan pastga 40 sm uzunlikda (yubkaning o’lchab olingan uzunligi) chiziq tushirilib, uchiga N nuqta qo’-yiladi. N nuqtadan o’ngga ixtiyoriy uzunlikda gorizontal chiziq chizi­ladi.

    Soi chizig`i. A nuqtadan past­ga 15 sm o’lchab, B nuqta qo’yiladi. Hosil bo’lgan nuqtadan o’ngga ixtiyo­riy uzunlikda gorizontal chiziq tortiladi.

    Yubkaning son chizig’i bo’yicha kengligi. B nuqtadan o`ng­ga 19 sm (son yarim aylanasining '/3qismi, ya’ni 38:2=19 sm) o’lchab, Bi nuqta qo’yiladi. B1 nuqtadan yuqoriiga vertikal chiziq chiqarilib, uning gorizontal chiziq bilan kesishgan nuqtasi T bilan belgilanadi.

    Son chizig’ini o’tkazish. B, nuqtadan 1 sm yuqoriga B2 nusta qo’yiladi. B va B2 nuqtalar o’zaro tutashtiriladi.

    Yon chok tushadigan chiziq. T nuqtadan 2 sm chapga T1 nuqta qo’yiladi. B2 va T1, nuqtalar orqali yon chiziq chizilib, yon chiziq T1 nuqtadan nariga 1 sm uzaytirilib, T2 nuqta qo’yiladi. T2 nuqtadan pastga 40 sm (yubkaning uzunligi) o’lchab, H1 nuqta qo’yiladi.

    Bel chizig’i va vitachka. A nuqta T2 nuqtaga tutashtiriladi. BB2 chizig’i teng ikki qismga bo’linadi. Bo’lish nuqtasidan 1 sm chapga B3 uqta qo’yiladi. B3 nuqtadan yuqoriga, bel chizig’i bilan kesishadigan qilib, punktir chiziq chizilib, chiziqlar kesishgan nuqta T3 bilan belgi­lanadi. T3 nuqtadan 1 sm o’ngga va 1 sm chapga 1 raqamlari qo’yiladi (vitachkaning kengligini hisoblab chiqarish to’g’risida yuqorida aytib ketilgan). B3 nuqtadan 5 sm yuqoriga 5 raqami qo’yiladi. 1,5 va 1 nuqtalari o’zaro tutashtiriladi. Yubkaning etak chizig’i. N nuqta H1 nuqtaga tutashtiriladi. Yubkaning oldingi yarmini ch i z i sh

    To’g’ri burchak chizib, burchak uchi­ga A harfi qo’yiladi (52-rasm, b).

    Yubkaning uzunligi. A nuqtadan pastga 40 sm uzunlikda (yubkaning o’lchangan uzunligi) chiziq tushirib, uchiga N nuqta qo’yiladi. Xosil bo’lgan nuqtadan chapga ixtiyo­riy uzunlikda gorizontal chiziq tor-tiladi.

    Son chizig’i. A nuqtadan past­ga 15 sm o’lchab, B nuqtasi qo’yiladi. Bu nuqtadan chapga tomon istalgan uzunlikda gorizontal chiziq. o’tkaziladi.

    Yubkaning son chizig’i bo’yicha kengligi. B nuqtadan chap­ga 23 sm (son yarim aylanasining 1/2 qismiga barcha razmerlar uchun 4 sm qo’shiladi, ya’ni 38:2 4 = 23 sm) o’lchab, B1 nuqta qo’yiladi. B2 nuqtadai yuqoriga vertikal chiziq chiqarnlib, uning yuqori gorizontal chiznq bilan kesishgan nuqtasi T bilan belgilanadi.

    Son chizig’ini o’ t kazish. B nuqtadan 1 sm yuqoriga B2 nuqta qo’yiladi.

    B nuqta B2 nuqtaga o’zaro tutashtiriladi.

    Yon chok tushadigan chiziq. T nuqtadan 2 sm o’ngga T1 nuqta qo’yiladi. B2 va T1 nuqtalar orqali yon chiziq chizilib, yon chiziq T1 nuqtadan yuqoriga 1 sm uzaytirilib, shu yerga T2 nuqta qo’yiladi. T2 nuqtadan past­ga 40 sm uzunlikda (yubkaning uzun­ligi) chiziq tushirib, uchiga H1 nuqta qo’yiladi.

