• Maqsad
  • Dunyo okeani
  • Dengizlar
  • A M A L I Y M A S H G U L O T




    Download 18,41 Mb.
    Pdf ko'rish
    bet78/132
    Sana09.12.2023
    Hajmi18,41 Mb.
    #114589
    1   ...   74   75   76   77   78   79   80   81   ...   132
    Bog'liq
    2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

    A M A L I Y M A S H G U L O T
    47-MAVZU.
     VULQON MAKETINI YASASH
    Vulqon otilishi atrof-muhitga qanday ta’sir qiladi? 
    Vulqon otilishi tabiatdagi dahshatli hodisalardan biridir. Vulqonlar otilganda yer qimirlaydi, 
    portlashlar ro‘y beradi, gumburlagan ovozlar eshitiladi, atrof-muhitga katta miqdorda kul va 
    gazlar tarqaladi. Shuning uchun vulqon otilishi yaqin atrofdagi insonlar hayoti va sog‘lig‘iga 
    jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin. Vulqon otilishi qisqa, davriy va uzoq davom etishi, baʼzi vul-
    qonlar esa butunlay soʻnib qolishi mumkin. 
    Vulqon otilishi qanday sodir bo‘ladi? 
    Maqsad: vulqon maketini yasash.
    Bizga kerak
    Ishni bajarish tartibi
    ▸ 
    gazeta
    ▸ 
    oq qog‘ozlar
    ▸ 
    plastik idish (0,5 L)
    ▸ 
    qaychi
    ▸ 
    yelim
    ▸ 
    unli yelim 
    (gazeta bo‘laklarini 
    yopishtirish uchun)
    ▸ 
    faner yoki qattiq 
    karton bo‘lagi
    1. 
    1 litr hajmdagi plastik idish olib, bo‘g‘zi kesib tashlanadi va qattiq karton 
    ustiga joylashtiriladi.
    2.
    A4 o‘lchamdagi qog‘oz qaychi yordamida bo‘laklarga bo‘linadi va 
    plastik idishga rasmdagidek yopishtiriladi.
    3.
    Gazeta har xil o‘lchamdagi bo‘laklarga bo‘linib, plastik idishga 
    yopishtirilgan oq qog‘oz ustiga unli yelim yordamida rasmdagidek 
    yopishtiriladi. 
    4.
    Maket mustahkam bo‘lishi uchun gazeta ustma-ust uch qavat qilib 
    yopishtiriladi.
    5.
    Tayyor bo‘lgan vulqon maketi qurigandan keyin oq qog‘oz usti vulqon 
    ko‘rinishida bo‘yaladi.
    6.
    Vulqon maketi ichiga kichik plastik idish solinadi.
    7.
    Kichik plastik idish ichiga choy qoshiqda 4 qoshiq osh sodasi, 2 qoshiq 
    oziq-ovqat bo‘yog‘i va sirka solinadi. 
    Eslatma. 
    Vulqon maketidan “vulqon” otilayotganda uzoqroq turing.
    1. Yer yuzidagi eng faol vul-
    qonlardan qaysilarini bilasiz?
    2. Geyzer deganda nima-
    ni tushunasiz? Geyzerlar qaysi 
    hududlarda ko‘p tarqalgan?


    108
    8-bob. YER QOBIQLARI
    1. Tabiatda suvning aylanma harakati qanday ro‘y beradi?
    2. Eng katta okean qanday nomlanadi?
    Shelf
    Orol
    Vulqon oroli Chuqur okean
    botigখi
    Materik
    yonbagখri
    Suvosti togখ 
    tizmasi
    Okean tubi
    Gidrosfera (yunoncha hydro – “suv”, sphaira – “shar”) –
    Yerning suv qobig‘i. Gidrosfera okean, quruqlik hamda 
    atmosferadagi suvlardan iborat. 
    Gidrosferada suv uch xil holatda uch raydi: qattiq (muz), 
    suyuq, bug‘.
    Yer sharining uzluksiz suvli qobig‘i Dunyo okeani deb 
    atalib, unga gidrosferadagi suvning 96,5% i to‘g‘ri keladi. 
    Dunyo okeanining maydoni 361 mln km
    2
    ga teng bo‘lib, u 
    okean, dengiz, qo‘ltiq va bo‘g‘izlardan iborat.
    Okeanlar – Dunyo okeanining eng yirik qismlari bo‘lib, bir-biridan geografi k o‘rni, geologik 
    tuzilishi va biologik xususiyatlari bilan farq qiladi. Dunyo okeanlari to‘rtta: Tinch, Atlantika, 
    Hind va Shimoliy Muz okeanlari.
    Dengizlar – okeanning bir qismi bo‘lib, ular okeandan quruqlik yoki orollar, yarimorollar 
    va suvosti relyefi ning ko‘tarilgan joylari bilan ajralib turadi. 

    Download 18,41 Mb.
    1   ...   74   75   76   77   78   79   80   81   ...   132




    Download 18,41 Mb.
    Pdf ko'rish

    Bosh sahifa
    Aloqalar

        Bosh sahifa



    A M A L I Y M A S H G U L O T

    Download 18,41 Mb.
    Pdf ko'rish