№6-7 mavzular. Berilganlarning bazasini bilan ishlash imkoniyatini beruvchi texnologiyalar




Download 0,6 Mb.
Pdf ko'rish
bet3/10
Sana15.02.2024
Hajmi0,6 Mb.
#157076
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Bog'liq
Maruza 6 7

Uzilmaslik. «Hammasi yoki hech nima» iborasiga mos bo’lgan xossa. Ixtiyoriy 
tranzaksiya bo‘linmas ishlar majmuasidan iborat va bu majmua butunligicha 
bajariladi yoki butunlay bajarilmaydi. Uzilmaslikni ta’minlashga javobgar tiklash 
dispetcheri. 
Uyg'inlik. Har bir tranzaksiya berilganlar bazasini bir uyg‘unlik holatidan 
ikkinchisiga o'tkazadi. Uyg‘un-likka javobgarlikni ta’ minlash BBBT va 
ilovalarning yaratuvchlarga yuklanadi. BBB tizimida uyg‘unlik berilganlar 
bazasidagi chizmada keltirilgan hamma, ya’ni butunlik va predmet sohadagi, 
cheklashlarni ta’minlash orqali erishiladi. llovalardagi mantiqiy amallar natijasida 
yuzaga keladigan uyg'unsizlik holat-lariga programmachi javob beradi. 


Yakkalik. Hamma tranzaksiyalar bir-biriga bog‘liqsiz ravishda bajariladi. Boshqacha 
aytganda 
tugallan-magan 
tranzaksiyaning 
oraliq 
natijalari 
boshqa 
tranzaksiyalarning ish faoliyatiga umuman ta’sir qilmas-ligi kerak. Yakkalikni 
ta’minlashga javobgar parallel bajarish ishlarini boshqaruvchi - rejalashtiruvchi 
moduldir. 
Turg'unlik. Muvaffaqiyatli tugagan tranzaksiyalarning n atijalari 
berilganlar bazalarida saqlanishi va kelajakdagi inkor vaziyatlarda 
yo'qotilmasligi kerak. Turg‘unlikni ta'min -lashga javobgarlik tiklash 
dispetcheriga yuklatilgan. 
Rejalashtiruvchi. Ushbu modul BB bilan bajariladigan parallel amallarni 
maksimal norma holatda bajarilishini nazorat qiladi. Alohida 
bajariladigan tranzaksiyalardagi talab qilingan amallarni bajarish 
tartibini boshqaradi. Ayrim vaziyatlarda, masalan parallel bajarish 
protokoli blokirovkalar tizimi asosida qurilsa, rejalashtiruvchi modu lni 
blokirovkalar dispetcheri deb atashadi.
Tiklash dispetcheri. Tizimda inkor yuz bergan holatlarda, BBni 
ishlaydigan normal holatga qaytarishni kafolatlovchi modul. Xususan, 
tranzaksivalarni bajarish natijalarini fiksir -lash va bekor qilishga javob 
beradi. 
Buferlar dispetcheri. Bu modul berilganlarni tezkor xotiradan ikkinchi 
darajali xotiralarga ko'chirishga mas’ul. Masalan, vinchester yoki flesh 
kaga. 
Ba’zan tiklash va buferlar dispetcherlarini birgalikda berilganlar 
dispetcheri, buffer-lar dispetcherini esa kesh dispetcheri dub atashadi. 
BB nafaqat tashkilotga tegi slili berilganlarni, balki ularning 
tavsiflarini ham saq -lay boshladi. Shuning uchun BB o‘z -o‘zini 
tavsiflovchi yozuv lardan iborat integral -lashgan majmua, deb qarash 
ham mumkin. Berilganlar tavsifining majmuasini tizim katalogi (system 
catalog) yoki berilganlar lug'ati (data dictionary), elementlarning o‘zini 
esa, meta berilganlar (metadata), ya'ni «berilganlarning berilgani» deb 
atay boshlandi.
BBda berilganlar o‘z tavsifiga ega bo’lgani uchun ham 
programmalarning berilgan-lardan mustaqilligi (program-data independence) 
ta’minlanadi. 
BBda, berilganlarning tavsiflarini ilovalardan alohida ajratish 
usulidagi yonda-shuv, zamonaviy programma ta’minotida obyektning 
ichki tavsifi bilan tashqi tavsifidan ham foydalanish imkoniyatlari 
mavjudligi bilan juda o‘xshab ketadi. Obyektdan foyda-lanuvchilar 
faqat tashqi tavsifni ko‘radilar va u qanday tavsiflanishi va faoliyat 
yuriti-shi bilan qiziqmaydilar. Ushbu berilganlarni abstraksiyalash (data 
abstraction) yondashuvi -dagi yutuqlardan biri shundan iboratki, 
obyektning tashqi tavsifini o‘zgartirmaslik shar -ti bilan ichki tavsifini 
ixtiyoriy ravishda o‘zgartirish mumkinligida hamda buning foy -
dalanuvchilarga 
mutlaq 
ta’sir 
yetmasligidadir. 
BBda 
ham 
berilganlarning tuzilishi ilovalardan alohida turadi va BBda saqianadi . 


Masalan, yozuvga yangi maydonni qo‘shish yoki yangi fayllarni 
yaratish ushbu BB bilan ishlovchi mavjud ilovalarga hech qanday ta’sir 
qilmaydi. Lekin, ilova ishlatadigan fayldan maydon o‘chirilsa,bu 
ilovaga ta’sir qiladi, shuning uchun ilovani o‘zgartiris hga to‘g‘ri 
keladi. 

Download 0,6 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Download 0,6 Mb.
Pdf ko'rish

Bosh sahifa
Aloqalar

    Bosh sahifa



№6-7 mavzular. Berilganlarning bazasini bilan ishlash imkoniyatini beruvchi texnologiyalar

Download 0,6 Mb.
Pdf ko'rish