    Bel chizig’i va vitachka A nuqta T2 nuqtaga tutashtiriladi.BB2 chizig’i teng ikki qismga bo’linib, bo’lish nuqtasi B3 nuqta bilan belgilanadi. B3 nuqtadan yuqoriga bel chizig’i bilan kesishguncha punktir chiziq chizilib, chiziqlar kesish­gan nuqta T3 bilan belgilanadi. T3 nuqtadan 1 sm o’ngga va 1 sm chapga 1 raqamlari qo’yiladi. B3 nuqtadan yuqoriga 5 sm o’lchab, 5 raqami qo’yilib, 1,5 va 1 nuqtalari tutashtiritiriladi. Yubkaning etak chizig’i. N nuqta N1nuqtaga tutashtiriladi. Agar yubka koketkali qilib tikiladigan va koketkaning oldi uchli qilinadigan bo’lsa, yubkaning asosiy andazasiga shu fasonni chizish kerak. Fasonni qanday chizish kerakliga_52-rasm, b da ko’rsatilgan.


    3.2. MAKTAB YOSHIDAGI BOLALARNING BELDAN

    KIYILADIGAN KIYIMLARINI MODELLASHTIRISH.
    Shim. Erkaklar shimi. Shimlar turli gazlamalardan: jun gazlama, tabiiy va sun'iy ipak gazlama, zig`ir toladan to`qilgan gazlama, trikotaj, sun'iy (kimyoviy) tolalardan to`qilgan gazlamalardan tikiladi. Shim belbog`ining astariga astarbop ip gazlama va ipak gazlama ishlatiladi, oddiy tipdagi shim oldingi yarmining astari uchun satin, sarja, dubl satin va shu kabi materiallar tanlanadi. Shimning belbog`i g`ijim bo`lmasligi uchun orasiga qotirma material qo`yiladi. Shimning oldndagi o`lchanadigan qismiga maxsus shimbop tugmalar qadaladi, ba'zan «molniya» ilgaklari tikiladi.

    Shim fasoni modaga bog`liq bo`lib, pochasi, tizza qismi va son qismining kengliklari modaga qarab o`zgarib turadi. Modaga muvofiq tanlangan fasonga ko`ra, shim pochasining pasti qaytarmali, ya'ni manjetli (tayyor holdagi kengligi 3,5— 4 sm va bundan ham kengrog`) yoki manjeqiz bo`lishi mumkin. Golf tipidagi sport shimlari oddiy shimdan 8—10 sm qisqarog` va son hamda tizza qismlari kengrog` (erkinrok) bo`ladi, oddiy shim singari bichib tikiladi. Ular oddiy fasondagi shimdan faqat pochasining pastki cheti boshqachaligi hamda oldingi yarmining o`lchamlari kengligi bilan farq qiladi. Manjetni qo`shib tikishda pocha (pasti) buriladi yoki vitachkalar qilinadi. Golf tipidagi shim kostyumbop ip va jun gazlamadan tikiladi.

    Etik bilan kiyiladigan shimning tizza qismi tizzani siqib turadi, son qismi esa salgina kengrog`, qilinadi.

    Bridja tipidagi shimning boldirdan tizzagacha bo`lgan .qismi oyog`qa yopishib turganligidan bunday shim getr (botinka ustidan boldirga kiyiladigan qo`nj) bilan kiyish uchun juda qulay.

    Shimning andazasini yasash uchun quyidagi o`lchovlar bo`lishi kerak:

    Belning yarim aylanasi—40 sm

    Sonning yarim aylanasi —50 sm

    Shimning yon tomondan uzunligi—140 sm

    Og` chokining uzunligi—78 sm

    Pocha kengligi — 24 sm



    ANDAZA ChIZMASINI CHIZISH

    Shimning oldingi yarmini chizish.

    To`g`ri burchak chizib, burchak uchiga A nuqta qo`yiladi.Shimning uzunligi. A nuqtadan pastga 104 sm uzunlikda chiziq tushirib (shimning o`lchab olingan uzunligi), N nuqta qo`yiladi. N nuqta orqali ixtiyoriy uzunlikda gorizontal chiziq tortiladi.

    Og` chizig`ii uzunligi. N nuqtadan yuqoriga 78 sm uzunlikda (og` chizig`ining o`lchab olingan uzunligi) chiziq tortib, Sh nuqta qo`yiladi. Sh nuqta orqali ixtiyoriy uzunlikda gorizontal chiziq tortiladi.

    Tizza chizig`i N iuqtadan yuqoriga 44 sm uzunlikda (og` chizig`i uzunligining 1/2 qismiga barcha razmerlar uchun 5 sm qo`shiladi, ya'ni 78 : 2 5 = 44 sm) chizig`i, tortib, K nuqta qo`yiladi. K nuqta orqali istagan uzunlikda gorizontal chizig`i, tortiladi.

    Og` chizig`ining kengligi. Sh nuqtadan chapga 16 sm uzunlikda chiziq tortib, Sh nuqta qo`yiladi (son yarim aylanasining 1/4 qismiga barcha razmerlar uchun 3,5 sm qo`shiladi, ya'ni 50:4 3,5=16 sm). Sh nuqtadan o`ng tomonga 16 sm uzunlikda chiziq tortib, Sh2 nuqta qo`yiladi (hisobi yuqorida berilgan).

    Bant chizig`i. Sh2 nuqtadan chapga 5 sm uzunlikda chiziq tortib (son yarim aylanasining 1/10 qismi, ya'ni 50:10 = 5 sm), Sh3 nuqta qo`yiladi. Sh nuqtadan yuqoriga gorizontal chiziqni kesib o`tadigan qilib perpendiqo’lyar chiziq chiqariladi. Bu chiziqlar kesishgan nuqta T xarfi bnlan belgilanadi. Sh3 nuqtadan yuqoriga qarab 5 sm o`lchab, B nuqta qo`yiladi. B va Sh2 nuqtalar punktir chiziq yordamida tutashtiriladi, punktir chiziq teng ikki qismga bo`-linadi. Bo`lish nuqtasidan chap to­monga punktir chiziqqa nisbatan to`g`ri burchak hosil qilib 1 sm o`lchab, shu еrga B| nuqta qo`yiladi. Bant chizig`i T, B, B|, Sh2 nuqtalar orqali chiziq tortiladi.

    Bel qismining kеngligi. A nuqtadan chapga gorizontal chiziq uzaytiriladi. So`ngra T nuqtadan chapga 25 sm uzunlikda chizig`i, tor­tib, (bel yarim aylanasining 1/2 qismiga barcha razmerlar uchun 5 sm qo`shiladi, ya'ni 40:2 5=25 sm), T, nuqta qo`yiladi. Shim belbog`ini yaxlit bichish uchun qancha qo`shish kerakligi punktir chiziq bilan ko`rsatilgan.

    Pocha kengligi. N nuqtadan chapga ham, o`ngga ham 11 sm uzun­likda chiziqlar tortib (pochaning pastki kengligidan 2 sm ayirib 2 ga taqsimlanadi, ya'ni 24—2: 2 =11 sm), H1 va N2 nuqtalar qo`yiladi.

    Pochaning cheti. N nuqta­dan yuqoriga 1 sm o`lchab, 1 raqami qo`yiladi, H1 va H2 nuqtalar 1 nuqta orqali tekis chiziq tortib tutashtiriladi.

    Yon chok tushadigan chiziq. T1 va Sh1 nuqtalar qavariq chiziq yordamida, Sh1 va H1 nuqtalar esa to`g`ri chiziq yordamida o`zaro tutashtiriladi. To`g`ri chiziq gorizontal chiziq bilan kesishgan joyga K1 nutqtaqo`yiladi.

    Og` choki tushadigan chiziq. Sh2 va N2 nuqtalar chiziq yor­damida tutashtirilib, bu chiziqning gorizontal chiziqni kesib o`tgan joyiga K2 nuqta qo`yiladi. Shimning taxi, ya'ni dazmollash chizig`i A, Sh, K nuqtalar orqali o`tib, N nuqtada tugaydi.

    Shim orqa yarmini chizish. Shim orqa yarmi chizmasi oldingi yarmi chizmasiga moslab chiziladi. Buning uchun tayyor chizma tagiga bir taxta qog`oz qo`yib, har chiziq izidan qalam yurgizib chiqiladi (shunda pastki qog`ozga chizmadagi chiziqlar izi tushadi) yoki shim oldi yarmining chizmasi yangidan chiziladi va shu qog`ozda shim orqa yarmining chiz­masi davom ettiriladi, so`ngra shim­ning oldingi yarmi andazasi alog`nda va orqa yarmi andazasi alohida qirqib olinadi.

    O`rqa chok. A nuqtadan chapga 5 sm o`lchab (son yarim aylanasining 1/10 qismi, ya'ni 50:10=5 sm), T2 nuqta qo`yiladi. T2 nuqtadan yuqoriga 5 sm uzunlikda chiziq tortib (yuqorida berilgan hisobga qarang), T3 nuqta qo`yiladi. T2 va Sh3 nuqtalar punktir chiziq yordamida tutashtiriladi. Sh3 nuqtadan o`ngga 14,5 sm uzunlikda chiziq tortib (son yarim aylanasining ¼ qismiga barcha razmerlar uchun 2 sm qo`shiladi, ya'ni 50:4 2=14,5 sm), Sh4 nuqta qo`yiladi. B1nuqtadan chapga 0,5 sm o`lchab, 0,5 raqami qo`yiladi. Sh2 nuqtadan Sh4 nuqtagacha bo`lgan oraliq teng ikki qismga bo`linib, bo`lish nuqtasidan pastga, punktir chpziqqa nisbatan to`g`ri burchak hosil qilib, 0,5 sm o`lchab, shu nuqtaga ham 0,5 raqami qo`yiladi.

    O`rta chok chizig`i T3, T2 nuqtalar orqali punktir chiziq bo`ylab chizilib, keyin botiq egri chiziq tarzida 0,5, Sh2, 0,5 nuqtalar orqali Sh4 nuqtaga tutashtriladi.

    Belbog` qismining kengligi. T3 nuqtadan chapga 25 sm uzunlikda (bel yarim aylanasining ½ qismiga barcha razmerlar uchun 5 sm qo`shiladi, ya’ni 40 : 2 5=25 sm) qiya chiziq tortilib qiya chizig`ning gorizontal chiziq bilan kengaygan nuqtasi T4 xarfi bilan belgilanadi. Belbog` shim bilan yaxlit bichilganda qancha ko`shish kerakligi punkttir chizig`i bilan ko`rsatilgan.

    Yon chok tushadigan chizig`i. Sh1 nuqtadan chapga 5 sm uzunlikda chiziq tortib (son yarim ay­lanasining 1/10 qismi, ya'ni 50 : 10 =5 sm), Sh5 nuqta qo`yiladi. K1 nuqtadan chapga 2 sm uzunlikda chiziq tortib, K3 nuqta qo`yiladi. H1 nuqtadan chapga 2 sm uzunlikda chiziq tortib, H3 nuqta qo`yiladi. T4 nuqta salgina qavariq chiziq yordamida Sh5 nuqtaga tutashtiriladi, so`ngra bu chiziq K3 nuqta orqali davom ettirilib, H3 nuqtaga tutashtiriladi.

    Og` choki tushadigan chiziq. K2 nuqtadan o`ngga 2 sm uzun­likda chiziq tortib, K4 nuqta qo`yiladi. N2 nuqtadan o`ngga 2 sm uzunlikda chiziq tortib, K4 nuqta qo`yiladi. Sh4 va K4 nuqtalar punkttir chizig`i yordamida tutashtiriladi; punktir chizig`i, teng ikki qismga bo-linadi, bo`lish nuqtasidan chapga to`gri burchak hosil qilib 1 sm uzun­likda chizig`i tortib, 1 raqami qo`yiladi. Sh4, 1 va K4 nuqtalar botiq chiziq yordamida o`zaro tutashtirila­di va chizig`i, pochaning pastidagi N4 nuqtagacha davom ettiriladi.

    Pochaning cheti. N nuqtadan pastga 1,5 sm uzunlikda chiziq tor­tib, 1,5 rakami qo`yiladi, shu nuqta orqali H3 va H4 nuqtalar tekis chizig`i yordamida tutashtiriladi.
    3.3. NIMChALARNI MODELLAShTIRISh, O’LChOV OLISh VA GAZLAMA TANLASh.

    Nimcha. Ko’krak vitochkali nimcha xar xil fasondagi nimchalar bichimiga asos bo’lib, ular asosan zich to`qilgan yumshoq, gazlamalardan, zamsha va charmdan tikiladi. (65-rasm). Nimchaning asosiy o’lchovlari 66-rasmda va 4-jadvalda berilgan.



    4-jadval






    O’lchov belgisi


    O’lchovning nomi


    Standart o’lchov


    Mening

    o’lchovim

    1

    BAyar


    Bo’yin aylanasiniig yarmi


    16,5




    2

    KA yar

    Ko’krak aylanasiniig yarmi

    44




    3

    BkAyar

    Bo’ksa aylanasiniig yarmi

    48




    4

    OrBU

    Ort bo’lagining belgacha uzunligi

    36




    5

    KU

    Kiyimning uzunligi

    60




    6

    EU

    Elka uzunligi

    13




    7

    KO

    Ko’kraklar oralig’i

    9




    8

    BelAyar

    Belning yarim aylanasi

    34










    Yordamchi o’lchovlar







    1

    KB

    Ko’krak balandligi

    22




    2

    KK

    Ko’rak kengligi

    17,5



    O’lchovlarni olish qoidasi



    1. BAyar-bo’yin aylanasi. Ettinchi umurtqa pog’onasidan bo’yin chuqurchasigacha o’lchanadi va uning yarmi yoziladi.

    2. KAyar — ko’krak aylanasining yarmi. Orqa ko’krak, qo’ltik tagi, ko’kraklar usti bilan o’lchanadi va uning yarmi yoziladi.

    3. BkAyar — bo’ksa aylanasining yarmi. Bo’ksaning eng katta qismi ustidan aylantirib o’lchanadi va yarmi yoziladi.

    4. OrBU — ort bo’lagining belgacha uzunligi. Ettinchi umurtqa pog’onasidan tug’ri chiziq bo’yicha belgacha uzunlik o’lchanadi va to’liq yoziladi.

    5. KU — kiyimning uzunligi. Ettinchi umurtqa pog’onasidan bo’ksagacha o’lchanadi va to’lik yoziladi.

    6. EU — elka uzunligi. Bo’yin bilan elkaning kesishgan nuqtasi va elkaning ko’l bilan ulangan oralig’i o’lchanadi.

    7. KO — ko’kraklar oralig’i o’lchanadi va yarmi yoziladi.

    8. Bel Ayar — bel aylanasining yarmi. Gavdaning eng xipcha joyidan aylantirib o’lchanadi va uning yarmi yoziladi.

    Yordamchi o’lchovlar

    Har qaysi gavdaning tuzilishida orqaning kengligi va ko’krakning balandligi har xil bo’ladi. Shu o’lchovlarni proporsional hisoblashda chiqqan son tug’ri kelavermaydi. Shuning uchun bu o’lchovlarni xamma o’zidan o’lchab olishi kerak.

    Nimcha uchun gazlama tanlash

    Nimcha milliy kiyim xisoblanadi. Uni yubka yoki shim bilan kiysa bo’ladi. Gazlama tanlashda kiyimni qaysi yoshdagi kishi kiyishi, uning bo’y-basti, rangi, ozg’in yoki semizligi hisobga olinadi. Kiyim erkin xarakatlarga xalaqit bermaydigan bo’lishi kerak.

    Nimcha andazasining chizmasini chizish

    Gorizontal va vertikal chiziqlar chiziladi (67- rasm). Ikki chiziq kesishgan joyga A xarfi ko’yiladi. A dan tik chiziq bo’yicha nimchaning uzunligi qo’yiladi:

    AN=KU=60.

    Bo’yin chizig’i. A nuqtadan o`ng tomonga kiyimning kengligi qo’yiladi va o`nga chok xaki qo’shiladi.

    AV=KAyar Q=44 2 sm=46sm.

    Nuqtalar birlashtirilib to’g’ri to’rtburchak hosil qilinadi. Belgacha uzunligi. A nuqtadan tik chiziq bo’yicha belgacha o’lchab qo’yiladi.

    AT=OrBU=36 sm.

    T nuqtadan o’ngga bel chizig’i o’tkaziladi.

    Ko’krak chizig’i. A nuqtadan tik chiziq bo’yicha ko’krak aylanasi­ning uchdan bir qismiga tekislik xaqi qo’shib qo’yiladi:

    AG=KAyar:3 5 sm=44:3 5 sm=19,7 sm.

    G nuqtadan AV ga parallel chiziq chiziladi. Bu ko’krak chizig’i bo’ladi. T nuqtadan pastga bel va bo’ksagacha bo’lgan uzunlik 16 -18 sm o’lchab qo’yiladi: TB=16 sm.

    Bu nuqtadan o’ngga chiziq tortiladi. Orqa ko’krak kengligi. G nuqtadan o’ngga orqa ko’krak kengligi o’lchovi o’lchab qo’yiladi: Yanada aniqrog’i yordamchi o’lchov qurq qo’yiladi.Eng o’mizining kengligi:

    GG3=KAyar:4=44:4=11 sm.

    G2 va G3 nuqtalardan yuqoriga qaratib tik to’g’ri chizimar chiziladi. Yon chizig’ini chizish. G2 va G3 kesmaning o’rtasi topiladi. G3 nuqtadan pastga tik chiziq chiziladi. Kiyim ikki qismdan, orqa va old bo’lakdan iborat bo`ladi.


    Nimchaning ort bo`lagini chizish

    Amaliy mashgulot uchun chizg`ich, qalam, sm lenta, rezinka, daftar, masshtabli chizgich kerak bo`ladi.

    Ishni bajarish. . Yoqa o`miz kengligi.

    A nuqtadan o`ngga bo`yin aylanasining uchdan bir kismiga 0,5 sm to`kislik haqi qo`shib chiziladi.

    AR=BAyar:3 0,5= 17,5:3 0,5=6 sm. Yoqa o`mizning balandligi doimiy ulchov 2 sm:RR=2 sm. Elka qiyaligi 1,5 sm dan 2,5 sm gacha elka tuzilishiga qarab olinadi: A1A2=2 sm.

    Elkaning uzunligi. R1 nuqtadan elka qiyaligi. A3 nuqta orqali P1P=EU 1,5 sm vitochka chuqurligi qo`shilib R1P=13 1,5= 14 sm o`lchab qo`yiladi. Bu vitochkaning uzunligi 7 yoki 8 sm qilib olinadi.

    Eng o`mizni chizish uchun yordamchi nuqtalardan foydalaniladi. Buning uchun A| G2 kesma to`rt bo`lakka bo`linadi. A1 G2=AG; A1G2= 19,7:4=5 sm. Pastki bir bo`lagini X nuqta, yukoridagi bo`lagini A nuqta bilan belgilaymiz. G2 nuqtadan doimiy ulchov G2 0=3 sm ulab O nuqta bilan belgilaymiz. P nuqtani X nuqta bilan O va G4 nuqtalar bilan birlashtirsak, ort bo`lagining eng o`miz chizigi kosil buladi.

    Old bo’lagini chizish. (68- rasm)

    Old bo’lagining yoqa o`miz yukori nuqtasini aniqlash uchun ko’krak chizig’idagi G1 nuqtadan yukoriga G1 V1=KA yar:2 1 bo’yicha, yanada anikrog’i KB=22 sm o’zidan o’lchab olingan balandlik qo’yiladi. G1 V1=KB o’lchab qo’yilsa, aniq bo’ladi.

    G1V1=KAyar:2 1 formulasi hamma gavdaga to’g’ri kelavermaydi. Yoqa o`mizning kengligi V1V2=BAyar:3 0,5= 17,5:3 0,5=6 sm o’lchab qo’yiladi.

    Yoqa o`mizning chuqurligi VV3=3,5 sm o`lchab qo`yiladi.

    Yoqa o`mizning egriligini chiqarish uchun V2V3 kesmani ikkiga bo`lamiz va 01 nuqtadan 1,5 sm li perpendiqo’lyar chiziq chizib O2 nuqta qo`yamiz. V202 V3 nuqtalar birlashtiriladi.

    Elka qiyaligini chizish. A1G2 kesmaning yuqoridagi to`rtdan bir bo`lagini A1 deb belgilaymiz. V2 nuqtani A4 nuqta bilan birlashtiramiz. V2 nuqtadan chapga doimiy o`lchov 4 sm ni o`lchab V4 xarfi bilan belgilaymiz.

    Ko`krak vitochkasini chizish. G1 nuqtadan chapga ko`krak chizig`i ustiga KO=9sm o`lchab G5 nuqtani qo`yamiz. G5 va V4 nuqtalarni birlashtiramiz. T3B4 kesma vitochkaning bir tomoni bo`ladi.

    Elkadagi vitochka chuqurligini aniqlash.

    V4V5=KAyar:8=44:8=5,5 sm o`lchab qo`yiladi. Ko`kragi kattalar uchun shu 5,5 sm 1=6,5 sm o`lchab qo`yiladi. Ko`kragi kichik gavdada 5,5-1=4,5 sm o`lchab qo`yiladi. Vitochka tomonlari tenglashtiriladi. G3V4=G5,V6- Elka qiyaligi chizig`i ustiga B5 nuqtadan EU=4 sm. =13-4=9 sm o`lchab qo`yamiz va P1 nuqta qo`yamiz. P1 dan A2G3 kesmaning to`rtdan bir bo`lagi 2x ni tutashtiruvchi chiziq chizamiz. P1 nuqtadan pastga 1,5 sm o`lchab P2 nuqta qo`yamiz. P2 nuqtani V6 nuqta bilan birlashtiramiz. Old bo`lagining elka chizig`i hosil bo`ladi.

    P2 2X kesma ikkiga bo`linadi — O3 deb belgilanadi. O304 =0,5 sm li perpendiqo’lyar chiziq chiziladi. G3 nuqtadan 2,5 sm li bissektrisa chizig`i chiziladi –G3O5=3 sm. 2X ni O5 va G4 bilan birlashtirilsa, old bo`lagining eng o`miz egri chizig`i hosil bo`ladi.

    Beldagi vitochkaning chukurligini kisoblash

    (KAyar 2) —(BAyar 2) = (44 2) — (34 2) = 10 sm. Chiqqan ayirma — 10 sm ni beldagi vitochkaning chuqurligiga taqsimlaymiz. Old bo`lagiga 4 sm ni, orqa bo`lagiga 3 sm ni va yoniga 3 sm taqsimlaymiz. Ko`krak chizig`idan 3-4 sm pastrog`idan nuqta olib vitochkaning chu`urligi nuqtalari bilan birlashtiramiz.

    Nimchaning yon chizig`ini aniqlash.

    (BkAyar 2):2=(48 2):2=50:2=25 sm. B1B2=BB3=25 sm. G4B2 nuqta birlashtirilsa, old bo`lagining yon chizig`i, G4B3 ni birlashtirilsa, ort bo`lagining yon chizig`i hosil boi`ladi. Quyidagicha hisoblash asosida istalgan razmerga kerakli andaza chizmasini chizish mumkin.

    AMALIY MAShG`ULOT

    Elkadagi vitochkani yon chokiga ko`chiriladi (69- rasm).

    Andazani bichishga tayyorlash.



    1. Andazaning nomini yozib qo`yish.

    2. Uning qismlarini yozib chiqish.

    3. Andaza necha qismdan iborat ekanligini aniqlash.

    4. Andazada gazlamaning buylama ipi yo`nalishini aniqlash.

    5. Andazada gazlamaning buklanadigan joylarini belgilash.

    6. Andazada gazlamadan qoldirib bichiladigan chok xaqini yozish.

    7. Elka choki 1-2 sm gacha, eng o`miz 1 sm, yon choklari 2 sm, etagi 3-4 sm qoldirib bichiladi.

    Bichish va tikish paytida xavsizlik qoidalariga rioya qilish, ya’ni:

    1. Qaychini uzatishda uning uchlarini yopib, dastasidan ushlab turish;

    2. ish vaqtida qaychini yopiq xolda o`ng tomonga qo`yish;

    3) mashinada tikishda qaychi aylanuvchi qismlar oldida
    turmasligi;

    1. qaychi tikilayotgan gazlama tagida turmasligi;

    2. qaychi ma’lum bir joyda saqdanishi kerak;

    3. nina va tug`nog`ich maxsus yostiqchaga qadalgan xolda saqlanishi;

    4. nina va tug`nog`ichlarni kiyimga qadab qo`ymaslik;

    8)qo`lda tikish vaqtida angishvonadan albatta foydalanish. Elektr dazmol bilan ishlaganda:

    1. dazmol shnurini tekislab qo`yish;

    2. dazmolni me’yoridan ortiq qizdirib yubormaslik;

    3. dazmol taglikka qo`yilishi;

    4. ish tugagach, uni sovitib uz joyiga qo`yish kerak.

    Gazlamani bichishga tayyorlash

    Gazlamalar yuvilganda kirishadi. Gazlamaning shu xossasini hisobga olib, bichishdan oldin uni suvga bo`ktirib yoki ho`llab olish kerak. Nam holda dazmollab olinsa, tayyor kiyim keyinchalik kirishmaydi. Shoyi va jun gazlamalarni 2-5 soat ho`l choyshabga o`rab qo`yiladi. Keyin chap tomondan ho`l latta ustidan dazmollanadi. Dazmol bo`ylama ip yo`nalishida yurgiziladi. Ip gazlamalar namligida dazmollanadi. Sun’iy shoyilarga suv sachratilmaydi, aks xolda u dog` bo`lib qo`ladi.

    Nimchaga qancha gazlama ketadi?

    1. Ensiz gazlamadan: KU chok haqi KU chok haqi=60-4 2 60 4 2=66 66=132 sm, ya’ni 2. KU 10 foiz gazlama olinadi.

    2. Enli gazlama bo`lsa: KU chok haqi=60 6sm=66 sm, ya’ni KU Yu foiz gazlama olinadi. Yirik gulli gazlama bo`lsa, 30 foiz gazlama ortiqroq olish kerak.

    O`tilgan mavzular yuzasidan savol va topshiriqlar:



    1. Gazlamani bichishga tayyorlang.

    2. Guli bir tomonga yo`nalgan gazlama ustiga andaza qanday joylashtiriladi?

    3. Andazaning qismlarini bichishga tayyorlang.

    4. Nimcha uchun qancha gazlama kerak?

    Nimchani dazmollash uchun uni tikilgan gazlamaning xossasini hisobga olish kerak. Ish davomida vaqtincha qo`llangan qo`l choklari sug`urib olinadi. Bo`r va qalamlarning izlari tozalanadi. Tukli va jun gazlamalarning o`ngi va teskari tomoni cho`tka bilan tozalanadi. Mabodo dazmollash vaqtida kiyimdagi biror chokning usti yaltirab qolsa, o`sha joyining ustiga emas, balki yaqinrog`iga qizib turgan dazmol ustiga xo`l latta tashlab issiq, bug`ni yo`naltirish kerak.

    Tikilgan kiyimniig sifatini aniqlash

    O`quvchilar stol atrofiga o`tiradilar.

    Tikilgan hamma kiyimlar o`qituvchi boshchiligida instruksion kartasiga binoan bittadan tekshirib chiqiladi. Vitochkalarni, elka va yon choklarini, mashina baxyaqatorlarini tug’ri bajargan o`quvchilarning ishi yuqori baxolanadi va noxiya, shaxar ko`rgazmasiga ajratib olinadi. Normadan ortiq yo`l qo`yilgan xatolar tuzatilib, keyin baholanadi.

    JELATKA. Ko`krak vitichkali jelatka (70-rasm)har xil fasondagi jeletkalar bichig`iga asos bo`lib ular, asosan zich to`qilgan yumshoq gazlamalardan zamasha va charmdan tiklanadi.

    Andaza chizmasini chizish uchun quyidagi o`lchovlar kerak.



    1. Bo`yinning yarim aylanasi-18 sm

    2. Ko`krakning yarim aylanasi-46 sm

    3. Ko`krak ostining yarim aylanasi-41 sm

    4. Sonning yarim aylanasi-48 sm

    5. Orqaning belgacha uzunligi-38 sm

    6. Jelerka uzunligi-70 sm

    7. Elka kengligi-13 sm.
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


    Download 0.78 Mb.

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa


    O’zbekiston xalq ta’limi vazirligi m. Z. Murtozayev., G. M. Axmedova servi s mehnat ta’limi gazlamalarga ishlov berish texnologiyasi

    Download 0.78 Mb.